Nhà & đời sống
Xe máy nào tiết kiệm xăng nhất và mẹo chạy ít tốn xăng
Nhiều người tưởng chạy càng chậm càng đỡ tốn xăng, nhưng dưới 20 km/h động cơ phải làm việc lâu hơn cho cùng quãng đường; dải 40-50 km/h mới là mức tiết kiệm nhất với đường đô thị Việt Nam.
Buổi sáng vội đi làm, nhiều người cứ giữ ga thấp cho xe “nhẹ máy”, tưởng vậy là đỡ tốn xăng nhất.
Thực ra chạy dưới 20 km/h, lực quán tính thấp, bánh xe chịu nhiều ma sát trượt, động cơ phải hoạt động lâu hơn cho cùng một quãng đường.1 Kết quả là xăng hao hơn hẳn so với người chạy đều khoảng 45 km/h trên cùng tuyến đường.
Vậy xe nào hao xăng ít nhất? Câu hỏi này trả lời được bằng số liệu, và phần tiền xăng còn lại phụ thuộc vào cách cầm lái. Các kỹ sư cơ khí ô tô, xe máy xác định với đường sá đô thị Việt Nam, dải tốc độ tiết kiệm nhiên liệu nhất khoảng 40-50 km/h.1 Điều chỉnh kỹ thuật cầm lái kèm bảo dưỡng đúng cách còn có thể cắt giảm 15-20% lượng xăng tiêu thụ mỗi tháng. Còn ô tô hay xe máy tốn hơn, bài so sánh bằng con số ở phần cuối.
Xe số tiết kiệm xăng nhất
Nếu hỏi xe máy nào tiết kiệm xăng nhất, câu trả lời nằm ở nhóm xe số có hệ thống phun xăng điện tử. Yamaha Jupiter FI tiêu hao 1,55 lít/100 km, Sirius FI tiêu hao 1,57 lít/100 km; hai mức này được Cục Đăng kiểm Việt Nam công bố. Với bình xăng 3,8 lít, tính theo mức 1,57 lít/100 km thì Sirius FI đi được khoảng 242 km trước khi phải đổ lại.
Con số trên giấy và con số trên phố khác nhau một chút. Mức 1,57 lít/100 km là kết quả đo chuẩn của Đăng kiểm. Trong khi đó, vận hành thực tế hỗn hợp, tức đường phố kẹt xe lẫn đường trường, Sirius FI dao động 1,6-1,7 lít/100 km; con số 1,65 lít/100 km mà hãng công bố là mức thực tế. Yamaha Motor Việt Nam cũng công bố mức tiêu thụ 1,65 lít/100 km cho Sirius FI nhờ hệ thống phun xăng điện tử, với giá bán lẻ đề xuất bản 2025 từ 21,1 triệu đồng.
Ngoài Sirius FI, Honda Super Cub 110 với động cơ 4 thì 110 cc tiêu hao khoảng 1,5 lít/100 km đường phố, giá khoảng 18-21 triệu đồng; Honda Wave Alpha tiêu hao khoảng 1,9 lít/100 km, giá khoảng 17-19 triệu đồng. Các bảng xếp hạng hiện chủ yếu công bố số liệu cho nhóm xe số này. Xe tay ga ít được ghi mức tiêu hao cụ thể, nên người đi xe tay ga khó so trực tiếp bằng con số.
Ai muốn tự biết xe mình hao xăng bao nhiêu thì quy ngược từ bình xăng ra quãng đường, như cách tính với Sirius FI: bình 3,8 lít đi được khoảng 242 km, lấy 3,8 chia cho 242 rồi nhân 100 ra mức tiêu hao trên mỗi 100 km, khoảng 1,57 lít/100 km. Cách làm đơn giản hơn là đổ đầy bình, ghi lại số km đồng hồ, chạy cho đến khi gần cạn rồi đổ lại và đếm số km đã đi. Quãng đường đó chia cho số lít vừa đổ chính là mức tiêu hao của xe. Người đi xe ga hay xe đời cũ đều đo được theo cách này. Chạy thêm hai ba lần rồi lấy số trung bình sẽ chính xác hơn.
Một lưu ý khi đọc bảng xếp hạng: thời điểm cập nhật giá của nhiều nguồn không rõ, chỉ mức giá Sirius FI năm 2025 là có thời điểm xác định trên trang chính hãng. Khi so sánh, hãy dựa vào mức tiêu hao được công bố, còn giá xe thì hỏi lại đại lý thời điểm mua.
Xe tay ga tiết kiệm bằng cách nào
Với xe tay ga, danh sách tiết kiệm xăng không có sẵn con số như xe số, vì ít nơi công bố mức tiêu hao cho dòng này. Ai đi xe tay ga muốn giữ mức tiêu hao thấp phải dựa vào cách vận hành và chăm sóc xe: giữ đều tay ga, tránh ga nhích lên nhích xuống liên tục, vì mỗi lần ga chập chờn xe lại đốt thêm năng lượng. Thói quen tăng tốc mạnh khi đèn vừa xanh rồi phanh gấp ngay ở đèn đỏ kế tiếp là chu trình đốt xăng đắt nhất. Khi vặn ga đột ngột, hệ thống phun xăng bơm lượng xăng lớn vượt khả năng đốt cháy hoàn toàn, phần thừa thải ra ống xả, còn phanh gấp biến động năng thành nhiệt vô ích trên má phanh.
Việc ít người để ý nhưng ảnh hưởng rõ là áp suất lốp. Lốp non hơi khiến mặt tiếp xúc với đường rộng ra, lực ma sát lớn, người lái phải vặn ga nhiều hơn; bơm đúng áp suất hãng khuyến cáo giúp tiết kiệm tới 6% nhiên liệu. Mỗi hãng quy định khác nhau, nên tra bảng trước khi bơm thay vì bơm theo cảm giác.
| Hãng | Dòng xe | Bánh trước (kg/cm²) | Bánh sau (kg/cm²) |
|---|---|---|---|
| Honda | Vision, AirBlade, PCX, Wave Alpha, Future 125 | 2 | 2,25 |
| Honda | SH Mode, Lead 125 | 1,75 | 2,25 |
| Honda | SH300i, SH350i | theo hãng | 2,5 |
| Yamaha | Sirius, Jupiter, Exciter, NVX, Grande | 2 | 2,25 |
| Suzuki | Raider, GD110, GSX-R150 | 2 | 2,25 |
| Piaggio | Vespa Primavera, Sprint, Liberty | 2,4 - 2,5 | 2,4 - 2,5 |
| Piaggio | Medley | 2,5 | 2,5 |
Bước 1: Khởi động và giữ ga đều
Trước khi lăn bánh, nhất là vào buổi sáng hoặc sau nhiều ngày xe đứng yên, nên nổ máy để xe tự chạy không tải 1-2 phút. Cách khác theo kinh nghiệm của nhiều người dùng xe Honda là giữ ga khoảng 60-90 giây rồi mới đi, để dầu được bơm lên động cơ, bôi trơn các chi tiết bên trong và nhiên liệu cháy tốt hơn.
Khi đã chạy, nguyên tắc quan trọng nhất là tăng ga từ từ và giữ đều. Thốc ga đột ngột để xe vọt lên khiến mức tiêu hao nhiên liệu gấp 4 lần so với bình thường. Lợi ích của kiểu đi êm được Bộ Năng lượng Hoa Kỳ định lượng rõ: lái xe kiểu hung hăng, tức chạy quá tốc độ, tăng tốc và phanh gấp, làm giảm quãng đường đi được trên mỗi đơn vị xăng tới 30% ở tốc độ cao tốc và tới 40% trong giao thông đô thị dừng-đi. Đường phố Việt Nam đúng kiểu dừng-đi, nên cách giữ ga đều càng có giá trị.
Thay vì giữ tốc độ cao rồi phanh gấp, người lái nên nhìn xa.1 Thấy đèn đỏ hoặc chướng ngại vật từ xa thì nhả ga sớm, cho xe tự lướt bằng quán tính đến chỗ dừng.1 Cách đi này vừa đỡ tốn xăng, vừa đỡ mài má phanh, và cũng chính là cách giữ xe bền lâu hơn.
Đọc thêm: Xe máy là gì và vì sao người Việt đang mua nhiều xe cả xăng lẫn điện
Bước 2: Giữ đúng dải tốc độ
Trong đô thị, giữ tốc độ ổn định quanh mức 40-50 km/h là dải tối ưu theo xác định của các kỹ sư cơ khí cho điều kiện đường Việt Nam; một số nguồn nêu dải rộng hơn 40-60 km/h cho xe Honda. Chạy dưới 20 km/h hay trên 60 km/h đều tốn xăng hơn. Chậm quá thì ma sát trượt và thời gian di chuyển kéo dài. Nhanh quá thì lực cản không khí tăng theo cấp số nhân, buộc động cơ đốt nhiều nhiên liệu hơn.1
Với xe số, cần nhớ nguyên tắc “tốc nào số nấy”. Chạy số 1, số 2 mà kéo ga cao khiến động cơ gào lên, vòng tua cực đại và xăng cháy vô ích; ngược lại vào số 4 khi xe chưa đủ 20 km/h thì máy bị ép dên, ì ạch, cũng tốn nhiên liệu và hại động cơ. Hãy hình dung người mới đi xe hay vào số 4 ngay từ khi vừa lăn bánh: máy rên rỉ yếu ớt mà xe không tiến, đó chính là kiểu chạy đốt xăng nhiều nhất. Trên đường cũng nên né ổ gà, ổ voi. Va chạm khiến vận tốc thay đổi đột ngột, tay ga tăng hạ bất ngờ, vừa tốn xăng vừa hại động cơ và hộp số.
Bước 3: Tắt máy khi dừng lâu
Xe nổ máy mà đứng yên vẫn đốt xăng.
Động cơ chạy không tải duy trì khoảng 1.500 vòng/phút, và theo tính toán của các nguồn về xe máy, máy nổ gần 1 phút tiêu hao nhiên liệu tương đương chạy được 1 km.1 Nên khi dừng đèn đỏ, nếu chờ trên 30 giây thì tắt máy, còn dưới ngưỡng đó thì giữ máy nổ cho tiện.
Tuy nhiên các nguồn không thống nhất một con số: có nơi khuyên tắt khi dừng quá 20 giây, nơi khác nói từ 25 hoặc 30 giây trở lên. Bộ Năng lượng Hoa Kỳ cũng chỉ khuyên tắt máy khi đỗ chỗ mà không nêu ngưỡng thời gian cụ thể cho xe máy. Nhưng mức lãng phí khi để xe nổ máy đứng yên thì cơ quan này có số liệu: đỗ chỗ mà giữ máy nổ tiêu tốn từ 1/4 đến 1/2 gallon xăng mỗi giờ. Quy đổi ra quãng đường của xe máy tiết kiệm, lượng xăng đó đủ chạy vài chục km. Đỗ chỗ lâu thì tắt máy hẳn, còn chờ đèn đỏ thì lấy mốc khoảng 30 giây làm chuẩn thực tế.
Đọc thêm: Yamaha tái chế nhôm làm xi-lanh động cơ, giảm 47.000 tấn CO2 mỗi năm
Bảo dưỡng để đỡ tốn xăng
Xe cũ mà tốn xăng thường là xe thiếu bảo dưỡng. Lọc gió hay bugi bẩn khiến xe hao xăng rõ rệt, nên vệ sinh thường xuyên và thay lọc gió sau mỗi 10.000 km.1 Nhớt động cơ cần thay định kỳ, các nguồn nêu mốc khác nhau: một nơi nói 1.000-1.200 km và thay dầu máy mỗi 4.000 km, nơi khác nói khoảng 1.500-2.000 km mỗi lần.
Áp suất lốp là mục cần kiểm tra thường xuyên chứ không phải bơm lúc nhớ. Bộ Năng lượng Hoa Kỳ tính mỗi 1 psi, khoảng 0,07 bar, áp suất trung bình tụt xuống làm giảm quãng đường đi được trên mỗi đơn vị xăng 0,2%; giữ lốp đúng áp suất cải thiện mức tiêu hao trung bình 0,6% và tối đa tới 3%. Xe đi hàng ngày, lốp xì từ từ trong vài tuần là chuyện thường, nên kèm việc kiểm tra áp suất vào mỗi lần đổ xăng. Kỹ sư Nguyễn Đình Nam (Đại học Bách khoa) lý giải lốp quá non làm mặt tiếp xúc với đường rộng ra, tạo lực ma sát lớn, người lái phải vặn ga nhiều hơn nên tốn nhiên liệu. Ông cũng nhấn mạnh mọi phương tiện dùng lâu đều cần bảo dưỡng định kỳ đúng chỉ dẫn nhà sản xuất.
Dù đi ô tô hay xe máy, bớt những thứ không cần thiết trên xe cũng là tiết kiệm: chở quá tải khiến động cơ phải tăng công suất, đốt nhiều xăng hơn và giảm tuổi thọ xe. Xe chạy tiết kiệm còn đồng nghĩa động cơ hoạt động trơn tru, ít muội than và cặn bẩn, giảm hao mòn chi tiết, đỡ tốn tiền sửa chữa, đại tu về lâu dài.
Ô tô hay xe máy tốn hơn
Câu hỏi này có câu trả lời rõ bằng số liệu, tính khi giá xăng RON95 tăng gần 8.000 đồng/lít.3 Xe máy tiêu thụ trung bình khoảng 2 lít/100 km, người đi 10-50 km mỗi ngày thấy chi phí xăng tăng thêm 48.000-240.000 đồng/tháng. Ô tô phổ thông trong đô thị tiêu thụ khoảng 8 lít/100 km, cùng quãng đường tăng thêm 192.000-960.000 đồng/tháng, tức gấp khoảng 4 lần.
Người dùng ô tô muốn bớt hao cũng có số liệu để dựa vào. Theo Bộ Năng lượng Hoa Kỳ, mức tiêu hao nhiên liệu trung bình giảm nhanh khi chạy trên 50 mph, khoảng 80 km/h; cứ vượt 5 mph so với mốc này là trả thêm 0,34 USD cho mỗi gallon xăng. Với ô tô, hạn chế chạy nhanh trên đường cao tốc và tránh giờ kẹt xe là hai việc tạo ra khác biệt lớn nhất trên hóa đơn xăng.
Xăng mới chỉ là một phần chi phí.1 Nuôi một chiếc ô tô hạng phổ thông giá 350-600 triệu đồng tốn khoảng 3-4 triệu đồng mỗi tháng cho quãng đường 1.500 km, gồm bảo hiểm dân sự, đăng kiểm, phí bảo trì đường bộ và mỗi lần bảo dưỡng thay dầu 1-3 triệu đồng. Với người đi làm hằng ngày, xe máy vẫn là lựa chọn rẻ xăng nhất. Ai cần ô tô thì chọn dòng tiêu hao thấp, giữ tốc độ vừa phải và hạn chế chạy giờ kẹt xe để bớt hao.
Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.
Nguồn tham khảo
- 3 cách đi xe máy tiết kiệm xăng mà ai cũng có thể áp dụng (vtcnews.vn) ↩a ↩b ↩c ↩d ↩e ↩f ↩g ↩h
- Tips For Your Tank This Summer Driving Season (energy.gov)
- Xăng tăng giá sốc gần 8.000 đồng/lít: Chi phí đi lại mỗi tháng tăng bao nhiêu cho xe máy và ô tô? (cafebiz.vn) ↩
- “Nuôi” một chiếc xe ô tô bình quân tốn bao nhiêu tiền một tháng (cartimes.tapchicongthuong.vn)