Nấm truffle Alba 330.000 USD/kg và những món ăn đắt nhất thế giới

Một chiếc pizza ở Dubai được truyền thông đưa tin có giá 211.561 USD, tương đương khoảng 4,8 tỷ đồng. Nhưng con số được ghi nhận chắc chắn nhất trong nhóm món ăn xa xỉ lại thuộc về một cục nấm: truffle trắng Alba nặng 1 kg, bán được 132.000 USD tại đấu giá năm 2019.

Hai mức giá ấy đặt cạnh nhau cho thấy câu hỏi về món ăn đắt nhất thế giới không có một câu trả lời duy nhất. Cách hợp lý là tách bạch từng nhóm: nguyên liệu thô, đặc sản và món chế biến hoàn chỉnh, kèm con số có nguồn xác nhận.

Danh hiệu món ăn đắt nhất thế giới

Mỗi bảng xếp hạng món ăn đắt nhất thế giới lại chọn tiêu chí khác nhau. Nơi thì chọn món chế biến sẵn như pizza phủ vàng, nơi thì chọn nguyên liệu như nấm truffle hay trứng cá muối, chỗ khác lại chọn đặc sản như dưa hấu Densuke.

Thử hình dung hai người ngồi cãi nhau: người này khẳng định chiếc pizza phủ vàng là món đắt nhất, người kia chỉ vào cục nấm truffle. Cả hai đều đúng, mỗi người theo một tiêu chí.

Vì thế, cách đọc hợp lý nhất là chia ba nhóm. Nhóm nguyên liệu gồm truffle, trứng cá muối, saffron, yến sào. Nhóm đặc sản gồm dưa hấu, phô mai nai, gà Ayam Cemani. Nhóm món hoàn chỉnh gồm pizza và những món nhà hàng, mỗi nhóm có một nhà vô địch riêng.

Nấm truffle trắng Alba

Nấm truffle trắng Alba chỉ mọc tự nhiên ở một vài vùng nhất định của Ý, được thu hoạch và bảo quản khắt khe, giá có thể lên tới 330.000 USD mỗi kilogam, tức hơn 7 tỷ đồng. Đấy là ứng viên sáng giá nhất cho danh hiệu món ăn đắt nhất thế giới ở nhóm nguyên liệu.

Con số ấy không phải chuyện thổi phồng.

Mùa thu 2021, nấm truffle đen bán khoảng 400 USD cho 450g, trong khi nấm trắng cùng thời điểm được bán 4.000 USD cho cùng trọng lượng, gấp đúng mười lần. Lý do nằm ở vùng mọc: nấm đen tìm thấy được ở nhiều nơi châu Âu như Romania, Bulgaria, Slovenia, còn nấm trắng chỉ có ở Ý và một số vùng nhỏ của Serbia.^{11 Lý do nào khiến nấm truffle siêu đắt đỏ, hầu như chỉ dành cho giới thượng lưu? (cafebiz.vn)}

Truffle không thể nuôi trồng, chỉ thu hoạch tự nhiên dưới gốc sồi, phỉ và bạch dương. Người ta phải dùng chó được huấn luyện chuyên biệt để tìm nấm, vì ở Ý dùng lợn là bất hợp pháp: lợn vừa tìm vừa ăn nấm và phá hoại hệ động vật tự nhiên của rừng.

Tuy nhiên, giá truffle còn nhảy theo thời điểm. Thường ngày giá dao động 2.200 đến 4.800 USD một ký, có lúc lên tới 14.203 USD một ký. Sách kỷ lục Guinness ghi nhận cục nấm truffle lớn nhất từng tìm thấy là nấm trắng.

Phiên đấu giá đáng nhớ nhất diễn ra năm 2019, do đầu bếp Umberto Bombana tổ chức. Một người Hong Kong trả 132.000 USD cho cục nấm trắng Alba nặng 1 kg. Sau đó, cục nấm được dùng trong một bữa ăn 5 món giá 1.999 USD mỗi người.^{11 Lý do nào khiến nấm truffle siêu đắt đỏ, hầu như chỉ dành cho giới thượng lưu? (cafebiz.vn)}

Trứng cá muối đắt đỏ

Trứng cá muối Beluga lấy từ cá tầm Beluga vùng biển Caspi thuộc Iran. Con cá này sống hàng chục năm, nặng tới 900 kg, và trứng của nó được bán khoảng 20.000 bảng Anh mỗi kilogam.

Đắt hơn nữa là trứng cá bạch tạng, sống ở biển Caspi, vùng nước giữa Nga, Iran, Turkmenistan, Kazakhstan và Azerbaijan. Các nguồn cho tuổi thu hoạch trứng khác nhau: có nơi ghi cá 8 đến 19 năm mới cho thu hoạch trứng một lần, có nơi ghi cá chỉ đẻ trứng khi khoảng 100 tuổi. Trứng cá bạch tạng giá khoảng 9.100 USD một ký, và một công ty Iran từng lập kỷ lục Guinness khi bán 34.500 USD một ký, lấy từ cá 60 đến 100 năm tuổi. Loại trứng cá Almas, cũng lấy từ cá tầm Beluga vùng Caspi, được các trang tổng hợp đưa giá 16.000 bảng Anh mỗi kg, tức hơn 500 triệu đồng.

Một lưu ý cho người đọc: các mức giá tính bằng bảng Anh trên đây chưa được nguồn uy tín độc lập xác nhận lại, nên coi là con số do các trang tổng hợp đưa ra, không phải giá niêm yết chính thức. Điều chắc chắn hơn là tuổi đời của con cá: càng già, trứng càng quý, và đó là lý do cốt lõi khiến trứng cá muối đứng trong nhóm món ăn đắt nhất thế giới.

Đọc thêm: Khóa dạy học nấu món ăn Hàn Quốc: 10 buổi, học phí 5.000.000 đồng

Sushi cá ngừ vây xanh

Trước thập niên 1980, cá ngừ vây xanh từng bị xem là thịt thấp cấp ở Nhật, thậm chí chỉ dùng làm thức ăn cho mèo. Đến khi được dùng làm sushi, giá trị của nó tăng vọt.

Giờ đây, sushi cá ngừ vây xanh Kuro maguro có thể lên tới 65 USD một lát nếu làm từ cá đặc biệt, tương đương 1,3 triệu đồng. Còn tại cửa hàng bình dân, một lát thường không dưới 1 USD. Khách du lịch đứng trước cùng một quầy sushi có thể nhìn hai lát kề nhau, một lát giá một ly cà phê, một lát bằng cả bữa tiệc, khác nhau ở con cá đứng phía sau.

Kỷ lục giá thuộc về phiên đấu giá đầu năm tại chợ cá Tsukiji ở Tokyo, nơi thường xác lập kỷ lục hàng tỷ đồng. Năm 2012, một con cá ngừ nặng 239 kg được bán 735.000 USD, con số được đưa tin rộng rãi khi ấy.

Cá ngừ xưa có thể nặng 450 kg, dài 3 mét; nay cá 180 kg đã rất hiếm, cá dưới 36 kg là loại bán phổ biến. Trữ lượng cá ngừ toàn cầu giảm còn 10% trong vòng 30 năm do đánh bắt quá mức. Trong khi đó, mỗi năm người Nhật tiêu thụ khoảng ba phần tư lượng cá ngừ vây xanh khai thác được trên thế giới.

Quy trình sau khi câu cũng góp phần vào giá: cá được câu từng con, giết nhanh bằng dao chọc vào não, mổ nội tạng rồi ngâm nước đá nửa tiếng để giữ thịt.

Quả dưa đen 51 triệu đồng

Dưa hấu đen Densuke chỉ được trồng trên đảo Hokkaido của Nhật Bản. Mỗi năm có khoảng 10.000 quả được thu hoạch, mỗi quả nặng 5 đến 7 kg, vỏ đen bóng không sọc, ruột đỏ tươi ngọt như đường.

Giá bán thường ở mức 250.000 yên, khoảng 51 triệu đồng một quả. Năm 2014, một quả được bán 3.500 USD trong ngày mở đầu phiên đấu giá tại thị trấn Toma trên đảo Hokkaido, cao hơn khoảng 450 USD so với quả đắt nhất năm 2013. Kỷ lục của loại dưa này là 6.100 USD một quả, xác lập năm 2009.

Mỗi vụ chỉ có vài chục quả được chọn ra loại đặc biệt, nên giá đấu giá luôn cao hơn giá bán thường. Dưa đen bóng của Hokkaido và dưa lưới Yubari là hai đặc sản quen được mang ra đấu giá đầu vụ, nơi giá cả góp phần quảng bá cho cả vùng.

Còn dưa Yubari, giống dưa lưới trồng trong nhà kính ở Yubari, Hokkaido, có giá ít nhất khoảng 22.872 USD một quả. Một chủ nhà hàng từng trả 23.000 USD, gần 529 triệu đồng, để mua một quả qua đấu giá.

Các món đắt khác đáng biết

Saffron, nhụy hoa nghệ tây, được mệnh danh là gia vị vàng. Cây chỉ phát triển 7 ngày mỗi năm vào mùa thu, chế biến hoàn toàn thủ công, cần từ 150.000 đến 300.000 bông hoa cho 1 kg nhụy. Giá lại dao động rất rộng tùy nơi công bố: trang bloghue ghi 400 đến 1.000 USD mỗi kg, trang top10az ghi 1.100 đến 11.000 USD, còn VietnamNet dẫn Insider năm 2019 cho biết mức hơn 10.000 USD mỗi kg. Khoảng chênh này chưa được nguồn nào giải thích rõ, có thể do chất lượng và thời điểm khác nhau, nên người mua cần hỏi kỹ xuất xứ trước khi trả tiền.

Nấm matsutake cũng không trồng được, chỉ thu hoạch tự nhiên ở rừng tùng trên độ cao 2.500 m trở lên tại Nhật Bản, Triều Tiên, Hàn Quốc, Trung Quốc và Nga. Nấm tươi bán 90 đến 600 USD một ký tùy loại, sau chế biến được bán trên 2.000 USD một kg tại Nhật. Tại Việt Nam, nấm tùng nhung từng được bán 18 triệu đồng một kg, có lúc lên tới 40 triệu đồng. Số lượng nấm đang giảm do côn trùng và môi trường, có thể biến mất vì con người chưa có cách trồng.

Giá chênh nhau nhiều giữa các kênh bán cũng dễ hiểu. Trên Alibaba, 1 kg nấm từ Trung Quốc chỉ 30 đến 60 USD nhưng phải đặt tối thiểu 50 kg, còn 100 g nấm tươi nhập vào Nhật bán tới 2,7 triệu đồng. Năm 2018, lãnh đạo Triều Tiên từng gửi 3 tấn nấm matsutake tươi trị giá 2,6 triệu USD cho Tổng thống Hàn Quốc.

Phô mai nai sừng tấm chỉ sản xuất tại trang trại Elk House ở Thụy Điển, làm từ sữa nai hoang dã chứa 12% chất béo, mỗi năm chỉ cung cấp khoảng 300 kg, giá 1.074 USD một ký. Yến sào, lấy từ nước bọt chim yến, giá khoảng 3.000 USD một ký, và một bát canh yến ở nhà hàng khoảng 60 USD. Gan ngỗng đạo đức, loại gan ngỗng béo được tạo ra từ gan ngỗng phát triển tự nhiên, không ép ăn, giá lên tới 700 USD một kg.

Thịt bò Wagyu Nhật có vân mỡ cẩm thạch, giá tới 450 USD mỗi kg. Con bò được uống nước lọc, tắm nước ấm, massage bằng rượu sake và ăn lúa non, cỏ tươi. Cà phê Kopi Luwak của Indonesia, hầu như chỉ có ở Sumatra, Java và Sulawesi, làm từ hạt cà phê qua đường ruột cầy vòi đốm, bán 250 đến 1.200 USD mỗi kg. Hương vị được mô tả là mượt mà, ít đắng, hậu vị gợi chocolate, nhưng cách sản xuất này gây tranh cãi về đạo đức chăn nuôi.

Còn giăm bông Jamón Ibérico của Tây Ban Nha, làm từ lợn đen chăn thả với mật độ không quá 2 con mỗi hecta, quy trình xử lý kéo dài 12 đến 48 tháng, giá khoảng 392 USD một kg. Gà Ayam Cemani Indonesia đen tuyền từ lông đến thịt, được mệnh danh là Lamborghini trong giới gia cầm. Gà mái chỉ đẻ 2 trứng một tuần nên khó nhân giống. Ở Florida một con trưởng thành bán khoảng 2.500 USD, và giống gà này không được xuất khẩu rộng vì lo ngại cúm gia cầm.

Món hoàn chỉnh đắt nhất

Trong nhóm món ăn đắt nhất thế giới dạng chế biến hoàn chỉnh, chiếc pizza được xác nhận đắt nhất có nguồn rõ ràng là pizza 2.000 USD, gần 50 triệu đồng, của nhà hàng Industry Kitchen ở New York. Bánh được giới thiệu năm 2017, dát vàng lá 24 karat từ Ecuador, kèm phô mai Stilton của Anh, gan ngỗng, nấm truffle Pháp và trứng cá muối Ossetra của vùng biển Caspian. Bánh cắt thành 8 phần, trung bình một miếng cắn 50 USD, và khách phải là khách quen, đặt trước 48 tiếng.

Một chiếc pizza khác cũng nổi tiếng: Pizza Royale 007 của đầu bếp Domenico Crolla, phủ tôm hùm ướp cognac, trứng cá ngâm sâm banh, cá hồi hun khói và vàng 24 karat, giá khoảng 4.200 USD. Còn món tráng miệng mặn Zillon Dollar Frittata tại nhà hàng Le Parker Meridien ở New York, làm từ 6 quả trứng ốp lết, thêm tôm hùm và 10 ounce trứng cá muối Sevruga, bán khoảng 1.000 USD; phiên bản thu nhỏ chỉ 10% trứng cá giá 100 USD.

Rồi đến chiếc pizza được truyền thông đưa tin ở Dubai, giá 211.561 USD. Bánh phủ 60g vàng, dùng nghệ tây Kashmiri, trứng cá muối Almas của Iran, nấm matsutake, truffle trắng Alba và truffle đen Périgord. Tuy nhiên, chưa có nguồn uy tín nào xác nhận món này thực sự được bán.

Con số ấy nên coi là tin truyền thông, không phải giá giao dịch có kiểm chứng.

Đặt chiếc pizza 2.000 USD của New York cạnh chiếc 211.561 USD được đưa tin ở Dubai, sự khác biệt chủ yếu nằm ở lớp vàng và trứng cá, chứ không ở kỹ thuật nướng bánh. Và đó là bài học chung của cả danh sách này: hiểu vì sao một món đắt, do khan hiếm, do công sức thủ công hay do câu chuyện thương mại, quan trọng hơn việc nhớ con số. Người đọc muốn nếm thử không cần tới Dubai; vài sợi saffron thật mua ở tiệm gia vị uy tín thả vào nồi cơm, đã đủ chạm tay vào nguyên liệu đắt nhất thế giới.

Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.

Nguồn tham khảo

• Lý do nào khiến nấm truffle siêu đắt đỏ, hầu như chỉ dành cho giới thượng lưu? (cafebiz.vn) ↩^a ↩^b
• Hơn 10.000 USD/kg, vì sao saffron là gia vị đắt nhất thế giới? (vietnamnet.vn)
• Bánh pizza dát vàng 24k, giá gần 50 triệu một chiếc (vietnamnet.vn)
• Kinh ngạc với 7 món ăn đắt nhất thế giới (bloganchoi.com)