Quẻ Trạch Thiên Quải trong cuộc sống: bài học dứt khoát đúng lúc

Nước đầm dâng lên trên nền trời là hình ảnh của quẻ thứ 43 trong Kinh Dịch: năm hào dương, chỉ còn một hào âm cuối cùng sắp bị dứt bỏ. Quẻ Trạch Thiên Quải trong cuộc sống vì thế chủ về quyết đoán trừ điều xấu còn sót lại; cát hay hung còn tùy cách hành xử chứ không cố định.

Người gieo được quẻ này thường đang đứng trước một việc phải dứt: một dự án dây dưa, một khoản lỗ, một mối quan hệ lấp lửng. Có anh nhân viên bến xe khách gieo quẻ khi định rời biên chế ra làm vận chuyển riêng. Quẻ không nói nên hay không nên; nó chỉ phơi ra tình thế mất việc để anh tự cân nhắc.

Cấu tạo và tượng quẻ

Quẻ gồm ngoại quái Đoài (đầm) ở trên, nội quái Càn (trời) ở dưới. Nước đầm dâng cao vượt lên trời, thế nước sắp vỡ bờ, nên gọi là Trạch Thiên Quải. Trong sáu hào có năm hào dương và một hào âm, khí quẻ thiên về tiến, về làm; người gặp quẻ thường chủ động, dễ nóng nảy, muốn xong việc ngay.

Đặt quẻ vào hệ sáu mươi tư quẻ sẽ thấy nó không đứng riêng. Xét riêng phần giữa sáu hào thì ra Thuần Càn; lật ngược cả sáu hào thì thành Sơn Địa Bác; còn quẻ kế tiếp theo thứ tự Văn Vương là Thiên Phong Cấu. Ba quẻ ấy cho biết trước và sau quẻ Quải ra sao, nên người đọc quen có thể đối chiếu khi việc của mình kéo dài nhiều tháng.

Nền tảng Chúc Mừng Năm Mới có sẵn trang Quẻ 43 Trạch Thiên Quải để đọc tượng quẻ, thượng quái và hạ quái, ý nghĩa cùng phần luận giải công danh, tài lộc, tình duyên, sức khỏe của từng quẻ Kinh Dịch. Ai mới gieo xong thì nên mở trang ấy trước, rồi quay lại đây đối chiếu với việc cụ thể của mình.

Quải nghĩa là gì

Quải nghĩa là quyết, là cương quyết dùng sức mạnh của cái cứng để loại bỏ cái mềm. Hiểu theo việc đời thường: cái gì đã mục thì phải bỏ, không vá víu mãi.

Lời quẻ dạy phải công khai nêu tội kẻ xấu ngay ở sân vua, lấy lòng chí thành mà hô hào. Lại phải lo lường đề phòng, tự răn phe mình cho ngay chính, đừng chuyên dùng võ lực thì tiến tới mới có lợi. Phần luận về tượng quẻ thì dạy người quân tử ban phát lợi lộc cho dân dưới, không nên ngưng nghỉ trong việc tích đức.

Quẻ thuộc về tháng 3, lúc âm sắp tiêu hết. Đặt vào năm âm lịch, đây là quãng cuối xuân, khi cái lạnh đã rút, cây cối đẩy hết sức để bật chồi.

Chuyện xưa minh họa cho ý ấy khá rõ. Bao Công đời vua Tống Nhân Tông phải tìm nhiều chứng cớ, vận động các bà Thái Hậu và cả triều thần mới thanh toán được Thái sư Bàng Hồng cùng Bàng phi. Hai người này bị tội liên kết với vua Liêu hãm hại danh tướng Địch Thanh. Cùng thời ấy, ông còn phá vụ Quách Hòe và Lưu Thái hậu về tội tráo đổi con vua. Muốn diệt gian thần thì phải hỏi tội trước triều đình, hô hào quần thần, và lo đề phòng phản công.

Quẻ Trạch Thiên Quải với công việc

Với công việc, quẻ Trạch Thiên Quải trong cuộc sống nhắc bạn đừng né quyết định nữa. Người không hợp việc thì cho nghỉ, dự án không sinh lợi thì đóng lại, lời mời hợp tác lệch hướng thì từ chối thẳng. Làm gì cũng phải công khai, minh bạch, nói rõ lý do chính đáng; ai nhân dịp này trả thù riêng hay mưu lợi cho mình thì kết cục sẽ xấu. Dứt khoát, nhưng đừng tàn nhẫn.

Nhiều người lầm tưởng gặp quẻ này là phải dừng mọi quyết định về công việc. Thực tế Quải là quẻ của cắt bỏ cái cũ để mở đường cho cái mới; vấn đề nằm ở cách đọc hào động và thế ứng, hiểu sai một hào có thể lệch hẳn kết luận về sự nghiệp.

Trường hợp anh nhân viên bến xe khách là ví dụ về cách dùng quẻ trong một tình huống thật. Anh định bỏ việc, tự làm vận chuyển, nên gieo quẻ. Hào Phụ Mẫu tượng biên chế phát động mà bị Nhật Nguyệt tương khắc, hào Quan Quỷ tượng đơn vị công tác gặp Tuần Không; đọc theo tượng là người đã mất việc, không còn biên chế chính thức, và anh xác nhận đúng. Người thầy hào không khuyên anh chạy tìm chỗ biên chế mới, vì hào ấy đang bị khắc; ông bảo anh xem lại đường tự lập, nơi hào Thê Tài được Nhật Nguyệt phù trợ, đang vượng. Quẻ chỉ cho thấy anh đã mất biên chế, còn đi hay ở là việc anh tự quyết.

Một trường hợp khác nói về thời điểm. Có khách hàng được khuyên lùi kế hoạch khởi nghiệp, chờ đúng năm Thân theo thế quẻ, thay vì mở ra ngay trong năm khắc Thân. Năm ấy anh dựa vào người thân về vốn; sang năm sau mới đứng riêng và chạy thuận hơn hẳn so với việc liều từ đầu. Cùng một quyết định, làm sớm vài tháng có thể khác hẳn kết quả.

Đọc thêm: Quẻ Trạch Địa Tụy trong cuộc sống dạy tụ họp đúng người rồi mới tiến

Quẻ với tiền bạc

Về tiền bạc, quẻ thường nhắc đến chuyện cắt lỗ: một khoản đầu tư không sinh lời thì giữ thêm cũng chẳng khá hơn, càng nắm càng mất. Bán đi, dừng lại, rút ra là hướng quẻ ủng hộ, vì tiền mất còn kiếm lại được, còn tháng năm chìm vào thứ sai thì không. Cách làm là tính toán tỉnh táo rồi quyết, đừng do dự kéo dài, cũng đừng hưng phấn quá đà mà mạo hiểm.

Luận theo từng hào động thì hào Cửu Ngũ động cần bán hàng nhanh, chậm là tổn thất; mùa xuân tháng Hai là thời cơ tốt để tiến hành mọi việc. Một lời khuyên khác cùng hướng: đừng cậy sẵn tiền nhiều mà bị lừa hết, phải thận trọng.

Cũng có nguồn luận theo ngũ hành của hai quẻ đơn. Càn và Đoài đều thuộc Kim, nội ngoại hòa nhau, thể hiện nguồn tiền sinh lợi dồi dào, bứt qua được hiểm nguy. Đó là thế tiền hung hậu cát, tốt cho tiền, tình và quan lộc. Cách đọc này khác với lời khuyên cắt lỗ ở trên, nên người hỏi phải xem việc mình đang ở đoạn nào.

Vài việc khác cũng được các nguồn ghi theo quẻ, nêu ra để bạn đối chiếu chứ không phải để làm theo máy móc. Xuất hành không nên, lợi hướng Tây và Bắc, tránh hướng Nam; mất của thì khó tìm lại. Tranh chấp, mâu thuẫn dễ thất bại vì hai bên đều cương; sinh con thì trai nhiều gái ít, gái thường kỳ tài. Nhà bị úng thủy, trước sau đều có hồ ao thì không thuận; tôn cao nền đất thì gia trạch may mắn.

Quẻ với tình cảm

Với tình cảm, quẻ báo hiệu mối quan hệ đang đến lúc phải quyết: nếu mối quan hệ tốt thì công khai và tiến thêm bước, nếu đã hết thì cắt sạch đừng dây dưa. Giữ một mối quan hệ chỉ vì sợ cô đơn thì giữ sai còn mệt hơn buông.

Người đã có đôi thì nên thẳng thắn giải quyết vấn đề tồn đọng thay vì né tránh. Người độc thân thì đây là lúc dứt khoát buông bỏ mối quan hệ độc hại hoặc tình cảm không có tương lai, quyết đoán bằng sự chân thành, không hằn học.

Tượng quẻ cũng nói lên một nét của quan hệ: Đoài là thiếu nữ, Càn là cha, nên quẻ ứng vào mối quan hệ giữa hai người lệch tuổi hoặc lệch vai. Hào Cửu Nhị với hào Cửu Ngũ mà ứng nhau thì duyên có nền tảng; không ứng nhau thì tình cảm phải nuôi bằng công sức chứ không tự nhiên bền.

Có luồng ý kiến trái chiều đáng để biết: một nguồn luận quẻ này là chia tay vì đôi bên không hợp, hôn nhân không như ý, có thành cũng bất hạnh. Đặt cạnh lời khuyên quyết đoán tiến lên hay cắt bỏ ở trên, cùng một quẻ lại đọc ra hai hướng khác nhau, khác nhau ở chỗ hào nào động. Người đang yên ấm thấy đó là lời nhắc nói rõ lòng mình; người đang mệt mỏi thấy đó là lời cho phép buông.

Đọc thêm: Quẻ Hỏa Thủy Vị Tế trong cuộc sống dạy chớ nóng như chồn ướt đuôi

Lời quẻ khuyên sống

Rút lời quẻ ra làm thái độ sống: cương quyết nhưng giữ hòa thuận vui vẻ. Phải hết sức thận trọng trong hành động, vì chỉ một sai lầm nhỏ sẽ lâm vào tình thế nguy hiểm. Hy vọng khó thành, tài lộc không có, sự nghiệp khó thành, đi xa không nên.

Khi luận cát hung nói chung, hào Cửu Nhị ở vị trí giữa, biết chừng mực, là chỗ dựa đáng tin nhất. Sang hào Cửu Tam, người quân tử vốn trót kết bạn với tiểu nhân ở hào trên cùng; cương quyết dứt ra, hợp lực với bạn thì rửa sạch được lỗi lầm trước kia. Mirabeau thời đầu cách mạng còn giao kết với triều đình Louis XVI nên mất tín nhiệm, đúng như ý hào này.

Ở vị thấp nhất, hào Sơ Cửu mà quá hăng là có lỗi: tài còn non đã tiến lên trước, chưa chắc thắng mà cứ tiến. Cát Bình mưu đầu độc Tào Tháo rồi hỏng việc là ví dụ cho sự liều khi chưa đủ sức. Ngược lại, Cửu Nhị dương cương đắc trung, biết cẩn thận đề phòng, nên dù giặc tới nửa đêm cũng không sợ; Tấn Văn Công sau khi phục quốc vẫn đề phòng bọn Khước Nhuế mưu hại, cùng một ý như vậy.

Hào Cửu Tứ bất trung bất chính nên do dự, không quyết tin theo lời quân tử, như Tào Sảng ngu tối không đề phòng Tư Mã Ý nên bị đánh lừa. Cũng ở hào này có lời dạy: thiếu tài thì nên nhường người khác tiến trước, mình đi sau như người lùa bầy cừu.

Gần tiểu nhân nhưng ở ngôi chính giữa, hào Cửu Ngũ vẫn quyết bỏ được kẻ xấu, như Tề Hoàn Công nghe lời Quản Trọng mà đuổi bọn Dịch Nha. Còn hào trên cùng là tiểu nhân hết thời, không ai giúp, cuối cùng sẽ bị trừ khử. Viên Thuật được Tôn Sách trao ấn ngọc, vội xưng đế nên bị chư hầu tiêu diệt, đúng như chuyện hào này nói.

Về sức khỏe, quẻ ứng vào miệng (Đoài) và đầu (Càn); đây chỉ là dấu hiệu để đi khám sớm, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ. Có nguồn cho rằng quẻ chỉ bệnh nguy hiểm nhất là bệnh đã điều trị lâu, mổ sẽ tốt hơn. Lời quẻ ở đây nói về tâm thế: dứt khoát bỏ thói quen xấu hại sức khỏe, đừng để nóng giận bột phát; còn chuyện chữa bệnh thì vẫn phải theo bác sĩ.

Đọc khi có hào động

Tài vận đổi theo từng hào động. Gieo ra hào Sơ Cửu thì dễ tổn thất tiền bạc, chưa nên khai trương, giao dịch khó khăn có thể thua lỗ. Cửu Nhị động, tài vận chỉ bình thường, buôn bán vẫn khó, cần cảnh giác. Sang Cửu Tứ thì khó thành công; Thượng Lục động là xấu nhất, đề phòng phá sản.

Cần phân biệt hai chuyện. Hào Cửu Nhị đắc trung, biết chừng mực, là hào đáng tin nhất khi luận cát hung nói chung, dựa trên vị trí của hào. Còn riêng khi Cửu Nhị động, tài vận chỉ ở mức bình thường, giao dịch khó khăn, phải cảnh giác. Gộp hai điều này làm một là đọc sai quẻ.

Chuyện Vương Tử Hiển đời Nam Tống (1127–1279) minh họa cách hào động đổi ý quẻ. Ông là viên quan nhỏ, gieo được quẻ này động hào Cửu Nhị; người dự báo nói chắc sẽ gặp việc sợ hãi nhưng sau đó thăng chức nắm binh quyền. Quả nhiên ông gặp bọn cướp, ít lâu sau được thăng chức Hồng Sư.

Muốn tự gieo thì cách phổ biến là lục hào bằng ba đồng xu, do Kinh Phòng sáng tạo thời Tây Hán. Trước khi gieo cần giữ tâm yên tịnh, tắm gội sạch sẽ, không chiêm chuyện vụn vặt, mỗi người chỉ chiêm một hoặc hai việc thực sự cần, chuyện bất chính không chiêm, đang nôn nóng không chiêm.

1. Giữ tâm yên tĩnh, tắm gội sạch sẽ, chọn đúng một hoặc hai việc thực sự cần hỏi
2. Viết câu hỏi mở, ví dụ “Tài chính của tôi sẽ như thế nào trong tháng tới?”, tránh câu hỏi dài phức tạp
3. Gieo ba đồng xu cùng lúc, làm sáu lần cho sáu hào, lần đầu là hào thứ nhất, ghi từ dưới lên trên
4. Ba đồng ngửa (tổng 9) là hào dương động; ba đồng sấp (tổng 6) là hào âm động
5. Ghi đủ sáu hào rồi đối chiếu với phần luận giải để tìm hào động và quẻ biến

Cách đặt câu hỏi quyết định phần lớn giá trị lần gieo. Câu hỏi mở như “Tài chính của tôi trong tháng tới sẽ như thế nào?” cho ra phần luận có việc để làm. Câu hỏi chỉ để trả lời có hoặc không thường chỉ nhận lại một tiếng gật hay lắc, không giúp gì khi bạn đang phân vân giữa hai cách xử lý.

Quẻ Trạch Thiên Quải trong cuộc sống không phải lời tiên tri về ngày tháng. Nó là cách người xưa nhìn một tình thế đang căng: cái xấu đã đến lúc phải dứt, nhưng dứt thế nào thì còn tùy bạn có làm công khai, có giữ chính đạo hay không. Đọc xong quẻ mà bạn viết ra được một việc sẽ làm trong tuần này, ví dụ gọi điện nói rõ với đối tác về khoản lỗ, thì lần gieo ấy đã dùng đúng chỗ.

Hỏi đáp nhanh

Quẻ Trạch Thiên Quải là quẻ cát hay hung?

Nhiều nguồn xếp quẻ này thuộc loại Hung, mang ý nghĩa lúng túng, phải quyết định; dụng quẻ khó tránh tổn hại nhưng vẫn có thể vươn tới thế thắng. Tính cát hung cuối cùng phụ thuộc cách hành xử và hào động, không cố định.

Gặp quẻ Trạch Thiên Quải thì nên tiến hay nên dừng?

Tiến khi việc làm công khai, có lý do chính đáng, phe mình trong sạch; dừng và xem lại khi sức còn non, khi phải dựa vào thủ đoạn, hoặc khi trong nhà còn điều chưa dứt.