Phong cách
Cách chăm sóc da khô mùa thu với 5 bước và chống nắng cả ngày âm u
Nhiều người nghĩ chăm sóc da khô mùa thu chỉ cần thoa kem dưỡng ẩm một lần buổi tối, nhưng một lớp kem duy nhất không đủ thay cả chu trình làm sạch, cấp nước và khóa ẩm. Da khô cần đủ 5 bước mỗi ngày, kèm chống nắng cả ngày âm u.
Sáng thu rửa mặt xong, làn da căng kéo như vừa bôi keo, thoa kem rồi vẫn khô rít đến mức áo chạm vào cũng thấy khó chịu. Cảm giác ấy là dấu hiệu da khô: bề mặt thô ráp, có vảy nhỏ sần sùi, ngứa ngáy nhất là sau khi rửa mặt, độ đàn hồi kém nên nếp nhăn xuất hiện sớm hơn các loại da khác.6 Vào mùa thu, không khí khô hanh làm da mất nước nhanh, nên việc làm sạch đúng cách là bước quyết định cả chu trình về sau.
Nguyên tắc đầu tiên của cách dưỡng da khô cho phụ nữ là làm sạch mà không cuốn theo độ ẩm. Tẩy trang nên chọn dạng dầu hoặc dạng sáp, ít chất tẩy, vì lớp dầu này lấy đi kem nền và bụi bẩn mà vẫn giữ được màng ẩm tự nhiên.6 Da sạch nhưng còn ẩm sẽ hấp thụ dưỡng chất của các bước sau tốt hơn.6 Sau khi tẩy trang, rửa mặt bằng sữa dịu nhẹ có độ pH khoảng 5,5 đến 6 để giảm nguy cơ kích ứng.6
Sữa rửa mặt cho da khô nên bổ sung glycerin, axit hyaluronic và ceramides; cần tránh loại chứa axit salicylic hoặc axit glycolic, và tránh cả loại diệt khuẩn vì chúng khiến da khô thêm. Riêng khi thời tiết chuyển thu, da tiết ít dầu hơn nên đổi sang loại sữa rửa mặt dịu nhẹ hơn, ưu tiên sản phẩm có chiết xuất nha đam hoặc sữa tươi để vừa giữ ẩm vừa làm sạch da.
Nhiệt độ nước cũng quan trọng không kém sản phẩm: nước nóng phá hỏng kết cấu da, làm da nhanh khô, thậm chí nổi mẩn ngứa, ửng đỏ.1 Nước quá lạnh cũng không tốt, nên chọn nước vừa phải, rửa nhanh và không chà kỹ, vì càng rửa kỹ da càng khô ráp, mất độ ẩm.
Thói quen tắm kéo dài dưới vòi nước nóng cuối ngày nghe thư giãn nhưng lại là nguyên nhân lớn khiến da khô bong tróc, vì nước nóng rút lớp dầu bảo vệ trên da. Người có da khô nên tắm trong vòng 5 đến 10 phút, dùng nước ấm và chọn sữa tắm dịu nhẹ, ít tạo bọt. Khi chọn sữa tắm, nên bỏ xà bông cục và chuyển sang sữa tắm dịu nhẹ, vì sữa tắm chứa nhiều thành phần dưỡng hơn.
Một lời khuyên đáng ghi nhớ từ chuyên gia da liễu: nên chuẩn bị hai bộ mỹ phẩm riêng cho mùa hè và mùa đông. Sản phẩm dành cho mùa hè thường không giàu độ ẩm, dùng vào mùa lạnh sẽ khiến da không được cấp ẩm đầy đủ.5 Cuối hè là thời điểm hợp lý để rà soát lại tủ mỹ phẩm, thay những chai còn phù hợp mùa nóng bằng các sản phẩm đậm đặc hơn cho mùa hanh khô.
- Thoa tẩy trang dạng dầu hoặc sáp, massage nhẹ để hòa tan lớp trang điểm và bụi bẩn
- Nhũ hóa bằng chút nước ấm rồi tráng sạch
- Rửa mặt bằng sữa dịu nhẹ pH 5,5-6 với nước vừa phải, không chà kỹ
- Thấm khô da bằng khăn mềm, không chà xát
Toner và serum cấp ẩm cho da khô
Thấm khô da xong, thoa ngay lớp toner cấp ẩm; ưu tiên loại có acid hyaluronic, lô hội hoặc ceramides, vì chúng vừa giữ nước vừa tăng sức đề kháng cho da.
Bước tiếp theo là serum, nơi chứa phần dưỡng chất đậm đặc nhất của chu trình. Serum cho da khô thường bổ sung dầu dưỡng với kết cấu phân tầng: lớp nước ở dưới, lớp dầu ở trên.6 Trước khi dùng cần lắc đều để hai lớp hòa vào nhau, rồi thoa vài giọt lên mặt.6 Lớp dầu phủ trên bề mặt da có nhiệm vụ ngăn nước bốc hơi, giữ độ ẩm ngay cả trong điều kiện thời tiết khô hanh.
Nếu chỉ cấp nước từ bên ngoài, da khô mùa thu vẫn thiếu một nửa câu chuyện. Cơ thể cần đủ nước để hỗ trợ độ ẩm từ bên trong, nên duy trì thói quen uống khoảng 2 lít nước mỗi ngày. Người ngồi phòng máy lạnh nhiều giờ, một trong những nguyên nhân phổ biến khiến da mặt khô ráp, càng cần để bình nước trên bàn làm việc và uống đều trong ngày thay vì chờ khát mới uống.
Hyaluronic acid là chất giữ nước nổi bật trên nhãn mỹ phẩm, chiếm tới một nửa thành phần có trên da và giúp liên kết tế bào nước. Tuy nhiên HA chỉ hoạt động tốt trong môi trường ẩm trên 70%, nên sau serum bắt buộc phải có kem dưỡng ẩm khóa lại.1
Dấu hiệu da đã đủ ẩm sau chu trình này rất rõ: sờ lên không còn cảm giác căng kéo, vảy nhỏ biến mất và lớp kem nền thoa buổi sáng không bám mảng. Nếu da vẫn khô căng dù đã uống đủ nước và thoa kem, nên xem lại từng bước phía trước thay vì tăng lượng kem dưỡng.
Kem dưỡng dày cho da khô và độ ẩm phòng
Kem dưỡng ẩm là hỗ trợ chính của cả lộ trình chăm sóc da mùa khô. Loại kem này giữ nước và dưỡng chất cho biểu bì, đồng thời kích thích sản sinh collagen và elastin.6 Với da khô, Viện Da liễu Hoa Kỳ khuyến nghị chọn dạng kem hoặc thuốc mỡ, và thoa ngay sau khi tắm cùng mỗi lần rửa mặt.3
Không có sản phẩm dưỡng ẩm da khô tốt nhất cho mọi người, nhưng những cái tên đáng tìm trên nhãn gồm acid hyaluronic, glycerin, ceramides và dầu dừa.6 Ceramide là thành phần nên ưu tiên: lượng ceramide trong da suy giảm theo tuổi, nên sản phẩm chứa ceramide tạo màng chắn giúp da tránh mất nước. Nếu thích nguồn gốc thực vật, dầu hạnh nhân, hạt mỡ, bơ hoặc dầu ô liu cũng là những cái tên thường gặp. Vào mùa lạnh, nên chuyển sang kem dưỡng có kết cấu dày hơn để dùng trước khi ngủ.
Lớp kem ban đêm chỉ cần mỏng vừa đủ. Thoa dày quá có thể bít tắc lỗ chân lông, phản tác dụng dù da đang khô. Nếu sau serum da vẫn chưa đủ ẩm, mặt nạ ngủ là lựa chọn thay thế kem dưỡng ban đêm, với khả năng cấp ẩm và khóa ẩm tốt hơn.
Vùng quanh mắt là nơi lão hóa sớm nhất trên khuôn mặt của người có da khô, vì lớp da ở đây rất mỏng, dễ hình thành nếp nhăn và thâm sạm. Vì vậy cần một loại kem dưỡng chuyên biệt cho vùng mắt, kết hợp massage nhẹ nhàng mỗi tối.6 Kem dưỡng mắt cũng nằm trong quy trình chăm sóc da khô được Vinmec khuyến nghị, bên cạnh các bước tẩy trang, rửa mặt, toner và serum.
Một yếu tố ít người để ý nằm ngoài chai lọ mỹ phẩm: không khí khô trong nhà góp phần làm da mặt khô, nhất là mùa thu đông khi điều hòa hoạt động liên tục. Dùng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ hoặc phòng làm việc giúp bổ sung độ ẩm cho không khí, từ đó giảm cảm giác khô da và ngăn da bong tróc.3 Máy chạy suốt đêm trong phòng kín là cách chăm sóc da khô mùa thu mà không tốn thêm một bước nào trong chu trình.
Còn với các sản phẩm chống lão hóa, cần thận trọng hơn vào mùa hanh khô. Sản phẩm chứa retinoid hoặc acid alpha-hydroxy có thể gây kích ứng, khô da, bong vảy; nếu vẫn muốn dùng, phải tăng cường và tăng số lần bôi kem giữ ẩm. Riêng mùa lạnh, nên tránh hẳn retinoid và các sản phẩm chứa cồn, vì cả hai đều làm da khô thêm.35
Chống nắng cả ngày âm u
Mùa thu trời nhiều mây dễ khiến người ta bỏ qua kem chống nắng, nhưng tia cực tím mùa thu không thua kém mùa hè, nên chống nắng vẫn cần thiết cả những ngày âm u. Tia cực tím hoạt động cả khi không có nắng, khiến da khô và dễ hình thành nếp nhăn.5
Kem chống nắng không phải việc riêng của mùa hè.
Lượng kem cần dùng cho một lần thoa là khoảng 1/4 thìa cà phê để bao phủ đều khuôn mặt, thoa trước khi ra ngoài khoảng 30 phút. Nếu hoạt động ngoài trời, bôi lại cứ sau 2 đến 4 tiếng.
Người có da khô nên ưu tiên công thức chứa thành phần dưỡng ẩm như glycerin và tránh sản phẩm có cồn, vì cồn gây mất nước cho da.5 Kem chống nắng nên thoa cho cả mặt và vùng da tay, vì hai nơi này tiếp xúc nắng nhiều nhất trong ngày.
Trong giờ làm việc điều hòa, xịt khoáng là công cụ giữ ẩm tiện nhất: xịt thường xuyên trong ngày giúp cân bằng độ pH và cung cấp thêm độ ẩm cho da.6 Đặt chai xịt khoáng ngay bên bàn phím, xịt mỗi khi da cảm giác căng khô, rồi vỗ nhẹ cho lớp nước thấm vào. Xịt khoáng cũng nằm trong quy trình chăm sóc da khô của Vinmec, đặt giữa bước toner và serum.
Đọc thêm: Chọn áo khoác da thay thế sinh học cho mùa thu an toàn môi trường
Mặt nạ và tẩy da chết
Trong chu trình chăm sóc da khô mùa thu, mặt nạ giấy là cách cấp ẩm nhanh nhất, có thể đắp mỗi ngày hoặc 2-3 ngày một lần tùy tình trạng da. Nên chọn loại cấp ẩm tốt, lành tính, không chứa thành phần tẩy rửa mạnh. Tần suất 2 lần mỗi tuần cũng là mức nhiều người duy trì để da khỏe mạnh hơn.
Ai thích nguyên liệu bếp nhà có hai công thức đơn giản. Trộn 2 thìa yến mạch với 1 thìa mật ong và ít nước ấm, chà xát nhẹ lên da rồi rửa sạch ngay, hoặc để 15 phút để làm dịu và dưỡng ẩm. Với quả bơ, nghiền nát 1/2 quả trộn 2 thìa mật ong, xoa đều lên mặt tránh vùng mắt, vỗ nhẹ, đợi khoảng 10 phút rồi rửa với nước ấm, lau khô và dùng thêm kem dưỡng ẩm.2
Song song với cấp ẩm, tẩy tế bào chết định kỳ giúp loại bỏ lớp da khô, bụi bẩn và thông thoáng lỗ chân lông, với tần suất 1-2 lần mỗi tuần.1 Không nên lạm dụng, vì tẩy quá thường xuyên làm tổn thương lớp bảo vệ trên da, khiến da mỏng đi, dễ kích ứng, và mất lớp dầu tự nhiên nên khô càng thêm khô.5
Tẩy da chết là bước dễ làm sai nhất trong chăm sóc da khô mùa thu.
Với da khô, tẩy da chết hóa học, tức loại hòa tan tế bào chết thay vì chà sát, dịu nhẹ và có lợi hơn dạng vật lý. Nếu vẫn muốn dùng dạng vật lý, chọn sản phẩm có hạt massage nhỏ mịn. Khi chọn tẩy da chết hóa học, ưu tiên sản phẩm chứa AHA như glycolic acid hay lactic acid vì làm sạch tốt, dịu nhẹ và hỗ trợ giữ ẩm. Cần tránh cồn, paraben và hương liệu vì chúng gây mất nước và kích ứng. Sau khi tẩy da chết, cần bôi kem dưỡng ẩm để làm dịu da, đồng thời dùng kem chống nắng vì da lúc này còn yếu, dễ sạm màu do tia cực tím.
Nếu muốn tìm sẵn một sản phẩm, vài cái tên thường được nhắc cho da khô gồm The Ordinary Glycolic Acid 7% Toning Solution với nha đam làm dịu da, và The Ordinary Lactic Acid 5% + HA nhờ thêm hyaluronic acid cấp nước. Một lựa chọn khác là Eau Thermale Avene Gentle Exfoliating Gel, chứa sáp jojoba và niacinamide để hạn chế kích ứng. Với dạng vật lý, có Clinique 7 Day Scrub Cream Rinse-Off Formula, không hương liệu, không dầu khoáng.
Môi cũng cần nằm trong chu trình chăm sóc da khô, vì nơi này dễ nứt nẻ khi thời tiết chuyển mùa.1 Tẩy tế bào chết cho môi trong 2-3 phút rồi kết hợp son dưỡng ẩm giúp môi mịn màng. Thao tác nhẹ, dùng khăn mềm lau sau khi tẩy, rồi thoa son dưỡng ngay khi môi còn hơi ẩm.
Khi nào nên gặp bác sĩ?
Quy trình trên phù hợp với da khô thông thường do thời tiết hanh khô, ngồi phòng máy lạnh, thiếu nước hay rửa mặt bằng nước nóng gây ra. Nhưng nếu da vẫn khô hoặc ngứa, rát, khó chịu kéo dài trong mùa lạnh, cách xử lý đầu tiên là tăng số lần bôi kem giữ ẩm trong ngày.4
Khi da vẫn khô, ngứa, rát dai dẳng dù đã tăng cường dưỡng ẩm, đó là lúc nên đến bác sĩ da liễu để kiểm tra tình trạng da khô nghiêm trọng. Bác sĩ sẽ xác định nguyên nhân và hướng dẫn sản phẩm phù hợp, thay vì người dùng tự thử liên tục nhiều loại mỹ phẩm trên một làn da đang tổn thương. Đây cũng là điều nên nhớ khi tìm câu trả lời cho câu hỏi da khô làm sao để cải thiện: chăm sóc tại nhà là nền tảng, còn tình trạng dai dẳng cần người chuyên môn nhìn trực tiếp.
Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.
Nguồn tham khảo
- Chăm sóc da mùa hanh khô (congthuong.vn) ↩a ↩b ↩c ↩d
- Mặt nạ dành cho da khô (infonet.vietnamnet.vn) ↩
- Da khô và thô ráp khắc phục thế nào? (suckhoedoisong.vn) ↩a ↩b ↩c
- Da khô vào mùa đông, cần chăm sóc đúng cách (tuoitre.vn) ↩
- 6 thói quen trong mùa đông khiến da khô càng thêm khô (dansinh.dantri.com.vn) ↩a ↩b ↩c ↩d ↩e
- Các bước cấp ẩm cho da khô (yte.nghean.gov.vn) ↩a ↩b ↩c ↩d ↩e ↩f ↩g ↩h ↩i ↩j
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn.