Phong tục
Ngày 20-10 là ngày gì và nên tặng quà, chúc mừng thế nào
Chiều 19/10, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã gặp mặt các đại biểu phụ nữ tiêu biểu nhân Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10. Dịp 20-10 hằng năm là ngày cả nước dành lời tri ân cho mẹ, cho vợ, cho chị em, với nguồn gốc gắn liền lịch sử tổ chức phụ nữ nước nhà.
Mỗi độ 20-10, từ cơ quan, nhà máy đến trường học lại rộn ràng hoạt động chúc mừng. Ở cấp cao nhất, chiều 19/10, Thủ tướng Phạm Minh Chính gặp mặt các đại biểu phụ nữ tiêu biểu nhân Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10.
Vậy ngày 20/10 là ngày gì? Đó là Ngày Phụ nữ Việt Nam, ngày tôn vinh những người mẹ, người vợ, người chị, đồng thời là ngày sinh hoạt truyền thống của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam.5 Dịp 20-10 cũng là lúc cánh mày râu đứng trước quầy hoa, quầy vàng để chọn một món quà nói thay lời muốn nói.
Nguồn gốc ngày 20-10
Muốn hiểu vì sao người Việt chọn ngày này, phải lùi về những năm đầu thế kỷ 20. Dưới chế độ phong kiến cùng ách đô hộ của đế quốc, phụ nữ Việt Nam là lớp người chịu áp bức, bóc lột và nhiều bất công nhất, nên họ luôn đòi được giải phóng và sẵn sàng đi theo cách mạng. Từ năm 1927, các tổ chức quần chúng thu hút đông đảo phụ nữ lần lượt hình thành: Công Hội Đỏ, Nông Hội Đỏ, các nhóm tương tế, tổ học nghề cùng những tổ chức riêng của giới nữ. Ngay từ những ngày đầu chống Pháp, phụ nữ đã tham gia phong trào Cần Vương, Đông Kinh Nghĩa Thục, Đông Du. Trong số đó có những gương mặt sau này nổi tiếng như Hoàng Thị Ái, Thái Thị Bôi, Tôn Thị Quế và Nguyễn Thị Minh Khai.
Tháng 10/1930, Hội nghị Trung ương lần thứ nhất của Đảng Cộng sản Đông Dương ra Nghị quyết về Phụ nữ vận động.6 Văn kiện nhấn mạnh lực lượng cách mạng của phụ nữ là một lực lượng rất trọng yếu, và Đảng phải tổ chức các đoàn thể phụ nữ để mưu quyền cho phụ nữ, làm cho phụ nữ triệt để giải phóng.6 Cương lĩnh đầu tiên của Đảng, đề ra ngay khi Đảng thành lập ngày 3/2/1930, cũng ghi rõ hai chữ “Nam nữ bình quyền”.
Lực lượng ấy không phải con số trên giấy. Cùng năm 1930, trong phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh, ở Nghệ An và Hà Tĩnh có 12.946 chị tham gia phụ nữ giải phóng, cùng nhân dân đấu tranh thành lập chính quyền Xô Viết ở trên 300 xã. Trước đó, ngày 1/5/1930, đồng chí Nguyễn Thị Thập tham gia lãnh đạo cuộc đấu tranh của hơn 4.000 nông dân ở hai huyện Châu Thành, Mỹ Tho theo tên đơn vị hành chính thời đó, trong đó có hàng ngàn phụ nữ. Nghị quyết tháng 10/1930 ra đời trên nền phong trào đã lan rộng như thế. Việc lập tổ chức phụ nữ riêng vì thế là bước tất yếu.
Theo đó, ngày 20/10/1930 được ghi nhận là mốc thành lập tổ chức phụ nữ do Đảng phê duyệt, về sau phát triển thành Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam. Đây là lần đầu tiên ở nước ta một đoàn thể quần chúng của phụ nữ được hoạt động hợp pháp và công khai, kêu gọi chị em đoàn kết, góp sức vào sự nghiệp cách mạng. Từ đó, ngày 20/10 hằng năm được chọn làm ngày truyền thống của tổ chức, đồng thời là ngày kỷ niệm và tôn vinh phụ nữ Việt Nam, mang tên Ngày Phụ nữ Việt Nam.5
Tổ chức ấy tiếp tục lớn lên qua kháng chiến. Ngày 14-19/4/1950, Đại hội đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ Nhất họp tại Chiến khu Việt Bắc (Đại Từ, Thái Nguyên) với 168 đại biểu chính thức, đại diện 5 triệu hội viên và 10 triệu phụ nữ Việt Nam; tại đây Đoàn Phụ nữ Cứu quốc hợp nhất với các đoàn thể phụ nữ khác. Từ những đại biểu họp giữa rừng Việt Bắc đến Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam hôm nay, con đường ấy giải thích vì sao ngày truyền thống của tổ chức lại thành ngày của mọi phụ nữ.
Người đọc hôm nay có thể gặp hai cách gọi khác nhau về tổ chức thành lập ngày 20/10/1930: nơi ghi “Hội Phụ nữ phản đế Việt Nam”, nơi ghi “Hội Liên hiệp Phụ nữ”.5 Thực tế, tên gọi của tổ chức đã đổi theo từng giai đoạn: 1930-1936 là Phụ nữ Giải phóng, 1939-1941 là Hội phụ nữ Phản đế, 1941-1945 là Đoàn Phụ nữ Cứu quốc. Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam được thành lập chính thức ngày 20/10/1946, gồm nhiều đoàn thể phụ nữ, trong đó Đoàn Phụ nữ Cứu quốc là tổ chức trụ cột.6
Chưa rõ ngày 20/10 được công nhận rộng rãi trong toàn xã hội từ năm nào.5 Có tài liệu nêu mốc 1950, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt, nhưng mốc này chưa được xác nhận thêm. Điều chắc chắn là qua nhiều năm được kỷ niệm, ngày này đã ăn sâu vào đời sống, trở thành dịp cả nước cùng nhớ đến phụ nữ.
Ý nghĩa tôn vinh phái đẹp
Ngày 20/10 vượt ra ngoài ngày lễ của một tổ chức.5 Đây là ngày mọi người bày tỏ tình cảm, yêu mến, biết ơn với những người phụ nữ xung quanh mình, và cũng là ngày mỗi phụ nữ Việt Nam nhìn nhận giá trị của bản thân.
Nhiều người cho rằng ngày này tôn vinh phụ nữ giống như ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3, và thực tế hai dịp ấy có chung tinh thần.5 Hình thức phổ biến nhất để bày tỏ quan tâm ở cả hai ngày là tặng hoa hồng, thiệp kèm lời chúc mừng.5 Khác biệt nằm ở nguồn gốc: 8/3 có xuất phát điểm quốc tế, còn 20/10 là mốc lịch sử riêng của tổ chức phụ nữ Việt Nam.
Một chi tiết lịch sử hay được nhắc đến dịp 20-10 là bức trướng thêu 8 chữ vàng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ngày 8/3/1965, nhân kỷ niệm 55 năm Ngày Quốc tế Phụ nữ, Bác dành tặng phụ nữ Việt Nam bức trướng thêu 8 chữ “Anh hùng, Bất khuất, Trung hậu, Đảm đang”. Người đọc có thể gặp hai bản chép khác nhau: bản phổ biến ghi chữ đầu là “Anh hùng”, một số nguồn khác chép “Cần cù, Bất khuất, Trung hậu, Đảm đang”. Chỉ khác một chữ, nhưng đó là lý do hai cách ghi cùng tồn tại trên mạng; bản tặng năm 1965 với chữ “Anh hùng” được dẫn lại nhiều nhất.
Cùng với 8 chữ vàng, ngày 20/10 còn mang một tầng nghĩa lịch sử riêng. Trước năm 1975 tại miền Nam, dưới chính thể Việt Nam Cộng Hòa, Ngày Phụ nữ Việt Nam cũng là ngày tưởng niệm Hai bà Trưng vào ngày 6/2 âm lịch.5 Chi tiết ấy cho thấy truyền thống tôn vinh phụ nữ ở nước ta gắn với những tấm gương dựng nước giữ nước từ rất sớm.
Đến nay, cách kỷ niệm ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10 ngày càng phong phú.5 Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam phát động “Tuần lễ Áo dài” để lan tỏa vẻ đẹp văn hóa của phụ nữ Việt. Các cơ quan, công ty tổ chức lễ trao giải thưởng cho phụ nữ xuất sắc, chương trình văn nghệ chào mừng; siêu thị, trung tâm thương mại tung khuyến mãi hướng đến phụ nữ.5 Lĩnh vực truyền hình cũng ghi dấu: ngày 20/10/2007, kênh HTVC Phụ nữ ra đời trên hệ thống truyền hình cáp HTVC, là kênh truyền hình đầu tiên dành riêng cho nữ giới tại Việt Nam.5 Năm 2025 đánh dấu kỷ niệm 95 năm ngày thành lập Hội (20/10/1930 - 20/10/2025); trước đó, chuỗi hoạt động kỷ niệm tròn 94 năm cũng đã được tổ chức ở nhiều địa phương như Đắk Lắk.
Quà tặng 20/10 chọn sao
Hoa vẫn là món quà đầu tiên người ta nghĩ đến, nhưng giá hoa dịp 20-10 không giống ngày thường. Tại chợ hoa Hồ Thị Kỷ ở phường Vườn Lài, TP.HCM, hoa hồng Đà Lạt trước ngày 20/10 được chào giá 300.000 - 450.000 đồng/bó 30-50 bông, tăng gấp đôi so với ngày thường khoảng 150.000 - 200.000 đồng/bó, tương đương 6.000 - 15.000 đồng/bông tùy quy cách đóng bó. Hoa ly dao động 200.000 - 300.000 đồng/bó tùy số cành và kích thước bông.2 Tiểu thương ở đây cho biết giá hoa biến động theo từng ngày, phụ thuộc nguồn cung và nhu cầu, nên giá giữa các thời điểm hay điểm bán có thể chênh lệch.2 Người mua muốn tiết kiệm nên đặt hoa sớm, hoặc chọn giỏ hoa phối với nhiều mức giá mà các cửa hàng chuẩn bị sẵn.2
Mức chi cho hoa dịp này cũng rất khác nhau giữa những người mua. Gần 20/10, chợ hoa Quảng Bá ở Tây Hồ, Hà Nội tấp nập kẻ mua người bán từ đêm đến sáng.4 Nhiều khách mua hoa 500 nghìn đồng/bó, có khách chi hàng chục triệu đồng đặt lẵng hoa nhập khẩu với vẻ đẹp lạ mắt.4 Quà sang chảnh như cốc đáy nổi đỉnh núi Phú Sĩ bọc vàng 24k từng liên tục cháy hàng dịp này.4 Tuy nhiên, xu hướng chung năm gần đây nghiêng về quà thiết thực: người tiêu dùng chuộng món quà hữu dụng thay vì quà đắt tiền.4
Bên cạnh hoa, vàng và trang sức cũng được nhiều người chọn, nhất là khi giá vàng có nhịp điều chỉnh giảm trong tuần trước dịp 20/10. Một số khách hàng tranh thủ mua sản phẩm phù hợp khả năng tài chính để tặng người thân.1 Vàng được ưa chuộng vì vừa đẹp vừa lưu giữ được lâu dài; khách mua quà tặng quan tâm kiểu dáng, tính thẩm mỹ và sự phù hợp với người nhận bên cạnh giá trị kim loại quý.1 Doanh nghiệp ANCARAT giới thiệu hai phiên bản vàng 9999 trọng lượng 1 phân mang tên “Mẫu Tử Tình Thân” và “Hương Sắc Việt Nam” phục vụ nhu cầu này.1 Bảo Tín Minh Châu tặng hộp hoa đối với hóa đơn mua sắm từ 15 triệu đồng, áp dụng từ ngày 18/10 đến hết ngày 20/10/2026.
Ngoài hoa, mỹ phẩm, vàng, nhiều người chọn thiết bị làm đẹp, thư giãn tại nhà như mặt nạ LED hay máy rửa mặt massage. Những món quà ấy hợp với người bận rộn, ít có thời gian tự chăm sóc mình, và hợp cả với người tặng muốn quan tâm đến người nhận qua món đồ dùng mỗi ngày.
Một hướng tặng khác đang thấy rõ ở người trẻ: quà trải nghiệm. Dịp 20-10, nhiều người trẻ lần đầu tự tay chọn đồ cho mẹ, đưa mẹ đi máy bay hay đưa mẹ đi xem concert, thay vì chỉ trao một gói quà. Khi những điều quen thuộc trở thành “lần đầu tiên”, món quà mang ý nghĩa riêng mà tiền không mua được. Với mẹ đã già, một chuyến đi cùng con thường đáng nhớ hơn một món đồ để trong tủ.
Lời chúc 20/10 và lưu ý
Một bó hoa hay món quà chỉ trọn vẹn khi kèm lời chúc 20-10 thật lòng. Lời chúc hay không cần dài, chỉ cần nói đúng điều mình muốn nói với người nhận. Các thầy cô dành cho học sinh nữ có những câu đáng học hỏi, như chúc các em nhân ngày 20/10 rạng rỡ như những đóa hoa, luôn tự tin và tỏa sáng theo cách riêng của mình. Một câu khác chúc các em vừa xinh đẹp trong mắt mọi người, vừa tự tin trong chính trái tim mình, đừng để lời đánh giá hay sự so sánh khiến em quên giá trị của bản thân. Cách viết ấy gợi ý cho người tặng: nhắc đến điều cụ thể ở người nhận, một nỗ lực, một vẻ đẹp riêng, thay vì câu chung chung.
Nhóm người nhận lời chúc cũng rộng hơn mẹ, vợ hay chị em trong nhà. Ngày 20/10 còn là cơ hội để các nam sinh gửi lời chúc chân thành, khích lệ tinh thần các bạn nữ trong lớp. Với người trẻ lần đầu tự lo một dịp lễ như thế, một dòng tin nhắn viết riêng cho cô giáo, cho chị đồng nghiệp hay cho bạn cùng lớp thường được nhớ lâu hơn một tấm thiệp in sẵn.
Dịp 20-10 cũng là mùa của những chiêu trò. Công an TP.HCM khuyến cáo người dân cẩn thận khi nhận cuộc gọi tặng quà của người lạ. Đã có một phụ nữ ở Hóc Môn (TP.HCM) chuyển gần 400 triệu đồng vì tin lời “tặng quà” của người lạ. Nguyên tắc đơn giản: không nghe theo hướng dẫn chuyển tiền, không cung cấp mã xác nhận cho ai gọi đến, dù lời nói đầu nghe rất dễ thương.
Hoa sẽ tàn, vàng vẫn nằm trong hộp, còn điều người nhận nhớ lâu nhất thường là việc ai đó nhớ ngày của mình và nói ra điều thật lòng.
Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.
Nguồn tham khảo
- Giá vàng giảm, cánh mày râu mua vàng tặng vợ, tặng mẹ dịp 20.10 (laodong.vn) ↩a ↩b ↩c
- Giá cả đầu ngày: Hoa hồng tăng gấp đôi trước ngày 20-10, thanh long miền Tây phục hồi sau thời gian chạm đáy, giá dê hơi cũng đi lên (tuoitre.vn) ↩a ↩b ↩c
- Lời chúc ngày 20/10 của thầy cô dành cho các học sinh nữ năm 2026 (vietnamnet.vn)
- Ngày phụ nữ việt nam : 20/10: Khi những điều quen thuộc trở thành “lần đầu tiên” ý nghĩa (cafef.vn) ↩a ↩b ↩c ↩d
- Ngày Phụ nữ Việt Nam (Wikipedia) ↩a ↩b ↩c ↩d ↩e ↩f ↩g ↩h ↩i ↩j ↩k
- Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (Wikipedia) ↩a ↩b ↩c