Làm thêm ngày lễ nhận ít nhất 400% lương, đi đêm tới 490%

Cả năm có 11 ngày nghỉ lễ, Tết hưởng nguyên lương theo Điều 112 Bộ luật Lao động 2019, từ Tết Dương lịch, Tết Âm lịch 5 ngày đến Quốc khánh 2 ngày và Giỗ Tổ Hùng Vương. Với người làm việc trong nhà máy, nhà hàng, cửa hàng, những ngày này lại là lúc doanh nghiệp cần người ở lại. Câu hỏi đi làm dịp ấy được trả bao nhiêu vì thế trở nên thực tế hơn bao giờ hết.

Nhiều người chỉ nhớ con số 300%.

Con số ấy mới là phần trả thêm. Luật còn quy định một khoản khác cũng phải được cộng vào, đưa tổng tối thiểu lên 400% lương ngày thường. Ca ban đêm còn cao hơn nữa, có thể tới 490%. Nắm được cách tính, người lao động sẽ biết mình phải nhận bao nhiêu và kiểm tra được phiếu lương của chính mình.

Mức lương làm thêm ngày lễ

Cơ sở pháp lý nằm ở Điều 98 Bộ luật Lao động 2019: người lao động đi làm vào ngày nghỉ lễ, Tết được trả ít nhất bằng 300% tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương thực trả của công việc đang làm. Đây là phần trả thêm cho giờ làm việc trong ngày lễ.^{11 Có phải bắt buộc thưởng Tết? Tiền lương làm thêm giờ ngày lễ, Tết được tính thế nào? (xaydungchinhsach.chinhphu.vn)} Nó chưa kể tiền lương ngày lễ, Tết mà người lao động vẫn được hưởng dù ở nhà. Chính cái “chưa kể” ấy là chỗ nhiều người bỏ sót.

Theo Điều 112 của bộ luật này, ngày lễ là ngày được nghỉ mà vẫn hưởng nguyên lương.^{77 Tiền lương làm thêm ngày lễ Giỗ Tổ, 30/4 và 1/5 được tính thế nào? (infonet.vietnamnet.vn)} Dù không đến chỗ làm, người lao động vẫn nhận 100% lương ngày đó. Khi đi làm, phần 300% được cộng trên nền lương ngày lễ ấy, đưa tổng tối thiểu lên 400% so với một ngày làm việc bình thường. Cách tính cụ thể được hướng dẫn tại Điều 55 và Điều 57 Nghị định 145/2020/NĐ-CP ngày 14/12/2020 của Chính phủ, văn bản người đọc có thể tra khi cần đối chiếu.

Một ví dụ cho thấy rõ cách cộng này: công nhân có lương ngày thường 300.000 đồng, đi làm đủ một ngày vào đúng mùng 1 Tết Âm lịch thì nhận tối thiểu 1.200.000 đồng. Trong đó, 300.000 đồng là lương ngày lễ hưởng sẵn, 900.000 đồng là phần làm thêm theo hệ số 300%. Nếu chỉ nhận đúng 900.000 đồng cho cả ngày, phiếu lương đã bị tính thiếu một khoản.

Điểm dễ nhầm thứ hai nằm ở nền tính. Luật yêu cầu nhân hệ số 300% vào tiền lương thực trả, chứ không phải mức lương ghi trong hợp đồng. Tiền lương thực trả bao gồm mức lương thỏa thuận cùng các khoản phụ cấp gắn với công việc.^{44 Công thức tính tiền lương làm thêm giờ, làm việc ban đêm (tuoitre.vn)} Công ty nào chỉ lấy lương cơ bản, bỏ phụ cấp ra ngoài rồi nhân 300%, là đang trả thiếu.

Mức trả này áp dụng cho toàn bộ 11 ngày nghỉ lễ, Tết trong năm: Tết Dương lịch một ngày, Tết Âm lịch 5 ngày, ngày Chiến thắng 30/4, Quốc tế Lao động 1/5, Quốc khánh 2 ngày và Giỗ Tổ Hùng Vương 10/3 âm lịch, ngày có thể tra bằng công cụ đổi ngày âm dương hoặc lịch vạn niên. Người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam còn được nghỉ thêm một ngày Tết cổ truyền của dân tộc họ và một ngày Quốc khánh của nước họ. Riêng ngày Giỗ Tổ, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội từng trả lời rõ rằng đi làm vẫn phải được tính trả tiền làm thêm. Không ngày lễ nào bị loại trừ khỏi quy định.

Việc bố trí làm thêm ngày lễ, Tết phải có sự đồng ý của người lao động, theo Bộ luật Lao động 2019 và Nghị định 145/2020/NĐ-CP, trừ những trường hợp luật cho phép điều động không cần đồng ý.^{11 Có phải bắt buộc thưởng Tết? Tiền lương làm thêm giờ ngày lễ, Tết được tính thế nào? (xaydungchinhsach.chinhphu.vn)} Thời gian làm thêm cũng bị chặn: không quá 50% số giờ làm việc bình thường trong ngày, và tổng cả giờ thường lẫn giờ thêm không quá 12 giờ một ngày. Doanh nghiệp thuộc các ngành như dệt may, da giày, điện tử, chế biến thủy sản muốn tổ chức trên 200 giờ làm thêm một năm phải báo cáo Sở Nội vụ, chậm nhất 15 ngày kể từ ngày bắt đầu. Những con số này là căn cứ để đối chiếu khi doanh nghiệp xếp ca vượt khung cho phép.

Một tin đáng mừng nữa: phần tiền làm thêm này được miễn thuế thu nhập cá nhân, nên con số nhận về tay không bị khấu trừ thêm. Luật đặt mức trả cao cho ngày lễ vì đây là thời gian nghỉ được luật bảo đảm. Ai đi làm là hy sinh khoản nghỉ ấy, và mức tối thiểu 400% là cách luật bù đắp chênh lệch đó.

Công thức theo từng loại lương

Công thức tính thay đổi theo cách trả lương của từng người. Người hưởng lương theo thời gian lấy tiền lương giờ thực trả của công việc đang làm vào ngày bình thường, nhân với mức 150%, 200% hoặc 300% tùy loại ngày, rồi nhân số giờ làm thêm. Người hưởng lương theo sản phẩm dùng đơn giá tiền lương sản phẩm của ngày bình thường, nhân cùng hệ số ấy, rồi nhân số sản phẩm làm thêm trong ngày lễ.^{33 Quy định về tiền lương làm thêm giờ từ năm 2021 được tính ra sao? (fica.dantri.com.vn)}

Áp vào số thật thì rõ. Người lao động có tiền lương giờ thực trả 48.000 đồng, làm từ 6 giờ đến 12 giờ ngày 30/4, nhận phần làm thêm ban ngày ít nhất 864.000 đồng, tức 48.000 đồng nhân 300% rồi nhân 6 giờ. Trong lĩnh vực nhà hàng, một nhân viên được trả 25.000 đồng mỗi giờ, làm đủ 8 tiếng vào ngày Quốc khánh 2/9, nhận 600.000 đồng cho phần làm thêm. Chưa tính vào đó 100% lương ngày lễ hưởng sẵn, khoản cộng thêm vào tổng nhận được.^{88 Làm thêm ngày lễ, tết có thể được trả lương hơn 300%? (vneconomy.vn)}

Với người hưởng lương khoán theo sản phẩm, tổng mức phải đạt 400%: 100% đơn giá sản phẩm của ngày lễ hưởng sẵn, cộng ít nhất 300% đơn giá cho phần sản lượng làm trong ngày lễ. Nhiều nơi tính sai khi chỉ trả đúng 300% cho toàn bộ, khiến người lao động mất đi phần đơn giá ngày lễ vốn được hưởng không điều kiện.

Khoản tiền lương giờ dùng để nhân không phải là mọi thứ nhận được hàng tháng. Theo hướng dẫn áp dụng, nó không bao gồm:

• tiền lương ngày nghỉ lễ, Tết, ngày nghỉ có hưởng lương
• tiền thưởng, tiền thưởng sáng kiến, tiền ăn giữa ca
• các khoản hỗ trợ xăng xe, điện thoại, nhà ở, giữ trẻ không gắn với công việc trong hợp đồng

Nghĩa của khoản loại trừ

Nghĩa là phụ cấp xăng xe, tiền ăn giữa ca hay tiền thưởng không được nhân lên ba lần.^{44 Công thức tính tiền lương làm thêm giờ, làm việc ban đêm (tuoitre.vn)} Phần nhân hệ số chỉ tính trên lương gắn trực tiếp với công việc đang làm, đúng như cách luật định nghĩa khoản tiền nền cho việc tính lương làm thêm.

Một điểm liên quan đáng nhớ: tiền lương làm thêm giờ không phải đóng bảo hiểm xã hội. Luật xếp nó vào nhóm khoản bổ sung không xác định được mức tiền cụ thể, cùng nhóm với mức lương thỏa thuận trong hợp đồng lao động, theo điểm b khoản 3 Điều 4 Thông tư 47/2015/TT-BLĐTBXH.^{66 Tiền lương làm thêm giờ có phải đóng bảo hiểm xã hội? (etime.danviet.vn)} Như vậy phần 300% nhận thêm về nguyên vẹn, không bị trích theo tỷ lệ bảo hiểm.

Ca ban đêm ngày lễ

Khung giờ ban đêm theo Điều 106 Bộ luật Lao động kéo dài từ 22 giờ tối đến 6 giờ sáng hôm sau. Làm thêm ngày lễ trong khung này, người lao động được cộng ba tầng một lúc: 300% cho phần giờ làm thêm, 30% tiền lương trả thêm vì làm việc ban đêm, và 20% tiền lương tính theo đơn giá công việc ban ngày của ngày lễ.

Cộng lại, tổng mức tối thiểu đạt 490% lương ngày thường.

Cục Quan hệ lao động và tiền lương từng đưa ví dụ tính lũy từng tầng: người lao động có tiền lương giờ 48.000 đồng, làm từ 0 giờ đến 6 giờ ngày 30/4, phần làm thêm ít nhất bằng tổng của ba khoản. Gồm 300% của 48.000 đồng, 30% của 48.000 đồng, cùng 20% tính trên phần 300% ấy, rồi nhân 6 giờ.^{77 Tiền lương làm thêm ngày lễ Giỗ Tổ, 30/4 và 1/5 được tính thế nào? (infonet.vietnamnet.vn)} Kết quả rút gọn thành 48.000 đồng nhân 390% nhân 6 giờ, tức 1.123.200 đồng cho sáu tiếng làm trong đêm. Con số này chưa gồm 100% lương ngày lễ hưởng sẵn, và các mức 300%, 30%, 20% đều là sàn tối thiểu để hai bên thỏa thuận cao hơn.

Dấu hiệu công ty tính thiếu

Phiếu lương tháng có ngày lễ đáng được đọc kỹ, vì những lỗi khi trả lương làm thêm ngày lễ đều làm giảm trực tiếp tiền của người lao động. Phần lớn sai sót rơi vào ba dạng dưới đây.

• chỉ trả 300% mà quên cộng 100% lương ngày lễ hưởng sẵn, tổng đúng phải là 400%
• nhân hệ số 300% vào lương cơ bản thay vì tiền lương thực trả, khiến phụ cấp bị loại khỏi phần làm thêm
• đưa lương ngày lễ vào mục thưởng chung mà không tách thành dòng riêng

Phạt khi trả thiếu lương

Doanh nghiệp không trả hoặc trả không đủ tiền làm thêm ngày lễ bị xử phạt theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP, mức tăng dần theo số người bị vi phạm. Với doanh nghiệp, mức phạt từ 10 đến 20 triệu đồng khi vi phạm 1-10 người, 20-40 triệu đồng với 11-50 người, 40-60 triệu đồng với 51-100 người, 60-80 triệu đồng với 101-300 người, và cao hơn nữa với số lượng lớn. Riêng hành vi không trả lương làm thêm ngày lễ còn có căn cứ xử phạt song song theo Điều 17 Nghị định 12/2022/NĐ-CP: từ 5 đến 10 triệu đồng khi vi phạm 1-10 lao động, và từ 10 đến 20 triệu đồng khi vi phạm nhiều người lao động hơn.

Ngoài nộp phạt, doanh nghiệp còn bị buộc trả đủ số tiền thiếu, kèm khoản lãi tính theo lãi suất tiền gửi không kỳ hạn cao nhất mà các ngân hàng thương mại nhà nước công bố tại thời điểm xử phạt.

Người giúp việc gia đình và dự thảo lương lũy tiến

Người giúp việc gia đình cũng nằm trong diện được bảo vệ. Theo Thông tư 19/2014/TT-BLĐTBXH, giúp việc làm thêm ngày lễ, Tết hưởng ít nhất 300% tiền lương tính theo ngày làm việc; làm thêm ngày thường hưởng ít nhất 150%, ngày nghỉ hằng tuần ít nhất 200%. Lương ngày của họ tính bằng lương tháng chia số ngày làm việc, không quá 26 ngày một tháng.^{99 Người giúp việc làm thêm ngày lễ phải được hưởng 300% tiền lương (suckhoedoisong.vn)}

Luật còn có thể thay đổi theo hướng cao hơn. Dự thảo Bộ luật Lao động sửa đổi được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến sáng 14/8/2019 có phương án trả lương làm thêm ngày lễ theo lũy tiến từng giờ: ít nhất 300% cho hai giờ đầu, 330% cho giờ thứ ba và 360% cho giờ thứ tư. Tuy nhiên, đây mới là một trong hai phương án được xem xét, chưa phải quy định đang áp dụng; phương án còn lại giữ mức như luật hiện hành và cho phép hai bên thỏa thuận lũy tiến cao hơn. Cho đến khi luật mới có hiệu lực, mức 300% cộng 100% lương ngày lễ vẫn là căn cứ để đối chiếu phiếu lương.

Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.

Hỏi đáp nhanh

Không đi làm ngày lễ có được trả lương không?

Có. Ngày lễ, Tết là ngày nghỉ có hưởng lương, nên dù ở nhà người lao động vẫn nhận đủ lương ngày đó, kể cả người hưởng lương theo sản phẩm thì phần đơn giá ngày lễ vẫn được trả. Phần 300% chỉ phát sinh khi thực sự đi làm, và đây là khoản khác hẳn với ngày nghỉ không lương.

Ngày lễ trùng ngày nghỉ hằng tuần thì làm thêm được tính thế nào?

Khi ngày lễ trùng ngày nghỉ hằng tuần, người lao động được nghỉ bù vào ngày làm việc kế tiếp, và ngày bù đó coi như ngày nghỉ hằng tuần. Đi làm vào đúng ngày lễ vẫn được trả theo mức ngày lễ.^{77 Tiền lương làm thêm ngày lễ Giỗ Tổ, 30/4 và 1/5 được tính thế nào? (infonet.vietnamnet.vn)} Nếu làm thêm vào ngày nghỉ bù, mức trả là của ngày nghỉ hằng tuần, tối thiểu 200%, thấp hơn mức 300% của ngày lễ chính.

Nguồn tham khảo

• Có phải bắt buộc thưởng Tết? Tiền lương làm thêm giờ ngày lễ, Tết được tính thế nào? (xaydungchinhsach.chinhphu.vn) ↩^a ↩^b
• Làm thêm giờ ngày lễ, Tết được hưởng ít nhất 300% lương (vneconomy.vn)
• Quy định về tiền lương làm thêm giờ từ năm 2021 được tính ra sao? (fica.dantri.com.vn) ↩
• Công thức tính tiền lương làm thêm giờ, làm việc ban đêm (tuoitre.vn) ↩^a ↩^b
• Cách tính tiền lương làm thêm giờ vào ngày nghỉ lễ - Tư vấn pháp luật (daklak.gov.vn)
• Tiền lương làm thêm giờ có phải đóng bảo hiểm xã hội? (etime.danviet.vn) ↩
• Tiền lương làm thêm ngày lễ Giỗ Tổ, 30/4 và 1/5 được tính thế nào? (infonet.vietnamnet.vn) ↩^a ↩^b ↩^c
• Làm thêm ngày lễ, tết có thể được trả lương hơn 300%? (vneconomy.vn) ↩
• Người giúp việc làm thêm ngày lễ phải được hưởng 300% tiền lương (suckhoedoisong.vn) ↩
• Làm thêm ngày nghỉ Lễ Quốc khánh 2/9: Lương của người lao động bằng 400% so với ngày thường (congthuong.vn)