Cúng khai trương đúng nếp: chọn ngày hợp tuổi, sắm mâm lễ tươm tất

Mở một cửa hàng mới, người Việt gần như ai cũng làm lễ khai trương trước ngày bán hàng đầu tiên.

Nếp làm lễ mỗi vùng, mỗi ngành lại khác nhau một chút, nên người lần đầu tự lo cũng đừng ngại vì nhà mình có thể không giống hàng xóm. Hồi hộp là chuyện thường, bởi phần lớn các bước đều chuẩn bị được từ trước.

Lễ trình diện với thổ thần

Cúng khai trương là nghi lễ làm trước khi kinh doanh bắt đầu. Theo nếp cũ, đây là lúc chủ cửa hàng đến trình diện với các vị thần cai quản vùng đất, xin phép buôn bán và cầu làm ăn thuận lợi.

Nhiều người tin câu “đầu xuôi đuôi lọt”: buổi lễ suôn sẻ là điềm lành cho cả quá trình buôn bán sau đó. Ngoài dịp mở tiệm mới, nhiều gia đình kinh doanh còn giữ thói quen làm lễ vào đầu năm.

Người làm lễ là chủ cửa hàng, doanh nghiệp. Với công ty, người đọc văn khấn là chủ kinh doanh, giám đốc hoặc người phụ trách, toàn thể nhân viên cùng tham dự. Buổi lễ vì thế cũng là dịp cả tập thể cùng hướng về một khởi đầu.

Xem ngày giờ hợp tuổi trước khi cúng khai trương

Cách cúng khai trương bắt đầu từ việc chọn ngày, cũng là chỗ nhiều người bối rối nhất. Tiêu chí đứng đầu là thực tế: ngày đó phải chạy được thật, nghĩa là hàng đã về, giấy phép xong, nhân viên có mặt. Ngày đẹp mà cửa hàng chưa sẵn sàng thì cũng vô nghĩa. Điều kiện này xong mới tới lượt các tầng xem tuổi.

Trình tự ưu tiên bắt đầu từ điều kiện thực tế, rồi lần lượt tới ngày không xung tuổi người chủ trì, ngày hoàng đạo, nạp âm tương sinh, giờ hoàng đạo không xung tuổi, sau cùng mới tới tam hợp, lục hợp và sao tốt nếu có. Bảng dưới gói gọn các tầng xét này.

Muốn xét tuổi, trước hết xác định đúng can chi năm sinh âm lịch của người chủ trì; ai sinh trước Tết Nguyên đán thì năm âm lịch vẫn tính là năm trước đó. Sau đó loại những ngày có địa chi xung theo lục xung. Tuổi Tý tránh ngày Ngọ, tuổi Sửu tránh ngày Mùi, tuổi Dần tránh ngày Thân, tuổi Mão tránh ngày Dậu, tuổi Thìn tránh ngày Tuất, tuổi Tỵ tránh ngày Hợi, và ngược lại.

Ngày có chi tam hợp hoặc lục hợp với tuổi gia chủ nên ưu tiên. Tam hợp gồm các nhóm Thân - Tý - Thìn, Dần - Ngọ - Tuất, Tỵ - Dậu - Sửu, Hợi - Mão - Mùi. Lục hợp gồm Tý - Sửu, Dần - Hợi, Mão - Tuất, Thìn - Dậu, Tỵ - Thân, Ngọ - Mùi. Về nạp âm, ngày có hành sinh cho bản mệnh là thuận nhất. Ngày cùng hành là hòa, chấp nhận được; ngày khắc bản mệnh thì bỏ.

Giờ cũng phải tra riêng. Một ngày âm lịch chia thành 12 canh giờ, trong đó 6 giờ hoàng đạo và 6 giờ hắc đạo thay đổi theo từng ngày nên phải tra, không thể nhớ hộ. Ngoài ra, tránh canh giờ có địa chi xung với tuổi: tuổi Tý tránh giờ Ngọ khoảng giữa trưa. Chốt xong giờ làm lễ, tính ngược lại thời điểm phải bày xong mâm. Nếu khung giờ hoàng đạo rơi vào lúc bất tiện như ba giờ sáng thì lấy khung khác trong ngày.

Một điều đáng nhớ: cùng một giờ có thể tốt với người này nhưng xấu với người khác, nên đừng chép giờ khai trương của cửa hàng khác. Khi nhiều người góp vốn, chỉ cần xem tuổi một người: người bỏ vốn chính, đứng tên giấy phép và trực tiếp điều hành, cũng là người thắp hương trong lễ. Vợ chồng cùng làm thì lấy tuổi người thật sự quán xuyến công việc.

Ai đang trong hạn tam tai thì thường làm lễ gọn hơn, hoặc nhường người góp vốn không phạm hạn đứng ra chủ trì.

• Kim Lâu và Hoang Ốc là phép xem tuổi dành cho làm nhà và cưới hỏi, không dùng để xét ngày khai trương.

Mâm lễ vật và gói trọn gói

Mâm cúng khai trương tùy vùng miền, quy mô kinh doanh và ý muốn gia chủ mà bài trí khác nhau. Phần thường thấy gồm bộ tam sên, vàng mã khai trương, gà luộc hoặc heo quay sữa, lọ hoa tươi, mâm ngũ quả, gạo, muối, xôi, chè, nhang, đèn cầy, rượu, trà, nước, bánh kẹo và trầu cau. Bộ tam sên gồm một miếng thịt heo luộc, tôm luộc và trứng gà hoặc trứng vịt luộc. Quy mô lớn hơn thì mâm cỗ mặn thêm gà luộc nguyên con, xôi gấc hoặc xôi đỗ xanh, giò chả, bánh chưng hay bánh tét.

Số lượng lễ vật thường theo số lẻ: ba nén nhang, hai cây đèn cầy, ba đĩa xôi, ba chén chè, ba chén nước, một đĩa trầu cau, hai miếng vàng bạc đại, một bộ vàng mã khai trương cùng tiền xâu chuỗi.

Mâm ngũ quả nên có năm loại quả khác nhau; nhiều nơi khuyên nên có trái dừa với ý nghĩa vừa đủ, viên mãn. Các loại thường chọn là chuối, mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, sung, thanh long, bưởi, phật thủ. Người ta còn cho rằng số 5 thể hiện ngũ phúc gồm phúc, quý, thọ, khang, ninh; năm màu sắc của quả tượng trưng quy luật ngũ hành kim, mộc, thủy, hỏa, thổ. Hoa nên dùng cúc hoặc đồng tiền; ngành làm đẹp có thể ưu tiên hoa Ly, hoa Lan, hoa Hồng tượng trưng sắc đẹp và sự sang trọng.

Chay hay mặn đều không bắt buộc. Mâm chay gồm hương, đèn, ngũ quả, hoa tươi, gạo muối, nước lọc, trà thay rượu, vàng mã cùng các món như xôi gấc, xôi đỗ xanh, chè trôi nước, giò chả chay, nem chay, món xào chay. Nhiều nơi chọn mâm chay để không sát sinh, lại dễ bảo quản trong thời tiết nóng ẩm. Phần hoa nên tránh loại có gai như hoa hồng đỏ, thay bằng cúc vàng hoặc hoa đồng tiền.

Lễ vật nhiều hay ít không quyết định vận may; chuẩn bị chu đáo và tâm thế thoải mái mới là phần làm nên buổi lễ.

Người bận rộn có thể đặt mâm trọn gói. Các đơn vị cung cấp nhiều loại: đơn giản, đầy đủ, chay, dành cho công ty hay cửa hàng; giá trọn gói dao động từ 1.250.000 đồng đến 5.960.000 đồng, đã bao gồm toàn bộ lễ vật. Chọn gói nào tùy quy mô khai trương, ngành nghề và điều kiện thực tế của từng nhà.

Bước 1: Bày mâm trước cửa

Đến giờ tốt đã chọn, đặt bàn cúng ngoài trời, ngay trước cửa chính của cửa hàng hay công ty, để trình báo với thổ thần việc bắt đầu kinh doanh. Vị trí đặt còn phụ thuộc hướng hợp với gia chủ. Trải một khăn sạch rồi mới bài trí: sắp hoa, trái cây ở chỗ dễ nhìn, cân đối xôi chè và lễ mặn, chuẩn bị sẵn trà, nước, rượu.

Nguyên tắc bày mâm khá rõ. Đồ mặn như gà luộc, tam sên, heo quay đặt giữa bàn; phía trước là ngũ quả, trà, rượu, nước, hoa tươi, đèn cầy và lư hương; xung quanh là chén, đũa, bánh kẹo và giấy tiền vàng mã. Khi bày gà luộc hoặc heo quay, hướng đầu gà quay ra ngoài cửa chính để đón tài lộc.

Mâm bày lệch khỏi lối đi thì khách vẫn ra vào bình thường trong lúc lễ; cửa hàng không vì cúng mà đóng cửa cả buổi.

Bước 2: Thắp nhang, đọc văn khấn

Châm đèn hương, khấn ba vái, cắm hương rồi đọc văn khấn. Bài khấn khai trương theo bố cục quen thuộc. Phần mở đầu là “Nam mô A di Đà Phật” ba lần, kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, các ngài Ngũ Phương, Ngũ Thổ, Long Mạch, Tài Thần, Định Phúc Táo Quân và các thần linh cai quản khu vực.

Phần giữa, gia chủ ghi rõ ngày tháng năm, tên tuổi, địa chỉ cửa hàng, trình bày việc xây cất hoặc thuê được gian hàng và mong muốn khai trương khởi đầu kinh doanh. Bài khấn còn phổ cáo với các vị Tiền chủ, Hậu chủ cùng chư vị hương linh ngụ trong khu vực, mời tới thụ hưởng lễ vật và phù trì cho tín chủ làm ăn gặp may mắn, trăm sự thuận lợi. Phần cuối kết bằng lời “Chúng con kính dâng lễ bạc tâm thành trước các ngài. Trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì” rồi “Nam mô A di Đà Phật” ba lần.

Người hay hồi hộp có thể ghi văn khấn ra giấy theo đoạn ngắn, học thuộc hoặc in ra giấy nhỏ cầm tay để nhắc. Lưu ý: nếu chép bài khấn ra giấy để đọc thì phải đốt cùng lúc hóa vàng; sau khi khấn xong cần vái ba vái rồi lùi lại.

Bước 3: Hóa vàng, mở hàng

Hết tuần hương, khấn tạ thần linh ba vái, bỏ đồng tiền vàng xuống rồi đốt tiếp đến khi vàng mã tắt hoàn toàn. Sau đó hạ đồ lễ, thụ lộc, và rải muối gạo ra bốn góc cửa hàng hoặc cơ sở kinh doanh để xua tà, nghênh đón tài lộc.

Cuối cùng là mời khách mở hàng. Người mở hàng đầu tiên nên có vía tốt, nhanh nhẹn, xởi lởi và hợp tuổi với gia chủ; kiêng để người nặng vía mở hàng. Nhiều gia chủ cũng kiêng quét rác trong cửa hàng ra ngoài vì sợ quét đi tài lộc. Cách làm đơn giản: mời trước một người bạn xởi lởi, hợp tuổi, để người ấy bước vào cửa ngay sau lễ.

Làm gọn và điều nên tránh

Cách cúng khai trương không nhất thiết phải làm lớn. Nếu cúng trong công ty không được đốt vàng mã thì chỉ cần thắp nhang là đủ. Trang phục nên lịch sự, trang nhã; gam màu trang trí bàn cúng nên hợp mệnh gia chủ, ví dụ mệnh Hỏa hợp đỏ, cam, mệnh Kim hợp trắng, vàng, tránh đen, xám, xám tro.

Điều cần nhớ nhất là an toàn. Mâm cúng bày ngoài trời trước cửa, nơi người ra vào đông, nên để xa lối đi, canh chừng lửa hương và đèn cầy, không đốt vàng mã nơi cấm hoặc trong nhà kín. Giờ hoàng đạo mỗi ngày mỗi khác, nên tra trên lịch vạn niên hoặc trang xem ngày trước khi chốt giờ. Khi băn khoăn thì hỏi người lớn trong nhà hoặc người có kinh nghiệm ở khu vực đó, bởi nếp của từng nơi vẫn là điều đáng trọng nhất.

Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.

Hỏi đáp nhanh

Đặt mâm trọn gói thì cần lưu ý gì khi chọn gói?

Các gói chia theo loại hình: đơn giản cho cửa hàng nhỏ, đầy đủ cho quy mô lớn, mâm chay cho người không sát sinh, riêng cho công ty hay cửa hàng. Giá đã trọn lễ vật, nên chọn theo cỡ cửa hàng và ngân sách của mình thay vì chọn gói đắt nhất.

Nhân viên có cần chuẩn bị gì trong lễ khai trương của công ty?

Người khấn là giám đốc hoặc người phụ trách, nhân viên chỉ cần có mặt đầy đủ và ăn mặc lịch sự, trang nhã. Ai được giao bày mâm nên chuẩn bị sẵn trà, nước, rượu và sắp lễ vật trước giờ tốt đã chọn.

Đang tam tai có nên khai trương không?

Tam tai là hạn tính theo năm, ba năm liên tiếp trong mỗi chu kỳ 12 năm theo nhóm tam hợp, nên không lọc được ngày nào trong tháng để tránh. Cách xử lý khi đang phạm hạn đã nêu ở phần chọn ngày giờ hợp tuổi phía trên.

Nguồn tham khảo

• Tín ngưỡng dân gian Việt Nam (Wikipedia)