Nhà & đời sống
Cách lái xe tiết kiệm xăng nhờ giữ vòng tua và bơm đúng áp suất lốp
Cách lái xe tiết kiệm xăng nằm ở vòng tua, áp suất lốp và thói quen tăng giảm ga, hơn là ở chiếc xe. Thí nghiệm của Hiệp hội kỹ sư ô tô Hoa Kỳ còn chỉ ra ngưỡng 65 km/h để quyết định mở kính hay đóng kính bật điều hòa.
Cùng một dòng xe, cùng quãng đường từ nhà đến công ty, hai người lại đổ xăng với mức chênh nhau rõ rệt. Người giữ tay ga đều, sang số nhịp nhàng, kim xăng rơi chậm. Người tăng giảm ga liên tục, phanh gấp ở góc đường, mỗi tuần phải ghé cây xăng thêm một lần. Chiếc xe không đổi, chỉ có đôi tay và đôi chân của người cầm lái là khác nhau. Cách lái xe tiết kiệm xăng, vì thế, không nằm ở cửa hàng xe mà nằm ở phía sau vô lăng.
Nguyên nhân chính là thói quen lái xe tốn xăng. Theo SGGP, kiểu lái ảnh hưởng trực tiếp đến mức tiêu hao, khiến xe tốn thêm đến 20% nhiên liệu so với cách đi hợp lý.1 Nghiên cứu của Ford ghi nhận lối lái thân thiện với môi trường có thể cắt 25% lượng nhiên liệu và thải ít CO2 hơn hẳn cách lái thường ngày.2 Ông Adam Smith, Giám đốc Kỹ thuật về Tiết kiệm Nhiên liệu của Ford khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, nhận định mức tiết kiệm phụ thuộc nhiều vào người cầm lái, hơn cả vào nhà sản xuất.2
Con số từ Chrysler cho thấy khoảng chênh lệch ấy lớn đến đâu. Chỉ cần không nhấn chân ga quá 1 inch, tức 2,54 cm, khi không cần thiết, mức tiêu thụ trung bình giảm từ 10,7 lít/100 km xuống 7,8 lít/100 km, tương đương 26%. Muốn tập được, người lái nên bắt đầu từ những tình huống quen thuộc nhất: khi rời đèn đỏ, đạp ga nhẹ để xe lăn bánh từ từ thay vì phóng đi; trên cao tốc, giữ ga ở một vị trí cố định và để xe tự trôi theo dòng xe phía trước. Kỹ sư tính “tăng tốc từ từ” là từ 0 lên 100 km/h trong 20 giây, một nhịp đi mà ai cũng làm được nếu chủ ý.
Vòng tua và ga phanh quyết định hao xăng
Vòng tua máy là số vòng quay của trục khuỷu động cơ trong một phút, đo bằng đơn vị RPM. Nguyên tắc rất đơn giản: vòng tua càng cao, mức tiêu hao nhiên liệu càng lớn. Mỗi lần người lái đạp sâu chân ga, động cơ phải quay nhanh hơn để sinh công, và phần xăng đốt thêm ấy phần lớn biến thành tiếng gằn của máy chứ không thành quãng đường. Vì vậy, giữ vòng tua thấp và ổn định chính là cách lái xe tiết kiệm xăng rõ ràng nhất mà ai cũng áp dụng được.
Trên đường trường hoặc cao tốc, khi xe chạy đều ga, dải vòng tua lý tưởng nằm trong khoảng 1.500 - 2.500 RPM, đây cũng là vùng động cơ làm việc nhẹ nhàng nhất. Chuyên gia Bùi Thọ Anh của Phụ Tùng Đức Anh khuyến nghị giữ vòng tua trong khoảng 1.500 - 2.000 RPM để tiết kiệm nhiên liệu tối đa. Riêng trên đoạn đường rộng, ít chướng ngại vật, vòng tua phù hợp khoảng 1.200 vòng/phút. Ở chế độ không tải, động cơ xăng hiện đại giữ ổn định 700 - 900 RPM; khi mới khởi động, máy lạnh có thể lên 1.000 - 1.200 RPM rồi tự hạ, đó là hiện tượng bình thường, không cần đạp ga “làm ấm”.
Cách đọc vòng tua theo từng cấp số cụ thể như sau: số 1 và số 2 nên giữ khoảng 1.400 - 1.800 vòng/phút; số 3 và số 4 khoảng 1.300 - 1.700 vòng/phút; với các số 3, 4, 5 thì dải phù hợp là 1.200 - 1.600 vòng/phút. Nhiều người có thói quen giữ số thấp quá lâu, để động cơ gằn lên rồi mới sang số; cách đi này khiến máy quay ở vòng tua cao hơn mức cần thiết và đốt xăng vô ích. Thời điểm sang số hợp lý cho động cơ xăng là khi kim vòng tua đạt 2.000 - 2.500 vòng/phút, còn động cơ diesel thì 1.500 - 2.000 vòng/phút. Xe chạy tiết kiệm nhất khi ở cấp số cao nhất với tốc độ cân đối, chứ không phải ở số thấp mà ga to.
Phanh cũng là một dạng đốt xăng.
Mỗi lần phanh gấp, động năng xe đã tích tụ bị biến thành nhiệt ở má phanh, và để lấy lại tốc độ, người lái phải đốt thêm một mẻ xăng mới. Tăng tốc đột ngột rồi phanh gấp khiến nhiên liệu tiêu tốn hơn 40% so với cách đi bình thường; riêng việc tăng tốc đột ngột đã tốn gấp 4 lần mức bình thường.5 Trong thử nghiệm của tạp chí Edmunds.com, nhịp lái tăng tốc từ từ giúp tiết kiệm 35,4% nhiên liệu cho một chiếc SUV và 27,1% cho chiếc Mustang. Giữ khoảng cách an toàn với xe phía trước là cách đơn giản nhất để tránh phải phanh đột ngột, vì thế cũng là mẹo giảm tiêu hao xăng mà nhiều người xem nhẹ.
Một thói quen nhỏ ở đèn đỏ cũng đáng nhớ. Nếu phải chờ quá 30 giây, tắt máy sẽ tiết kiệm hơn là để động cơ nổ không, bởi nổ máy khi chờ vừa đốt nhiên liệu vừa thải khí nhiều hơn. Với xe máy, nguyên tắc tương tự: chờ đèn đỏ dài thì tắt máy, và khi chạy thì giữ đều tay ga, tránh vặn ga lên xuống đột ngột, vì đây chính là lý do khiến xe ngốn xăng hơn bình thường. Xe máy số nên đi đúng tốc độ tương ứng với vị trí số, tránh để động cơ bị gằn; xe tay ga cần vận hành đều ga thay vì nhích lên xuống liên tục. Chạy xe máy tiết kiệm xăng, nhìn cho cùng, chỉ là biết nhẹ tay và đều tay.
Về tốc độ, các nguồn chuyên môn đưa ra dải hơi khác nhau nhưng đều quanh một vùng: 50 - 88 km/h theo một số tài liệu, 50 - 80 km/h hoặc 56 - 72 km/h theo cách tính khác. Điểm chung là xe đốt xăng hiệu quả nhất ở tốc độ trung bình. Còn ở tốc độ cao, sức cản gió tăng nhanh khiến máy phải làm việc nặng hơn: xe tiêu thụ nhiều hơn 15% ở 100 km/h và thêm 25% ở 109 km/h. Chỉ cần giảm từ 100 km/h xuống 90 km/h, mức tiết kiệm đã đạt 10 - 15%.2
Áp suất lốp đúng chuẩn
Lốp non hơi là lỗi âm thầm đốt xăng nhiều nhất mà chủ xe ít để ý. Khi thiếu hơi, lốp bị bẹp xuống, diện tích tiếp xúc với mặt đường tăng lên, lực ma sát và lực cản lăn theo đó lớn hơn, buộc động cơ sinh công nhiều hơn để kéo xe đi.3 Các tài liệu kỹ thuật ghi nhận lốp non hơi có thể làm tăng mức tiêu hao nhiên liệu 3 - 5%. Với xe máy cũng vậy: lốp quá mềm khiến các bộ phận xe phải hoạt động nhiều hơn, lượng xăng tiêu thụ tăng theo.
Việc kiểm tra đơn giản hơn nhiều người tưởng. Chủ xe nên bơm lốp đến áp suất phù hợp trước mỗi chuyến đi dài, và thói quen tốt là kiểm tra áp suất lốp trước khi khởi hành, đúng như nhà sản xuất khuyến cáo cho mọi loại xe.3 Bơm bánh xe đến áp lực tối đa cho phép giúp tiết kiệm khoảng 6% nhiên liệu; còn nếu chỉ giữ đúng mức khuyến cáo, con số tiết kiệm khoảng 4%.1 Hai điều kiện khác nhau nên hai con số khác nhau, nhưng hơi lốp nào cũng ảnh hưởng trực tiếp đến ví tiền. Ngược lại, mỗi psi áp suất thấp hơn mức khuyến nghị khiến xe tốn thêm 0,2% xăng.
Ở đây có một hiểu lầm rất phổ biến. Nhiều người nhìn con số in trên thành lốp và bơm theo đó, nhưng đó chỉ là áp suất tối đa nhà sản xuất lốp cho phép, không phải áp suất chuẩn cho chiếc xe. Con số chuẩn thường ghi trên tem dán ở khung cửa phía ghế lái.3 Bơm theo con số trên lốp nghĩa là bơm quá căng: diện tích tiếp xúc giảm, phần giữa lốp mòn nhanh, quãng đường phanh tăng và độ bám đường giảm.3 Áp suất quá mức còn ảnh hưởng cả tuổi thọ lốp.2 Lốp thông thường có áp suất khoảng 2,1 bar, tương đương 30 psi, với dải từ 20 đến 42 psi tùy loại.3
Một gợi ý dễ nhớ cho người bận rộn: mỗi lần đổ xăng, dành một phút nhìn lốp và hỏi nhân viên đo hơi giúp. Lốp bẹp mắt thường cũng nhận ra được, nhưng chênh 5 - 10 psi thì chỉ đồng hồ đo mới phát hiện. Đây là mẹo giảm tiêu hao xăng rẻ nhất: không tốn công, chỉ tốn một phút. Với người đi làm chạy xe máy hằng ngày, việc này nên thành thói quen như đeo mũ bảo hiểm: làm đều đặn thì không tốn công, bỏ quên thì trả giá bằng xăng và độ bền lốp.
Điều hòa, cửa kính và tải trọng
Mở cửa sổ hay bật điều hòa, câu hỏi cũ mà câu trả lời phụ thuộc vào tốc độ. Bật điều hòa ở nhiệt độ thấp tiêu tốn khoảng 15% nhiên liệu, nên khi chạy trong thành phố mà trời không quá nóng, hé cửa kính là lựa chọn nhẹ nhàng hơn.4 Nhưng khi tốc độ tăng, câu chuyện đảo chiều. Thí nghiệm của Hiệp hội kỹ sư ô tô Hoa Kỳ (SAE) được thực hiện bằng hai xe thật, một SUV động cơ V8 8,1 lít và một sedan động cơ V8 4,6 lít, tại đường chạy thử của General Motors và trên sa mạc. Kết luận là xe tốn ít nhiên liệu hơn khi bật điều hòa và đóng cửa xe.4
Theo số liệu của SAE, xe tiết kiệm xăng hơn nếu mở cửa sổ khi chạy ở vận tốc khoảng 65 km/h; nhưng trong dải 65 - 120 km/h, mở cửa sổ lại khiến xe tiêu thụ nhiên liệu lớn hơn. Lý do nằm ở khí động học: cửa kính mở làm gió lùa vào khoang xe, sức cản tăng lên nhanh hơn cả gánh nặng của máy điều hòa. Vì vậy, khi di chuyển trên 90 km/h, đóng cửa và bật điều hòa là cách đi hợp lý nhất; ngưỡng 65 km/h chính là mốc để người lái quyết định mở kính hay đóng kính.
Tải trọng là nỗi lo thứ ba. Chở quá nhiều đồ khiến động cơ phải tăng công suất, và cả ô tô lẫn xe máy đều đốt nhiều nhiên liệu hơn khi gánh hàng thừa. Mỗi xe máy được thiết kế cho tối đa hai người với cân nặng trung bình; chở quá tải vừa ngốn xăng vừa mất an toàn. Cuối tuần dọn cốp xe, bỏ thùng đồ không dùng, là việc mười phút mà giúp cả tháng đi nhẹ hơn.
Đọc thêm: Nên mua xe máy điện loại nào khi sạc chỉ tốn 4.800 đồng
Bảo dưỡng đều đặn
Xe khỏe thì đi ít xăng, và sự khỏe mạnh ấy đến từ bảo dưỡng chứ không phải từ may mắn. Vệ sinh và thay lọc gió thường xuyên giúp tiết kiệm khoảng 10% nhiên liệu, vì lọc gió bẩn làm động cơ hít không đủ khí, phải đốt giàu hơn để chạy. Dùng sai loại dầu nhớt so với khuyến cáo của nhà sản xuất khiến hệ thống bôi trơn không tối ưu, xe tốn thêm 2% nhiên liệu.2 Sửa chữa triệt để các lỗi động cơ giúp giảm 4% mức tiêu thụ; riêng bộ cảm biến ô-xy đã hỏng, chỉ cần thay cũng có thể tiết kiệm đến 40% nhiên liệu.2
Chu kỳ bảo dưỡng có thể nhớ nhanh: ô tô nên bảo dưỡng lần đầu khi chạy khoảng 1.000 km, sau đó theo chu kỳ 5.000 hoặc 10.000 km tùy dòng xe; xe máy thay dầu nhớt mỗi 1.000 - 1.200 km và thay dầu máy mỗi 4.000 km. Người chạy xe thường xuyên qua đường bụi bặm, trời ẩm cao nên rút ngắn chu kỳ này, vì bụi và độ ẩm làm lọc gió, dầu nhớt xuống cấp nhanh hơn mức trung bình. Kỹ năng lái kết hợp bảo dưỡng đúng cách, theo tính toán của các trường dạy lái xe, giúp tiết kiệm tới 35% nhiên liệu.
Cả những thói quen nhỏ hằng ngày đều góp vào con số cuối cùng trên đồng hồ xăng. Xuất phát nhẹ tay sau đèn đỏ, giữ vòng tua trong dải phù hợp, kiểm tra hơi lốp mỗi lần đổ xăng, đóng cửa kính khi lên cao tốc và đưa xe đi bảo dưỡng đúng hẹn. Mỗi việc riêng lẻ chỉ tiết kiệm vài phần trăm, nhưng cộng lại, ví tiền của người đi làm sẽ cảm nhận được rõ ràng ngay từ kỳ đổ xăng kế tiếp.
Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.
Nguồn tham khảo
- 7 cách tiết kiệm nhiên liệu cho ô tô (sggp.org.vn) ↩a ↩b
- Mẹo tiết kiệm nhiên liệu tối đa cho xe ô tô (vietnamnet.vn) ↩a ↩b ↩c ↩d ↩e ↩f
- Áp suất lốp là gì? Vì sao phải biết thông số áp suất lốp? (infonet.vietnamnet.vn) ↩a ↩b ↩c ↩d ↩e
- Tiêu đề chính của bài viết (congan.nghean.gov.vn) ↩a ↩b
- Làm thế nào để lái xe tiết kiệm xăng trong mùa hè? (cartimes.tapchicongthuong.vn) ↩