Cách dùng so sánh hơn của trạng từ thêm -er hay more cho đúng

Thử hình dung hai người chạy đua quanh sân trường, một người về đích trước. Muốn nói người đó chạy nhanh hơn, tiếng Anh không thêm more vào trước từ ngắn mà biến đổi chính trạng từ đó. Câu đúng phải là she runs faster; nói she runs more fast là sai. Lỗi này nghe quen tai vì nhiều người học có thói quen gắn more cho mọi từ khi so sánh.

Nhầm lẫn ấy nằm ở chỗ trạng từ không phải tính từ. So sánh hơn của trạng từ (comparative adverbs) có ba nhóm công thức riêng, trong đó nhóm bất quy tắc như well thành better cần học thuộc cả bảng thay vì đoán theo âm tiết.

Ba công thức so sánh hơn của trạng từ

Trước hết cần tách bạch hai khái niệm hay bị trộn lẫn. So sánh hơn của tính từ so sánh hai danh từ, tức hai người, hai vật hay hai hiện tượng.^{22 Các dạng so sánh hơn của trạng từ trong tiếng Anh hay (aten.edu.vn)} Còn so sánh hơn của trạng từ so sánh hai động từ, tức hai hành động hay hai trạng thái, dựa trên thời gian, nơi chốn, tần suất, mức độ hoặc cách thức thực hiện. Vì thế khi nói về người, tiếng Anh dùng so sánh hơn của tính từ; còn he runs faster than his brother nói về hành động chạy. Phép so sánh này chỉ áp dụng khi có đúng hai hành động; từ ba hành động trở lên thì chuyển sang so sánh nhất.

Thứ nhất là trạng từ ngắn: từ một âm tiết hoặc cùng dạng với tính từ, như fast, hard, late, soon, far, high, quick. Công thức gồm chủ ngữ, động từ, trạng từ thêm đuôi -er, rồi than và đối tượng so: he runs faster than his brother. Chính tả cũng có quy tắc riêng. Từ tận cùng bằng -e chỉ thêm -r, như late thành later, soon thành sooner. Từ ngắn tận cùng bằng một nguyên âm duy nhất đi kèm phụ âm thì nhân đôi phụ âm trước khi thêm -er, như fast thành faster. Từ tận cùng bằng -y thì đổi -y thành -i rồi thêm -er, như early thành earlier.

Nhưng chính nhóm từ ngắn này lại chứa bẫy lớn nhất.

Vài trạng từ như real, fun, right, wrong không thêm được -er; muốn so sánh phải đặt more hoặc less ở trước. Người học hay mặc định mọi từ ngắn đều gắn -er theo quy tắc chung, nên gặp những từ ngoại lệ này dễ viết sai. Cách an toàn là nhớ riêng từng từ vào danh sách ngoại lệ.

Thứ hai là trạng từ dài, tức từ hai âm tiết trở lên, phần lớn tận cùng bằng -ly như quickly, carefully, sadly, beautifully. Với nhóm dài, more hoặc less đứng trước trạng từ rồi kết bằng than. Ví dụ she sings more beautifully than her sister nghĩa là cô ấy hát hay hơn chị của mình. Muốn nói anh ấy lái xe kém cẩn thận hơn vợ, tiếng Anh đặt less trước carefully rồi thêm than his wife. Chọn more hay less phụ thuộc nghĩa: more là biến thể của much và many, dùng khi hành động này hơn hành động kia; less là biến thể của little và few, dùng khi hành động này kém hơn.

Vài trạng từ có cả dạng tận cùng -ly và dạng không -ly, như các cặp cheap và cheaply, loud và loudly, quick và quickly, slow và slowly. Khi so sánh, cả hai cách đều được chấp nhận: cặp cheap và cheaply cho phép viết cheaper hoặc more cheaply. Tương tự, loud và loudly chấp nhận louder cùng more loudly; quick và quickly chấp nhận quicker cùng more quickly; slow và slowly chấp nhận slower cùng more slowly. Dạng không -ly nghe tự nhiên trong văn nói hằng ngày, nhưng trong văn viết trang trọng và khi làm bài thi nên ưu tiên dạng có -ly.

Riêng vài trạng từ dài chấp nhận cả hai cách tạo so sánh hơn. Hai câu she works more quietly than him và she works quieter than him đều chấp nhận được, song hai dạng có thể khác nhau về nghĩa hoặc sắc thái; gặp chỗ nào dùng dạng đó thì chép đúng, đừng tự đổi.

Cuối cùng là nhóm không theo hai quy tắc trên: các từ này không thêm -er hay more mà biến đổi hoàn toàn, như well thành better, badly thành worse. Nhóm này ít từ nhưng gặp rất thường trong văn nói và văn viết, nên phần sau sẽ liệt kê thành bảng riêng để học một lần là dùng được cả đời.

Bảng trạng từ bất quy tắc

Bảng dưới đây chỉ gồm một số ít từ biến đổi hoàn toàn, không thêm -er hay more. Đây lại chính là chỗ dễ mất điểm nhất khi làm bài, vì không có quy tắc nào để đoán dạng đúng. Cách học hiệu quả là nhớ theo cặp kèm câu ví dụ thay vì ghi từng từ rời rạc; phụ huynh dạy con cũng nên đọc cùng một câu mẫu cho mỗi từ để trẻ nhớ cả ngữ cảnh.

Trong bảng có hai cặp dễ nhầm nhất. Với far, farther dùng cho khoảng cách vật lý, còn further dùng được cho cả khoảng cách lẫn nghĩa trừu tượng, như nghiên cứu sâu hơn hay bàn thêm nhiều hơn. Vì thế he ran farther than me nói về quãng đường, còn we need to discuss this further nói về mức độ của việc bàn bạc. Riêng little, khi chỉ số lượng thì so sánh hơn là less, còn khi chỉ kích cỡ thì dùng smaller như tính từ; hai nghĩa này không trộn lẫn được.

Khi chuyển sang so sánh nhất, các từ này cũng biến đổi hoàn toàn theo bảng trên; riêng far chọn farthest khi chỉ khoảng cách vật lý và furthest khi bao gồm cả nghĩa thời gian.

So sánh kép của trạng từ

So sánh hơn không tự lặp; để diễn tả hai sự việc cùng thay đổi theo thời gian, tiếng Anh dùng các cấu trúc so sánh kép riêng. Với trạng từ dài, lặp more hai lần trước trạng từ: cô ấy hát ngày một hay hơn, tiếng Anh viết she sings rồi ghép cụm more hai lần trước beautifully.

Cấu trúc càng...càng thể hiện hai vế cùng thay đổi theo nhau: mỗi vế mở bằng mạo từ xác định và chứa một dạng so sánh hơn. Càng chạy chăm bấy nhiêu, cậu ấy càng làm tốt: tiếng Anh ghép mạo từ đó với harder ở vế một, better ở vế sau. Trạng từ dài thì thay bằng more ở cả hai vế, theo khung more cộng trạng từ, cộng chủ ngữ và động từ, lặp lại ở vế sau. Hai vế luôn đi cùng nhau, bỏ một vế là câu mất nghĩa.

Đọc thêm: Mẫu câu tiếng Anh khách sạn cần nhớ cho cả vòng lưu trú

Gấp nhiều lần bằng as

Khi mức độ chênh lệch không phải hơn kém một chút mà gấp lên nhiều lần, cách dùng so sánh hơn của trạng từ có hai công thức riêng. Cách thứ nhất đặt số lần trước as, lặp as ở cuối, theo khung chủ ngữ, động từ, số lần, as, trạng từ, as: she types twice as quickly as her colleague, cô ấy gõ phím nhanh gấp đôi đồng nghiệp. Cách thứ hai dùng số lần kèm more và than, theo khung chủ ngữ, động từ, số lần, more, trạng từ, than: he studies four times more diligently than his brother, anh ấy học chăm hơn em trai gấp bốn lần.

Hai công thức này đều cần số lần đứng ngay đầu cụm so sánh. Nhờ vậy người nghe tính ngay được mức chênh lệch giữa hai hành động mà không cần giải thích thêm.

Khi nào bỏ than

Có những cấu trúc như as...as, too...to và not enough...to không dùng than; tuy nhiên không có quy tắc chung về việc bỏ than khi trạng từ đứng cuối câu, nên người học nên giữ than trừ khi mẫu câu đã cho phép bỏ. Riêng câu phủ định so sánh ngang bằng có thể thay as bằng so: he doesn't snore as/so loudly as his father, ông ấy ngáy không to bằng bố.

Muốn câu so sánh hơn có sức nặng hơn hoặc nhẹ hơn, tiếng Anh chèn một từ chỉ mức độ ngay trước dạng so sánh. Nhấn mạnh thì dùng much, far, a lot, quite a lot hay a great deal, như I forget things much more often nowadays, dạo này tôi hay quên đồ hơn trước nhiều. Giảm nhẹ thì dùng a bit, slightly, a little hay rather, như she began to speak a bit more quickly, cô ấy bắt đầu nói nhanh hơn một chút. Cách chèn này áp dụng cho cả trạng từ ngắn lẫn dài.

Đọc thêm: Con vật bằng tiếng Anh: từ vựng theo nhóm và cách dạy con nhớ lâu

So sánh nhất và ngang bằng

So sánh hơn chỉ xử lý được hai hành động; từ ba hành động trở lên phải chuyển sang so sánh nhất của trạng từ. Trạng từ ngắn thêm đuôi -est, kèm mạo từ xác định đứng trước, ví dụ hardest. Trạng từ dài đặt most trước, viết đầy đủ là mạo từ xác định cộng most beautifully; khi ý là kém nhất thì thay bằng least. Các từ biến đổi hoàn toàn theo bảng đã nêu; riêng far tùy nghĩa mà chọn farthest hoặc furthest. Muốn nhấn mạnh, thêm by far trước cụm so sánh nhất: Jill làm việc vất vả hơn hẳn tất cả, tiếng Anh là Jill works by far kèm hardest ở dạng nhất. Câu nêu tất cả ở cuối cũng phổ biến, ám chỉ mọi hành động khác của cùng một chủ ngữ: trong mọi việc anh ấy thích, anh ấy thích bơi nhất, tiếng Anh viết he likes swimming, dùng dạng nhất của well kèm cụm chỉ tất cả ở cuối câu.

Còn khi hai hành động ngang nhau về mức độ, dùng so sánh bằng với as...as trong câu khẳng định, và as/so...as trong câu phủ định như ví dụ ở phần trên. Ba dạng so sánh bằng, không bằng và hơn kém cùng nhau phủ kín các tình huống so sánh của trạng từ trong tiếng Anh. Đây cũng là mảng cốt lõi mà người học cần nắm chắc trước khi làm bài thi.

Bài tập vận dụng có đáp án

Lý thuyết đọc xong chưa thành kỹ năng cho đến khi tự tay điền vài câu. Dưới đây là những câu tập bám đúng ba nhóm công thức và nhóm bất quy tắc vừa học, mỗi câu chọn dạng so sánh hơn cho từ trong ngoặc. Làm xong đối chiếu đáp án ngay bên dưới là nhớ lâu hơn cách đọc suông; đây cũng là cách luyện nhanh nhất để thuộc cách dùng so sánh hơn của trạng từ.

• He works (hard) ___ than his colleagues. Đáp án: harder, vì hard là trạng từ ngắn một âm tiết nên thêm -er.
• She sings (beautifully) ___ than her sister. Đáp án: more beautifully, vì beautifully là trạng từ dài tận cùng -ly nên dùng more đặt trước.
• He speaks English (well) ___ than me. Đáp án: better, vì well biến đổi hoàn toàn, thành better.
• She types (quickly) ___ as her colleague. Đáp án: as quickly, vì trong khung so sánh bằng, trạng từ đứng sau as giữ nguyên dạng gốc.
• They arrived (early) ___ than expected. Đáp án: earlier, vì early là trạng từ ngắn tận cùng -y, đổi -y thành -i rồi thêm -er.
• He drives (carefully) ___ than his wife. Đáp án: less carefully nếu ý là lái xe kém cẩn thận hơn, hoặc more carefully nếu ngược lại; với trạng từ dài, more và less đặt trước tùy nghĩa.

Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.

Hỏi đáp nhanh

Trạng từ nào không có dạng so sánh hơn?

Vài trạng từ không có dạng so sánh hơn, gồm again, first, daily, yesterday, here, there, now, then, never và sometimes; những từ này chỉ thời gian, tần suất hay nơi chốn nên không đặt vấn đề hơn kém để so sánh. Khi ôn trạng từ so sánh hơn tiếng Anh, bạn nên chép riêng danh sách này ra để tránh nhầm lẫn với các trạng từ thông thường.

Nguồn tham khảo

• So sánh hơn của trạng từ trong tiếng Anh: cấu trúc và bài tập chi tiết 2025 (ise.edu.vn)
• Các dạng so sánh hơn của trạng từ trong tiếng Anh hay (aten.edu.vn) ↩