Phong cách
Cách giảm rụng tóc tại nhà đơn giản hiệu quả bằng nguyên liệu sẵn trong bếp
Người khỏe mạnh vẫn rụng khoảng 50–100 sợi tóc mỗi ngày; vượt quá 100 sợi hoặc chiếm hơn một phần năm lượng tóc trên đầu mới tính là rụng nhiều. Cách giảm rụng tóc tại nhà đơn giản hiệu quả bắt đầu từ việc tự kiểm tra, chỉnh lại thói quen gội đầu, bữa ăn hằng ngày.
Tóc rụng đầy lược mỗi sáng khiến nhiều người vội mua đủ loại dầu gội đắt tiền, trong khi con số thực tế bớt đáng lo hơn tưởng tượng. Người khỏe mạnh rụng khoảng 50–100 sợi tóc mỗi ngày; chỉ khi vượt quá 100 sợi hoặc chiếm hơn một phần năm lượng tóc trên đầu mới coi là rụng quá nhiều.
Hầu hết trường hợp rụng tóc sinh lý hoặc rụng sau căng thẳng sinh lý đều giảm được ngay tại nhà, bằng cách tự kiểm tra, chỉnh lại thói quen gội đầu, bữa ăn và ủ dưỡng bằng nguyên liệu sẵn có trong bếp. Trong các cách dân gian, gội bồ kết 2–3 lần mỗi tuần khoảng một tháng được ghi nhận cho kết quả rõ rệt; các nguyên liệu khác cần theo dõi thêm để biết tóc có bớt rụng hay không.
Rụng bao nhiêu là bình thường
Trước khi tìm cách giảm rụng tóc tại nhà đơn giản hiệu quả, cần biết chính xác tóc mình đang rụng ở mức nào. Biết điều đó không khó, và kết quả kiểm tra sẽ quyết định bạn cần làm gì tiếp theo.
Kiểm tra rất đơn giản và không tốn tiền: nắm nhẹ một nắm tóc rồi kéo nhẹ, thực hiện 5–6 lần ở các vùng khác nhau trên đầu. Mỗi lần chỉ rụng 1–2 sợi thì tóc khỏe, tổng số rụng trong ngày vẫn dưới 100 sợi. Ngược lại, mỗi lần kéo mà rụng trên 3 sợi thì số tóc rụng trong ngày đã vượt ngưỡng 100 sợi.
Cách kiểm tra này còn giúp tránh một sai lầm phổ biến: thấy tóc dính đầy lược sau khi gội liền tưởng rụng nặng. Gội đầu thường xuyên không gây rụng tóc; nó chỉ khiến những sợi đã hỏng hoặc sắp rụng rơi nhanh hơn mà thôi.
Tìm nguyên nhân trước khi chữa
Rụng tóc không tự dưng xảy ra. Chuyên gia nghiên cứu tóc Anabel Kingsley từng liệt kê 12 lý do gây rụng tóc. Danh sách đó gồm: căng thẳng, mang thai, thiếu máu, di truyền, buộc tóc quá chặt, rối loạn ăn uống, suy giảm tuyến giáp, sấy tóc nhiệt độ cao, giảm cân đột ngột, nhuộm uốn tóc thường xuyên, chăm sóc da đầu kém và hội chứng đa nang buồng trứng.
Ngoài danh sách trên, y học còn nêu thêm mất cân bằng nội tiết sau sinh hay mãn kinh, lạm dụng hóa chất uốn nhuộm tẩy, viêm nấm da đầu, tác dụng phụ của thuốc, tuổi tác và chế độ ăn thiếu dinh dưỡng. Còn mấy thói quen nhỏ cũng góp phần: chải đầu khi tóc ướt, gội bằng nước nóng, và cả rụng tóc sau Covid-19 hoặc sau tiêm ngừa.
Muốn hiểu tóc rụng thế nào, cần biết chu kỳ sống của sợi tóc gồm ba giai đoạn: tăng trưởng kéo dài 2–7 năm, chuyển tiếp khoảng 2–3 tuần, rồi nghỉ khoảng 3–4 tháng trước khi sợi tóc rụng và được thay thế.
Vấn đề nằm ở chỗ khi cơ thể chịu căng thẳng sinh lý mạnh như ăn kiêng nghiêm ngặt hay thiếu dinh dưỡng kéo dài, rất nhiều sợi tóc cùng lúc bước vào giai đoạn nghỉ, gây rụng hàng loạt. Tình trạng này gọi là rụng tóc telogen effluvium, một dạng rụng tạm thời. Khi đó số sợi rụng có thể lên tới 300–500 sợi mỗi ngày, so với mức sinh lý 50–100 sợi.
Ai ăn kiêng cắt tinh bột đột ngột thường rơi đúng vào kịch bản này: tóc rụng theo từng nắm khi gội, khởi phát sau 1–3 tháng kể từ khi bắt đầu giảm cân. Tin tốt là rụng telogen effluvium không nguy hiểm và không vĩnh viễn; khi nguyên nhân được kiểm soát, tóc thường mọc trở lại trong vòng 3–6 tháng.
Bước 1: Gội đầu đúng cách
Tần suất gội đầu phù hợp phụ thuộc vào loại da đầu.6 Người da đầu dầu có thể gội mỗi ngày hoặc cách ngày; da đầu bình thường khoảng 2–4 lần mỗi tuần.6 Còn da đầu khô, tóc xoăn hoặc tóc đã qua xử lý hóa chất nên gội thưa hơn, bắt đầu với 2–3 lần mỗi tuần rồi điều chỉnh theo thực tế.
Người có da khô nên cách 1–2 ngày gội một lần và chọn dầu gội dưỡng ẩm. Gội quá thường xuyên hoặc dùng sản phẩm kiềm dầu mạnh sẽ tẩy sạch bã nhờn, khiến da đầu sinh gàu và tóc khô dễ gãy.
Đáng tiếc, có người da đầu khô gội ngày hai lần vì sợ bẩn, kết quả là da càng ngứa, tóc càng gãy. Chỉ cần thưa còn 2–3 lần mỗi tuần với dầu gội dưỡng ẩm, tình trạng này thường tự cải thiện.
Thao tác khi gội cũng quan trọng không kém tần suất. Không dùng móng tay gãi da đầu vì sẽ tổn thương da đầu, gây viêm hoặc kích thích nang tóc dẫn đến rụng; thay vào đó, xoa nhẹ bằng các ngón tay, di chuyển từ trước ra sau.
Bước 2: Ủ dưỡng, cốt lõi của cách giảm rụng tóc tại nhà
Đây là phần cốt lõi của cách giảm rụng tóc tại nhà đơn giản hiệu quả: dùng chính thứ có trong bếp để nuôi chân tóc. Mỗi nguyên liệu có cách làm và thời gian ủ riêng. Nhưng tất cả đều cần một quy tắc chung: thử trên một phần nhỏ da đầu trước để tránh dị ứng, và không dùng quá thường xuyên vì có thể gây khô da đầu.
Dầu dừa giàu axit lauric giúp nuôi dưỡng chân tóc, và là nguyên liệu có hướng dẫn chi tiết nhất. Với tóc ngắn hoặc mỏng, chuẩn bị 3–5 thìa cà phê; tóc dài dày cần 5–7 thìa.7 Hâm nóng dầu trong 30 giây đến 1 phút, thoa lên tóc và da đầu rồi massage 5–7 phút, ủ bằng mũ tắm hoặc khăn trong 30 phút đến 1 tiếng, sau đó gội lại bằng dầu gội và nước sạch.7 Cần gội thật kỹ để loại bỏ dầu dư thừa, tránh để dầu lưu lại gây gàu, ngứa; người da đầu dầu nên trộn dầu dừa với dầu gội theo tỷ lệ 1:2. Muốn nâng cấp hỗn hợp, trộn dầu dừa với lòng đỏ trứng gà và mật ong, ủ khoảng 30 phút.
Vỏ bưởi chứa vitamin B1, flavonoid, vitamin C, giúp chống oxy hóa và cải thiện lưu thông máu đến da đầu. Lấy 300g vỏ bưởi tươi rửa sạch, đun sôi 5 phút, để nguội rồi gội đầu với nước bưởi và xả lại bằng nước sạch; muốn thơm hơn, nấu chung 5–6 nhánh sả đập dập.
Bồ kết từ lâu đã được dùng để gội đầu. Trong bồ kết có flavonozit và saponaretin được xem là chất chống siêu vi trùng tự nhiên, giúp kháng nấm và hỗ trợ mọc tóc. Cách nấu: nướng bồ kết đến khi thơm, mỗi 300 gram đun với 3 lít nước, có thể kết hợp vỏ bưởi và lá trầu. Gội 2–3 lần mỗi tuần trong khoảng một tháng sẽ thấy kết quả rõ rệt. Cách nấu khác đơn giản hơn: nướng bồ kết giòn, bẻ nhỏ cho vào 1,5–2 lít nước đun sôi 10–15 phút, thêm vỏ bưởi, lá sả hoặc lá hương nhu tùy thích. Sau đó lọc bỏ bã, gội với nước bồ kết 5 phút rồi xả lại nước sạch.
Nha đam chứa choline salicylate và chondroitin sulfate giúp chữa lành tổn thương da đầu và tăng lưu thông máu. Tách lấy gel tươi xoa đều khắp tóc, để 30 phút rồi rửa sạch; muốn bớt mùi, trộn gel với mật ong, hoặc với muối ăn, massage nhẹ rồi xả nước sau 30 phút.
Tỏi có tính kháng khuẩn, giàu vitamin C giúp sản sinh collagen nuôi dưỡng tóc. Xay nhuyễn tỏi đắp lên vùng rụng nhiều, sau 1 giờ gội sạch lại bằng nước; hoặc trộn tỏi xay với lòng đỏ trứng gà và dầu ô liu, thoa lên tóc 30 phút rồi xả sạch.
Trứng gà là mặt nạ dưỡng tóc rẻ nhất: trứng chứa lưu huỳnh, phốt pho, selen, kẽm và protein thúc đẩy mọc tóc. Trộn 1 lòng trắng trứng với 1 thìa cà phê dầu ô liu và mật ong, đánh đều, thoa từ gốc đến ngọn, ủ 20 phút rồi gội sạch.
Giấm táo giúp loại bỏ nấm và dầu nhờn trên da đầu. Pha giấm táo với nước theo tỷ lệ 1:1, sau khi gội đầu thoa hỗn hợp lên, massage và ủ 10 phút rồi xả lại bằng nước sạch.
Ít người nhắc đến hoa dâm bụt, thảo mộc quen thuộc trong sân vườn nhà Việt. Lấy 8–9 lá và hoa dâm bụt rửa sạch, nghiền nát, đun sôi với một chén dầu dừa, dùng hỗn hợp massage tóc và da đầu ít nhất 30 phút, tốt nhất là để qua đêm, rồi gội lại bằng dầu gội dịu nhẹ.
Chỉnh bữa ăn mỗi ngày
Tóc được cấu tạo chủ yếu từ keratin, một loại protein; thiếu protein khiến nang tóc không được cung cấp đủ dưỡng chất để phát triển. Vì thế, bữa ăn là một nửa của cách giảm rụng tóc tại nhà đơn giản hiệu quả, không kém phần ủ dưỡng.
Cần bổ sung protein từ thịt, cá, trứng, sữa, đậu phụ và hạnh nhân; sắt từ thịt đỏ, cá, rau xanh và đậu; kẽm từ hải sản, thịt đỏ, bí ngô, ngũ cốc nguyên hạt; biotin từ trứng, cá hồi, chuối, thịt gà, nấm; cùng vitamin D. Thiếu máu do thiếu sắt là nguyên nhân phổ biến gây rụng tóc ở phụ nữ, vì sắt vận chuyển oxy đến nang tóc. Vitamin C hỗ trợ hấp thu sắt, nên có thể uống một ly nước cam ngay sau bữa ăn.3 Tiến sĩ Rina Davison của Bệnh viện Đại học Whipps Cross ở London cũng khuyên phụ nữ nên bổ sung thực phẩm giàu sắt như thịt đỏ, lòng đỏ trứng và rau lá xanh để giảm rụng tóc.3
Ngược lại, có ba nhóm thực phẩm nên hạn chế vì hại cho tóc. Món nhiều đường và carbohydrate làm tăng triglyceride, khiến tuần hoàn máu kém.4 Món nhiều chất béo nhiều calo ảnh hưởng lưu thông máu đến da đầu. Cuối cùng là món kích thích cao như gia vị cay, đồ uống có cồn gây viêm da đầu.
Y học cổ truyền còn có mấy món ăn giúp tóc chắc khỏe đáng thử: cháo hà thủ ô nấu từ hà thủ ô đỏ 15–20g khô sắc nước với gạo tẻ và đại táo; hoặc trứng cút nấu long nhãn với 6–8 trứng cút, long nhãn 15g tươi hoặc 8g khô, 300ml nước nấu sôi 10 phút, ăn lúc đói. Người ăn chay chỉ cơm rau có thể thêm đậu phụ, các loại hạt và ly nước cam sau bữa để đủ protein và sắt cho tóc.
Viên uống chỉ khi thật thiếu
Theo Viện Da liễu Hoa Kỳ, người bị rụng tóc nên xác định nguyên nhân trước, và chỉ bổ sung sắt, kẽm hoặc biotin khi có bằng chứng thiếu hụt phù hợp; không phải ai rụng tóc cũng cần bổ sung sắt.8
Tự ý uống lại có hại. Uống sắt trong khi cơ thể không thiếu dễ dẫn đến táo bón, buồn nôn, thậm chí ngộ độc nếu lạm dụng. Kẽm liều cao kéo dài cản trở hấp thu đồng, gây thiếu đồng.8 Còn biotin liều cao làm sai lệch kết quả xét nghiệm hormone tuyến giáp và xét nghiệm tim mạch, nên người đang dùng biotin cần báo bác sĩ trước khi xét nghiệm.8
Thực ra, thiếu biotin rất hiếm gặp ở người khỏe mạnh có chế độ ăn cân đối.8 Chưa có bằng chứng đủ chắc chắn rằng biotin giúp tóc dày thêm ở những người không thiếu vi chất này.8 Thấy quảng cáo viên uống mọc tóc là mua liền ba loại, trong khi chưa từng xét nghiệm máu, là làm ngược lại lời khuyên này.
Khi nào cần gặp bác sĩ
Đã thử đủ mọi cách giảm rụng tóc tại nhà đơn giản hiệu quả mà nguyên nhân cũng đã kiểm soát, tóc vẫn không cải thiện sau nửa năm, hoặc rụng quá nửa lượng tóc trên đầu, thì nên đến bác sĩ da liễu thay vì tự thử thêm cách mới.
Nhiều người sau sinh rụng mạnh ba tháng rồi dần đỡ mà không cần thuốc, chỉ cần kiên trì ăn đủ chất và chăm tóc đúng cách. Nhưng nếu nguyên nhân đã được kiểm soát mà sau 3–6 tháng tóc vẫn không mọc trở lại, đã đến lúc đến bác sĩ da liễu để tìm nguyên nhân, thay vì tự thử thêm cách mới tại nhà.
Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.
Nguồn tham khảo
- Cách hạn chế rụng tóc (suckhoedoisong.vn)
- 8 món ăn ngăn ngừa rụng tóc (tuoitre.vn)
- Nguyên nhân gây rụng tóc (tienphong.vn) ↩a ↩b
- Thủ phạm gây rụng tóc, hói đầu có đầy trên mâm cơm người Việt: Bác sĩ khuyên nên ăn 4 món sau để tóc chắc khỏe (cafef.vn) ↩
- Chăm sóc tóc đẹp bằng hoa dâm bụt (suckhoedoisong.vn)
- Gội đầu bao nhiêu lần một tuần là tốt nhất? Bí quyết giúp da đầu sạch mà tóc vẫn khỏe (tiepthigiadinh.vn) ↩a ↩b
- Gợi ý các bước dưỡng tóc bằng dầu dừa đơn giản và hiệu quả tại nhà (laodong.vn) ↩a ↩b
- Rụng tóc nên bổ sung sắt, kẽm hay biotin? (suckhoedoisong.vn) ↩a ↩b ↩c ↩d ↩e
- Biotin kích thích mọc tóc: Liều dùng và tác dụng phụ cần biết (vinmec.com)