Frieren soán ngôi đầu bảng phim anime hay nhất mọi thời đại

Trên Anime News Network, hai bộ phim ấy cũng đứng cạnh nhau với 9,247 và 9,071 điểm. Cùng một cặp tác phẩm, hai bảng điểm, hai ngôi vương. Cuộc đua tìm phim anime hay nhất mọi thời đại vì thế chưa bao giờ ngừng, và kết quả tùy vào thước đo người xem chọn.

Thử hình dung một người mới muốn chọn bộ anime đầu tiên cho tối thứ sáu. Mở mạng lên, người ấy gặp chục danh sách: top 10, top 15, top 25, top 80, mỗi bài nêu những bộ tên khác nhau. Thay vì thêm một bảng xếp hạng nữa, điều người xem cần là hiểu từng thước đo nói lên điều gì.

Những mục dưới đây làm đúng việc đó, rồi dẫn qua từng nhóm tác phẩm để buổi tối cuối tuần có phim ngay từ lần mở đầu tiên. Ai muốn đọc sâu hơn về mảng này thì chuyên mục Giải trí của tạp chí cập nhật đều đặn các câu chuyện điện ảnh, âm nhạc và game.

Vì sao không có bảng xếp hạng duy nhất

Điều đầu tiên cần nói thẳng: không hề có một bảng xếp hạng chính thức duy nhất cho chủ đề này. Các danh sách tiếng Việt từng liệt kê top 10, top 15, top 25, thậm chí top 80, mà tên phim trong mỗi danh sách gần như không trùng nhau. Nguyên nhân nằm ở chỗ mỗi bảng dựa vào một thước đo khác nhau, và mỗi thước đo trả lời một câu hỏi khác nhau về chữ hay.

Trước hết là điểm IMDb, nơi hàng triệu khán giả toàn cầu chấm điểm sau khi xem. Attack on Titan đứng đầu bảng này với 9,1/10, chuyển thể từ manga của Isayama Hajime. Điểm IMDb phản ánh sức hút rộng, tức bộ phim nhiều người xem và giữ được cảm xúc đến tập cuối. Nhược điểm là bảng này thiên về các series nổi tiếng gần đây, vì lượng người chấm điểm lớn hơn hẳn các tác phẩm cũ.

Khác với IMDb, MyAnimeList là cộng đồng dành riêng cho anime, nơi thành viên chấm điểm và lưu hồ sơ xem của mình. Tháng 3-2024, Frieren: Beyond Journey's End đạt 9,39 điểm, vượt Fullmetal Alchemist: Brotherhood vốn giữ ngôi số 1 với 9,09 điểm suốt hơn một thập kỷ. Cách chấm ở đây cho thấy mức gắn bó của khán giả theo dõi series đến cùng, chứ không đo độ phổ thông đại chúng.

Cộng đồng này từng chứng kiến một vụ soán ngôi khác nữa. Oshi no Ko vượt Brotherhood tạm thời mùa Xuân 2023 nhờ tập mở màn dài 90 phút, rồi tụt hạng khi series kéo dài; đến nay bộ này đạt 8,68 điểm trên bảng.

Còn tại quê nhà của anime, câu chuyện lại khác hẳn. Khảo sát của công ty giải trí Oricon tại Nhật Bản xếp Laputa: Lâu đài trên trời đứng đầu top 10 anime hay nhất, Nausicaa ở Thung lũng Gió về nhì, còn Thám tử Conan và My Neighbor Totoro cũng nằm trong nhóm dẫn đầu. So với hai bảng điểm quốc tế, danh sách Oricon già tuổi hơn hẳn, vì khán giả Nhật chấm theo ký ức nhiều năm theo dõi. Ba thước đo, ba danh sách, và không bảng nào sai.

Doanh thu và giải thưởng là thước đo thứ tư, thứ đo được bằng số chứ không cần ai chấm. Phim điện ảnh Demon Slayer phát hành ngày 16-10-2020 vượt mốc 10 tỷ yên chỉ trong 10 ngày, lập kỷ lục tại Nhật Bản.^{55 Phim anime thành công bất ngờ (sggp.org.vn)} Phim điện ảnh Slam Dunk thu 152 triệu USD và Dragon Ball Super: Super Hero thu 86 triệu USD, cả hai đều là anime 3DCG ra mắt tại Nhật năm 2022 và nằm trong số tựa có doanh thu cao nhất mọi thời đại.

Khi bốn thước đo cho bốn kết quả, người đọc hiểu ngay vì sao không thể có một danh sách thống nhất. Từ đó cũng biết nên tin bảng nào tùy vào điều mình cần: độ phổ biến, mức gắn bó, ký ức khán giả Nhật hay thành tích phòng vé.

Một cách dùng thực tế cho bốn thước đo này là tra chéo. Muốn chọn phim cho cả nhà, nên ưu tiên những bộ nằm trong danh sách Oricon vì chúng hiền lành và già tuổi, hợp xem cùng người lớn tuổi lẫn trẻ nhỏ. Muốn cày series dài hạn thì nhờ bảng MyAnimeList: điểm còn cao sau nhiều năm nghĩa là phim giữ được người xem đến cùng. Muốn nắm bắt điều đang lan truyền, bảng điểm IMDb và doanh thu phản ánh gần nhất nhịp đuổi của khán giả toàn cầu.

Nắm được logic của từng bảng, việc đọc các danh sách top phim anime hay nhất trở thành tra cứu thay vì một cuộc tranh cãi không hồi kết.

Những phim anime hay nhất dẫn đầu điểm số

Sau khi hiểu các thước đo, việc chọn phim đơn giản hơn nhiều: đối chiếu gu của mình với từng bộ. Danh sách dưới đây gom những cái tên đạt điểm cao nhất trên IMDb và MyAnimeList, kèm một dòng tóm tắt để người xem nhận ra ngay bộ nào hợp mình. Người thích đấu trí sẽ dừng ở Death Note, người thích hành động lớn sẽ chọn Attack on Titan, còn ai muốn một câu chuyện chậm rãi về tuổi tác và ký ức thì Pháp Sư Tiễn Táng đang chờ.

Trên IMDb, Attack on Titan (Đại chiến Titan) dẫn đầu với 9,1/10, kể về Eren Yeager và đồng đội chiến đấu với những Titan khổng lồ; phim xem trên Netflix. Cùng mức điểm, Fullmetal Alchemist: Brotherhood (Cang Giả Kim Thuật Sư: Tình anh em) chuyển thể từ manga của Arakawa Hiromu, do hãng Bones sản xuất với đạo diễn Yasuhiro Irie, xem trên iQIYI. Bleach: Huyết Chiến Ngàn Năm cũng đạt 9,1/10, giải quyết mối thù ngàn năm giữa Shinigami và Quincy, xem trên FPT Play.

Nhóm 9,0/10 có Ginga Eiyuu Densetsu (Anh hùng Ngân Hà), kể cuộc chiến giữa Đế quốc Ngân Hà và Liên minh các tiểu hành tinh qua hai anh hùng Reinhard von Lohengramm và Yang Wen Li; tác phẩm lần đầu ra mắt năm 1988 và được remake năm 2018. Cạnh đó là Thợ Săn Tí Hon, theo chân Gon tìm cha, một thợ săn huyền thoại, cùng những người bạn Killua, Kurapika và Leorio; phim xem trên VieON.

Cao Bồi Bebop đạt 8,9/10 với 26 tập về đội săn tiền thưởng trên tàu Bebop, khai thác nỗi cô đơn và chủ nghĩa hiện sinh, xem trên Netflix. Death Note cùng mức điểm, kể về học sinh thiên tài Light Yagami dùng cuốn sổ tử thần thanh lọc thế giới và đấu trí với thám tử L. Vinland Saga đạt 8,8/10, theo chiến binh Viking Thorfinn đi tìm tự do và ý nghĩa cuộc sống, xem trên Netflix. Dragon Ball Z cũng đạt 8,8/10 và vẫn là chuẩn mực của thể loại chiến đấu.

Dấu ấn Studio Ghibli

Ngoài bảng điểm, có một cái tên xuất hiện trong gần như mọi cuộc bàn luận về phim anime hay: Studio Ghibli. Hãng mở màn bằng Laputa: Lâu đài trên trời, công chiếu năm 1986, do Hayao Miyazaki đạo diễn và đoạt giải Animage Anime Grand Prix 1986. Trong khảo sát của Oricon, chính bộ phim này đứng đầu top 10 anime hay nhất do khán giả Nhật chọn.

Hai năm sau, My Neighbor Totoro ra mắt năm 1988 và đoạt Animage Anime Grand Prix 1988. Phim kể về hai chị em Satsuki 10 tuổi và Mei 4 tuổi kết bạn với những sinh vật ma thuật khi chuyển đến vùng quê để tiện chăm sóc mẹ đang nhập viện. Ngày 7-3-2006, Disney chiếu lại bộ phim này, một dấu hiệu cho thấy sức sống của nó vượt xa biên giới Nhật Bản. Cũng trong khảo sát Oricon, Nausicaa ở Thung lũng Gió của Miyazaki về nhì, và IMDb đưa phim vào danh sách 50 phim hoạt hình hay nhất mọi thời đại.

Tựa phim Ghibli được nhắc nhiều nhất có lẽ vẫn là Sen và Chihiro ở Vùng đất linh hồn, sản xuất năm 2001, dài 124 phút. Phim kể về cô bé Chihiro phải làm việc ở thành phố ma thuật để cứu bố mẹ bị biến thành heo. Lâu đài bay của pháp sư Howl tiếp theo câu chuyện cô gái Sophie 18 tuổi bị lời nguyền phù thủy biến thành bà lão 90 tuổi, rồi bắt đầu chuyến phiêu lưu tự giải phóng khỏi nỗi sợ hãi. Ngoài ra, Mộ đom đóm về hai anh em Seita sau một cuộc đánh bom dữ dội vẫn được nhắc đến như phim anime cảm động nhất về tình cảm gia đình, còn Gió nổi kể về chàng trai Jiro từ ước mơ làm phi công trở thành kỹ sư hàng không.

Bên cạnh những tựa lớn đó, hai phim khác cũng đáng nhắc khi nói về dòng phim này. Ponyo trên vách đá bên bờ biển kể về cuộc phiêu lưu của cậu bé Sosuke và công chúa người cá Brunhilde, dễ thương và gợi liên tưởng chuyện nàng tiên cá của Disney. Khu rừng đom đóm kể về cô bé Hotaru và linh hồn Gin, người sẽ biến mất nếu bị con người chạm vào, lấy bối cảnh khu rừng với lễ hội đậm bản sắc văn hóa Nhật. Cả hai đều phù hợp người muốn thứ nhẹ nhàng, giàu chất thơ hơn là kịch tính gay cấn.

Mới nhất trong dòng này là Thiếu Niên và Chim Diệc của Miyazaki và Studio Ghibli, công chiếu ngày 14-7-2023. Nhà phê bình David Ehrlich của IndieWire gọi tác phẩm là “một trong những bộ phim hoạt hình đẹp nhất từng được tạo ra”.^{33 Người hâm mộ Nhật Bản nghĩ gì về xu hướng "số hóa" anime? (vietnamplus.vn)} Với gia đình muốn một buổi xem chung, các phim Ghibli là lựa chọn an toàn nhất: câu chuyện trọn trong khoảng hai tiếng, không cần biết trước gì về anime. Người muốn xem theo thứ tự các tác phẩm kinh điển có thể đọc bài những bộ phim hoạt hình hay nhất của Nhật Bản nên xem theo trình tự.

Đọc thêm: Tiểu thư bệnh nan y cầu hôn sát thủ được thuê giết mình trong anime Firefly Wedding

Hiện tượng chinh phục toàn cầu

Một số bộ anime hay nhất về mặt doanh thu đã thay đổi cả ngành công nghiệp.^{33 Người hâm mộ Nhật Bản nghĩ gì về xu hướng "số hóa" anime? (vietnamplus.vn)} Phim điện ảnh Demon Slayer công chiếu ngày 16-10-2020, vượt mốc 10 tỷ yên (gần 97 triệu USD) chỉ trong 10 ngày, kỷ lục tại Nhật Bản.^{55 Phim anime thành công bất ngờ (sggp.org.vn)} Đến ngày 29-11-2020, phim đạt 27,5 tỷ yên, vượt Titanic để đứng thứ hai danh sách doanh thu mọi thời đại tại nước này.⁵

Series Thanh Gươm Diệt Quỷ do Studio Ufotable sản xuất, phát sóng từ 2019 đến 2021, dựa trên truyện tranh của Koyoharu Gotouge. Phim kể về Tanjiro Kamado, cậu bé bán than có gia đình bị giết và em gái bị biến thành quỷ. Tác phẩm trở thành hiện tượng văn hóa đại chúng toàn cầu, và Ufotable thiết lập chuẩn mực mới cho đồ họa anime bằng kỹ xảo 3D kết hợp 2D.

Trước đó nhiều thập kỷ, Sailor Moon đã mở đường cho anime ra thế giới. Đây là anime shojo mang tính biểu tượng, định hình cả thể loại, với câu chuyện về nữ sinh Usagi Tsukino cứu một con mèo bí ẩn rồi trở thành Thủy thủ Mặt Trăng bảo vệ Trái Đất, dựa trên truyện tranh của Naoko Takeuchi đăng nhiều kỳ từ 1991 đến 1997. Bản lồng tiếng Anh phát hành tháng 9-1995 giúp anime trở thành phương tiện truyền thông chính thống ở phương Tây, và đến nay thương hiệu này vẫn nằm trong số những bộ hoạt hình được yêu thích nhất mọi thời đại.

Còn với nhiều thế hệ người Việt, những cái tên gắn với tuổi thơ là Doraemon với chú mèo máy đến từ thế kỷ 22 đồng hành cùng Nobita, Naruto về cậu bé bị dân làng xa lánh nhưng nỗ lực trở thành người đứng đầu làng Lá, và One Piece theo chân Monkey D. Luffy cùng thủy thủ đoàn tìm kho báu để trở thành Vua Hải Tặc. Dragon Ball Z, phần tiếp theo Dragon Ball của Toriyama Akira do Toei Animation sản xuất, đạt 8,8/10 trên IMDb và vẫn là chuẩn mực của thể loại chiến đấu.

Những anime hay mới đáng theo dõi

Những năm gần đây bổ sung vào danh sách những phim anime hay nhất không ít cái tên mới. Nổi bật nhất là Dandadan (Vũ Trang Siêu Nhiên), do Science SARU chuyển thể, kết hợp người ngoài hành tinh với thế giới tâm linh ma quỷ. Bộ phim ra mắt đầu tháng Mười và được xem là bước đột phá cho cả Shonen Jump lẫn ngành công nghiệp anime, với trải nghiệm hài hước, kịch tính và hành động đan xen.

Cùng thời, Kaiju No. 8 khai thác góc nhìn nhân vật chính 32 tuổi Kafka Hibino, người mơ gia nhập Lực lượng Phòng vệ chống quái vật rồi bất ngờ có khả năng hóa thành quái vật hình người. Delicious in Dungeon đưa nhóm người khám phá hầm ngục vào bếp nấu ăn từ nguyên liệu quái dị, được đánh giá cao nhờ sự hài hước và cách khai thác độc đáo chủ đề ẩm thực giả tưởng.^{11 10 anime hay nhất năm 2024 (P2) (cuoi.tuoitre.vn)} Hồ sơ bí mật của dược sư kể nhẹ nhàng về cô gái làm việc trong nhà thuốc cùng chàng trai hoàng tộc, đồng thời bóc tách âm mưu cung đình, còn Blue Box kết hợp tình yêu và thể thao giữa cầu thủ bóng rổ Chinatsu và cô bạn chơi cầu lông Taiki với mạch truyện lãng mạn.

Người muốn một bộ nhẹ nhàng xoa dịu sau tuần làm việc mệt mỏi sẽ hợp với Cuốn sách về những người bạn của Natsume phần 7, câu chuyện ấm áp về cậu bé nhạy cảm với thế giới siêu nhiên, được khán giả mong đợi từ năm 2017. Ai thích màn tranh đấu lớn thì Bleach: Huyết chiến ngàn năm, do Studio Pierrot sản xuất sau khi series ngưng ngang từ 2012, tiếp tục cuộc chiến giữa Soul Society và Quincy, tỏa sáng kể cả khi người xem chưa từng biết đến các phần trước.

Chú Thuật Hồi Chiến cũng nằm trong nhóm đáng theo dõi. Series gốc đạt 8,5/10 trên IMDb. Bộ phim kể về Itadori Yuuji, học sinh phải chia sẻ cơ thể với Sukuna, thuật sư nguy hiểm nhất lịch sử, theo học học viện đặc biệt để tiêu diệt nguyền hồn; phim xem trên Netflix và iQIYI, phân loại T16.

Nhóm dẫn đầu bảng MyAnimeList cũng có phần mới sắp tới. Frieren: Beyond Journey's End (Pháp Sư Tiễn Táng) kể về nữ pháp sư elf trường sinh học cách thấu hiểu cảm xúc con người sau khi nhóm anh hùng đánh bại Ma Vương, đạt 9,3/10 trên MyAnimeList và do Madhouse sản xuất.

Lịch phía trước cũng dày đặc, mở đầu bằng các phần mới đã được công bố:

Đọc thêm: Phim thần thoại Nhật Bản từ Âm Dương Sư 0 đến những yokai

Xem ở đâu cho hợp pháp

Chọn được phim rồi, việc còn lại là tìm nền tảng có bản quyền. Các tên tuổi trong bài đang phân bố trên Netflix, iQIYI, VieON, FPT Play, Muse Asia và Bilibili, nên hầu hết chỉ cần một hai tài khoản là xem đủ. Trên các nền tảng này, phim còn gắn ký hiệu độ tuổi như T13 hay T16 để gợi ý nhóm khán giả phù hợp, giúp phụ huynh dễ chọn cho con.

Riêng nhóm phim có phân loại rõ ràng, bảng dưới đây tóm gọn để tra nhanh:

Chọn phim cho tối cuối tuần

Cuối cùng, cách chọn nhanh nhất là ghép gu với thời gian rảnh. Chỉ có một tối rỗi thì phim điện ảnh Ghibli là tính toán khôn ngoan nhất: Sen và Chihiro ở Vùng đất linh hồn dài 124 phút, vừa đủ một buổi tối trọn vẹn mà không cần theo dõi nhiều tập. Còn cả cuối tuần thì mở một series ngắn như Cao Bồi Bebop với 26 tập, chia ra nhiều tối, mỗi lần vài tập.

Gu cũng quyết định không kém. Gia đình có con nhỏ hợp với My Neighbor Totoro, người thích đấu trí chọn Death Note, người muốn xoa dịu chọn Cuốn sách về những người bạn của Natsume, còn ai mê chiến đấu và thế giới rộng lớn thì Attack on Titan hay One Piece đang chờ. Ai thấy mình yêu thích phong cách hình ảnh đến mức muốn tự tay vẽ thì bài học vẽ anime đơn giản cho người mới là điểm khởi đầu phù hợp.

Ngôi vương trên các bảng điểm sẽ còn thay đổi, như Frieren từng thay Brotherhood. Điều người xem mang theo sau mỗi bộ phim hay là cảm xúc riêng của tối ấy, thứ không bảng xếp hạng nào chấm được.

Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.

Nguồn tham khảo

• 10 anime hay nhất năm 2024 (P2) (cuoi.tuoitre.vn) ↩
• Tác phẩm làm thay đổi công nghiệp anime (znews.vn)
• Người hâm mộ Nhật Bản nghĩ gì về xu hướng "số hóa" anime? (vietnamplus.vn) ↩^a ↩^b
• Top những phim anime hay nhất mùa thu 2024 (P2) (cuoi.tuoitre.vn)
• Phim anime thành công bất ngờ (sggp.org.vn) ↩^a ↩^b ↩^c