Khai trương hay khai chương? Từ nào đúng chính tả?

Khai trương hay khai chương, từ nào đúng chính tả và khai trương nghĩa là gì? Câu trả lời ngắn: viết là khai trương. Chữ ấy có mặt trong các sách tra cứu tiếng Việt; còn khai chương không có nghĩa chính thức và bị xếp vào lỗi chính tả.

Động từ gốc Hán Việt ấy dùng khi một cửa hàng, công ty hay chi nhánh bắt đầu mở cửa hoạt động. Khai chương chỉ là cách viết sai do nhầm lẫn giữa hai âm đầu rất dễ lẫn khi nói và viết: ch và tr.

Phần còn lại của bài trả lời trọn câu hỏi đó: nghĩa từng chữ, vì sao hay nhầm, ví dụ câu đúng, câu sai, mẹo nhớ, và cả những việc thường diễn ra trong một buổi khai trương.

Khai trương hay khai chương: đáp án nào đúng?

Trong hai cách viết, khai trương là từ đúng. Đây là động từ, nghĩa là mở cửa hàng, mở chi nhánh lần đầu để bắt đầu kinh doanh. Khai chương không có trong từ điển, không có nghĩa và được xem là lỗi chính tả.

Nghĩa của từ rộng hơn một lần cắt băng. Khai trương chỉ việc bắt đầu hoạt động sản xuất, kinh doanh của một doanh nghiệp hoặc cửa hàng. Buổi lễ cũng là dịp công bố chính thức ra mắt đơn vị kinh doanh, dịch vụ hoặc sản phẩm mới. Vì thế người ta nói khai trương cửa hàng, khai trương chi nhánh, khai trương văn phòng đại diện, chứ không dùng cho việc mở một cuốn sách hay bắt đầu một chương trình.

Có nguồn còn đặt mục “Đáp án nhanh” và cũng chọn khai trương là từ đúng. Khai trương thuộc ngữ cảnh kinh doanh, thương mại, dùng khi một đơn vị chính thức ra mắt hoạt động.

Câu đúng rất dễ nhận ra: “Cửa hàng mới khai trương vào tuần tới.”, “Lễ khai trương siêu thị rất long trọng.”, “Công ty khai trương chi nhánh mới ở Hà Nội.” . Thêm hai câu khác cũng đúng: “Lễ khai trương của cửa hàng diễn ra vào ngày mai.” và lời chúc quen thuộc “Chúc cửa hàng khai trương suôn sẻ, khách hàng tấp nập.” .

Còn câu sai thường gặp là “Cửa hàng mới khai chương vào tuần tới.” hay “Lễ khai chương của siêu thị rất long trọng.” Nghe na ná nhau, nhưng chỉ một cách viết có nghĩa.

Một điểm cần nói rõ: một vài nguồn tuy khẳng định khai chương là sai nhưng trong bài vẫn dùng cụm “sự kiện khai chương” hay “buổi khai chương”. Các nguồn ghi khác nhau như vậy, nên khi tra cứu, dựa vào sách tra cứu và cách viết phổ biến trong văn bản chính thức là chắc nhất. Trang này chọn viết khai trương.

• Đúng: Băng rôn khai trương được treo từ chiều hôm trước. / Sai: Băng rôn khai chương được treo từ chiều hôm trước.
• Đúng: Giấy mời ghi rõ giờ khai trương là 8h. / Sai: Giấy mời ghi rõ giờ khai chương là 8h.

Vì sao hay nhầm ch và tr

Lỗi viết khai chương thay vì khai trương chủ yếu đến từ cách phát âm. Hai âm đầu ch và tr khi nói na ná nhau, đặc biệt ở một số vùng miền, nên khi viết ra dễ lẫn.

PGS.TS Hoàng Kim Ngọc, Phó trưởng Bộ môn Việt Nam học, Trường Đại học Thăng Long, nói trên VOV2 trong bài đăng ngày 13/8/2024. Ý bà nêu: phát âm sai dẫn đến viết sai chính tả, và nhầm lẫn “tr” với “ch” là lỗi khá phổ biến của người miền Bắc.^{11 Đơn giản với cách phân biệt “ch” và “tr” (vov2.vov.vn)}

Thói quen trên mạng cũng góp phần. Khi nhiều người cùng viết một cách sai, người đọc dễ thấy nó quen mắt và tưởng là đúng. Nhưng quen mắt không làm nó thành từ có nghĩa: tra sách vẫn chỉ thấy khai trương.

Xử lý không phức tạp. Viết về việc mở cửa hàng, mở công ty, đọc thành tiếng từ đó, chú ý bật rõ âm “tr”, rồi tra lại nếu còn phân vân. Với những từ có âm đầu dễ lẫn, tra từ điển là cách chắc nhất. Chuyên mục Chính tả của trang có thêm nhiều cặp từ cùng nhóm để đối chiếu.

Ảnh minh họa được tạo bằng AI

Nghĩa Hán Việt của khai trương

Khai trương là từ ghép Hán Việt. “Khai” nghĩa là mở đầu, mở ra; “trương” nghĩa là lớn mạnh, căng ra, mở rộng. Ghép lại, cả từ mang ý nghĩa khởi đầu suôn sẻ, phát triển và thành công.

Nghĩa của “trương” còn thấy trong các từ quen thuộc như “trương mắt” (mở mắt), “trương phong” (căng buồm). Còn “chương” thường gặp trong “chương trình”, “chương sách”, “văn chương”, nghĩa khác hẳn, không liên quan đến việc mở cửa hàng.

Vì thế, khai trương còn hàm ý hơn một lần “mở cửa”: một khởi đầu được mong đợi sẽ hanh thông, đông khách, làm ăn phát đạt. Người ta cũng dùng từ này cho những dịp mở ra hoạt động phục vụ công chúng, không riêng cửa hàng.

Thực tế cho thấy từ này xuất hiện ở nhiều lĩnh vực. Có khai trương trung tâm thương mại Gigamall, khai trương nhà sách FAHASA tại Đà Nẵng, khai trương đường bay đến Perth và Adelaide của Vietjet. Cũng có khai trương văn phòng tại Australia của VinFast, khai trương sàn giao dịch carbon trong nước, và khai trương mùa du lịch biển Đà Nẵng. Điểm chung là một hoạt động chính thức được mở ra để phục vụ khách.

Nếu ai đó hỏi khai trương nghĩa là gì, có thể trả lời gọn: đó là việc chính thức bắt đầu hoạt động của một đơn vị, kèm theo lời chúc và nghi thức ra mắt. Còn viết khai trương hay khai chương thì chỉ có một đáp án là khai trương.

Đọc thêm: Khuyến mại hay khuyến mãi? Từ nào đúng chính tả và dùng sao cho chuẩn

Mẹo nhớ không viết sai

Có vài mẹo nhỏ giúp nhớ cách viết đúng. Thứ nhất, liên hệ với câu “Trương cờ khai nghiệp”, hình ảnh căng cờ mở mang sự nghiệp, dễ nhớ vì cũng bắt đầu bằng “tr”.

Thứ hai, nhớ từ gốc “trương” nghĩa là căng ra, mở rộng, như trong “trương mắt”, “trương phong”. Khi đã nhớ “trương” viết “tr”, thì cả từ khai trương cũng viết “tr”.

Thứ ba, phát âm rõ âm “tr” thay vì “ch” khi đọc thành tiếng, rồi tra từ điển nếu còn nghi ngờ. Với người hay viết sai, một lần tra sẽ nhớ lâu hơn nhiều lần đoán.

Đang viết văn bản, thiệp mời hay bài đăng bán hàng, tra nhanh từ đúng bằng ô Kiểm tra chính tả của nền tảng Chúc Mừng Năm Mới. Công cụ này giúp tra các cặp âm đầu dễ lẫn khi viết. Câu hỏi khai trương hay khai chương đúng chính tả cũng có lời giải ngắn gọn ở quy tắc phân biệt ch và tr.

Sự kiện khai trương có gì

Một buổi khai trương thường có nhiều hơn một lần cắt băng. Các hoạt động quen thuộc gồm cắt băng khai trương, phát biểu khai mạc, biểu diễn nghệ thuật như ca nhạc, múa lân, múa rồng. Sau đó thường là trải nghiệm sản phẩm hoặc dịch vụ, chương trình khuyến mãi, quà tặng và tiệc chiêu đãi. Múa Lân Sư Rồng được xem là biểu tượng tài lộc, may mắn trong lễ khai trương.

Những hoạt động ấy nhằm một mục đích rõ: khai trương là cơ hội tạo ấn tượng với khách hàng tiềm năng và thu hút khách hàng, đối tác. Nhiều nơi còn chọn ngày giờ tốt theo phong thủy để cầu may mắn, tài lộc. Đó là quan niệm văn hóa, không phải yếu tố bắt buộc, nhưng giải thích vì sao người ta thường xem lịch trước khi ấn định ngày.

Vai trò của người dẫn chương trình khá rõ: MC là người đại diện hình ảnh doanh nghiệp và là cầu nối với khách mời. Kịch bản thường chia theo mốc thời gian: đón khách 20 phút, ổn định vị trí khách mời 20 phút, MC giới thiệu chương trình 15 phút, giới thiệu văn nghệ hoặc khai mạc 5 phút.

Theo đơn vị biên soạn kịch bản MC, một người dẫn chuyên nghiệp có thể góp phần giúp chương trình khai trương thành công tới 80%. Số liệu này do chính đơn vị đó ước lượng, không phải kết quả đo đếm độc lập. Đọc nó như một lời nhắc: khâu chuẩn bị quyết định nhiều đến buổi lễ.

Khâu chuẩn bị ấy bắt đầu từ những việc nhỏ và làm theo thứ tự. MC cần nhanh nhạy, bình tĩnh xử lý vấn đề phát sinh để giữ chương trình đúng kịch bản. Một buổi khai trương được chuẩn bị kỹ về kịch bản, khách mời và thời gian sẽ dễ tạo ấn tượng hơn với khách hàng tiềm năng. Lời chúc gửi nhân dịp này cũng có mẫu sẵn ở lời chúc khai trương.

1. Thu thập chủ đề buổi lễ, tên đơn vị, tên khách quý và lãnh đạo sẽ có mặt
2. Theo dõi timeline sự kiện để nắm hoạt động nào diễn ra lúc nào
3. Ghi rõ người phụ trách từng phần trong kịch bản
4. Chia thời lượng: đón khách 20 phút, ổn định vị trí khách mời 20 phút
5. Dành 15 phút cho MC giới thiệu chương trình
6. Dành 5 phút giới thiệu văn nghệ hoặc khai mạc
7. Chuẩn bị phương án xử lý tình huống phát sinh để giữ đúng kịch bản

Đọc thêm: Hàm súc hay hàm xúc: viết sao cho đúng?

Cặp từ dễ nhầm khác

Không riêng khai trương mới dính lỗi ch và tr. Một cặp khác cùng nhóm là chán chường và chán trường: cách viết đúng là chán chường, còn chán trường là cách viết sai. Hai từ phát âm gần giống nhưng nghĩa và cách dùng khác nhau, nên càng dễ viết lẫn.

Người viết cẩn thận thường gặp khó với những từ có âm đầu na ná nhau. Một thói quen hữu ích: ghi lại những cặp mình hay nhầm, tra từ điển một lần rồi dùng đúng về sau. Với khai trương, chỉ cần nhớ tiếng “trương” viết bằng “tr” như “trương cờ” là đủ.

Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.

Hỏi đáp nhanh

Khai chương nghĩa là gì?

Khai chương không phải một từ tiếng Việt, nên không mang nghĩa gì cả. Không cuốn sách tra cứu nào ghi nhận nó. Gặp chữ này trong văn bản, người đọc chỉ đoán được ý qua ngữ cảnh. Cách xử lý đơn giản: sửa lại thành khai trương.

Nên viết “lễ khai trương” hay chỉ “khai trương”?

Cả hai đều dùng được, khác nhau ở chỗ “lễ khai trương” là danh từ chỉ buổi lễ, còn “khai trương” là động từ chỉ việc mở cửa hoạt động. Vì thế nói “đến dự lễ khai trương” thì hợp, mà “cửa hàng khai trương vào tuần tới” cũng đúng.