Thi bằng lái xe máy A1 từ hồ sơ, lệ phí đến mẹo vượt hình số 8

Ai đang đi xe máy hằng ngày mà chưa có bằng đều phải tính chuyện thi bằng lái xe máy, nhưng quy định vừa đổi lớn. Từ 01/01/2025, bằng hạng A1 chỉ còn cho phép điều khiển xe hai bánh có dung tích xi-lanh đến 125 cm3, thay vì đến 175 cm3 như trước. Muốn lái xe phân khối lớn hơn phải thi hạng A. Cùng thời điểm, luật mới thay thế cả hệ thống ba hạng A1, A2, A3 vốn áp dụng nhiều năm.

Điều khiến nhiều người bất ngờ hơn là yêu cầu về giờ học. Theo Thông tư 14/2025/TT-BXD của Bộ Xây dựng có hiệu lực từ ngày 1/9, người học bằng A1 và A phải tham dự đầy đủ thời gian học trong chương trình đào tạo mới được xét hoàn thành khóa. Không còn cách đăng ký sát hạch luôn mà bỏ qua phần học.

Khối lượng học đó cụ thể là bao nhiêu? Chương trình đào tạo hạng A1 có tổng 12 giờ: 10 giờ lý thuyết, gồm 8 giờ pháp luật giao thông đường bộ và 2 giờ kỹ thuật lái xe, cộng thêm 2 giờ thực hành. Tính ra chỉ khoảng một ngày rưỡi, nhưng phải có mặt đủ, vì vắng một buổi là chưa được xét hoàn thành khóa.

Tuổi dự thi tính từ ngày tháng năm sinh đến ngày tham gia sát hạch. Người sinh ngày 20/08/2003 được đăng ký thi hạng A1 ngay từ sinh nhật thứ 18, tức ngày 20/08/2021, chứ không phải chờ hết năm.

Một điểm nữa cần ghi vào sổ: từ ngày 1/7/2026, Thông tư 108/2026/TT-BCA ngày 29/6/2026 của Bộ Công an về sát hạch, cấp giấy phép lái xe có hiệu lực và bỏ phần sát hạch lái xe mô phỏng. Cùng ngày, Nghị định 94/2026 của Chính phủ về hoạt động đào tạo và sát hạch lái xe cũng áp dụng, theo thông tin của Cục Cảnh sát giao thông.^{33 Sát hạch lái xe : Camera AI Hà Nội phát hiện hơn 4.000 trường hợp vi phạm giao thông trong một tuần (cafef.vn)} Ai dự định thi từ nửa cuối 2026 nên theo dõi hướng dẫn mới của trung tâm trước khi nộp hồ sơ.

Hạng bằng và tuổi dự thi

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 chia giấy phép lái xe mô tô hai bánh thành hai hạng. Hạng A1 cấp cho người lái xe có dung tích xi-lanh đến 125 cm3 hoặc công suất động cơ điện đến 11 kW.^{66 Xe máy là gì? Học sinh bao nhiêu tuổi mới được thi bằng lái xe máy? (aigiaoduc.thuvienphapluat.vn)} Hạng A cấp cho xe trên 125 cm3 hoặc công suất điện trên 11 kW, đồng thời bao gồm cả các xe thuộc hạng A1.

Ngưỡng tuổi đi kèm rất rõ. Người đủ 16 tuổi trở lên được điều khiển xe gắn máy, nghĩa là xe dưới 50 phân khối. Riêng việc được cấp bằng, người đủ 18 tuổi trở lên mới nhận giấy phép lái xe hạng A1, hạng A và cả hạng B1, vốn là hạng dành cho xe mô tô ba bánh trong hệ thống hạng mới.^{66 Xe máy là gì? Học sinh bao nhiêu tuổi mới được thi bằng lái xe máy? (aigiaoduc.thuvienphapluat.vn)}

Hệ thống cũ từng có ba hạng theo Thông tư 12/2017. Hạng A1 khi đó dành cho xe từ 50 cm3 đến dưới 175 cm3, hạng A2 cho xe từ 175 cm3 trở lên và được lái cả xe hạng A1, hạng A3 cho xe mô tô ba bánh. Bằng theo luật cũ là giấy phép không thời hạn, không cần gia hạn hay đổi.

Hạng A2 nay không còn cấp mới.^{66 Xe máy là gì? Học sinh bao nhiêu tuổi mới được thi bằng lái xe máy? (aigiaoduc.thuvienphapluat.vn)} Người đang giữ bằng A2 hợp lệ được chuyển đổi sang hạng A mà không phải thi lại. Hồ sơ đổi gồm đơn đề nghị theo mẫu tại Phụ lục 19 Thông tư 12/2025/TT-BCA, bản sao bằng A2, bản sao căn cước hoặc hộ chiếu còn thời hạn. Nếu nộp trực tuyến, thêm ảnh 3x4 nền xanh; thủ tục này không yêu cầu giấy khám sức khỏe. Lệ phí là 135.000 đồng khi nộp trực tiếp tại công an xã, phường hoặc phòng cảnh sát giao thông, 115.000 đồng nếu nộp qua cổng dịch vụ công quốc gia. Thời gian xử lý 5 ngày làm việc sau khi hồ sơ hợp lệ.

Điều kiện dự thi cũng rộng về nơi ở.^{55 Thi giấy phép lái xe máy: Chấm điểm bằng “mắt thần” (tuoitre.vn)} Người Việt Nam đủ tuổi, cũng như người nước ngoài đang cư trú, làm việc hoặc học tập hợp pháp tại Việt Nam, đều đăng ký được. Miễn là đủ sức khỏe theo danh mục bệnh, tật trong thông tư liên tịch và có trình độ văn hóa theo quy định.

Hồ sơ và chi phí

Hồ sơ dự thi gồm bốn thứ. Theo Điều 14 Thông tư 14/2025/TT-BXD, người học lái xe máy lần đầu nộp một bộ hồ sơ cho cơ sở đào tạo qua một trong ba kênh: trực tiếp, dịch vụ bưu chính hoặc trên môi trường điện tử.^{66 Xe máy là gì? Học sinh bao nhiêu tuổi mới được thi bằng lái xe máy? (aigiaoduc.thuvienphapluat.vn)}

Một điểm tiện lợi đáng nhớ: cá nhân nộp hồ sơ tại bất kỳ trung tâm đào tạo và sát hạch nào thuận tiện, không cần về nơi đăng ký hộ khẩu. Người thuê trọ gần chỗ làm chỉ cần chọn trung tâm ở khu đó.

Về tiền, lệ phí nhà nước được niêm yết rõ theo Thông tư 37/2023: 60.000 đồng mỗi lần thi lý thuyết, 70.000 đồng mỗi lần thi thực hành, 135.000 đồng mỗi lần đăng ký cấp bằng. Nộp trực tuyến khoản cấp bằng chỉ còn 115.000 đồng, mức áp dụng đến 31/12/2025.

Học phí thì mỗi nơi một giá, vì cơ sở đào tạo tự xây dựng mức thu dựa trên cơ sở vật chất, chương trình, nhiên liệu và lương giáo viên theo Thông tư liên tịch 72/2011. Mức thu phải công khai trước khi ký hợp đồng và giữ ổn định tối thiểu cho một khóa. Một trung tâm tại TP.HCM niêm yết gói trọn 800.000 đồng gồm hồ sơ, học lý thuyết, thực hành, lệ phí thi và cấp bằng. Trường Cao đẳng nghề Phú Yên thu 150.000 đồng mỗi học viên từ ngày 01/10/2024, chưa tính lệ phí sát hạch do Sở Giao thông tổ chức.

Ngoài các khoản trên, người thi nên dự trù thêm chi phí khám sức khỏe, chụp ảnh thẻ, làm hồ sơ tại trung tâm và phí thi thử nếu cần.

Có một trường hợp đặc biệt ít ai biết. Người dân tộc thiểu số không biết tiếng Việt muốn học bằng A1 cần nộp thêm giấy xác nhận của Ủy ban nhân dân xã, phường nơi cư trú theo Phụ lục 24 Thông tư 12/2017. Giấy này chỉ có hiệu lực một năm kể từ ngày ký, nên tính thời điểm xin cho khớp với lịch học.

• Đơn đề nghị học, sát hạch cấp bằng theo mẫu quy định.
• Bản sao căn cước, hộ chiếu hoặc thẻ căn cước còn hạn.
• Giấy khám sức khỏe do cơ sở y tế có thẩm quyền cấp, không quá 6 tháng.
• Bốn ảnh màu 3x4 cm nền xanh, chụp không quá 6 tháng.

Nội dung thi bằng lái xe máy

Kỳ thi bằng lái xe máy hạng A1 có hai phần, lý thuyết trước và thực hành sau; trượt lý thuyết thì không được vào thực hành.

Phần lý thuyết lấy từ ngân hàng 200 câu hỏi cài trong phần mềm sát hạch. Đề thi gồm 25 câu về luật giao thông và kỹ thuật lái xe, thời gian làm bài 19 phút. Người thi đậu khi trả lời đúng tối thiểu 21 trên 25 câu và không sai câu nào thuộc nhóm điểm liệt. Mỗi đề có từ 2 đến 4 câu loại này, thường chỉ 2 câu. Ai đã có giấy phép lái xe ô tô do ngành giao thông cấp được miễn phần lý thuyết.

Phần thực hành gồm bốn bài nối tiếp: đi theo hình số 8, qua vạch đường thẳng, qua đường có vạch cản và qua đường gồ ghề, hoàn thành trong 10 phút theo thang điểm 100. Đạt từ 80 điểm trở lên là đậu; người chỉ được 79 điểm vẫn trượt, dù thiếu đúng một điểm.^{55 Thi giấy phép lái xe máy: Chấm điểm bằng “mắt thần” (tuoitre.vn)} Người khuyết tật thi lái xe ba bánh qua hình chữ Chi.

Thiết bị chấm trừ điểm rất cụ thể, nên nhớ từng mức trước khi vào bài.

Quá 10 phút, cứ mỗi phút bài thi bị trừ thêm 5 điểm. Xe đổ, hai bánh ra ngoài hình sát hạch hoặc đi không đúng trình tự là bị truất quyền sát hạch ngay.

• Chạm vạch, chống chân hoặc xe chết máy: mỗi lần trừ 5 điểm.

Đọc thêm: Cách lái xe tiết kiệm xăng nhờ giữ vòng tua và bơm đúng áp suất lốp

Mắt thần chấm thực hành

Từ ngày 1/7/2016, các đô thị loại 3 trở lên chuyển phần thi thực hành sang chấm bằng thiết bị tự động, người ta quen gọi là mắt thần, thay cho giám khảo quan sát thủ công.

Cách chấm mới làm tỉ lệ đậu giảm hẳn. Theo giám đốc Trung tâm sát hạch lái xe Củ Chi, tỉ lệ đậu khi chấm tự động chỉ khoảng 50%, trong khi chấm thủ công từng đạt 80-85%. Máy không biết nương tay: một lần xe chết máy trong hình số 8 đã mất 5 điểm, đủ khiến người tự tin đi xe cả chục năm rơi xuống dưới ngưỡng 80.

Vì thế lời khuyên thực dụng là thi thử trước để quen cảm giác xe trong hình và vị trí cảm biến. Phí thi thử không nằm trong lệ phí sát hạch, nên hỏi giá tại trung tâm khi đăng ký; ngoài khoản này, chi phí phát sinh còn có khám sức khỏe, chụp ảnh thẻ và làm hồ sơ như đã kể ở phần trên.

Thi bằng xe tay ga

Nhiều người chỉ quen xe tay ga và lo phần thực hành bắt buộc dùng xe số. Quy chuẩn hiện hành yêu cầu xe sát hạch hạng A1 là mô tô hai bánh có dung tích xi-lanh từ 70 cm3 đến dưới 175 cm3, và không hề cấm xe tay ga; thực tế ít trung tâm sử dụng vì quản lý xe số dễ hơn.^{22 Xe tay ga, xe máy điện sẽ được dùng để thi lấy bằng lái xe máy? (tuoitre.vn)}

Hướng đi mới đang mở ra. Bộ Giao thông vận tải từng đề xuất trong dự thảo quy chuẩn: xe dùng sát hạch hạng A1 là mô tô hai bánh ly hợp tự động hoặc bằng tay, dung tích 70-125 cm3 hoặc công suất điện 6-11 kW.^{22 Xe tay ga, xe máy điện sẽ được dùng để thi lấy bằng lái xe máy? (tuoitre.vn)} Bản dự thảo cho phép dùng cả xe tay ga và xe điện. Ở TP.HCM, đã có trung tâm cho học viên chọn tập trên xe tay ga Vision hoặc xe số Wave Alpha.

Ai quen tay ga nên hỏi trung tâm trước khi đăng ký, vì xe số phải sang số bằng chân, vào bài lần đầu dễ chống chân hoặc chết máy.

Đọc thêm: Sáu bước trả lời nên mua loại xe máy nào, từ nhu cầu tới biển số

Xe máy không cần bằng lái

Không phải chiếc xe nào cũng đòi hỏi người cầm lái phải có bằng. Nhóm xe máy không cần bằng lái gồm xe dưới 50 phân khối, mà người đủ 16 tuổi được điều khiển hợp pháp, và các mẫu xe máy điện nhỏ gọn; thị trường đã có mẫu xe điện dạng này giá 12 triệu đồng. Với những ai chưa kịp thi bằng lái xe máy, chọn một chiếc xe máy không cần bằng lái là cách đi lại hợp pháp ngay từ hôm nay, chi tiết hơn về lựa chọn xem ở bài nên mua xe máy điện loại nào.

Ranh giới phân khối phải nhớ kỹ, vì đi vượt ngưỡng mà chưa đủ tuổi là bị phạt. Người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi điều khiển xe mô tô từ 50 phân khối trở lên bị phạt tiền từ 400.000 đến 600.000 đồng; người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi điều khiển xe mô tô bị cảnh cáo. Không ít gia đình mua cho con dưới 18 tuổi chiếc xe 110 phân khối mà không biết mình đang rơi đúng mức phạt tiền này. Trong khi đó, nhóm xe máy không cần bằng lái vẫn nằm trong tầm tay của lứa tuổi đó.

Cần nhớ thêm quyền hạn của lực lượng chức năng khi kiểm tra trên đường: cảnh sát giao thông được tạm giữ phương tiện đến 7 ngày trước khi ra quyết định xử phạt theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông.

Trượt, thi lại và nhận bằng

Trượt không phải chuyện lớn với ai thi bằng lái xe máy, vì luật không giới hạn số lần thi lại. Người trượt lý thuyết sẽ không được vào thực hành trong kỳ đó, nhưng đăng ký được ngay khóa tiếp theo.

Điểm đã đạt không tự động giữ mãi. Kết quả lý thuyết chỉ được bảo lưu một lần trong thời gian một năm cho kỳ sát hạch tiếp theo; nếu sát hạch lại thực hành mà vẫn không đạt, người thi phải làm lại cả hai phần lý thuyết và thực hành. Nghĩa là cơ hội giữ điểm chỉ có một lần, nên chuẩn bị kỹ phần tay lái ngay từ đầu.

Khi đậu, bằng không đến ngay trong ngày. Người thi đạt được cấp giấy phép lái xe sau 14 ngày, mang căn cước đến trực tiếp trung tâm đào tạo để nhận. Còn theo Thông tư 14/2025/TT-BXD có hiệu lực từ ngày 1/9, muốn được xét hoàn thành khóa và dự thi, người học phải có mặt đủ toàn bộ thời gian của chương trình. Nên chọn lịch học khớp với ca làm việc ngay từ đầu.

Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.

Nguồn tham khảo

• Thi bằng lái xe máy A1 2026 - Lịch thi sớm (truonghoclaixeoto.edu.vn)
• Xe tay ga, xe máy điện sẽ được dùng để thi lấy bằng lái xe máy? (tuoitre.vn) ↩^a ↩^b
• Sát hạch lái xe : Camera AI Hà Nội phát hiện hơn 4.000 trường hợp vi phạm giao thông trong một tuần (cafef.vn) ↩
• Tags: sát hạch lái xe (xaydungchinhsach.chinhphu.vn)
• Thi giấy phép lái xe máy: Chấm điểm bằng “mắt thần” (tuoitre.vn) ↩^a ↩^b
• Xe máy là gì? Học sinh bao nhiêu tuổi mới được thi bằng lái xe máy? (aigiaoduc.thuvienphapluat.vn) ↩^a ↩^b ↩^c ↩^d