Cách đo size giày tại nhà chuẩn, khỏi lo mua hỏng size

Tại sao đo size giày đúng quan trọng và khi nào nên đo

Đo size giày tại nhà cho chuẩn giúp người mua không còn cảnh đặt hàng online rồi nhận giày quá chật hoặc quá rộng. Việc này chỉ cần giấy, bút, thước và khoảng vài phút, nhưng số đo lấy được quyết định cả sự thoải mái lẫn tuổi thọ của đôi giày. Trước khi vào các bước cụ thể, cần hiểu rõ vì sao một số đo sai lệch vài milimet lại gây ra chuyện lớn như vậy, và chọn đúng thời điểm đo để con số không lệch.

Một đôi giày vừa chân ôm sát bàn chân, phân bổ đều áp lực từ gót tới ngón. Ngược lại, giày chật hoặc rộng hơn bàn chân một bậc đã đủ khiến mỗi bước đi lệch trọng lượng, và điều đó lặp lại hàng nghìn lần mỗi ngày. Đo size giày tại nhà đúng thời điểm, đúng tư thế sẽ cho con số sát với trạng thái bàn chân khi thật sự mang giày ra đường.

Đo size giày giảm nguy cơ chấn thương và kéo dài tuổi thọ giày

Giày sai size trước hết làm khổ chính bàn chân. Giày chật ép ngón vào nhau, gây phồng rộp ở gót và mũi chân, tê mũi chân sau vài giờ đứng. Nặng hơn, đi sai size lâu ngày có thể dẫn tới đau gót, viêm gan bàn chân, rồi đau đầu gối và đau lưng khi áp lực bước đi không còn nằm đúng chỗ. Nhiều người đổ lỗi cho giày kém chất lượng, trong khi nguyên nhân chỉ là số đo lấy lệch.

Giày quá rộng cũng không phải lựa chọn an toàn. Gót tuột ra mỗi bước, chân phải gồng để giữ giày, bước đi không chắc, dễ trượt và tăng nguy cơ té ngã, nhất là trên nền ướt hay cầu thang. Trong khi đó, một đôi giày ôm đúng chân giữ người đi vững, giảm áp lực dồn lên gót và các khớp.

Với chính đôi giày, đúng size nghĩa là hỏng chậm hơn. Giày chật căng phồng ở mũi, đường chỉ dễ bung, đế gãy sớm; giày rộng thì gót bị giẫm xẹp, dáng giày mau biến hình. Vì thế, vài phút đo chân cẩn thận vừa bảo vệ khớp gối, gan bàn chân, vừa tiết kiệm tiền vì giày dùng được lâu hơn và không phải đổi trả vì sai size.

Cuối ngày là lúc bàn chân nói thật

Bàn chân không giữ nguyên kích thước suốt ngày. Sau một ngày đứng, đi lại hay vận động, các mô mềm giãn nở, chân sưng nhẹ và rộng hơn so với buổi sáng. Đo vào lúc chân còn căng sẽ cho số đo nhỏ hơn thật, và đôi giày chọn theo số đó sẽ chật khi mang vào buổi chiều.

Đó là lý do nhiều hướng dẫn chọn thời điểm đo chung một ý: đo vào buổi tối, khi bàn chân đã giãn nở tối đa, hoặc ít nhất là sau 17h. Ở trạng thái này, kích thước bàn chân gần nhất với lúc mang giày đi đường dài. Có cách diễn giải cho thấy chân giãn nở buổi tối mô phỏng trạng thái sau khi chạy 8 đến 10 cây số, tức là chân đã ở mức to nhất trong ngày.

Người hay vận động càng nên ghi nhớ điều này. Buổi sáng và buổi trưa chân còn thon, số đo dễ bị nhỏ hơn thực tế; nhưng một đôi giày chạy bộ hay giày đi làm mang cả ngày thì chênh lệch nhỏ đó quyết định việc ngón có bị ép hay không. Ngoài ra, đo khi chân đã nghỉ ngơi, thoải mái cũng giúp người đo đứng yên, đặt chân phẳng, ít rung hay co ngón, số đo vì thế ổn định hơn.

Tuy vậy, buổi tối không có nghĩa là lúc chân sưng nặng. Tránh đo ngay sau khi đứng liên tục nhiều giờ hay sau vận động mạnh, vì lúc đó chân sưng hơn cả trạng thái thường ngày, số đo sẽ lớn quá. Thời điểm lý tưởng là cuối ngày, sau khi đã ngồi nghỉ một lúc, chân thư giãn hoàn toàn. Nếu chỉ đo được ban ngày, hãy chọn khung sau giờ nghỉ trưa, khi chân đã có chút giãn nở nhưng chưa sưng nhiều, và cộng thêm một chút dự phòng khi chọn size. Nắm được thời điểm này, các bước đo phía sau mới có giá trị thật.

Chuẩn bị dụng cụ và vị trí đo tại nhà

Chuẩn bị cho lần đo cũng đơn giản không kém: dọn một góc sàn nhà và lôi từ ngăn kéo vài thứ vốn có sẵn, gồm tờ giấy, cây bút chì và thước kẻ. Cách đo size giày tại nhà không đòi hỏi thiết bị gì đặc biệt, nhưng phần chuẩn bị lại quyết định gần hết độ chính xác của con số cuối cùng. Giấy bị cong, sàn có thảm dày hay tất quá mỏng đều khiến số đo lệch đi vài milimet, đủ để chọn nhầm size.

Phần chuẩn bị gồm hai việc: soạn đủ dụng cụ và chọn đúng chỗ đặt giấy. Cả hai đều làm được nhanh, nhưng đừng làm vội. Chân đứng trên giấy mà giấy xô lệch hay có nếp gấp thì vẽ viền bàn chân sẽ sai từ đầu, và mọi phép tính phía sau đều theo đó mà sai.

Dụng cụ cần có: giấy, bút, thước đo và tất thường dùng

Bốn thứ cần chuẩn bị đều rất quen thuộc. Thứ nhất là tờ giấy, tốt nhất chọn khổ lớn hơn bàn chân một chút. Giấy A4 thường đủ dùng với người có chân size trung bình, nhưng nếu bàn chân bè hoặc dài hơn khổ giấy thì ghép hai tờ lại hoặc lật một tờ báo, giấy gói quà cỡ lớn. Giấy trắng hoặc giấy màu nhạt dễ nhìn hơn, vì bút chì vẽ lên nền sáng sẽ thấy rõ hơn vẽ trên nền sẫm. Thứ hai là cây bút để đánh dấu, bút chì hoặc bút dạ đều được, miễn là đầu nhọn để viền sát mép bàn chân thay vì vẽ toè ra ngoài.

Thứ ba là thước đo. Thước kẻ gỗ hay nhựa dài ba mươi xen ti mét dùng được, nhưng thước dây may váy hoặc thước dây cuộn của hộp dụng cụ sẽ tiện hơn khi phải ôm theo đường viền cong. Điều bắt buộc duy nhất: thước phải có vạch xen ti mét, không dùng thước chỉ có inch hay chỉ có phân, vì bảng quy đổi size của hầu hết hãng đều tính theo xen ti mét. Thứ tư, một thứ hay bị bỏ quên nhất là đôi tất dự định đi cùng giày.

Chi tiết đôi tất nghe như chuyện nhỏ, nhưng nó ảnh hưởng trực tiếp tới số đo. Đo chân trần rồi mua giày để đi với tất dày thể thao thì giày sẽ chật, vì tất làm bàn chân nở ra thêm một chút. Ngược lại, đo chân mang tất dày rồi mua giày hè mỏng đi chân trần thì giày lại rộng. Nói cách khác, tất chính là lớp lót thứ hai của bàn chân, và cách đo size giày tại nhà chỉ chuẩn khi nó phản ánh đúng tình trạng chân lúc mang giày ngoài đường.

Vì vậy, quy tắc đơn giản là dùng đúng loại tất sẽ đi với đôi giày định mua. Mua giày chạy bộ, hãy mang tất thể thao dày khi đo, đây cũng là điều nhiều hướng dẫn dành cho người chạy bộ nhắc riêng. Với giày công sở da mỏng, đo cùng tất mỏng, hoặc chân trần nếu thường đi chân trần. Còn giày bốt để mặc mùa lạnh thì đo với đôi tất len dày nhất vẫn dùng. Nếu tủ giày dùng chung cho nhiều loại tất, chọn loại dày vừa, không mỏng nhất cũng không dày nhất.

Bên cạnh bốn thứ chính, vài vật phụ giúp việc đo dễ hơn: một đoạn băng keo để dán mép giấy xuống sàn cho khỏi xô, một cái gương hoặc nhờ người nhà đứng nhìn để kiểm tra tư thế đứng, và một tờ giấy nháp để ghi ngay số đo sau khi đo xong. Ghi số vào giấy nháp thay vì ghi nhớ trong đầu là thói quen đáng có. Con số chẵn lẻ như hai mươi tư điểm bảy xen ti mét dễ bị nhớ nhầm thành hai mươi lăm chỉ sau vài phút làm việc khác.

Một lưu ý nhỏ về chính tờ giấy: giấy phải nằm phẳng tuyệt đối, không có nếp gấp, không cong mép. Tờ giấy bị nhàu, dù đã vuốt tay cho phẳng, vẫn còn chỗ gợn. Chỉ cần gợn chút ít, bàn chân đã lệch lên vài milimet. Nếu giấy hay nhăn, ép nó dưới một cuốn sách dày một lúc trước khi đo. Cũng nên chuẩn bị hai mảnh giấy thay vì một, vì mỗi chân cần một tờ riêng để không phải xê dịch hay gập tờ giấy qua lại giữa hai lần vẽ.

Chọn vị trí phẳng, không trơn trượt, giấy dán tường nếu cần

Chỗ đo quyết định giấy có nằm yên hay không. Sàn lý tưởng là sàn cứng và phẳng: gạch men, gạch bông, sàn gỗ nhẵn hay nền xi măng đều tốt. Sàn nhà tắm có gạch nhám chống trượt cũng dùng được nếu khô ráo. Còn thảm, chiếu cói, sàn nhựa gợn sóng thì nên tránh, vì bề mặt mềm, lún xuống hoặc gợn sóng khiến chân không đặt thẳng và vạch bút chì không sát mép chân. Đặt giấy lên thảm dày, viền bàn chân vẽ ra sẽ to hơn thật, và người mua sẽ chọn giày rộng hơn chân một bậc mà không biết lý do.

Sau đó là việc giữ giấy nằm đúng chỗ. Mép giấy nên sát cạnh tường, thậm chí dán một đầu giấy vào chân tường bằng băng keo để nó không trượt khi chân bước lên bước xuống. Cách dán này rất hữu ích khi đo một mình, vì tay phải cầm bút chì, chân phải giữ thẳng, không còn tay nào để ghì giấy. Dù vậy, băng keo chỉ dán mép ngoài của giấy, không dán vào vùng sẽ vẽ viền chân, nếu không bút chì sẽ vướng keo.

Tư thế đứng trên giấy quan trọng ngang với chỗ đặt giấy. Đứng thẳng, hai chân đều đặn, trọng lượng cơ thể phân bổ đều như khi đang di chuyển bình thường, chứ không dồn hết lên chân đang đo. Gót chân chạm sát tường hoặc chạm mép dưới của tờ giấy để có điểm mốc cố định. Đứng gồng hoặc kiễng chân làm bàn chân duỗi khác đi, số đo sẽ không giống lúc đi bộ. Nếu đo một mình mà lo đứng sai, đặt điện thoại quay ngang phía chân trong vài giây rồi xem lại tư thế, hoặc nhờ người nhà đứng đối diện nhắc nhẹ.

Một chi tiết dễ bỏ qua: mép giấy phải vuông góc với hướng chân, không để giấy xoay chéo. Giấy bị nghiêng thì chiều dài vẽ ra sẽ dài hơn hoặc ngắn hơn chân thật, tùy giấy nghiêng về phía nào. Cách kiểm tra nhanh là nhìn mép giấy song song với đường mạch gạch trên sàn nhà; sàn gạch vuông giúp việc này dễ dàng. Với sàn gỗ vân dài, lấy cạnh tường làm mốc thay vì vân gỗ.

Ánh sáng cũng đáng tính đến. Chọn chỗ có đèn hoặc cửa sổ chiếu sáng đều, tránh đứng giữa vùng tối, vì viền bút chì vẽ mờ sẽ khó đọc vạch thước sau đó. Nếu đo vào buổi tối, bật thêm đèn bàn đặt trên sàn gần tờ giấy, nhưng đừng đặt đèn quá gần tới mức tỏa nhiệt làm giấy cong. Nền sàn sạch, khô, không có vụn bánh hay tóc rụng cũng giúp viền chân hiện đậm, dễ đọc hơn.

Khi mọi thứ đã vào vị trí, giấy phẳng, mép sát tường, tất đã mang đúng loại, sàn cứng và đủ sáng, việc còn lại chỉ là bước lên và vẽ. Người chuẩn bị cẩn thận thường mất không lâu cho toàn bộ phần này. Đổi lại là con số đo đáng tin, đủ để đối chiếu với bảng size mà không phải thử đi thử lại nhiều đôi.

Các bước đo chiều dài và chiều rộng bàn chân

Bây giờ đến phần chính: đặt chân lên giấy và vẽ. Điều quyết định số đo có chuẩn hay không nằm ở kỹ thuật: bút phải thẳng đứng, chân không xê dịch và hai điểm mốc gót cùng ngón dài nhất được đánh dấu chính xác. Làm sai một trong mấy chi tiết đó, số đo lệch tới một xăng rưỡi, giày mua về vẫn không vừa.

Nguyên tắc chung của cách đo size giày tại nhà rất đơn giản: đặt chân lên giấy, vẽ lại viền bàn chân rồi lấy khoảng cách giữa hai điểm xa nhất. Nhưng để số đo đáng tin, từng bước cần làm đúng thứ tự và đúng tư thế. Khi đo nên đè trọng lượng lên chân đang đo, như khi đi giày thật, thay vì ngồi co chân lơ lửng khiến bàn chân thu nhỏ lại.

Đánh dấu gót và ngón dài nhất, đo chiều dài

Bắt đầu bằng việc đặt tờ giấy xuống sàn cứng, mép giấy sát tường nếu đo kiểu đứng tựa. Đặt chân lên giữa tờ giấy, gót chạm nhẹ vào tường hoặc vào vạch mốc đã chuẩn bị, sau đó giữ chân chắc chắn trên giấy suốt quá trình vẽ. Chân dịch chuyển dù chỉ một chút là viền vẽ ra đã lệch so với chân thật, và sai số này khó phát hiện khi nhìn lại.

Dùng bút chì vẽ lại mép bàn chân, đi vòng từ gót ra mũi. Lúc này bút phải giữ thẳng đứng, vuông góc với mặt giấy ở góc 90 độ, không nghiêng vào trong hay ra ngoài. Nếu bút nghiêng, đường viền sẽ rộng hơn hoặc dài hơn chân thật một khoảng bằng độ nghiêng của ngòi bút. Người từng đo hỏng thường bỏ qua chi tiết này, vẽ xong thấy số đo lớn bất thường mà không hiểu lý do.

Với người tự đo chân mình, việc giữ bút thẳng đứng khá khó vì góc nhìn bị che. Cách xử lý là nhờ người trong nhà cầm bút giúp, hoặc đặt bút sát mép chân rồi xoay quanh viền theo từng đoạn ngắn. Người ngồi đo cho người khác thì dễ hơn: một tay ấn nhẹ giữ chân, tay kia điều khiển bút theo đúng phương thẳng đứng.

Viền chân vẽ xong, đánh dấu hai điểm mốc. Điểm thứ nhất là điểm xa nhất phía gót, điểm thứ hai là đầu ngón chân dài nhất. Lưu ý ngón dài nhất không phải luôn là ngón cái; nhiều người có ngón hai dài hơn, vì vậy hãy tìm điểm nhô ra xa nhất trên cả năm ngón thay vì mặc định lấy ngón cái.

Kẻ một đường thẳng vuông góc với trục bàn chân tại điểm ngón dài nhất, kẻ tiếp một đường song song tiếp giáp với điểm gót xa nhất. Hai đường này chính là hai biên của chiều dài chân. Kẻ đường rõ ràng, không đo ước qua đường viền cong lượn vì viền vẽ bằng tay thường không đều.

Đặt thước lên giấy, đo khoảng cách giữa hai đường kẻ, lấy đơn vị xen ti mét và ghi lại cả phần thập phân thay vì làm tròn vội. Đo xong một chân, lặp lại toàn bộ quy trình với chân kia, vì hai chân hiếm khi dài bằng nhau. Đo cả hai bên ngay trong một lần ngồi, ghi rõ bên nào ra bên đó, tránh nhầm lẫn khi đối chiếu bảng size về sau.

Đo chiều rộng tại phần rộng nhất

Chiều dài cho biết cỡ giày, còn chiều rộng quyết định giày ôm chân hay bó chân. Muốn chọn chuẩn, số đo chiều rộng chân cần có bên cạnh chiều dài, nhất là với người chân bè, mu cao hay mua giày bị căng hai bên. Bỏ qua phép đo này, giày đúng cỡ vẫn có thể chật ngang.

Vị trí rộng nhất của bàn chân thường nằm ngang cụm xương ngón chân, sát các ngón, nơi khung chân phình ra nhất. Với một số dáng chân, chỗ rộng nhất lại dồn về mu bàn chân. Xác định bằng mắt dọc theo viền đã vẽ, tìm hai điểm lồi xa nhất về hai bên rồi đánh dấu lại.

Đo khoảng cách giữa hai điểm đó bằng thước dây mềm ôm sát mặt giấy, hoặc dùng sợi dây không giãn đặt ngang hai điểm rồi lấy dây ra đo bằng thước kẻ. Cách dùng dây hợp với viền chân cong, vì thước kẻ cứng khó nằm sát hai điểm lồi không thẳng hàng. Ghi số đo chiều rộng ngay cạnh số đo chiều dài, kèm ký hiệu bên chân để khỏi lẫn.

Số đo chiều rộng phát huy tác dụng khi chọn dáng giày. Người chân bè ngang nên ưu tiên mũi giày tròn hoặc vuông, và chọn giày có phần rộng hơn số đo khoảng nửa xen ti mét. Người mu bàn chân cao hợp giày chất liệu mềm, co giãn tốt, có dây buộc để tự điều chỉnh độ rộng phần cổ giày. Ngược lại, chân hẹp thoải mái với giày mũi nhọn hay mũi thon mà người chân bè nên tránh.

Thêm vào đó, chiều rộng còn giúp giải thích chuyện mua giày online hay hụt hẫng. Hai người cùng chiều dài chân nhưng một người rộng hơn người kia một xen ti mét sẽ cần hai phom giày khác nhau, dù cùng một cỡ. Có số đo rộng trong tay, việc lọc mẫu giày trước khi đặt mua bớt nhiều lần thử sai.

Lấy số đo của chân lớn hơn và làm tròn phù hợp

Sau khi có đủ số đo hai chân, việc còn lại là chọn số nào làm chuẩn. Hai bàn chân của cùng một người thường chênh lệch kích thước, đôi khi chỉ vài phần mười xen ti mét, đôi khi tới cả nửa cỡ. Nguyên tắc chung: lấy số đo của chân lớn hơn làm căn cứ chọn giày, vì giày vừa chân to sẽ lỏng nhẹ ở chân nhỏ, còn giày vừa chân nhỏ thì chân to không nhét vào được.

Trường hợp chênh lệch nhỏ, một số người vẫn chọn theo chân nhỏ để giày ôm gọn; nhưng nếu chênh lệch đáng kể, chân lớn phải được ưu tiên tuyệt đối. Ví dụ chân trái đo ra cỡ 38, chân phải 37,5 thì chọn cỡ 38. Giày hơi rộng ở chân nhỏ có thể xử lý bằng lót giày dày hơn, còn giày chặt thì gần như không có cách cứu.

Số đo ghi được từ đường viền bút chì thường lớn hơn kích thước thật của chân, vì nét bút và đường kẻ chiếm thêm một dải quanh mép chân. Do đó, bước cuối của cách đo size giày tại nhà là làm tròn số đo trong khoảng 0,5 xen ti mét, và nên làm tròn xuống thay vì làm tròn lên.

Làm tròn xuống nghe ngược trực giác, vì nhiều người sợ giày chặt. Nhưng đường kẽ bút đã cộng sẵn một chút vào số đo, nên làm tròn lên dễ dẫn tới chọn size quá lớn, đi thì gót trượt, chân không bám trong giày. Ngược lại, số đo hơi dè giữ được độ ôm vừa, và phần dư nếu có sẽ nhỏ hơn nhiều so với phần thừa khi chọn to.

Nhờ vậy, bảng số đo ghi trong sổ nên trình bày rõ ràng: chiều dài chân trái, chân phải, chiều rộng tương ứng, và số đã làm tròn chọn làm chuẩn. Tờ giấy có viền chân vẽ xong đừng vứt, gấp lại cất cùng thước; lần sau mua giày chỉ cần đối chiếu, không phải đo lại từ đầu. Chân người trưởng thành gần như ổn định về kích thước, chỉ cần đo lại sau vài năm hoặc khi cảm giác giày cũ thay đổi.

Một lưu ý cuối trước khi sang bước quy đổi: số đo lấy khi chân đang giãn nở, tức cuối ngày, sẽ cho kết quả an toàn hơn số đo buổi sáng. Giày mua theo số đo chân giãn thì đi cả ngày vẫn chịu được, trong khi giày vừa đúng chân buổi sáng dễ trở nên chật vào chiều tối.

Đọc thêm: Mẹo khử mùi hôi giày tại nhà nhanh bằng đồ sẵn có trong bếp

Chuyển đổi số đo sang size giày và lưu ý khi chọn

Đo xong chiều dài chân, việc còn lại là quy ra con số size mà hãng dùng. Đây là chỗ dễ hớ nhất khi mua online: cùng một chiều dài chân, mỗi thương hiệu lại cho ra một kết quả khác nhau.

Cách đo size giày tại nhà chỉ trọn vẹn khi khâu quy đổi này làm đúng, vì sai một dòng bảng tra là cả đôi giày về tới nhà vẫn nằm trong hộp. Bốn việc dưới đây giúp số đo chân trở thành size giày dùng được thật sự.

Công thức size CM và mức cộng thêm tùy loại giày

Size CM là hệ thống size châu Á, tính bằng chiều dài bàn chân (cm) cộng thêm 0,5-1,5 cm tùy loại giày. Nói đơn giản, lấy số đo chân rồi cộng một khoảng dư để chân có chỗ giãn nở khi mang giày, đặc biệt vào cuối ngày. Ví dụ chân dài 23 cm thì cỡ giày theo công thức phổ biến là 24,5 cm, tức cộng thêm 1,5 cm.

Mức cộng bao nhiêu phụ thuộc vào loại giày định mua. Giày thể thao nên lớn hơn 0,5 cm so với số đo chân, vì khi chạy bộ hay đi nhiều, bàn chân đập vào mũi giày liên tục, thiếu khoảng dư là đau đầu ngón ngay. Giày da, giày công sở có form ôm thì chọn đúng size hoặc lớn hơn 0,25 cm, bởi da sẽ giãn theo chân sau vài lần mang. Giày cao gót nên lớn hơn nửa size nếu chân hay sưng vào cuối ngày. Dép và sandal thì ngược lại, chọn bằng hoặc nhỏ hơn 0,25 cm để tránh tuột khi đi.

Chân mập và bè nên cộng thêm 0,5 đến 1 size tùy độ mập, vì phần mu dày chiếm không gian bên trong giày. Tuy nhiên đừng tin tuyệt đối vào phép cộng này: cách đo size theo chiều dài chân chỉ tương đối, độ chính xác khoảng 90%. Phần sai số còn lại nằm ở dáng giày của từng hãng, và đó là lý do cần bước đối chiếu bảng size tiếp theo.

Tra bảng size của hãng trước khi bấm đặt hàng

Mỗi thương hiệu công bố bảng size riêng, và số trên hộp giày không phải lúc nào cũng khớp giữa các hệ thống. Size giày thường dùng ở Việt Nam hiện nay là size châu Âu (EU), nhưng hàng nhập về thì ghi US, UK đủ cả. Chân dài 26 cm chẳng hạn, tương ứng size US 9, UK 8 và size Việt Nam 42; cùng một bàn chân mà ba con số khác nhau, chỉ nhầm dòng là mua hỏng.

Bảng quy đổi cho nam theo chiều dài chân: 24,5 cm tương ứng US 6, UK 5,5 và EU 39; 26 cm tương ứng US 7,5, UK 7 và EU 40,5; 28 cm tương ứng US 9,5, UK 9 và EU 43; 30,5 cm tương ứng US 12, UK 11,5 và EU 46. Với nữ, cùng cột đó là: 21,5 cm tương ứng US 4, UK 2 và EU 35; 23 cm tương ứng US 5,5, UK 3,5 và EU 36,5; 25 cm tương ứng US 7,5, UK 5,5 và EU 38,5; 28,5 cm tương ứng US 11, UK 9 và EU 43.

Bảng size Việt Nam tính gọn hơn: chân 24 cm là size 39, 25 cm là 40, 26 cm là 41, 27 cm là 42, 28 cm là 43, 29 cm là 44. Bảng size Mỹ với cùng chiều dài chân đó cho kết quả US 7, 8, 9, 10, 11, 12; bảng size Anh thì thấp hơn một bậc, từ UK 6 tới UK 11. Nhìn ba bảng cạnh nhau sẽ thấy quy luật: size Anh nhỏ hơn size Mỹ một đơn vị, còn size Việt Nam gần với hệ châu Âu.

Có điều, bảng quy đổi chung chỉ là điểm khởi đầu. Giày thể thao nên cộng thêm 0,5 đến 1 cm chiều dài chân để thoải mái khi vận động, rồi mới tra bảng. Riêng các dòng giày vải, mỗi dòng lại có bảng size riêng và có thể khác hẳn các hãng khác, nên xác định rõ mình mua dòng nào trước khi chọn số. Thói quen đáng quý là vào trang của hãng, tìm đúng bảng size của mẫu giày đó, đối chiếu với số đo chân rồi mới đặt; mất vài phút nhưng đỡ cả một chuyến đổi trả.

Chỉnh size theo dáng chân và từng loại giày

Bàn chân không ai giống ai, và số đo chiều dài không kể hết chuyện đó. Người chân bè nên chọn mẫu ghi chữ Wide hoặc 2E, 4E thay vì tăng size chiều dài; tăng size chỉ làm giày dài ra chứ phần ngón vẫn bị ép ngang. Chữ ký hiệu trên giày nói lên độ rộng bàn chân: B là rất hẹp, D là chuẩn, E hơi rộng, EE hay 2E rộng, EEE hay 3E rất rộng.

Mặt khác, người chân bè nên ưu tiên form rộng, mũi tròn hoặc mũi vuông, tránh mũi nhọn gây ép ngón. Với giày da hoặc form cứng, có thể tăng nửa size để giảm bó chặt. Người chân thon nhỏ lại đi ngược chiều: chọn giày form ôm chân, có dây buộc, khóa hoặc quai điều chỉnh để giày không lơ xóc trên chân. Người hay đau gót nên nhắm tới đế mềm, đàn hồi tốt, gót vừa phải và lót êm ôm gót.

Từng loại giày cũng có quy tắc riêng. Sneaker nên có độ dư nhẹ ở mũi để chân giãn nở khi vận động lâu. Giày cao gót không nên chọn quá rộng vì dễ tuột gót; nếu hơi chật thì tăng nửa size. Giày lười chọn vừa chân, không bó phần mu, form cứng có thể tăng nhẹ nửa size. Loafer không có dây nên chọn đúng size, form ôm vừa để tránh tuột gót sau mỗi bước đi. Sandal thì chú ý chân không tràn ra ngoài đế, quai ôm vừa, không quá chặt cũng không quá lỏng.

Chẳng hạn, một người chân dài 25 cm, hơi bè, định mua sneaker đi làm: thay vì lấy đúng size 40, họ cộng thêm khoảng dư cho vận động, tra bảng, rồi ưu tiên mẫu mũi tròn có dây buộc. Nếu cùng số đo đó mà mua sandal thì chọn vừa hoặc hơi nhỏ để quai giữ chân chắc. Việc đo size giày ở nhà cho ra con số gốc, còn kinh nghiệm chọn theo dáng chân và loại giày mới là phần quyết định đôi giày có mặc được hay không.

Thử giày khi nhận hàng để chốt size

Giày về tới nhà là lúc kiểm tra lại toàn bộ phép tính. Đi bộ vài vòng quanh nhà, kiểm tra ngón cái không chạm đầu giày và gót không trượt khi bước. Dùng ngón tay cái ấn lên mũi giày: còn khoảng trống cỡ một ngón tay là vừa, tương ứng khoảng 1 đến 1,5 cm giữa ngón chân dài nhất và mũi giày.

Cũng cần biết dấu hiệu đôi giày chật quá để kịp đổi: đau đầu ngón chân, phồng rộp, tê chân, cản trở lưu thông máu. Nếu giày mới hơi cứng, có thể làm dịu bằng xi làm mềm da, dán lót gót, mang vớ dày vài lần đầu hoặc dùng shoe tree, tức khung giữ form giày khi không mang. Giày vừa chân sau khi thử, và số đo chân ghi lại được, sẽ là căn cứ để mua các đôi sau mà không phải đo lại từ đầu.

Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.