Phong tục
Cách vẽ thiệp chúc Tết đơn giản tại nhà với khổ giấy 12x17 cm và bông mai vàng
Tự tay vẽ một tấm thiệp chúc Tết để tặng người thân không khó, chỉ cần khéo léo và cẩn thận một chút là đã có tấm thiệp ưng ý. Vì thế, khổ giấy, màu sắc và lời chúc trong thiệp đều đáng chọn kỹ trước khi cầm bút.
Tết đến, thay vì mua tấm thiệp in sẵn, nhiều người trẻ lần đầu tự lo quà xuân cho ông bà, cha mẹ lại muốn tự vẽ thiệp chúc Tết bằng tay. Việc này ai cũng làm được, kể cả người sống ở chung cư chỉ có một góc bàn nhỏ, vì bộ dụng cụ tối thiểu chỉ gói gọn trong thước kẻ, bút mực, bút màu, giấy màu và kéo cắt giấy.
Nhiều người chọn vẽ tay thay vì mua thiệp in vì cảm giác lúc trao đi. Theo hướng dẫn làm thiệp Tết mà In Tuấn Thành biên soạn, tự tay vẽ thiệp mang cảm giác gần gũi, chân thành hơn thiệp mua sẵn, vừa giúp thư giãn vừa là dịp nói tình cảm bằng chính đôi tay mình. Từng nét vẽ, từng chỗ tô lệch nhẹ đều là dấu riêng mà máy in không lặp lại được.
Một người cháu ở thành phố muốn tặng bà một tấm thiệp tự vẽ kèm phong bao lì xì khi về quê ăn Tết, đó là tình huống quen thuộc mỗi dịp xuân về.
Chọn khổ giấy và chủ đề
Khổ giấy là quyết định đầu tiên, vì nó quyết định thiệp đựng được bao nhiêu hình và chữ. Thiệp Tết vừa là lời chúc vừa là món quà đầy ý nghĩa, khác với thiệp sinh nhật, nên bắt đầu từ khổ 12x17 cm trở lên. Chọn khổ nhỏ hơn, chỗ để vẽ cành đào và viết lời chúc dài sẽ chật chội.
Các khổ thiệp đang phổ biến hiện nay như sau.
| Khổ thiệp (cm) | Phù hợp với |
|---|---|
| 9x13 | Thiệp nhỏ, dịp sinh nhật, Giáng sinh |
| 10x15 | Cân đối giữa thông điệp và thẩm mỹ |
| 12x17 | Dịp đặc biệt, đủ chỗ trang trí và lời chúc dài |
| 15x20 | Thiệp lớn cho dịp trọng đại |
- 9x13 cm: thiệp nhỏ, hợp dịp sinh nhật, Giáng sinh
- 10x15 cm: cân đối giữa thông điệp và thẩm mỹ
- 12x17 cm: dùng cho dịp đặc biệt, đủ chỗ trang trí và viết thông điệp dài
- 15x20 cm: thiệp lớn cho dịp trọng đại
Bước 1: Dụng cụ để vẽ thiệp chúc Tết
Bộ dụng cụ cho một buổi làm thiệp chúc Tết handmade không cần cầu kỳ, phần lớn đã có sẵn trong ngăn bàn học của nhà phố hay phòng trọ. Danh sách dưới đây lấy theo các hướng dẫn làm thiệp thủ công.
- Giấy bìa cứng làm khuôn thiệp
- Giấy màu đỏ, vàng để cắt hình dán
- Bút chì, bút mực, bút dạ và bút màu
- Kéo, thước kẻ, hồ dán, băng keo hai mặt
- Phụ kiện tùy chọn: sticker, dây ruy băng, hoa khô
Bước 2: Tạo khuôn và phác hình chính
Trong cách vẽ thiệp Tết, tạo khuôn là khâu chung của thiệp handmade nói chung: xác định kích thước, dùng kéo cắt tấm bìa cứng thành hình chữ nhật hoặc vuông, sau đó gấp đôi tấm bìa để tạo thành thiệp. Muốn thiệp có hình dáng khác, có thể cắt giấy màu thành hình vuông, hình trái tim, hình bông hoa và tỉa viền ngoài cho mềm mại.
Sau khi có khuôn, phác thảo hình ảnh chủ đạo bằng bút vẽ rồi tô màu rực rỡ để tạo điểm nhấn. Vẽ trang trí được cả bên ngoài lẫn bên trong thiệp bằng họa tiết liên quan đến dịp lễ, hoặc vẽ hình lên giấy kim tuyến rồi cắt ra dán lên.
Hoa mai là hình dễ vẽ, phù hợp với người mới cầm bút, vì cách vẽ chỉ gồm bốn bước.
- Vẽ nhị hoa trước
- Vẽ các cánh hoa quanh nhị
- Vẽ cành hoa và nụ hoa
- Tô màu hoa mai, để ý nét cánh và nhị cho tinh tế

Bước 3: Viết lời chúc ở mặt trong
Lời chúc viết ở mặt trong thiệp, sau khi hình chính đã vẽ xong. Nên ghi những lời chúc may mắn ý nghĩa thay vì để tấm thiệp trơn với dòng chữ khô khan như tên năm, vì dòng chữ trơn dễ gây cảm giác hụt hẫng, xa cách cho người nhận.
Vài lời chúc tham khảo: Chúc bạn và gia đình một năm mới an khang thịnh vượng, vạn sự như ý; mừng tuổi mới, chúc sức khỏe dồi dào, công việc thăng tiến; năm mới, thêm niềm vui, thêm hạnh phúc, thêm may mắn.
Thiệp gửi ông bà có một cách riêng ít người nghĩ tới: viết bài vè Tết. Bài vè chúc Tết là câu chúc năm mới viết theo lối vần điệu, dễ đọc dễ nhớ, vui tươi dí dỏm, thường được trẻ em dùng để chúc ông bà, cha mẹ dịp xuân về. Một bài vè vần điệu đưa cho bà đọc là điều mà thiệp in sẵn không có được. Ngoài viết trong thiệp, nhiều người còn in bài vè Tết lên hộp quà Tết để món quà thêm gần gũi, ấm áp.
Thư pháp chưa đẹp thì viết bằng bút dạ, viết chậm từng chữ trên dòng kẻ mờ vẽ sẵn bằng thước, xong lại tẩy nhẹ phần kẻ. Chữ viết cân đối là một trong bốn điểm khiến tấm thiệp trông chỉn chu, nên đáng dành công ở khâu này.
Bước 4: Trang trí và hoàn thiện
Trang trí là công đoạn cuối cùng, lúc thiệp đã có khuôn, hình chính và lời chúc, chỉ thiếu chút phụ kiện cho bắt mắt và độc đáo. Bốn cách dưới đây theo thứ tự từ giản dị đến cầu kỳ, nhà nào đủ vật liệu đến đâu thì làm đến đó.
Cách thiệp giấy A4 màu: gấp đôi tờ giấy màu da, cắt tờ giấy màu đỏ nhỏ hơn khoảng 0,5–1 cm rồi dán cố định vào bằng băng keo hai mặt hoặc hồ dán. Tiếp theo lấy giấy màu vàng gấp lại một đoạn khoảng 4–5 cm, cắt thành hình chữ nhật dài, gấp vào từng đoạn hình vuông cho đến khi hết giấy. Vẽ rồi cắt để có 4–5 bông hoa mai dán vào thiệp, dùng bút đỏ vẽ nhị hoa. Cuối cùng cắt ba hình thoi từ giấy vàng, kẻ viền đỏ và viết chữ lên mỗi hình, chẳng hạn An, Tài, Lộc.
Cách thiệp giấy bìa: cắt giấy bìa màu đỏ làm khuôn với kích thước chưa mở ra là 10x14,5 cm, cắt giấy màu kem khoảng 9,5x14 cm dán lên trên. Dùng bút dạ đen vẽ cành mai và viết chữ chúc mừng như Vạn sự như ý lên giấy kem, vẽ thêm lọ hoa, quả dưa hấu đặc trưng ngày Tết rồi cắt rời các hình để dán.
Cách thiệp giấy cuốn: cắt bìa đỏ to gấp đôi tấm thiệp rồi gấp đôi lại, dán bìa xanh cốm nhỏ hơn với cạnh hở dưới 1 cm lên mặt ngoài. Dán tiếp bìa trắng nhỏ hơn bìa xanh khoảng 2 mm lên giữa, dùng bút lông vẽ cành đào lên bìa trắng. Hoàn thiện bằng cách dùng dấu dập cắt giấy bạc thành hoa nhỏ, nhấn dùi đầu tròn vào giữa bông hoa, dán hạt cườm hồng làm nhụy. Cuộn sợi giấy xanh bóp nhọn hai đầu tạo hình lá, rồi dùng nhíp gắn lá và hoa vào cành đào đã vẽ. Muốn thêm pháo Tết, dùng dụng cụ dập dập hoa mai nhỏ khoảng 1 cm trên giấy màu vàng, cắt giấy đỏ thành đoạn nhỏ, dùng bút đen vẽ dây pháo rồi dán các đoạn giấy đỏ lên tạo hình pháo.
Cầu kỳ nhất là thiệp dấu in: cắt giấy bìa màu thành khổ A5, gấp giấy trắng thành bông hoa tròn lớn hơn con dấu. Đốt chảy sáp nung đặt lá trang trí vào, đóng dấu lên sáp đang chảy, đợi sáp khô gỡ dấu ra rồi dán bông hoa cùng con dấu lên các lớp giấy vuông màu xanh, trắng và gắn lên thiệp. Còn ai không vẽ giỏi thì chọn cách thiệp hoa khô hoặc hoa nhựa: cắt giấy màu thành hình tấm thiệp, dùng keo nước gắn hoa khô hoặc hoa nhựa lên giấy, vẽ thêm đường viền trang trí và ghi lời chúc ý nghĩa.
Xong tất cả, có thể buộc thêm một chiếc nơ nhỏ để thiệp sinh động hơn. Bên ngoài bìa chỉ cần một hình chữ nhật giấy đỏ, hai ba bông hoa nhỏ và dòng chữ Chúc mừng năm mới là đủ, không cần chất thêm chi tiết.

Lỗi vẽ hay gặp
Bốn lỗi người mới vẽ thiệp chúc Tết thường gặp nhất là màu bị nhòe, bố cục lệch, quá tải chi tiết và chữ viết không cân đối. Cách khắc phục chung là thử trên giấy nháp, chuẩn bị màu trước và bố trí chi tiết trước khi vẽ chính.
Thử hình dung vẽ luôn cành mai lên bìa đỏ mà không nháp trước: nét màu bị nhòe, không tẩy được trên giấy màu, đành bỏ cả tấm thiệp làm lại từ đầu. Chỉ cần vài nét nháp trên giấy thường là đủ tránh. Người mới tập cách vẽ thiệp Tết nên giữ thói quen nháp này cho tới khi quen tay.
Tặng thiệp và giữ nếp mới
Thiệp xong, cách trao cũng đáng để ý: tặng thiệp cần nhẹ nhàng, lịch sự, ân cần và chú trọng biểu cảm gương mặt để người nhận hiểu trọn vẹn tấm lòng. Thiệp chúc Tết tuy nhỏ nhưng mang hàm ý giao tế lịch sự, giúp giữ mối giao hảo, quan tâm tới người thân, tri ân khách hàng, đối tác mỗi dịp xuân về. Một tấm thiệp nhỏ kèm phong bao lì xì đỏ khi đi chúc Tết ông bà là cặp quà xuân vừa giữ nếp cũ vừa mang dấu tay con cháu.
Ngoài vẽ tay, có thể làm thiệp chúc Tết online với tông màu vàng, đỏ và xanh lá đặc trưng Tết Nguyên đán, hoặc dùng công cụ tạo ảnh bằng trí tuệ nhân tạo để có thiệp Tết Bính Ngọ ấn tượng, cần nêu rõ chủ đề Tết và năm để hình linh vật đúng. Với công cụ này, có thể chọn phong cách truyền thống Việt Nam, hiện đại tối giản, hoạt hình dễ thương hoặc 3D sang trọng; các biểu tượng Tết gợi ý cho thiết kế gồm hoa mai, hoa đào, pháo hoa, lì xì, bánh chưng. Phải kiểm tra lại chính tả tiếng Việt và thêm yêu cầu dấu tiếng Việt đúng, vì máy dễ viết sai dấu.
Dù chọn cách vẽ thiệp Tết bằng tay hay làm bằng máy, điều người nhận nhớ lâu nhất vẫn là dòng chữ tay ở mặt trong. Một tấm thiệp chúc Tết handmade với câu chúc viết chậm, đều tay, kèm mấy bông mai vàng cắt giấy, đã đủ để được cất kỹ trên kệ sách, thỉnh thoảng lại lấy ra mỉm cười.
Nguồn tham khảo
- Thiệp chúc Tết Kỷ Hợi 2019 đẹp nhất, ngộ nghĩnh đáng yêu (infonet.vietnamnet.vn)