Cách chọn đàn guitar cho người mới học từ gỗ đến giá tiền

Thử hình dung một sinh viên mua cây đàn 350 nghìn trên mạng vì thấy giá mềm, tập hai tuần thì chán nản: bấm hoài không ra tiếng rõ, đầu ngón tay đau rát, cuối cùng đổ lỗi cho mình không có năng khiếu. Chuyện này xảy ra thường xuyên hơn người ta nghĩ, và thủ phạm thường không phải là ngón tay mà là cây đàn.

Chất lượng cây đàn ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng chơi nhạc và cảm nhận âm thanh của người mới, vì thế chọn đàn là bước đầu tiên quyết định người ta đi được bao xa. Cần cảnh giác với những cây đàn giá quá rẻ, nhưng cũng đừng nghĩ đắt tiền là chắc chắn tốt, vì đắt không đồng nghĩa với đúng nhu cầu của mình.

Người mới học nên cân nhắc bốn yếu tố chính: loại đàn, gỗ, kích cỡ và mức giá.

Ba loại đàn guitar cho người mới học

Người mới học thường gặp ba loại đàn chính: guitar classic (cổ điển), guitar acoustic và guitar điện. Phân biệt nhanh nhất là nhìn dây và khóa đàn: đàn dùng dây nylon là classic, dây kim loại là acoustic; khóa đàn nằm ngang và to là classic, còn trục sắt thẳng đứng là acoustic.

Guitar classic có âm thanh trầm ấm, nhẹ nhàng, cần đàn rộng hơn nên dễ đánh các nốt, hợp người thích chơi solo, fingerstyle hay nhạc nhẹ nhàng. Dây nylon cũng mềm, ít đau tay hơn cho người mới.

Guitar acoustic dùng dây kim loại, âm thanh mạnh và to hơn, phù hợp đệm hát, pop, rock, nhạc dân gian. Cần đàn nhỏ hơn classic nên hợp đánh hợp âm đệm hát nhạc trẻ, nhưng dây sắt sẽ làm đầu ngón tay đau hơn trong tuần đầu.

Guitar điện nghe qua ampli nên mọi lỗi sai như tiếng buzz hay đánh trật nốt đều bị phơi bày, đòi hỏi kiểm soát cao hơn; dây rất nhẹ nên dễ đánh trật nếu không cẩn thận. Chi phí thật của guitar điện cũng không dừng ở cây đàn: kèm bao đàn, dây cáp và ampli, tổng có thể từ 5-8 triệu đồng. Chưa kể tập với ampli dễ làm ồn khiến hàng xóm phàn nàn. Vì thế nhiều người chọn học acoustic trước để nắm căn bản rồi chuyển sang điện sau.

Về độ khó, hai loại acoustic và điện tương đương nhau, có kỹ thuật loại này khó hơn loại kia và ngược lại. Người đam mê blues, funk, rock, jazz, R&B thì guitar điện vẫn là đích đến xứng đáng.

Gỗ quyết định tiếng đàn

Tiếng đàn hay hay dở phần lớn nằm ở gỗ mặt đàn. Gỗ nguyên miếng (solid) cho âm thanh hay hơn, càng chơi càng vỡ tiếng nếu bảo quản tốt, nhưng chịu ảnh hưởng thời tiết và đắt hơn. Gỗ ép (laminate) ít bị ảnh hưởng thời tiết, bền, rẻ, được cả Fender, Taylor, Takamine dùng cho dòng giá rẻ, nhưng gần như không vỡ tiếng.

Điều hay là người mua có thể tự phân biệt hai loại gỗ này bằng mắt thường, không cần thợ. Soi vào lỗ thoát âm: thấy đường kẻ dọc kéo dài từ vân gỗ mặt xuống là gỗ solid; thấy ba lớp gỗ chồng lên nhau là gỗ ép laminate.

Ngoài gỗ mặt, đàn chất lượng thường dùng gỗ nguyên tấm như vân sam, tuyết tùng, cẩm ấn. Còn gỗ keo, hồng mộc, gỗ gụ là loại kém, rẻ hơn.

Đàn làm bằng ván ép từ mụn cưa thì dễ bong vênh khi vận chuyển, chơi hoặc do thời tiết, nên tránh dù giá có hấp dẫn.

Kích cỡ và dáng đàn

Kích thước quan trọng hơn nhiều người nghĩ, vì đàn quá lớn khiến người chơi không chạm được tới các phím, còn đàn quá nhỏ khó tạo âm thanh đầy đặn. Đo thực tế là chiều dài từ lược đàn tới ngựa đàn.

Đàn chuẩn 4/4 lớn nhất, dài tổng thể 96,5-101,6cm, âm thanh tròn đầy nhất, phù hợp trẻ từ 11 tuổi trở lên và là lựa chọn phổ biến cho người trưởng thành. Các size nhỏ hơn theo tuổi: đàn 3/4 dài 88,9-91,5cm hợp trẻ 7-11 tuổi; đàn 1/2 dài 83,8-86,4cm; đàn 1/4 dài 73,6-77,5cm hợp trẻ 4-7 tuổi. Đàn 1/8 dài 68,5-73,6cm, hợp trẻ 3-5 tuổi hoặc người cao dưới 1m1.

Về dáng, đàn nhỏ tập trung âm trung và âm cao, hợp fingerstyle; đàn trung bình hợp mọi phong cách; dáng Dreadnought phổ biến nhất; dáng Jumbo kích thước lớn nhất, thường dùng biểu diễn. Nữ có vóc dáng nhỏ nên chọn dáng mini 3/4, và nếu hay di chuyển hoặc chơi lâu thì chọn đàn nhẹ để tránh mệt mỏi.

Mức giá hợp lý khi mua

Với người mới học, mức giá nên bắt đầu từ khoảng 1 đến 2 triệu đồng. Đàn giá vài trăm nghìn thường chất lượng tệ, khoảng cách dây tới phím cao khiến luyện tập khó khăn ngay từ đầu, mà mua rẻ rồi thay đàn xịn sau thì tổng chi phí còn tốn kém hơn.

Tầm 2 triệu có những mẫu đáng chọn cho người mới học đàn guitar. Classic Ba Đờn C170 dùng dây nylon mềm, hạn chế đau ngón tay, action thấp, bấm êm. Yamaha C40 mặt gỗ Vân Sam là model classic giá rẻ được yêu thích. Cùng tầm này còn có Ba Đờn D200 dáng Dreadnought, gỗ Thông mặt trước, Hồng Đào lưng hông, có trục vít chỉnh cần, và J200 dáng khuyết ở ngăn 14.

Tầm 1 triệu 600 nghìn có guitar acoustic Yamaha F3000. Xưởng đàn Việt Nam Ba Đờn cũng là lựa chọn hợp túi tiền học sinh sinh viên với âm lượng lớn, gỗ tốt, dùng bền. Các thương hiệu uy tín lâu năm khác cho người mới gồm Fender, Squier, Takamine, Yamaha, Suzuki, Chateau.

Nếu ngân sách eo hẹp hơn, đàn Việt Nam giá trên 500 nghìn đồng vẫn có mẫu dùng được. E65BLACK làm thủ công, dáng Jumbo khuyết, mặt gỗ Thông Sitka, đi kèm dây Alice A406. ET-01SV có mặt gỗ Thông solid, trục vít chỉnh cần hai chiều. HD-11SVBLACK nổi bật ở action thấp nên êm tay cho người mới. E75EG dáng A, phần thân khuyết nên dễ bấm vào khuôn nhạc cao. STAR ST-01R dùng khóa innox, không cong vênh hay hở keo.

Hai mẫu giá rẻ khác cũng đáng nhắc: Suzuki SDG 6BK và Ba Đờn J-150 với âm lượng lớn, hợp chơi ngoài trời.

Mua ở đâu, soi điểm nào

Nên mua đàn tại cửa hàng nhạc cụ uy tín để được tư vấn, hoặc mua online ở thương hiệu có tên tuổi với chính sách bảo hành đổi trả. Khi mua online, nên tham khảo giá, chất lượng và bình luận của người mua trước khi quyết định. Mua đàn cũ qua cộng đồng đồ cũ không đảm bảo chọn được cây đàn tốt, và nếu có người biết chơi guitar thì nên nhờ đi cùng.

Khi cầm thử đàn trực tiếp, cần soi mấy điểm: vết nứt mặt gỗ, lỗi lớp verni, vết khắc, cạnh cần có sắc không, keo ở mối nối, cùng bộ phận giữ dây, lên dây và ngựa đàn. Thử âm trước khi mua, có tạp âm thì bỏ; thấy bộ phận nào quá lỏng cũng bỏ cây đàn đó.

Một mẹo nhỏ: thử cả những cây đàn đắt hơn cây định mua để biết âm thanh cần đạt tới mức nào, từ đó tự đánh giá cây mình sắp trả tiền.

Giữ đàn bền theo lịch

Mua xong, cây đàn sống lâu hay không phụ thuộc vào cách bảo quản. Hằng ngày lau khô dây sau mỗi lần tập và lau bụi thân đàn bằng khăn microfiber. Hàng tuần lau sạch phím đàn, cần đàn và các chi tiết kim loại. Cứ 2-3 tháng một lần, tháo dây vệ sinh toàn diện, bảo dưỡng fretboard và body, kiểm tra action, intonation và thay dây mới.

Vệ sinh tuyệt đối không dùng nước, cồn hay dung dịch tẩy rửa gia dụng, không dùng giấy thô gây xước bề mặt. Fretboard làm gỗ không sơn như rosewood hay ebony thì thoa dầu Fretboard Oil; fretboard gỗ maple có sơn thì chỉ lau bằng khăn ẩm nhẹ rồi lau khô ngay.

Điều kiện môi trường lý tưởng là độ ẩm 45-55%, nhiệt độ 20-24 độ C, tránh ánh sáng trực tiếp và gió lớn. Môi trường quá khô khiến đàn cong cần, nứt gỗ; quá ẩm khiến khoảng cách dây lên cao bất thường và phát tiếng buzz khi chơi. Đừng đặt đàn gần cửa sổ nắng chiếu, cạnh điều hòa, quạt gió, phòng tắm hay bếp; sau khi tập nên cất vào case hoặc gig bag, nhưng không dùng túi kín hoàn toàn vì dễ tạo môi trường ẩm ướt.

Bắt đầu học từ đâu

Trước khi học, chuẩn bị vài phụ kiện: pick (miếng gảy), capo (kẹp phím), máy lên dây (tuner), giá để đàn hoặc bao đựng đàn, cùng ứng dụng như GuitarTuna, Ultimate Guitar, Yousician. Tuần đầu tiên, bạn nên ghi nhớ tên các bộ phận, sáu dây E-A-D-G-B-e, mười hai phím cơ bản, cách chỉnh dây bằng tuner và tư thế ngồi thẳng lưng.

Tay phải dùng ngón cái (p) gảy ba dây bass 4, 5, 6, ngón trỏ (i) gảy dây 3, ngón giữa (m) gảy dây 2, ngón áp út (a) gảy dây 1. Khi tập rải dây, thả lỏng tay phải, giữ cố định từ cổ tay trở lên, rải từ dây 6 đến dây 1, luyện 15-20 phút mỗi ngày khoảng một tuần để ngón nhớ thứ tự.

Trước khi vào hợp âm, nên tập bấm nốt cơ bản. Dùng lần lượt ngón 1, 2, 3, 4 bấm vào ngăn 1, 2, 3, 4 của các dây từ 1 đến 6. Cách này giúp ngón tay quen với lực bấm và vị trí trên cần đàn. Người mới học trước tiên làm quen cần đàn bằng những hợp âm đơn giản như hợp âm La thứ. Khi đã quen hợp âm thì chuyển sang làm quen với các điệu nhạc như slow, blue, ballad.

Sau đó học 8 hợp âm cơ bản: C, D, E, G, A, Am, Dm, Em. Nên ưu tiên nhóm dễ là Am, Em, C, G. Ghép vòng Am-F-C-G hoặc C-G-Am-F để tập chuyển hợp âm. Rồi đến các điệu Ballad 4/4, Valse 3/4, Slow Rock, Disco.

Mỗi ngày chỉ cần luyện 15-30 phút, sau vài tháng trình độ sẽ khác biệt rõ rệt. Sau 2-3 tuần tập bấm, ngón tay sẽ quen dần với lực bấm dây; đau tay khi chơi dây sắt là bình thường, kiên trì vài tuần đầu ngón tay sẽ tạo chai và quen dần. Khi bấm hợp âm, đầu ngón tay phải vuông góc với mặt cần và sát phím đàn để tránh tịt dây.

Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.

Nguồn tham khảo

• Điều hấp dẫn khi học chơi guitar (vietthuong.edu.vn)