Phong tục
Quà tặng thầy cô 20/11: chọn món vừa ý nghĩa vừa túi tiền
Cứ gần đến 20/11 là học trò và phụ huynh lại lật đi lật lại câu hỏi cũ: chọn quà tặng thầy cô 20/11 thế nào cho vừa tấm lòng, vừa túi tiền? Hoa thì nhanh héo, sổ bút thì năm nào cũng lặp, mà quà đắt quá lại ngại.
Xem đếm ngược còn 9 ngày đến Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11
Ngày 20/11 hằng năm là Ngày Nhà giáo Việt Nam, dịp học trò bày tỏ lòng biết ơn thầy cô theo truyền thống tôn sư trọng đạo.3 Nhưng cứ đến gần lễ, nhiều người lại đứng trước câu hỏi quen thuộc: chọn quà tặng thầy cô 20/11 thế nào cho vừa ý nghĩa, vừa không làm nặng túi tiền mình. Hoa thì nhanh héo, sổ bút thì năm nào cũng lặp lại, mà quà đắt quá thì ngại, rẻ quá lại thấy thiếu điều gì đó.
Sự nhàm chán ấy có thật. Một phụ huynh từng chia sẻ vào năm 2020 rằng hoa không giữ được lâu, khi héo phải bỏ đi thì lãng phí, còn hộp viết, sổ, sách tặng nhiều năm trước rồi cứ lặp lại mãi sẽ nhàm chán.
Câu chuyện chọn quà vì thế còn có thêm một hướng mới đáng để nghĩ tới. Những năm gần đây, nhiều trường ở Đắk Nông đã từ chối nhận hoa và quà, thay vào đó kêu gọi học sinh, phụ huynh quyên góp giúp các em học sinh nghèo, em mắc bệnh hiểm nghèo. Tri ân, vậy mà cách làm lại rộng hơn một bó hoa.
Nguồn gốc ngày tôn vinh thầy cô
Ngày 20/11 có nguồn gốc quốc tế rất rõ, không sinh ra từ phong tục cũ. Năm 1949, tại hội nghị ở Warszawa, tổ chức FISE soạn bản Hiến chương các nhà giáo gồm 15 chương. Từ ngày 9 đến ngày 11/8/1954, cuộc họp thứ XIX của Ủy ban hỗn hợp Liên đoàn quốc tế các nhà giáo ở Moscow nhất trí thông qua hiến chương này.2
Sau đó, hội nghị FISE tại Warszawa diễn ra từ ngày 26 đến ngày 30/8/1957 với 57 nước tham dự đã quyết định lấy ngày 20/11/1958 làm ngày Quốc tế hiến chương các nhà giáo.2 Cũng trong năm 1958, ngày 20/11 lần đầu tiên được tổ chức trên toàn miền Bắc Việt Nam. Công đoàn giáo dục Việt Nam là thành viên của FISE từ năm 1953, nên việc tham gia ngày lễ này diễn ra rất tự nhiên.
Ở trong nước, ngày 28/9/1982, Hội đồng Bộ trưởng, nay là Chính phủ, ban hành Quyết định số 167-HĐBT, thiết lập ngày 20/11 hằng năm là ngày lễ mang tên Ngày Nhà giáo Việt Nam.2 Từ đó đến nay, ngày này trở thành dịp để cả xã hội tôn vinh nghề dạy học, gắn với đạo lý tôn sư trọng đạo mà người Việt giữ từ đời này sang đời khác.
Chính vì có nguồn gốc từ hiến chương quốc tế mà tinh thần của ngày lễ hướng về sự tôn trọng nghề nghiệp và những đóng góp của người thầy, chứ không nằm ở món quà to nhỏ. Hiểu được điều đó, việc chọn quà cũng nhẹ nhàng hơn: quan trọng là tấm lòng được gửi đúng cách.
Tiêu chí chọn quà tri ân giáo viên
Quà có sang hay không, quyết định nằm ở việc chọn đúng người, đúng nhu cầu và trình bày tôn được giá trị thật của món quà, chứ không ở con số trên tem giá. Một chiếc bút khắc tên kèm tấm thiệp viết tay có thể nói được nhiều điều hơn cả một hộp quà đắt tiền mà người nhận chẳng bao giờ dùng tới.
Về cách phân bổ ngân sách, nguyên tắc được nhiều người áp dụng là dành phần lớn cho hai, ba người quan trọng nhất, còn lại chia đều cho những người khác. Nếu túi tiền hạn chế, chỉ cần đầu tư một, hai món thật chỉn chu cho người có ơn với mình, những người còn lại chọn món đơn giản mà tinh tế.
Một học sinh chỉ đủ mua một món nhỏ hoàn toàn có thể chọn chiếc bút khắc tên kèm thiệp viết tay, thay vì ôm đồm nhiều món rẻ tiền mà chẳng món nào để lại dấu ấn. Với lớp học hay nhóm phụ huynh, gom góp chung thì khả năng chọn quà tri ân giáo viên rộng hơn nhiều, nhưng nguyên tắc vẫn vậy: đúng người, đúng nhu cầu.
Ảnh minh họa được tạo bằng AI
Gợi ý quà tặng thầy cô 20/11 theo ngân sách
Dễ chịu nhất về giá là chiếc ly sứ làm từ làng gốm Bát Tràng, giá chỉ từ 50.000 đồng mỗi chiếc, có thể in hình thầy cô, tên trường hoặc lời chúc. Men sứ nung ở nhiệt độ khoảng 1.200 đến 1.300 độ C nên bền màu, chịu được nước nóng tới 100 độ C, dùng pha trà hay cà phê đều tiện.
Kế đến là chiếc bút ký khắc tên, giá từ 70.000 đồng mỗi cây, khắc laser tên giáo viên hoặc logo trường không phai màu, có hộp đựng lịch sự. Bút là biểu tượng của tri thức và nghề dạy học, lại là vật dụng hằng ngày của giáo viên khi họp chuyên môn và chấm bài, nên mỗi lần cầm bút, thầy cô sẽ nhớ đến người tặng.
Chiếc bình giữ nhiệt thường làm từ inox 304 an toàn, có cấu trúc hai lớp chân không, nắp kèm gioăng silicone không BPA, giữ nước ấm sẵn sàng trong giờ giảng. Giá dao động từ 70.000 đến 350.000 đồng mỗi chiếc tùy số lượng, mẫu mã và phần in ấn.
Vượt qua một trăm nghìn, bộ sổ bút có sổ bìa da, giấy dày khoảng 100 đến 120 gram mỗi mét vuông, viết không lem, kèm bút bi kim loại ngòi từ 0,5 đến 0,7 mm, giá chỉ từ 100.000 đồng một bộ. Bình hoa gốm sứ từ 100.000 đồng đã gồm in logo và hộp đựng, hợp để tặng tập thể nữ giáo viên. Bộ ấm chén gốm sứ mang đậm nét văn hóa Việt, từ 210.000 đồng một bộ, hợp với thầy cô lớn tuổi có thói quen thưởng trà. Riêng bảng vinh danh gỗ đồng in tráng kim, từ 240.000 đồng, thường dành cho cá nhân có đóng góp lâu dài cho giáo dục và được trao trong lễ kỷ niệm lớn của trường.
Ngoài những món có mức giá rõ ràng, còn những quà dùng hằng ngày cũng được nhiều người chọn. Khăn choàng vừa thời trang vừa giữ ấm cho thầy cô khi mùa đông tới, chất liệu mềm mại, màu sắc trang nhã dễ phối với trang phục. Túi sách giúp thầy cô đựng sách vở, tài liệu mỗi ngày và tôn lên phong cách chuyên nghiệp. Đồng hồ đeo tay là món quà sang trọng, đặc biệt hợp với thầy giáo. Hộp trà hoặc cà phê nguyên chất giúp người dạy thư giãn, lấy lại năng lượng sau giờ đứng lớp. Còn nước hoa nên chọn hương nhẹ nhàng, trung tính như cam bergamot, oải hương, hoa nhài hay gỗ đàn hương, phù hợp cả nam và nữ, giúp thầy cô tự tin khi giảng dạy và giao tiếp.
Với một lớp học muốn tặng toàn thể giáo viên, chiếc bút ký khắc tên 70.000 đồng mỗi cây là lựa chọn vừa túi tiền khi mua số lượng lớn, mà ý nghĩa thì không thua kém món nào đắt hơn.
| Món quà | Giá tham khảo | Chi tiết đáng nhớ |
|---|---|---|
| Ly sứ Bát Tràng | Từ 50.000 đồng/chiếc | Men nung 1.200–1.300 độ C |
| Bút ký khắc tên | Từ 70.000 đồng/cây | Khắc laser không phai màu |
| Bình giữ nhiệt | 70.000–350.000 đồng/chiếc | Inox 304, hai lớp chân không |
| Set sổ bút | Từ 100.000 đồng/bộ | Giấy 100–120 gsm, không lem |
| Bộ ấm chén gốm sứ | Từ 210.000 đồng/bộ | Hợp thầy cô thích thưởng trà |
| Bảng vinh danh gỗ đồng | Từ 240.000 đồng/sản phẩm | Dành cho đóng góp lâu dài |
Đọc thêm: Lời chúc Tết thầy cô hay, ý nghĩa để gửi tri ân đầu năm
Hoa tươi và quà sức khỏe
Hoa tươi là lựa chọn truyền thống nhưng chưa bao giờ lỗi thời trong dịp này. Mỗi loài mang một lời nhắn riêng: hoa hồng cho lòng kính trọng, hoa cẩm chướng nói lên lòng biết ơn, hoa lan tượng trưng sự thanh cao, bền bỉ như nghề dạy học. Ngoài ra còn có hoa hướng dương cho niềm tin và lạc quan, hoa loa kèn thanh lịch cho sự tôn vinh, hoa đồng tiền cho may mắn và niềm vui.
Một bó hoa gói cẩn thận kèm tấm thiệp nhỏ với lời chúc chân thành là cách đơn giản mà tinh tế để gửi tình cảm. Thiệp viết tay quan trọng không kém bó hoa, vì chữ của học trò là phần giữ được lâu nhất.
Quà sức khỏe ngày càng được chọn nhiều, vì nghề đứng lớp gắn với tiếng nói nhiều, đứng lâu và áp lực giờ giấc. Giỏ hoa quả kết hợp táo, nho, lê, cam theo mùa, xếp màu hài hòa kèm thiệp viết tay, phù hợp tặng từ cá nhân lẫn tập thể như một lời chúc khỏe mạnh. Hộp quà dinh dưỡng, máy đo huyết áp cho thầy cô lớn tuổi, máy massage mini giảm đau nhức sau giờ giảng, hay thẻ tập gym, yoga thời hạn ba tháng, sáu tháng hoặc một năm cũng là những lựa chọn thiết thực.
Trên thị trường còn nhiều sản phẩm như xịt họng, viên uống bổ sung có số công bố riêng, nhưng những món này chỉ nên xem là lựa chọn tham khảo, không phải lời khuyên sức khỏe. Người tặng cần cân nhắc nhu cầu thật của thầy cô trước khi chọn.
Quà tri ân giáo viên tự làm và quà lưu niệm
Có những món quà không cần ra tiệm mua. Thay vì mua quà đắt tiền, phụ huynh có thể cùng con làm quà thủ công: một bức tranh, trái tim thắt từ dây ruy-băng, một bài thơ, chiếc lọ hoa đất sét, hoặc mua quà tiết kiệm rồi về cùng nhau tô điểm thêm cho ý nghĩa.
Có một trường hợp đáng nhớ: một học sinh lớp 5 vẽ bức tranh mang tên Cô giáo lớp em, ép nhựa, bỏ vào hộp giấy kèm thiệp viết tay. Cô giáo thích món quà ấy vì nó do chính tay học trò làm ra, không phải món hàng mua sẵn ở nhà sách. Với người thầy, giá trị của quà nằm ở chuyện người ta nghĩ đến mình khi làm ra nó.
Bên cạnh quà tự làm, quà lưu niệm ghi dấu kỷ niệm cũng có sức nặng riêng. Album ảnh tập thể lớp, ảnh kỷ yếu in theo chủ đề như Những năm tháng cống hiến, tranh chữ thư pháp các chữ Tâm, Trí, Nhân tượng trưng phẩm chất người thầy, hay khung ảnh khắc tên và lời chúc, đều là những món giữ được lâu và mang tính cá nhân cao. Một tấm thiệp viết tay hoặc bức ảnh kỷ niệm đóng khung tuy nhỏ, nhưng giá trị cảm xúc thì to lớn.
Đọc thêm: Chọn quà Tết ý nghĩa cho bố mẹ, sếp, bạn bè theo năm bước
Quà theo từng dịp gặp lại
Hoàn cảnh gặp lại quyết định món quà. Lớp cũ họp mặt kỷ niệm mười năm ra trường thường tặng thầy cô chủ nhiệm bộ quà trọn gói như sổ bút ký, kỷ niệm chương pha lê, cặp da, móc khóa, ô dù, hoặc quà công nghệ như chuột máy tính, bàn phím, ví sạc đa năng, tùy chuyên ngành và sở thích của thầy cô. Kèm theo đó, album ảnh tập thể lớp là phần giữ ký ức tốt nhất.
Khi về thăm trường cũ, nhiều người chọn tặng nhà trường những món dùng chung như bình hoa gốm sứ, lọ lục bình, hoặc chiếc ghế đá đặt ở sân trường, thứ ở lại lâu hơn bất kỳ ai. Riêng tập thể lớp có thể chuẩn bị áo đồng phục, huy hiệu logo, pin cài áo làm theo yêu cầu, do chính các thành viên tài trợ.
Còn những món nhỏ mang tính cá nhân như sổ tay khắc tên, đồng hồ để bàn khắc tên, hay bộ bút và sổ đóng hộp cao cấp, hợp để tặng riêng người thầy có ảnh hưởng lớn đến mình.
Lưu ý khi tặng quà
Trước khi mua, nên biết một thực tế đang diễn ra ở nhiều trường. Trong năm học 2022-2023, nhiều trường tiểu học ở Đắk Nông, như Trường Tiểu học Bùi Thị Xuân ở Đắk R'lấp và Trường Tiểu học Nguyễn Bá Ngọc ở Gia Nghĩa, đã từ chối nhận hoa và quà dịp 20/11, kêu gọi học sinh, phụ huynh quyên góp giúp học sinh nghèo, em mắc bệnh hiểm nghèo.
Những con số cho thấy cách làm này hiệu quả ra sao. Trường Tiểu học Bùi Thị Xuân kêu gọi được hơn 120 triệu đồng qua đêm văn nghệ để lập sổ tiết kiệm phục vụ điều trị dài ngày cho một học sinh mắc ung thư.3 Trường Tiểu học Nguyễn Bá Ngọc kêu gọi được hơn 70 triệu đồng, trao trực tiếp cho bảy học sinh khó khăn: ba em mồ côi, mắc bệnh tim, nhiễm đồng trong máu, mỗi em 15 triệu đồng; năm em còn lại mỗi em 5 triệu đồng.
Cách làm này không phải chuyện riêng lẻ. Ngày 14/11/2017, Phòng Giáo dục và Đào tạo thị xã La Gi ở Lâm Đồng ban hành Công văn số 371, yêu cầu các trường từ mẫu giáo đến trung học cơ sở không được gợi ý hay kêu gọi sự đóng góp, không nhận quà biếu của cha mẹ học sinh và học sinh dưới mọi hình thức dịp 20/11, để không ảnh hưởng uy tín, danh dự của nhà giáo và ngành Giáo dục. Công văn này cũng yêu cầu hoạt động kỷ niệm tránh phô trương hình thức, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, không lợi dụng ngày lễ để liên hoan, uống bia rượu trong giờ hành chính, đồng thời nhắc các trường thăm hỏi những nhà giáo đã nghỉ hưu, gặp hoạn nạn, ốm đau.
Cần lưu ý rằng đây là văn bản của một phòng giáo dục địa phương, chưa phải quy định chung cấp quốc gia về việc giáo viên nhận quà của phụ huynh, nên cách áp dụng ở mỗi nơi có thể khác nhau.
Vậy nên, trước khi chuẩn bị quà tặng thầy cô 20/11, người học trò và phụ huynh nên hỏi ý kiến giáo viên chủ nhiệm hoặc ban giám hiệu. Nhiều trường đã chọn cách tri ân khác: thay vì nhận hoa, nhận quà, tiền quyên góp chuyển thẳng đến những em học sinh cần được giúp. Với người thầy, đó có lẽ là món quà 20/11 đáng giá nhất, vì nó làm đúng điều mà hiến chương của nghề dạy học hướng tới.
Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.
Nguồn tham khảo
- Chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11. (thanhchuong.nghean.gov.vn)
- Ngày Nhà giáo Việt Nam (Wikipedia) ↩a ↩b ↩c
- Từ chối nhận quà ngày 20.11, giáo viên kêu gọi ủng hộ cho học sinh nghèo (laodong.vn) ↩a ↩b