Phong cách
Cách đi giày cao gót không đau chân từ chọn giày đến dáng đi
Giày cao gót 7 cm tạo áp lực lớn hơn 30% lên xương bánh chè so với giày đế thấp, và chỉ sau khoảng một giờ, cơn đau đã lan từ bàn chân lên lưng dưới. Cách đi giày cao gót không đau chân bắt đầu từ khâu chọn giày, chuẩn bị và dáng đi đúng.
Nhiều người mang giày dự họp buổi sáng thì đến trưa đã thấy mỏi lan từ gót lên bắp chân, và đó không phải cảm giác chủ quan. Theo một nghiên cứu, đôi cao gót 7 cm, bất kể gót nhọn hay gót bằng, đè lên xương bánh chè một lực lớn hơn 30% so với giày đế thấp. Trung bình chỉ một giờ sau khi mang, cơn đau đã xuất hiện ở bàn chân, mắt cá chân, bắp chân, đầu gối, hông rồi lan lên lưng dưới.2
Không có mẹo thần kỳ nào giúp đi giày cao gót không đau chân.4 Bí quyết nằm ở trình tự: chọn giày, làm mềm giày mới, chống ma sát, tập dáng đi, rồi chăm sóc chân sau đó. Một tiêu chí đơn giản để chọn được đôi giày đứng cả ngày: khoảng cách từ gót tới đế mũi giày khoảng 6 cm giúp chân giữ đúng tư thế và đứng ổn định.1 Bài dưới đây đi lần lượt từng khâu, theo đúng thứ tự cần làm.
Vì sao cao gót làm chân đau
Khi gót chân được nâng lên, toàn bộ trọng lượng cơ thể dịch về phía trước, dồn xuống phần trước bàn chân và các ngón chân. Gót càng cao, phần trước bàn chân càng phải gánh nặng vốn thuộc về gót và gan bàn chân.
Con số từ nghiên cứu y khoa cho thấy rõ mức độ này: giày gót cao từ 9 cm trở lên khiến nửa trên bàn chân chịu thêm 30% áp lực từ toàn bộ cơ thể.2 Áp lực không dừng ở bàn chân mà truyền lên đầu gối, hông và cột sống. Lâu dài, việc mang sai giày làm tăng nguy cơ viêm khớp, tràn dịch khớp gối.
Trong khi đó, dấu vết còn in lại trên chính đôi chân. Cao gót dễ gây vẹo ngón chân cái, mụn cóc bàn chân, vết chai và biến dạng ngón chân.4 Đây là những thay đổi hình thành dần, khó phục hồi một khi đã rõ, nên phòng từ sớm vẫn hơn chữa về sau.
Cần phân biệt thêm một chuyện: không phải cơn đau nào khi đi giày cũng do giày. Đau chân khi đi giày còn xuất phát từ viêm, nứt nẻ gót chân, tổn thương gan bàn chân hoặc suy tĩnh mạch chi dưới. Nếu đổi giày mà vẫn đau, nguyên nhân có thể nằm ở chính bàn chân.
Tĩnh mạch cũng chịu phần. Theo bác sĩ Khổng Tiến Bình, Trưởng khoa Nội - Can thiệp Tim mạch, Hô hấp, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, người thường xuyên mang giày cao gót kèm quần áo bó sát sẽ tăng áp lực lên hệ tĩnh mạch ngoại biên, từ đó dễ dẫn tới suy giãn tĩnh mạch chi dưới ở phụ nữ.
Vì thế, mọi mẹo trong bài dưới đây đều nhắm vào hai mục tiêu: giảm áp lực dồn lên mũi chân và giảm ma sát giữa da với giày. Hiểu được hai nguyên nhân này, người dùng tự chọn được cách đi giày cao gót không đau chân phù hợp với đôi giày mình đang có.
Chọn giày từ độ cao và kiểu gót
Khâu chọn giày quyết định phần lớn sự thoải mái, nên dành thời gian cho nó hơn cả việc thử màu sắc. Người mới tập nên bắt đầu với gót cao khoảng 3–5 cm, kiểu gót vuông hoặc gót trụ, vì dáng giày này dễ làm quen và ít gây áp lực lên mũi chân; khi đã quen rồi mới tăng dần độ cao.
Riêng giày đi hằng ngày, các bác sĩ khuyến nghị không nên chọn gót quá 4 cm, vì đây là chiều cao ít gây hại, giúp giảm áp lực lên cột sống và không gây thoái hóa các mô xương.1 Kết hợp với tiêu chí khoảng cách từ gót tới đế mũi giày khoảng 6 cm, hai con số này là thước đo nhanh nhất khi đứng trước kệ giày.
Kiểu dáng cũng quan trọng bằng độ cao. Gót to như gót vuông hay gót tam giác cho điểm tựa chắc chắn, giảm đau mũi chân.4 Ngược lại, gót nhọn lênh khênh và đế mỏng manh khiến chân phải gồng giữ thăng bằng liên tục. Mũi tròn hoặc mũi vuông nhẹ nhàng hơn mũi nhọn, vốn dễ gây đau mũi chân và tê ngón. Giày có quai cổ chân hoặc kiểu hở mũi giúp cố định bàn chân, đi chắc hơn, hạn chế tuột gót và thoáng khí hơn.
Chất liệu nên chọn loại mềm, thoáng khí như da thật, da lộn hoặc da nhân tạo cao cấp, để giảm ma sát và tránh bí chân gây phồng rộp. Khi thử, lắc nhẹ gót giày xem có chắc chắn không, xem đường may bên trong có cấn vào da hay không.4
Size là chỗ nhiều người hớ. Chiều dài và chiều rộng bàn chân thay đổi hằng năm, đặc biệt ở phụ nữ sau khi sinh, nên cần đo lại cả hai trước khi mua giày mới.6 Hai bàn chân có thể khác kích thước, và size giữa các thương hiệu cũng chênh nhau, vì thế chọn giày vừa với bàn chân lớn hơn.
Thời điểm thử giày nên là buổi chiều hoặc buổi tối, lúc bàn chân đã nở ra sau một ngày hoạt động, giúp đo độ vừa vặn chính xác nhất. Chẳng hạn, người mới đi làm cứ chọn đôi gót trụ 4 cm, mũi tròn, có quai cổ chân, thử vào buổi chiều và lấy theo cỡ chân lớn hơn là an toàn. Tuyệt đối không mua giày nhỏ hơn cỡ chân với lý do sợ tuột: giày chật gây đau và cản trở lưu thông máu, làm chân tê và mỏi; giày dễ tuột thì xử lý bằng lớp lót silicone hoặc miếng dán đệm gót.
Danh sách dưới đây gom các tiêu chí cần kiểm tra trước khi trả tiền:
Làm mềm và nới giày mới
Giày mới thường cứng và hơi chật ở mũi, đây là lúc cần nới giày trước khi mang ra phố. Cách đơn giản nhất: cho một túi nước vào bên trong giày rồi đặt vào ngăn đá tủ lạnh 30 phút, nước đóng băng sẽ làm giãn giày ra.
Với giày da, hãy đi tất vào giày trong 1–2 phút, cởi ra rồi sấy nóng bên trong bằng máy sấy tóc, để nguội cho da giữ dáng. Cách khác dành cho giày kín mũi và gót làm từ da lộn hoặc da thuộc: đi tất len dày, thổi nóng cách giày khoảng 15 cm trong khi uốn cong ngón chân cho da giãn ra vừa chân. Sau đó, thoa chất dưỡng da để tránh rạn.3
Cần nhanh hơn thì ưu tiên cách sấy; không gấp thì túi nước trong ngăn đá là đủ cho đôi giày da mới cứng, hơi chật ở mũi.
Lưu ý quan trọng: mẹo sấy chỉ áp dụng cho giày da và chỉ nên dùng 1–2 lần, lạm dụng sẽ làm bong tróc da giày. Với những đường may nổi bên trong gây trầy xước, siêu mẫu Marie Helvin đề xuất giũa mịn chúng rồi thoa một lớp kem dưỡng ẩm mỏng lên vùng đó.3
Lót giày và chống ma sát để đi cao gót không đau chân
Ma sát là thủ phạm của phồng rộp và chai chân, nên việc chuẩn bị lót giày nên làm ngay lúc mua giày để đảm bảo vừa vặn. Miếng lót silicone giúp giữ bàn chân ổn định, tránh ngón chân trượt về trước; đệm gan bàn chân và miếng dán gót giảm ma sát, nâng niu bàn chân.4
Với những vị trí bên trong giày hay cấn, dán miếng đệm gel mini vào gót chân hoặc vùng giữa gan bàn chân và ngón chân để tránh ma sát gây đau, trầy xước.3
Da chân mềm thì ít cọ xát hơn. Bôi kem dưỡng ẩm lên bàn chân trước khi đi giúp da mềm mại, giảm ma sát, nhất là với giày mới còn cứng. Trên bàn chân khô ráo, rắc một chút phấn rôm trẻ em để giảm ma sát giữa da và giày, đồng thời khử mùi, hạn chế ẩm và mồ hôi trơn trượt.
Trước khi ra ngoài, hãy chuẩn bị tùy vào chỗ chân hay đau, vì mỗi vị trí có một dụng cụ phù hợp. Đau ức bàn chân thì dùng miếng đệm lót hỗ trợ vòm chân, nhất là với giày đế mỏng; hay tuột gót thì dán miếng đệm gót hoặc chọn đúng size; cổ chân yếu thì chọn giày có quai cổ chân; hay trầy xước thì luôn mang theo băng cá nhân hoặc thoa lớp sáp dưỡng lên vùng dễ cọ xát.
Với vùng da dễ trầy xước như gót hay mũi chân, dán sẵn băng cá nhân trước khi ra khỏi nhà để tránh phồng rộp và chai chân, nhất là khi mang giày mới còn cứng. Thoa nến hoặc sáp xà phòng lên vùng da chai cũng giảm ma sát đáng kể.4
Mẹo của người mẫu sàn catwalk ít người biết: dùng băng dính y tế dán ngón chân thứ hai và ngón chân thứ ba của mỗi bàn chân lại với nhau, giúp giảm áp lực lên các dây thần kinh giữa các ngón chân; cách này không áp dụng được với xăng đan hở ngón.3
Ai hay bị phồng gót khi mang giày mới cứ làm trọn bộ trước khi đi: bôi kem dưỡng, rắc chút phấn rôm rồi dán băng cá nhân vào gót. Vài phút chuẩn bị, cả ngày đỡ đau.
Dáng đi giúp đi giày cao gót không đau chân
Dáng đi quyết định phần áp lực còn lại. Người mới mua giày nên tập đi trong nhà 20–30 phút mỗi ngày để chân làm quen với dáng đi và độ cao gót, trước khi mang ra ngoài.
Trên đường phẳng, áp dụng quy tắc gót trước, mũi sau: gót chạm đất trước, sau đó là ức bàn chân, rồi mới tới các ngón chân, cả bước đi nằm trên một đường thẳng; bước nhỏ, đi chậm và giữ tốc độ ổn định. Giữ lưng thẳng, mắt hướng về phía trước, không khom người; bước ngắn giúp giảm áp lực lên bàn chân.
Khi chưa quen, nên tiếp đất bằng cả bàn chân hoặc mũi chân trước để phân tán lực tác động. Tập dáng đi như người mẫu cũng giúp tự tin hơn: bước dứt khoát trên một đường thẳng, luyện thường xuyên thì dáng đi chuyên nghiệp dần lên.
Trên địa hình không bằng phẳng như đường lát đá cuội, nguyên tắc đổi chiều: dồn trọng lượng về phía trước và đi bằng phần trước bàn chân, tránh dẫm mạnh gót chân xuống đất để gót không bị mắc vào khe hở.
Khi đang đau giữa đường
Điều nhiều người làm sai nhất khi chân đau là cởi giày ra giữa chừng. Theo khuyến nghị của Vinmec, không nên làm vậy dù đang đau, vì chân rất có thể sưng lên ngay lập tức và mang giày vào lại sẽ càng đau hơn. Thay vào đó, hãy tiếp tục di chuyển hoặc ngồi xuống nghỉ một lúc, nhưng không đứng yên trên giày cao gót vì đứng yên càng đau hơn.
Giữa buổi tiệc mà thấy đau gót, cách xử lý là ngồi nghỉ vài phút thay vì cởi giày rồi mang vào lại.
Trong ngày, cởi giày bất kỳ khi nào có thể để thư giãn: khi ngồi làm việc, co duỗi ngón chân và xoay nhẹ cổ chân. Nên chuẩn bị một đôi dép thoải mái mang tại văn phòng, và mang theo giày bệt, sandal hoặc giày sục để thay phiên cho chân nghỉ. Không mang giày cao gót liên tục quá 6–8 tiếng.
Chăm sóc chân sau ngày dài
Sau khi về nhà, ngâm chân nước ấm 10–15 phút, có thể pha muối. Nếu dùng muối Epsom để giảm sưng, ngâm trong nước ấm 15–20 phút. Không có muối Epsom thì ngâm chân trong nước ấm pha chút tinh dầu hoặc muối khoáng khoảng 20–30 phút; nước ấm làm các mạch máu giãn ra, giúp máu lưu thông dễ dàng hơn.6 Sau một ngày hội dài, ngâm chân nước ấm pha muối 15 phút rồi massage gan bàn chân trước khi ngủ là đủ để chân đỡ nhức.
Tiếp theo, massage nhẹ lòng bàn chân, duỗi ngón chân và giãn cơ bắp chân, cổ chân. Tập uốn gập bàn chân nhiều lần trong ngày khi không mang giày cũng giúp giảm căng cứng gân gót chân do giày cao gót gây ra.2
Nếu chân nóng rát hoặc có dấu hiệu viêm, chườm lạnh cho dịu. Với trường hợp chỉ bong gân nhẹ, đau nhức hoặc căng cơ, hãy chườm nóng hoặc lạnh, xoa bóp, vật lý trị liệu và điều chỉnh tư thế, thói quen mang giày. Chân cần thời gian hồi phục, nên chuyển sang đi giày bệt trong vài ngày sau khi mang cao gót.
Nếu đau kéo dài, có dấu hiệu bong gân, sưng viêm hoặc nghi ngờ suy tĩnh mạch, việc đầu tiên là đi thăm khám bác sĩ chuyên khoa để chẩn đoán chính xác, thay vì tự chịu đựng hay tự xử lý tại nhà.
Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.
Nguồn tham khảo
- Mách nàng cách chọn giày cao gót đẹp mà không đau chân • Hello Bacsi (hellobacsi.com) ↩a ↩b
- Giày cao gót: Gợi cảm nhưng đau đớn (suckhoedoisong.vn) ↩a ↩b ↩c
- Mẹo giúp phụ nữ tránh đau chân khi đi giày cao gót (vietnamnet.vn) ↩a ↩b ↩c ↩d
- Mách bạn 10 cách đi giày cao gót không đau chân • Hello Bacsi (hellobacsi.com) ↩a ↩b ↩c ↩d ↩e ↩f
- 14 lời khuyên để sống sót sau cả ngày đi giày cao gót (vinmec.com)
- 5 cách giúp giảm đau chân khi mang giày cao gót (thanhnien.vn) ↩a ↩b