Giải trí
Phim ma Việt Nam chiếu rạp đáng xem và cách chọn theo khẩu vị
Quỷ nhập tràng bán hơn 225.000 vé chiếu sớm, mức kỷ lục của dòng phim kinh dị Việt, và được 23 quốc gia mua bản quyền công chiếu, báo SGGP đưa tin. Trước cơn sốt đó, chuyện phim ma Việt Nam chiếu rạp đáng xem cần được kể lại từ đầu.
Thử hình dung một tối thứ sáu, cả nhà ngồi lướt lịch chiếu và nhận ra dàn phim đang chạy ở các rạp gần như toàn phim ma của Việt Nam. Từ chuyện người chết về báo mộng đến bùa ngải trên hòn đảo xa, lựa chọn không thiếu. Chọn bộ nào cho vừa sức mỗi người, khi có phim 16 tuổi trở lên, có phim cấm dưới 18, là bài toán thật của nhiều gia đình bây giờ.
Câu hỏi ấy trở nên nóng hơn bao giờ hết sau cú nổ của Quỷ nhập tràng. Theo báo SGGP, phim lập kỷ lục lượng vé chiếu sớm của phim kinh dị Việt với hơn 225.000 vé bán ra.6 Phim còn được 23 quốc gia mua bản quyền công chiếu, trong đó có Mỹ, Úc, Hàn Quốc, Đài Loan, New Zealand và Canada.6 Một bộ phim ma Việt Nam chiếu rạp đi được xa đến thế là chuyện chưa từng có.
Sự bùng nổ không phải chuyện của một bộ phim. Nửa đầu năm, hơn 30 phim Việt ra rạp, tăng gần 70% so với cùng kỳ năm trước.2 Trong số đó, 8 phim vượt mốc doanh thu 100 tỷ đồng. Thể loại cũng rộng ra: từ chính kịch, gia đình đến kinh dị, giả tưởng.2 Khán giả đang quay lại rạp đông hơn, và phim ma là một trong những lực kéo mạnh nhất của chiếu rạp Việt Nam lúc này.
Muốn chọn được phim hợp gu và hợp tuổi, nên nhìn lại hơn tám mươi năm của thể loại và chỗ đứng của Quỷ nhập tràng trong đó. Bốn phim ma ra rạp đầu năm sẽ được so sánh cạnh nhau cho dễ chọn theo tuổi. Sau cùng là vài gợi ý chọn theo sở thích, thay vì cứ tin vào tấm áp phích rực rỡ ở sảnh rạp.
Hơn tám mươi năm phim ma Việt trên màn ảnh rộng
Ít ai biết thể loại này đã có tuổi đời gần bằng điện ảnh tiếng nói của cả nước. Mốc đầu tiên là Cánh Đồng Ma, thực hiện năm 1938 do Đàm Quang Thiện chấp bút. Chuỗi án mạng bí ẩn gần hồ Bảy Mẫu ở Hà Nội là xương sống của phim. Dù bị giới mộ điệu, nhà phê bình và cả diễn viên tham gia chỉ trích nặng nề, đây vẫn được xem là một trong những thử nghiệm đầu tiên của thể loại trên màn ảnh lớn.
Sau đó gần ba mươi năm, thể loại mới có cú hích thật sự ở miền Nam. Lệ Đá ra mắt năm 1971 do Võ Hoàng Châu đạo diễn. Phim thành công ở phòng vé nhờ lồng ghép yếu tố siêu nhiên với khung cảnh Đà Lạt phủ sương. Hai năm sau, Con Ma Nhà Họ Hứa năm 1973 dựa trên truyền thuyết đô thị về một gia đình khá giả ở Chợ Lớn, cũng kéo khán giả đến rạp đông. Đây là giai đoạn cho thấy chuyện ma được kể bằng chính chất liệu Việt, chứ không phải chép lại cái bóng của phim nước ngoài.
Sang thế kỷ mới, hai cái tên khiến khán giả nhớ mãi. Ngôi Nhà Bí Ẩn và Suối Oan Hồn, cả hai ra mắt năm 2007, thực ra là hai tập đầu của loạt phim truyền hình kinh dị dài 52 tập do Nguyễn Chánh Tín đạo diễn. Hai tập này được đưa lên màn ảnh rộng nhằm huy động kinh phí cho các tập tiếp theo. Phim có Nguyễn Chánh Tín, Ngô Thanh Vân, Huy Khánh, Mạc Can. Điểm đặc biệt là phim không dùng ma để hù mà tạo hồi hộp theo phong cách Alfred Hitchcock. Đến nay nhiều người vẫn nhận xét hai tác phẩm này đủ sức cạnh tranh với nhiều phim kinh dị mới.
Cùng năm 2007, Mười xuất hiện với tư cách tác phẩm hợp tác Hàn Việt đầu tiên. Hãng Phim Phước Sang của Việt Nam và CJ Entertainment của Hàn Quốc cùng sản xuất. Trên màn ảnh là cô gái tên Mười và lời nguyền gắn liền với cô. Phim thu về gần 1,3 triệu USD tại thị trường nội địa, một con số đáng nể thời đó. Khán giả hưởng ứng đông đảo cả trong lẫn sau thời gian công chiếu. Tuy nhiên Mười cũng bị phê bình vì các nhân vật người Việt hiện diện ít ỏi, mờ nhạt. Vì thế, tác phẩm giống phim Hàn Quốc lấy bối cảnh Việt Nam hơn là câu chuyện của người Việt.
Một góc ít ai nhắc đến ở giai đoạn này là Ngôi nhà trong hẻm. Phim kể về bi kịch đôi vợ chồng trẻ mất con đầu lòng vì sảy thai. Sau đó, người vợ cư xử kỳ lạ và ngôi nhà bị lực bất thường. Người chồng phải chiến đấu để giải quyết bí mật của ngôi nhà. Câu chuyện lấy nỗi sợ từ chính đau thương gia đình, một hướng kể mà nhiều phim về sau vẫn đi lại.
Một khán giả trẻ hôm nay ngồi xem lại Mười sẽ nhận ra nhiều điều. Những cách kể về lời nguyền, về số phận người con gái mang oán khiếp, về không gian làng quê trong sương, đều thấy rõ dấu vết trong các phim ma Việt Nam ra rạp về sau. Cách kể ấy được kế thừa, dù chất phim hai nước trộn lẫn trong Mười vẫn là điểm gây tranh cãi.
Thay đổi chậm hơn là phần đề tài. Lời nguyền huyết ngải, còn gọi là RH108, do đạo diễn Bùi Thạc Chuyên thực hiện, lấy cảm hứng từ truyện ngắn Hoa Tử Đằng của nhà văn Phạm Hải Anh. Dàn diễn viên có Yu Dương, Thành Lộc, Phan Anh, Trịnh Minh Huy, Đỗ Văn Hoàng, và phim ra mắt báo chí đêm 5/1/2012. Đến Đoạt hồn năm 2014 do Trần Hàm đạo diễn, lần đầu một tác phẩm trong nước lấy đề tài ma mị, tín ngưỡng tâm linh vượt qua khâu kiểm duyệt để đến với khán giả. Phim được đánh giá có cốt truyện xuất sắc, cách kể lôi cuốn, góc quay đẹp, và đặc biệt ấn tượng với diễn viên nhí Thanh Mỹ.
Từ đây, con đường của phim ma Việt trên màn ảnh rộng mới thực sự thông suốt.
Dấu ấn của Quỷ nhập tràng
Không có cú nổ nào của chiếu rạp Việt Nam những năm gần đây lớn bằng Quỷ nhập tràng. Phim của đạo diễn Pom Nguyễn, dài 121 phút, khởi chiếu 7/3, cấm khán giả dưới 18, với Quang Tuấn, Khả Như, Hoàng Mèo, Vân Dung. Hai vợ chồng đóng quan tài ở vùng núi phải bán nhà, và khách đến xem phát hiện ngôi mộ lạ trên mảnh đất. Chất liệu là hiện tượng tâm linh đã lan truyền qua nhiều thế hệ người Việt, nên khán giả bước vào rạp với sẵn một nỗi rờn rợn quen thuộc.
Con số bán vé nói thay cho sức hút. Phim lập kỷ lục lượng vé chiếu sớm của phim kinh dị Việt với hơn 225.000 vé.6 Theo Box Office Vietnam, tính đến 10 giờ ngày 21/3, Quỷ nhập tràng đạt doanh thu hơn 128 tỷ đồng sau chưa đầy hai tuần công chiếu.6 Con số này vượt Ma da với 127 tỷ đồng, đưa phim lên vị trí phim kinh dị Việt doanh thu cao nhất mọi thời đại.7
Thành tích tiếp tục dày thêm. Phim là tác phẩm Việt thứ năm trong năm vượt mốc 100 tỷ đồng, sau Bộ tứ báo thủ, Nụ hôn bạc tỷ, Đèn âm hồn và Nhà gia tiên.7 Nhà sản xuất Nhất Trung công bố trên trang cá nhân rằng đây là phim kinh dị Việt có doanh thu cao nhất mọi thời đại và sẽ có phần hai.3 Cộng thêm 23 quốc gia mua bản quyền công chiếu, có thể nói Quỷ nhập tràng đã đưa dòng phim ma của Việt Nam ra rạp quốc tế theo đúng nghĩa đen.6
Bốn phim ma Việt Nam chiếu rạp đầu năm
Với người đi xem, điều thiết thực hơn cả kỷ lục là biết phim nào hợp với mình. Đầu năm vừa qua, chiếu rạp Việt Nam dồn dập bốn bộ phim ma gần như chiếm trọn lịch chiếu, mỗi phim một chất riêng. Đèn Âm Hồn của đạo diễn Hoàng Nam khởi chiếu ngày 7/2, tức Mùng 10 Tết, dài 101 phút, cấm khán giả dưới 18. Đây là tác phẩm đầu tay của ông, quay tại Cao Bằng, dựa trên truyện Chuyện Người Con Gái Nam Xương với bối cảnh làng quê miền Bắc thời phong kiến.
Tuần sau đó, Nhà Gia Tiên của đạo diễn kiêm diễn viên chính Huỳnh Lập ra rạp ngày 21/2, dài 1 giờ 57 phút, cũng dành cho người 18 tuổi trở lên, có Phương Mỹ Chi, Đào Anh Tuấn. Phim kể về Mỹ Tiên gặp lại linh hồn anh trai đã qua đời mười năm trước tại ngôi nhà cổ khi cô đi tìm ý tưởng quay video. Tiếp nối là Quỷ nhập tràng ngày 7/3, rồi Âm Dương Lộ của đạo diễn Hoàng Tuấn Cường ngày 28/3, dài 119 phút, giới hạn 16 tuổi trở lên. Hoàng Tuấn Cường vốn từng làm Nhà không bán, Vong nhi, và tiếp tục bám trụ thể loại kinh dị ngay thềm Tết.3
Bảng dưới đây xếp bốn phim theo ngày khởi chiếu, thời lượng và giới hạn tuổi, để gia đình dễ đối chiếu trước khi mua vé:
Chính bảng này giúp một gia đình có con tuổi teen chọn được Âm Dương Lộ, vì giới hạn 16 tuổi trở lên, trong khi ba phim kia đều cấm khán giả dưới 18. Người lớn muốn xem một mình hay với bạn bè thì ba lựa chọn còn lại mở rộng hơn, tùy thích cổ trang tâm linh hay chuyện làng quê rờn rợn.
Bốn phim ra rạp dày là một chuyện, thành công thương mại lại là chuyện khác. Đèn Âm Hồn và Nhà Gia Tiên đều đạt doanh thu trên 100 tỷ đồng.7 Quỷ nhập tràng cũng góp mặt trong nhóm phim Việt trăm tỷ của năm.6 Những con số ấy cho thấy mùa phim ma đầu năm là một trong những giai đoạn kinh doanh tốt nhất của phòng vé Việt.
Về chất lượng, Đèn Âm Hồn là một trong số ít phim ma Việt Nam chiếu rạp có điểm đánh giá chuyên môn được công bố. Trang Quân Điện Ảnh chấm 7/10, nhận xét kỹ xảo trên mức khá so với mặt bằng phim Việt, đặc biệt hiệu ứng biến thành bướm và khói, diễn viên diễn tròn vai, nhưng kịch bản còn một vài tình huống chưa hợp lý. Với các phim còn lại, người xem nên dựa vào phản hồi của khán giả sau vài ngày công chiếu thay vì chờ điểm số.
| Phim | Ngày khởi chiếu | Thời lượng | Giới hạn tuổi |
|---|---|---|---|
| Đèn Âm Hồn | 7/2 | 101 phút | 18+ |
| Nhà Gia Tiên | 21/2 | 1 giờ 57 phút | 18+ |
| Quỷ nhập tràng | 7/3 | 121 phút | 18+ |
| Âm Dương Lộ | 28/3 | 119 phút | 16+ |
Vì sao khán giả vẫn mê
Câu hỏi kinh điển của thể loại: người ta sợ ma, vậy sao vẫn xếp hàng mua vé? Nhà nghiên cứu Jeffrey Goldstein của Đại học Utrecht, Hà Lan, cho rằng con người thích cảm giác sợ hãi bởi họ ít khi trải qua nó. Theo quan niệm tâm lý được các chuyên gia nêu, người xem càng sợ ma càng thích phim kinh dị vì tò mò về những thứ chưa được chứng thực. Một người tự nhận nhát ma vẫn mua vé, đơn giản vì muốn biết nỗi sợ dân gian được dựng lên trên màn rộng ra sao. Còn một lý do vui được lưu truyền: có tin đồn cho rằng xem phim kinh dị giúp giảm cân, một cách trấn an đáng yêu để người thích thể loại này thuyết phục người đồng hành.
Số liệu phòng vé cho thấy cơn mê ấy không nhỏ. Hơn một nửa thị phần phim Việt trong năm thuộc về thể loại kinh dị, với khoảng 20 dự án ra mắt, mức kỷ lục.7 Đèn Âm Hồn và Nhà Gia Tiên đều đạt doanh thu trên 100 tỷ đồng.7 Vài năm qua, phim kinh dị Việt bùng nổ với hàng loạt tác phẩm đạt doanh thu trăm tỉ, trở thành át chủ bài của phòng vé. Theo báo Tuổi Trẻ, thể loại đang bước vào thời hoàng kim nhờ cách làm ít thoại mà nhiều hình ảnh, và biết biến nỗi sợ dân gian thành sản phẩm được nhiều nước mua bản quyền. Phim ma đã trở thành lực kéo chính của chiếu rạp Việt Nam, kéo theo dòng tiền và cả dàn diễn viên trẻ đổ vào thể loại.
Tuy nhiên, doanh thu cao chưa đồng nghĩa chất lượng. Theo công văn cảnh báo từ Cục Điện ảnh, các nhà làm phim bắt đầu thấm thía bài học: âm thanh to và hình ảnh dị hợm không còn đủ sức che đậy những kịch bản rỗng tuếch.3 Nhiều nhà phê bình chỉ thẳng rằng một số phim có cốt truyện lủng củng, diễn xuất thiếu thuyết phục.7 Các tác phẩm như Cù lao xác sống, Virus cuồng loạn là điển hình thất bại khi xử lý đề tài zombie tại Việt Nam.7
Khán giả giờ sành hơn trước, và cái giá của một kịch bản yếu là bị bỏ lại ở rạp rất nhanh.
Chọn phim theo gu của bạn
Thích cười hơn sợ thì phim ma hài là con đường an toàn. Đôi Mắt Âm Dương của đạo diễn Nhất Trung phát hành ngày 25/1, đúng Mùng 1 Tết, dài 101 phút, dành cho người 18 tuổi trở lên, với Thu Trang, Quốc Trường, Bảo Thanh, NSND Ngọc Giàu, Trung Dân. Phim kể về họa sĩ Trang mất trí nhớ sau tai nạn rồi bắt đầu nhìn thấy hình ảnh rùng rợn từ hồn ma Lisa, người hiến giác mạc cho cô. Trên IMDb, phim đạt 5,2/10. Sang phần hai của Làm Giàu Với Ma, tên đầy đủ là Làm Giàu Với Ma 2: Cuộc Chiến Hột Xoàn, phát hành 29/8/2025 và dài 125 phút. Trung Lùn đạo diễn, cùng nghệ sĩ ưu tú Hoài Linh, Tuấn Trần, Diệp Bảo Ngọc, La Thành, Võ Tấn Phát. Nhóm người trong phim vì chiếc nhẫn kim cương 9 tỷ đồng dấn thân phiêu lưu, pha trộn yếu tố tâm linh và đời thường. Với nhóm bạn sợ máu nhưng thích cười, dạng phim ma Việt Nam chiếu rạp pha hài như thế là chỗ khởi đầu hợp lý. Khi đã quen nhịp, họ có thể thử sang kinh dị thuần.
Thích không khí cổ trang, tâm linh đậm chất Việt thì Đèn Âm Hồn là lựa chọn có điểm đánh giá rõ ràng. Bên cạnh đó, dòng phim ma Việt Nam khai thác dân gian cùng hướng đáng để tìm xem. Cám của đạo diễn Trần Hữu Tấn dựa trên dị bản kinh dị của truyện Tấm Cám, đạt doanh thu 117 tỷ đồng và trở thành phim kinh dị cổ trang có doanh thu cao nhất mọi thời đại tại Việt Nam. Ma da của đạo diễn Nguyễn Hữu Hoàng cũng đi trên chất dân gian rờn rợn ấy.
Người mê chuyện bùa ngải nên tìm Đảo Độc Đắc, Tử Mẫu Thiên Linh Cái của đạo diễn Lê Bình Giang, một trong những phim chiếu rạp Việt Nam hay nhất năm 2022. Phim khai thác chủ đề bùa ngải, tâm linh trên hòn đảo chết, và được nhận định sẽ đáng sợ hơn nhiều so với Thất Sơn Lâm Linh hay chuỗi phim Thiên Linh Cái trước đó. Cùng hướng đó, Bóng đè kể về Yến, mỗi khi màn đêm buông xuống lại đi lại trong nhà và bắt gặp hình ảnh, tiếng cười kỳ dị của một người phụ nữ.
Riêng với kinh dị dân gian hiện đại, tên tuổi của đạo diễn Trần Hữu Tấn gần như là địa chỉ. Ông từng gây tiếng vang với Chuyện ma gần nhà, Bắc Kim Thang, Rừng thế mạng trên màn ảnh rộng, và gần đây ra mắt chuỗi phim Tết ở làng địa ngục.5 Tác phẩm Tiệm ăn của quỷ của đạo diễn Hàm Trần được phát hành trên Netflix toàn cầu từ ngày 26/1, cho người chưa tiện ra rạp một lựa chọn hợp pháp.3
Ai muốn tìm lại cảm giác cổ điển thì có tin mới: sau 15 năm, Mười, tác phẩm kinh dị đình đám một thời, đã xác nhận ra mắt phần tiếp theo. Xem lại bản gốc trước khi phần mới ra rạp là cách chuẩn bị thú vị cho người hâm mộ thể loại. Còn với người theo dõi diễn viên, màn ảnh sắp tới có góc nhìn mới. Trần Ngọc Vàng sẽ vào vai một ma cà rồng hiền lành, ôm quá khứ đau buồn, giấu thân phận để sống giữa loài người trong một phim điện ảnh sắp ra mắt. Anh cho biết đang tìm kiếm những kịch bản đánh đấm máu lửa và những câu chuyện ma mị đậm chất dân gian.1
Điều đáng mang theo
Ghép lại từ hơn tám mươi năm và cơn sốt gần đây, những phim ma Việt Nam chiếu rạp đáng xem nhất hiện có thể gọi tên. Quỷ nhập tràng dẫn về kỷ lục doanh thu thể loại.6 Đèn Âm Hồn có điểm 7/10 và chất cổ trang miền Bắc. Nhà Gia Tiên mang chất tâm linh hài gia đình, Đôi Mắt Âm Dương hợp người thích ma hài. Cùng Cám và Ma da cho người mê kinh dị dân gian.
Cách chọn cuối cùng vẫn nằm ở người xem. Trước khi mua vé cho cả nhà, nên đối chiếu giới hạn tuổi, rồi đọc phản hồi khán giả sau vài ngày công chiếu. Con số trăm tỷ nói về sức hút của phòng vé, chưa nói lên chất lượng. Trải nghiệm ngồi trong rạp, tay nắm tay người bên cạnh, mới là thứ khiến người ta nhớ mãi một bộ phim ma Việt.
Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.
Nguồn tham khảo
- ‘Nam thần màn ảnh Việt’ Trần Ngọc Vàng muốn đóng phim thuần hành động và phim ma Việt Nam (svvn.tienphong.vn) ↩
- Xây dựng hệ sinh thái cho điện ảnh Việt Nam (nhandan.vn) ↩a ↩b
- Tin tức, sự kiện liên quan đến phim kinh di viet (cuoi.tuoitre.vn) ↩a ↩b ↩c ↩d
- Khó hiểu: Tại sao càng sợ ma, chúng ta lại càng thích xem phim kinh dị? (hoahoctro.tienphong.vn)
- Đạo diễn Trần Hữu Tấn ra mắt series phim kinh dị 'Tết ở làng địa ngục' (thanhnien.vn) ↩
- "Quỷ nhập tràng" - phim kinh dị Việt doanh thu cao nhất từ trước đến nay (sggp.org.vn) ↩a ↩b ↩c ↩d ↩e ↩f ↩g
- Phim kinh dị Việt: Doanh thu hàng trăm tỉ, chất lượng có xứng tầm? (cuoi.tuoitre.vn) ↩a ↩b ↩c ↩d ↩e ↩f ↩g
- Sau 15 năm, “Mười” - tác phẩm kinh dị đình đám một thời xác nhận ra mắt phần 2 (hoahoctro.tienphong.vn)