Xã hội & xu hướng
Xu hướng AI năm 2026: những đổi thay đáng chú ý nhất
Xu hướng AI năm 2026 không còn nằm trong hội thảo công nghệ mà đã len vào việc học, việc làm và cả lựa chọn tiêu dùng hằng ngày của người Việt. Để thấy tốc độ đó, chỉ cần nhìn một nền tảng hỏi đáp tiếng Việt vượt mốc 22 triệu lượt download trong năm nay.
Năm 2025, một nền tảng hỏi đáp tiếng Việt tên AI Hay được Better Choice Awards vinh danh ở hạng mục Sản phẩm Công nghệ Kiến tạo Xu hướng. Thời điểm nhận giải, ứng dụng này đạt khoảng 15 triệu lượt download.2 Sang năm nay, con số đó đã vượt mốc 22 triệu, trong khi số người dùng hằng tháng tăng hơn 109% so với mười hai tháng liền trước.2
Hơn cả lượt tải, cách người dùng dùng AI đã đổi. So sánh cùng kỳ, lượt tương tác với AI tăng gấp 6 lần, trong khi số người dùng chỉ tăng hơn gấp đôi.2 Nghĩa là mỗi người dùng AI nhiều hơn, thường xuyên hơn và cho nhiều mục đích hơn: sinh viên nhờ AI tóm tắt tài liệu, lập sơ đồ tư duy, chuẩn bị bài thuyết trình; người đi làm nhờ AI nghiên cứu thông tin, xử lý văn bản, nâng cao năng suất.
Tốc độ đó không phải chuyện riêng của Việt Nam. Trên toàn cầu, 78% doanh nghiệp đã dùng AI ở ít nhất một mảng công việc, so với 55% vào năm 2023; thị trường AI đạt 391 tỷ USD năm 2025 và dự kiến tăng lên 1,4 nghìn tỷ USD vào năm 2030.
Bức tranh đó đặt nền cho câu hỏi nhiều người đang tìm kiếm: xu hướng AI năm 2026 có gì nổi bật và nên ứng dụng thế nào cho hợp lý. Dưới đây là những mảng thay đổi rõ nhất, từ nơi làm việc đến phòng khám và cả trò chơi.
Xu hướng AI agents trong doanh nghiệp
Xu hướng AI lớn nhất của năm này nằm ở AI agents. Khác với trợ lý thông minh chỉ hỗ trợ từng tác vụ, AI tự hành (Agentic AI) là thế hệ AI có thể nhận biết mục tiêu, lập kế hoạch, phối hợp hành động, tự học hỏi và hỗ trợ ra quyết định.3
Người dùng không hỏi từng câu nữa; họ giao cả một đầu việc và để hệ thống tự tìm đường thực hiện.
Quy trình lõi đã chuyển sang tay AI với tốc độ ít ai ngờ. Nghiên cứu toàn cầu do FPT phối hợp Forrester Consulting thực hiện trên 397 lãnh đạo doanh nghiệp cho thấy AI Agent hiện đảm nhiệm trung bình 17% các quy trình cốt lõi.3 Con số này được dự báo tăng lên 26% trong mười hai tháng tới, rồi đạt 39% sau hai năm.3 Cùng chiều đó, khảo sát của McKinsey ghi nhận khoảng 23% doanh nghiệp đã mở rộng triển khai Agentic AI và 39% đang trong giai đoạn thử nghiệm.3
Xu hướng AI agents được chia thành năm hướng đi: đại lý AI cho mọi nhân viên, cho mọi quy trình làm việc, cho khách hàng, cho bảo mật và để mở rộng quy mô. Ở hướng đầu tiên, vai trò của nhân viên thay đổi rõ nhất: thay vì tự tay làm các việc lặp lại, họ chuyển sang giám sát, thiết lập chiến lược và điều phối nhóm đại lý AI chuyên biệt.
Ở cấp độ doanh nghiệp, các hệ thống đại lý vận hành theo mô hình được gọi là dây chuyền lắp ráp kỹ thuật số: con người hướng dẫn quy trình đa bước và điều phối nhiều đại lý cùng chạy một quy trình kinh doanh từ đầu đến cuối. Hướng dành cho khách hàng cũng khác trước. Thay vì trả lời theo kịch bản có sẵn, đại lý AI ghi nhớ bối cảnh, sở thích và lịch sử trò chuyện để chủ động đề xuất giải pháp bằng dữ liệu thời gian thực, kiểu dịch vụ trợ lý riêng.
Một hướng ít được nói tới nhưng có ý nghĩa với đội ngũ bảo mật: đại lý AI cho bảo mật nâng cấp từ chỉ phát cảnh báo sang chủ động hành động. Nó hỗ trợ phát hiện lỗ hổng, phân loại cảnh báo, điều tra và phản ứng với mối đe dọa, giúp các chuyên gia phân tích thoát khỏi trạng thái mệt mỏi vì quá nhiều cảnh báo. Hướng còn lại đặt con người làm trung tâm của tăng trưởng: đào tạo và nâng cao kỹ năng cho nhân tài, thay vì chỉ mua công nghệ để lấp khoảng trống kỹ năng.
Đến đây, một kịch bản dễ hình dung là mô hình doanh nghiệp một người.1 Thử hình dung một cửa hàng trực tuyến nhỏ, nơi chủ shop tự điều phối các đại lý AI: một agent lo phân tích dữ liệu bán hàng, một agent trả lời tin nhắn khách, một agent quản lý tồn kho và vận hành. Đây chính là mô hình doanh nghiệp một người, khi một cá nhân điều hành được doanh nghiệp nhờ AI agents đảm nhiệm nhiều quy trình cùng lúc.3
Tương lai gần cũng được các hãng nghiên cứu vẽ rõ. Gartner dự báo đến năm 2028 khoảng 33% phần mềm doanh nghiệp sẽ tích hợp AI Agent, và số lượng AI Agent sẽ gấp 10 lần số nhân viên kinh doanh.3 Sang năm 2029, khoảng 80% công việc chăm sóc khách hàng sẽ do AI Agent xử lý.3 Khảo sát AI Toàn cầu 2025 ghi nhận chỉ còn 3% doanh nghiệp chưa từng thử AI agents.
Nhưng năm này không phải năm để các agents điều hành doanh nghiệp từ đầu đến cuối. Theo nhận định trong ngành, đây là năm quyết định agents nên xuất hiện ở đâu và con người giữ quyền kiểm soát thế nào, còn làn sóng agents thực sự bùng nổ được dự đoán vào hai năm sau đó. Rào cản cũng có thật: 41% lãnh đạo cho rằng khó khăn lớn nhất là tích hợp AI với hệ thống sẵn có, còn 38% gặp trở ngại khi mở rộng từ thí điểm lên quy mô lớn.3
Một lưu ý kỹ thuật đáng ghi cho doanh nghiệp đang tính đưa agents vào quy trình lõi: AI tự hành tạo mã nguồn với tốc độ cao có thể gây nợ kỹ thuật, code thiếu cấu trúc khó bảo trì, tiềm ẩn rủi ro cho chính hệ thống lõi mà doanh nghiệp muốn củng cố. Tốc độ sinh code nhanh không đồng nghĩa chất lượng phần mềm bền.
AI lùi ra sau màn hình
Trong khi agents ra mặt làm thay quy trình, một dòng xu hướng AI khác đi ngược chiều: AI vô hình. Đây là cách ứng dụng mà AI hoạt động phía sau hệ thống, người dùng không cần ra lệnh hay gõ câu hỏi trực tiếp. Ví dụ gần gũi nhất nằm trong giáo dục: một hệ thống học tập tự nhận ra lỗ hổng kiến thức của học sinh và âm thầm điều chỉnh câu hỏi tiếp theo, thay vì đợi học sinh mô tả mình yếu phần nào.
Trải nghiệm vì thế thay đổi hẳn.1 Thời AI tạo sinh với các công cụ như chatbot hay trình tạo hình ảnh, người dùng phải biết đặt câu hỏi, biết mô tả điều mình muốn. Với AI vô hình, công nghệ tự quan sát, tự quyết định lúc nào can thiệp. Người dùng cảm nhận được kết quả mà không nhìn thấy máy móc làm việc.
Đi cùng AI vô hình là một thay đổi ít ồn ào hơn nhưng tác động dài lâu: sự chuyển dịch từ mô hình lớn cho mọi việc sang mô hình nhỏ chuyên biệt. Năm 2025, các mô hình nhỏ đã chứng minh đủ sức đảm nhận phần lớn công việc, với mức chi phí thấp hơn, thời gian phản hồi nhanh hơn và hành vi dễ đoán hơn. Cách dùng hợp lý là chia việc: mô hình nhỏ lo giám sát, lọc nội dung, thực thi chính sách quanh hệ thống lõi, còn mô hình lớn chỉ được gọi ở những điểm thực sự cần độ bao quát.
Tuy nhiên, sự tiện lợi này kèm một cảnh báo. Khi công nghệ làm thay mọi thứ, khả năng tư duy và nâng cấp bản thân của người dùng có nguy cơ bị tàng hình theo.4
TS. Dong-Su Yi, Phó Khoa Thiết kế Truyền thông, Đại học Kinh tế TP.HCM, nhận xét AI giỏi xử lý những điều đã xảy ra, trong khi trí tuệ con người mạnh ở cảm nhận và tưởng tượng những điều chưa kịp gọi tên; chính sự không hoàn hảo là nơi sáng tạo bắt đầu.4 Học sinh, sinh viên vì thế nên xem AI là công cụ hỗ trợ suy nghĩ, không phải thay thế việc suy nghĩ.
Mang AI riêng đi làm
Ở văn phòng, một thói quen mới đang hình thành: nhân viên tự tìm và dùng công cụ AI mình thích, không chờ công ty cấp phát. Forrester dự báo 60% người lao động sẽ mang công cụ AI của riêng mình đi làm để thực hiện nhiệm vụ, xu hướng có tên gọi BYOAI.
Thử hình dung một nhân viên kế toán ngoài giờ làm dán bảng số liệu nội bộ vào một chatbot miễn phí để nhờ tóm tắt, mà không biết dữ liệu đó được lưu ở đâu, ai có thể truy cập. Trường hợp kiểu này chính là mặt trái của BYOAI, gọi là Shadow AI: dùng công cụ AI trong tổ chức mà không có giám sát của bộ phận công nghệ thông tin.
Rủi ro của Shadow AI nằm ở ba điểm: quyền riêng tư, bảo mật dữ liệu và tuân thủ quy định. Số liệu khách hàng, bảng lương, hợp đồng chưa ký là những thứ dễ bị đưa vào công cụ ngoài tầm kiểm soát nhất, chỉ vì nó nhanh và tiện.
Trước khi dùng bất kỳ công cụ AI nào cho việc công, người đi làm nên tự hỏi hai câu: dữ liệu này có nhạy cảm không, và công ty có cho phép dùng công cụ đó không. Nhà quản lý thay vì cấm đoán có thể chọn hướng thực tế hơn: quy định rõ công cụ nào được phép, dữ liệu nào được đưa vào.
AI dự đoán trong y tế
Y tế là nơi xu hướng AI thể hiện rõ nhất tính dự đoán và cá nhân hóa. Ví dụ đã được kiểm chứng là hệ thống nội soi đại tràng tích hợp AI GI Genius, giúp giảm nguy cơ bỏ sót polyp tới 50%. Bác sĩ Austin Chiang, Giám đốc Y khoa mảng Nội soi tại Medtronic, cho rằng AI trong tương lai sẽ ngày càng mang tính dự đoán và cá nhân hóa, nhưng vẫn chỉ đóng vai trò hỗ trợ bác sĩ.
Một khái niệm mới đang vào phòng khám là bản sao số của người bệnh: mô hình số phản ánh cơ thể và tình trạng sức khỏe của từng bệnh nhân, giúp bác sĩ cá nhân hóa điều trị và tập dượt phẫu thuật trên mô hình trước khi vào mổ thật. Song hành là robot kết hợp AI, cho phép phẫu thuật ít xâm lấn hơn, với bác sĩ quan sát mô hình ba chiều của cơ quan theo thời gian thực.
Gần với đời thường hơn cả là AI trong thiết bị đeo. Đồng hồ thông minh tích hợp AI sâu hơn để theo dõi nhịp tim, huyết áp và phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, có thể nhắc chủ nhân đi kiểm tra trước khi triệu chứng rõ ràng. Cũng cần lưu ý một thói quen mới: nhiều người ngày càng dùng chatbot hoặc bản tóm tắt thông minh thay cho tìm kiếm thông thường để tìm hiểu vấn đề sức khỏe, nhưng chuyên gia nhấn mạnh AI chỉ nên hỗ trợ tìm hiểu thông tin, không thay thế chẩn đoán hay tư vấn trực tiếp từ bác sĩ.
Game do AI hỗ trợ và xe tự lái
Hai mảng ứng dụng khác cho thấy xu hướng AI lan đến giải trí và giao thông. Trong game, cách làm mới được gọi là lập trình theo cảm hứng: người làm game mô tả cách trò chơi hoạt động bằng ngôn ngữ tự nhiên thay vì viết từng dòng code, rồi để AI tạo phần triển khai ban đầu. Một số nền tảng tập trung vào game chạy trực tiếp trên trình duyệt, để người dùng chơi thử ngay sau khi tạo. Người không biết lập trình giờ hạ được rào cản kỹ thuật: chỉ với vài câu mô tả, một ý tưởng trò chơi nhỏ có thể thành bản thử chơi được.
Tuy nhiên, tạo được bản game đầu tiên nhanh không có nghĩa là xong việc. Phần khó hơn nằm ở cải thiện sau khi người chơi thực sự trải nghiệm, và bản thử nghiệm không đồng nghĩa với sản phẩm hoàn chỉnh. Thiết kế game, kiểm thử, bảo mật, bản quyền, vận hành và phát hành vẫn là những bài toán riêng, nên cách nhìn hợp lý là coi AI như một đồng đội kỹ thuật giúp rút ngắn một số công đoạn, chứ không phải thay thế cả quy trình. Cộng đồng game cũng đang tranh luận về chất lượng, bản quyền và mức độ AI thực sự tham gia trong sản phẩm.
Ở giao thông, triển lãm công nghệ CES tổ chức tại Las Vegas đầu năm cho thấy xe tự lái và AI là chủ đề nổi bật nhất. Các hãng ô tô tạm dừng kế hoạch xe điện vì chi phí cao, nhu cầu thấp và chính sách ưu đãi bị thu hẹp; phần lớn hãng xe lớn không ra mắt mẫu xe điện mới tại kỳ triển lãm này.5 Theo tin từ Reuters, Tesla đã triển khai robotaxi quy mô nhỏ có giám sát an toàn tại Austin trong năm trước, Waymo tiếp tục mở rộng nhanh, và một số hãng đặt mục tiêu đưa công nghệ rời mắt và tự lái vào môi trường đô thị.5
Điều mang theo
Xuyên suốt các mảng trên, người trong nghề lặp lại một nhận định: tiếp cận AI giờ đã dễ, khó là quản trị sao cho công nghệ sinh ra giá trị thật. Ông Lâm Quang Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ công nghệ thông tin Việt Nam, lý giải rằng AI có khả năng khuếch đại cả giá trị tốt lẫn không tốt, nên có doanh nghiệp tạo được lợi thế cạnh tranh, có nơi AI không mang lại hiệu quả như kỳ vọng.
Người đọc bình thường có thể mang về từ các xu hướng AI vừa kể một việc nhỏ: trước khi dùng AI cho việc quan trọng, tự hỏi dữ liệu đưa vào có nhạy cảm không và kết quả nhận lại có được kiểm tra lại không. Giai đoạn hiện tại là lúc quyết định agents xuất hiện ở đâu và con người giữ quyền kiểm soát ra sao, chứ không phải lúc AI tự chạy mọi thứ. Ai nắm được điểm đó sẽ dùng công nghệ ngược chiều thời, thay vì bị công nghệ dẫn đi.
Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.
Nguồn tham khảo
- TOP 10 XU HƯỚNG AI TIÊN TIẾN NHẤT NHÀ LÃNH ĐẠO KHÔNG THỂ BỎ LỠ (hbr.edu.vn) ↩a ↩b
- Từ danh hiệu "Sản phẩm Công nghệ Kiến tạo Xu hướng", AI Hay đi tiếp ra sao trong 2026? (cafebiz.vn) ↩a ↩b ↩c
- Xu hướng AI tự hành (daidoanket.vn) ↩a ↩b ↩c ↩d ↩e ↩f ↩g ↩h
- Giải mã xu hướng công nghệ 2026: A.I vô hình lên ngôi, cùng teen đến lớp (hoahoctro.tienphong.vn) ↩a ↩b
- Ô tô tự lái và AI chiếm sóng CES 2026 khi các hãng xe chùn bước với xe điện (tuoitre.vn) ↩a ↩b