Phong tục
Mùng 1 Tết Đinh Mùi rơi thứ Bảy, ngày 6/2 dương lịch, năm con dê
Tết Nguyên đán 2027 đã có mốc dương lịch rõ: mùng 1 Tết rơi vào thứ Bảy ngày 6/2, mở đầu năm Đinh Mùi con dê. Chính phủ được trình phương án nghỉ bảy ngày liền, từ 28 tháng Chạp đến hết mùng 5 tháng Giêng.
Cứ mỗi độ cuối năm, câu hỏi Tết rơi vào ngày nào dương lịch lại được hỏi nhau trong nhóm bạn, trong phòng làm việc. Tết Nguyên đán tính theo âm lịch nên ngày dương lịch dịch chuyển mỗi năm: có năm sớm giữa tháng Giêng, có năm trễ sát 20/2.5 Ai cần đặt vé, xin nghỉ hay tính ngày về quê đều phải tra trước, không thể nhớ lùi từ năm trước mà dùng.
Năm tới, câu trả lời đã có từ phương án nghỉ Tết mà Bộ Nội vụ trình Chính phủ.1 Hai mốc ngày trong phương án ấy cho phép suy ra chính xác ngày đầu năm âm lịch, cùng can chi của ngày, của tháng và của năm.
Mùng 1 Tết năm Đinh Mùi
Mùng 1 Tết rơi vào thứ Bảy, ngày 6/2/2027 dương lịch, mở đầu năm Đinh Mùi, năm con dê.1 Số ngày ấy không phải đoán mà suy ra từ hai mốc do Bộ Nội vụ nêu khi trình phương án nghỉ Tết: thứ Năm 4/2 là ngày 28 tháng Chạp năm Bính Ngọ, và thứ Tư 10/2 là mùng 5 tháng Giêng năm Đinh Mùi.1 Đếm từ mùng 5 lùi lại bốn ngày, ngày đầu năm âm lịch rơi đúng vào 6/2, tức thứ Bảy trong tuần.
Ngày ấy mang bộ can chi đầy đủ: ngày Bính Thìn, tháng Nhâm Dần, năm Đinh Mùi. Ai có thói quen xem ngày để chọn giờ xuất hành hay cúng lễ đầu năm có thể ghi sẵn ba cụm này vào sổ, khỏi tra lại khi gần Tết bận rộn.
Cái tên Đinh Mùi còn gắn với hình tượng con dê, linh vật được dùng làm đồ trang trí Tết trong các cửa hàng quà Tết. Năm Đinh Mùi thuộc hành Thủy, gọi là Thiên Hà Thủy. Trong văn hóa Việt Nam, con dê là biểu tượng của sự nhu hòa, thuần khiết nhưng kiên cường.
Khung ngày của Tết không phải ngẫu nhiên. Âm lịch có quy luật ba năm thì nhuận thêm một tháng, nên ngày đầu năm âm lịch không bao giờ rơi trước ngày 21/1 và sau ngày 20/2 dương lịch.5 Muốn biết Tết sớm hay trễ, chỉ cần nhớ khung này; năm tới với ngày 6/2 nằm khá giữa khung.
Một điểm dễ nhầm: Tết của Việt Nam đôi khi không trùng ngày với Tết của Trung Quốc.6
Lý do nằm ở múi giờ. Việt Nam dùng UTC+7 còn Trung Quốc dùng UTC+8, nên có năm ngày đầu năm âm lịch của hai nước lệch nhau một ngày, thậm chí có năm lệch cả một tháng.6 Vì thế, đọc tin nước ngoài về ngày Tết, nên đối chiếu với lịch Việt Nam trước khi tính việc. Nhiều nước thuộc vùng văn hóa Á Đông cũng đón Tết âm lịch, nhưng mỗi nước dùng lịch và múi giờ riêng nên ngày Tết của từng nước có thể lệch nhau. Ai có người thân, đối tác ở nước ngoài cũng đón Tết âm lịch thì nên đối chiếu lịch của nước ấy thay vì mặc định cùng một ngày.
So với năm liền trước, Tết Đinh Mùi đến sớm đáng kể: mùng 1 năm Bính Ngọ là ngày 17/2/2026 dương lịch, tức sớm mười một ngày. Ai quen Tết rơi giữa hoặc cuối tháng 2 sẽ thấy mùa Tết năm này đến nhanh hơn thường lệ.
Để khỏi phải hỏi nhau mỗi năm, cách đơn giản là tải lịch âm dương về điện thoại, chỉ với vài bước theo hướng dẫn của các ứng dụng lịch. Có sẵn lịch trong máy, việc đối chiếu ngày âm và ngày dương khi cần đặt vé, hẹn việc chỉ mất một lần mở màn hình.
Lịch nghỉ bảy ngày liền
Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch thống nhất chọn phương án nghỉ Tết Nguyên đán đúng bảy ngày, không hoán đổi lịch.4 Theo phương án Bộ Nội vụ trình Chính phủ tại buổi họp báo chiều 11/9, công chức và viên chức nghỉ liên tục từ thứ Năm 4/2, ngày 28 tháng Chạp năm Bính Ngọ, đến hết thứ Tư 10/2, mùng 5 tháng Giêng năm Đinh Mùi; tổng cộng bảy ngày gồm năm ngày nghỉ Tết và hai ngày nghỉ bù.
Cách chọn mốc bắt đầu từ 28 tháng Chạp không phải tùy tiện. Bộ Nội vụ đề xuất như vậy để người làm việc xa quê có thêm thời gian di chuyển, mua sắm và dọn dẹp nhà cửa trước Tết.1 Nguyên Phó Cục trưởng phụ trách Cục Việc làm Lê Quang Trung cũng nhất trí phương án này, lý do mùng 6 tháng Giêng từ lâu đã thành ngày bắt đầu đi làm lại của các cơ quan, đơn vị, nhà máy.4
Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, qua văn bản ngày 11/8 do Phó Chủ tịch Thường trực Ngọ Duy Hiểu ký, thống nhất cùng phương án: nghỉ bảy ngày từ 4/2 đến hết 10/2. Cùng với phương án nghỉ Tết, việc nghỉ bốn ngày dịp Ngày Văn hóa Việt Nam cũng được đồng thuận.2 Theo đó, người làm công chức có thể tính thêm một đợt nghỉ lễ nữa nằm gần kề dịp Tết để sắp xếp việc riêng.
Còn một phương án khác từng được tính đến: nghỉ từ thứ Sáu 5/2, ngày 29 tháng Chạp, đến hết Chủ nhật 14/2, mùng 9 tháng Giêng, tổng mười ngày, nhưng phải hoán đổi ngày làm việc 12/2 sang thứ Bảy 27/2. Phương án này không được đề xuất chọn.2
Trong khi đó, khối doanh nghiệp có cách chọn riêng.1 Người sử dụng lao động có thể cho nhân viên nghỉ một ngày cuối năm Bính Ngọ và bốn ngày đầu năm Đinh Mùi, hoặc nghỉ hai ngày cuối năm và ba ngày đầu năm.1 Ai làm trong công ty nên hỏi sớm bộ phận nhân sự chọn phương án nào, vì hai cách chia này cho ra ngày lên xe khác nhau.
Với một công chức ở Hà Nội quê Nghệ An, phương án bảy ngày nghĩa là lên xe về quê ngay ngày 4/2, kịp về nhà trước đêm giao thừa, rồi quay lại phố làm việc từ mùng 6 tháng Giêng. Lịch như vậy đủ cho hai bên nội ngoại một lượt thăm, miễn là vé được đặt sớm. Giá vé máy bay đi Phú Quốc, Côn Đảo dịp Tết âm lịch thuộc nhóm đắt nhất, nên ai định đi các tuyến này càng phải chốt sớm.
Việc nên làm và nên tính ngày đầu năm
Mùng 1 Tết là ngày đầu tiên của năm âm lịch, đánh dấu khởi đầu một chu kỳ mới. Cả dịp Tết thường kéo dài từ 23 tháng Chạp đến hết ngày 7 tháng Giêng, với các việc cúng Táo quân, cúng Tất niên, sum họp gia đình, mừng tuổi và thờ cúng tổ tiên.5 Biết trước ngày đầu năm rơi vào thứ Bảy giúp sắp cả chuỗi việc ấy gọn hơn, từ ngày cúng ông Táo đến buổi tất niên.
Ngày đầu năm có nhiều việc ý nghĩa mà các cẩm nang liệt kê, trong đó có cả chục việc nên làm để cầu may. Những việc quen thuộc nhất là dậy sớm, mặc đồ mới, chúc Tết ông bà và người lớn để nhận lời chúc và mừng tuổi, mừng tuổi cho trẻ con, thắp hương thờ cúng tổ tiên, và giữ lời nói vui vẻ suốt ngày. Riêng việc chúc Tết người lớn tuổi trước tiên được xem là cách mở đầu năm cho trọn đạo hiếu trong gia đình.
Về việc chọn ngày, nhiều người quan tâm hôm đầu năm có đẹp không để tính chuyện mở cửa hàng, khởi sự hay làm việc trọng đại. Theo quan niệm dân gian, ngày này được luận giải theo can chi và các yếu tố lịch pháp; mùng 1 Tết 2027 với can chi ngày Bính Thìn, tháng Nhâm Dần, năm Đinh Mùi có thể tra trong các bài luận giải chi tiết để cân nhắc. Đây là quan niệm để tham khảo; việc trọng đại còn phụ thuộc điều kiện thực tế của từng nhà.
Đời sống quanh ngày đầu năm hôm nay cũng có những điều đáng ghi nhớ. Lực lượng chức năng đồng loạt kiểm tra nồng độ cồn trên toàn quốc từ sáng mùng 1 Tết. Chỉ buổi trưa hôm ấy đã có hơn 800 tài xế bị xử phạt về nồng độ cồn; có ngày còn ghi nhận 729 trường hợp vi phạm bị xử lý. Ai định lái xe đi chúc Tết sau bữa cơm có rượu cần nhớ những con số ấy; chúc Tết bằng điện thoại hay để xe lại rồi đi bộ cũng là cách giữ cho ngày đầu năm trọn vẹn.
Ngày đầu năm cũng không thiếu chuyện lẫn quẫn vì một phút nóng nảy.
Có vụ tài xế ô tô đánh một phụ nữ đang chở con nhỏ vào đúng ngày đầu năm, sau đó bị mời đến trụ sở công an làm việc. Câu chuyện ấy là lời nhắc thẳng thắn: giữ bình tĩnh trên đường, nhường nhịn khi đông xe, ngày đầu năm mới đáng nhớ nhờ sự an toàn của cả nhà chứ không phải nhờ đến nơi sớm vài phút.
Thị trường trong ngày này cũng có biến động đáng kể. Giá vàng SJC lao dốc vào đúng mùng 1 Tết, du khách khởi hành các chuyến du lịch đông nườm nượp ngay từ hôm ấy, còn các cửa hàng điện máy mở đợt giảm giá đón khách. Ai định mua sắm hay đi chơi xa có thể tính trước, tránh dồn cả việc di chuyển và chi tiêu vào một ngày.
Ngay sau mùng 1, lịch đầu năm còn một mốc nữa đáng nhớ. Theo quan niệm dân gian, mùng 4 Tết là ngày rước Thần Tài, được xem như ngày quyết định con đường tài lộc của gia chủ trong năm. Nhà nào theo nếp này thường chuẩn bị từ tối mùng 3 và giữ nhà cửa gọn gàng cho buổi lễ sớm; quan niệm là một chuyện, còn việc chính vẫn là mở đầu năm với nhà cửa sạch sẽ và tấm lòng thành.
Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.
Nguồn tham khảo
- Trình Chính phủ phương án nghỉ Tết Nguyên đán 2027 kéo dài 7 ngày (cafef.vn) ↩a ↩b ↩c ↩d ↩e ↩f
- Đồng thuận nghỉ Tết Nguyên đán 2027 kéo dài 7 ngày, nghỉ Ngày Văn hóa Việt Nam 4 ngày (suckhoedoisong.vn) ↩a ↩b
- Công đoàn thống nhất nghỉ Tết Nguyên đán 2027 dài 7 ngày (baophapluat.vn)
- Đồng thuận phương án nghỉ tết Nguyên đán 2027 dài 7 ngày (baohatinh.vn) ↩a ↩b
- Tết Nguyên Đán (Wikipedia) ↩a ↩b ↩c
- Âm lịch (Wikipedia) ↩a ↩b