Ngày Tam Nương là ngày gì? Sự thật về 6 ngày kiêng kỵ mỗi tháng

Nhiều người mở lịch vạn niên định ngày cưới, ngày động thổ, thấy chữ Tam Nương in cạnh ngày âm lịch thì chùn bước, vội hỏi xem đó là ngày gì và có đáng sợ không. Ngày Tam Nương là ngày gì? Câu trả lời ngắn gọn: đó là ngày dân gian xem là xấu, kiêng những việc lớn như cưới hỏi, xây nhà, khai trương, xuất hành đi xa. Quan niệm này theo người Việt từ Trung Hoa, gắn với chuyện ba mỹ nhân khiến ba triều đại suy vong, và đến nay vẫn in trên nhiều cuốn lịch, nhiều ứng dụng xem ngày.

Đáng lưu ý là không ít bảng ngày Tam Nương lan truyền trên mạng lại ghi sai, lệch cả một ngày âm lịch, nên hiểu đúng và tự tra lịch quan trọng hơn nhiều so với tin bảng có sẵn.

Ba mỹ nhân và ba triều đại

Chữ Tam nghĩa là ba, chữ Nương nghĩa là người phụ nữ. Ngày Tam Nương, theo nghĩa đen, là ngày của ba người phụ nữ, và ba người ấy không phải người thường. Truyền thuyết Trung Hoa kể về ba mỹ nhân Muội Hỷ, Đát Kỷ và Bao Tự, người bị đời sau gán cho danh xưng hồng nhan họa thủy vì được cho là nguyên nhân khiến ba triều Hạ, Thương và Tây Chu lần lượt suy vong.

Muội Hỷ sống thời nhà Hạ, khoảng thế kỷ 21 đến thế kỷ 16 trước Công nguyên. Vua Hạ Kiệt say mê nàng mà bỏ bê triều chính, cuối cùng bị Thành Thang lật đổ, nhà Hạ sụp đổ. Sang đời sau, Đát Kỷ là con gái của Ký Châu hầu Tô Hộ, được Trụ Vương nhà Thương sủng ái. Theo truyền thuyết, nhiều hình phạt tàn bạo như bào lạc hay sái bồn gắn liền với lời xúi giục của nàng, và nhà Thương bị Chu Vũ Vương cùng Khương Thượng lật đổ. Còn Bao Tự khiến Chu U Vương đốt lửa báo hiệu giả chỉ để mua nàng cười. Khi giặc thật kéo đến, các chư hầu không còn tin tín hiệu cầu cứu, nhà Tây Chu sụp đổ năm 771 trước Công nguyên.

Dân gian cho rằng sáu ngày Tam Nương trong tháng chính là ngày sinh và ngày mất của ba mỹ nhân ấy, mang điềm xấu báo hiệu suy vong, đổ vỡ. Quan niệm này du nhập vào Việt Nam qua quá trình giao lưu văn hóa lâu dài, dần ảnh hưởng đến thói quen chọn ngày tốt xấu của người Việt.

Ở đất Việt, câu chuyện còn có một dị bản riêng. Người Việt kể rằng Ngọc Hoàng sai ba cô gái xinh đẹp xuống trần làm mê hoặc lòng người; ai không kiềm chế được dễ sa ngã vào cờ bạc, rượu chè và dẫn đến thất bại. Dị bản này nhẹ tay hơn hẳn chuyện ba mỹ nhân lật đổ triều đại: nó nhắc con người tự giữ mình thay vì đổ hết tội cho một ngày trong lịch.

Sáu ngày mỗi tháng âm lịch

Ngày Tam Nương là gì và rơi vào ngày mấy? Theo cách tính phổ biến, đó là mùng 3, mùng 7, ngày 13, ngày 18, ngày 22 và ngày 27 âm lịch, mỗi tháng âm lịch có sáu ngày như thế.^{11 Ngày tam nương tương sát tháng 7 Âm lịch có đáng sợ? (giadinh.suckhoedoisong.vn)} Cộng cả năm lại, dân gian nói có 72 ngày Tam Nương, một con số không nhỏ nếu ai muốn né hết.

Vì sao sáu chứ không phải ba như tên gọi? Lời giải thích phổ biến là ba ngày trong số ấy cùng nằm trên một trục, đối diện nhau, tạo thành ba cặp ngày xấu. Có lời giải khác gần với khoa học: cứ khoảng hai ngày rưỡi, Mặt Trăng lại di chuyển qua một vùng trời mới, và các dòng năng lượng dao động được cho là ảnh hưởng tới sự sống trên Trái Đất.^{11 Ngày tam nương tương sát tháng 7 Âm lịch có đáng sợ? (giadinh.suckhoedoisong.vn)} Theo đó, sáu ngày Tam Nương trùng với thời điểm giao thoa giữa các pha mặt trăng, lúc người ta dễ mệt mỏi, tâm trạng thất thường.

Tuy nhiên, trước khi mở bảng ra tra, người đọc nên nhớ một chuyện: nhiều bảng ngày Tam Nương đăng trên mạng đang ghi sai. Bảng ghi ngày Tam Nương tháng đầu năm dương lịch 2022 liệt kê ngày 12 tháng 12 âm lịch, trong khi ngày 13 tháng 12 âm lịch mới rơi vào ngày 15 tháng 1 dương lịch; bảng khác lại ghi ngày 12 tháng 3 dương lịch thay vì ngày 13 tháng 3, vốn rơi vào ngày 29 tháng 4 dương lịch năm Bính Ngọ.

Chỉ lệch một ngày mà cả kế hoạch cưới hỏi hay khởi công có thể chệch đi.

Cách an toàn nhất là tự tra ngày âm lịch bằng công cụ đáng tin: chọn ngày dương lịch dự định làm việc, xem nó rơi vào ngày mấy âm lịch, rồi đối chiếu với sáu ngày mùng 3, mùng 7, 13, 18, 22, 27.

Việc kiêng và việc chỉ cần thận trọng

Không phải dòng nào ghi trong lịch cũng đáng sợ như nhau. Chuyện ngày Tam Nương gồm ba lớp: phong tục, quan niệm và nỗi sợ quá mức, tách ra thì người đọc dễ quyết định hơn.

Lớp phong tục là phần kiêng kỵ rõ rệt: cưới hỏi, xây nhà, mua xe, khai trương, động thổ, nhập trạch. Người xưa né những việc này vào ngày Tam Nương, và đến nay nhiều gia đình vẫn giữ, đơn giản vì chọn được ngày khác thì chọn, không mất gì.

Lớp quan niệm nhẹ hơn: tránh cãi vã, tranh chấp vì tâm trạng dễ bị kích động; cẩn thận khi di chuyển ngoài đường; hạn chế đi chơi xa, leo núi. Ông Doãn Phú, Chủ nhiệm bộ môn Phong thủy của Viện Nghiên cứu và ứng dụng tiềm năng con người, lý giải theo hướng gần khoa học: ngày Tam Nương thường là lúc năng lượng dao động, cơ thể dễ mất cân bằng, kém minh mẫn, nên thận trọng khi lái xe, điều khiển máy móc.

Lớp còn lại là nỗi sợ. Chính ông Doãn Phú khẳng định chưa có nghiên cứu, kiểm chứng khoa học nào về chuyện xui xẻo do ngày Tam Nương mang lại; nhiều tai nạn máy bay, đắm tàu gần đây không rơi vào ngày xấu, và nhiều việc lớn làm vào ngày 13 tháng 6 hay 13 tháng 7 âm lịch vẫn đạt kết quả tốt. Ông cũng nói rõ ngày Tam Nương trong tháng 7 âm lịch không xấu hơn các tháng khác, trái với tin đồn mỗi mùa rằm tháng bảy lại rộ lên. Về phía nhà chùa, đại đức Thích Pháp Đạt, nguyên trụ trì chùa Trường Sa, chia sẻ đạo Phật không phân biệt ngày tốt xấu, mọi việc do nghiệp quả, và khuyên mọi người đừng sa đà vào mê tín dị đoan.

Cưới, sinh con, xây nhà ngày Tam Nương

Ba câu hỏi người ta hỏi nhiều nhất về ngày Tam Nương xoay quanh cưới hỏi, sinh con và xây nhà, và câu trả lời cho mỗi việc không giống nhau.

Với cưới hỏi, dân gian nói rõ: đón dâu về nhà vào ngày Tam Nương thì vợ chồng hay cãi cọ, không bền lâu.^{11 Ngày tam nương tương sát tháng 7 Âm lịch có đáng sợ? (giadinh.suckhoedoisong.vn)} Nếu lịch còn cho phép, nên dời sang ngày khác cho cả hai họ yên lòng; chuyện cưới đã khó, đừng để một ngày trong lịch thêm gánh nặng tâm lý cho đôi trẻ.

Với sinh con, chuyện lại hoàn toàn khác. Sinh con vào ngày Tam Nương không ảnh hưởng xấu, bởi con cái là phước lành; mẹ không thể chọn giờ sinh, và vận mệnh của trẻ còn phụ thuộc giờ sinh, tuổi sinh cùng sao chiếu. Đứa trẻ chào đời ngày mùng 7 âm lịch không vì thế mà kém may mắn hơn đứa trẻ chào đời ngày khác.

Với xây nhà, nếu đã hẹn thợ cả tháng mà ngày khởi công vẫn rơi vào ngày Tam Nương, ví dụ ngày 27 âm lịch, vẫn có lối đi: chọn giờ hoàng đạo hợp tuổi, hợp mệnh để tiến hành, hoặc nhờ người có tuổi hợp với ngày đó đứng ra chủ trì lễ động thổ thay mình. Nhà vẫn khởi công đúng hẹn, lòng người vẫn nhẹ.

Ngày Nguyệt Kỵ là chuyện khác

Người hỏi ngày Tam Nương là gì nhiều khi nhận nhầm câu trả lời của ngày Nguyệt Kỵ, nhưng đây là hai khái niệm riêng. Ngày Nguyệt Kỵ là mùng 5, ngày 14 và ngày 23 âm lịch, thuộc nhóm bảy ngày bách kỵ theo sách lịch Trung Quốc, gắn với câu dân gian quen thuộc: Mùng năm, mười bốn, hai ba, đi chơi còn lỗ nữa là đi buôn.

Người xưa lý giải ngày Nguyệt Kỵ bằng Hà Đồ: số 5 nhập vào Trung cung, cộng thêm 9 được 14, cộng thêm 9 nữa được 23, cả ba số đều rơi vào Trung cung. Trung cung là nơi ngôi Huỳnh sát bị Thái Tuế che lấp, kẻ dưới phải tránh người trên, ai phạm sẽ gặp hung. Ngoài ra, ba ngày ấy cộng các chữ số lại đều bằng 5, nên được gọi là ngày nửa đời, nửa đoạn, làm gì cũng dở dang. Trong khi đó, chúng còn là ngày con nước, lúc triều cường và hải lưu bất thường, nguy hiểm cho thuyền bè, nên người đi sông biển xưa đặc biệt kiêng xuất phát vào những ngày này.

Còn phương Tây có ngày xấu riêng là thứ Sáu ngày 13, nguồn gốc gắn với Kinh Thánh và thần thoại Bắc Âu, không liên quan gì đến ngày Tam Nương của phương Đông. Mỗi nền văn hóa tự chọn cho mình ngày để dè chừng; nhầm lẫn giữa chúng chỉ khiến lịch càng rối.

Chọn giờ tốt khi không dời được

Khi việc đã định ngày, khách mời đã mời, thợ đã hẹn, mà ngày ấy rơi vào Tam Nương, dân gian có ba lối hóa giải dựa trên ngũ hành. Lối đầu tiên gọi là chế sát, dùng quan hệ tương khắc: ngày xấu thuộc Mộc thì chọn giờ Thổ, vì Mộc khắc Thổ. Lối thứ hai, hóa sinh, dựa vào quan hệ tương sinh: ngày thuộc Thủy thì chọn giờ Kim, vì Kim sinh Thủy. Cách còn lại là tị hòa, dùng quan hệ tương hòa để cân bằng âm dương: ngày xấu thuộc Âm Mộc thì chọn giờ Dương Mộc.

Ngoài ngũ hành, người ta còn tham khảo giờ tốt theo cách tính của Lý Thuần Phong, gồm ba giờ Đại An, Tốc Hỷ và Tiểu Các để làm việc trong ngày, hoặc tra sẵn qua các trang xem ngày tốt. Một chủ tiệm buộc phải khai trương đúng ngày 18 âm lịch có thể chọn giờ hợp mệnh để cắt băng, thay vì hủy bỏ cả kế hoạch đã tính toán. Vì thế, chọn giờ là lối thoát thực tế cho những việc không dời được.

Giữ nếp mà không sợ hãi

Những gia đình hôm nay giữ tinh thần của tục này theo cách gọn hơn xưa nhiều: xem lịch để chủ động sắp xếp, dời ngày nhập trạch hay lễ ăn hỏi nếu còn lựa chọn, nhưng không để nỗi sợ chi phối mọi quyết định. Người xa quê sống ở chung cư vẫn có thể dời ngày về nhà mới cho nhẹ lòng, rồi giữ lễ tạ đất đai đơn giản, không phô trương; những chuyện chọn ngày, chọn giờ như thế còn được bàn kỹ hơn ở chuyên mục Phong tục.

Điều đáng nhớ nhất có lẽ nằm ở lời của những người đứng giữa chuyện này. Nhà chùa không phân biệt ngày tốt xấu, mọi việc theo đạo Phật là do nghiệp quả; còn giới phong thủy nhìn ngày Tam Nương như một ngày năng lượng dao động, đáng để thận trọng chứ không đáng để hoãn mọi việc. Sáu ngày mỗi tháng âm lịch ấy, xét cho cùng, là lời nhắc của người xưa về sự cẩn trọng, chứ không phải lệnh cấm.

Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.

Hỏi đáp nhanh

Ngày Tam Nương là gì?

Là ngày bị dân gian xem là xấu, mỗi tháng âm lịch có sáu ngày: mùng 3, mùng 7, 13, 18, 22 và 27.^{11 Ngày tam nương tương sát tháng 7 Âm lịch có đáng sợ? (giadinh.suckhoedoisong.vn)} Tên gọi gắn với ba mỹ nhân Muội Hỷ, Đát Kỷ, Bao Tự mà truyền thuyết cho là khiến ba triều Hạ, Thương, Tây Chu lần lượt suy vong.

Ngày Tam Nương là những ngày nào trong tháng?

Là mùng 3, mùng 7, ngày 13, ngày 18, ngày 22 và ngày 27 âm lịch, cả năm cộng lại 72 ngày. Trước khi tin một bảng nào, hãy đối chiếu ngày dương lịch dự định với lịch âm, vì nhiều bảng trên mạng lệch cả một ngày.

Sinh con vào ngày Tam Nương có ảnh hưởng gì không?

Không, theo cách nhìn dân gian: con cái là phước lành, mẹ không thể chọn giờ sinh, vận mệnh của trẻ còn phụ thuộc giờ sinh, tuổi sinh cùng sao chiếu. Việc mẹ làm được là chọn giờ tốt cho lễ đầy tháng, thay vì lo lắng về ngày sinh.

Nguồn tham khảo

• Ngày tam nương tương sát tháng 7 Âm lịch có đáng sợ? (giadinh.suckhoedoisong.vn) ↩^a ↩^b ↩^c ↩^d
• Lịch sử Trung Quốc (Wikipedia)
• Tam quốc diễn nghĩa (Wikipedia)