Phạt tới 10 triệu khi dùng sai thẻ căn cước, nhận phát thẻ tại nhà

Từ giữa tháng 12, thẻ căn cước được quản lý chặt hơn trước. Chính phủ ban hành Nghị định 282/2025/NĐ-CP, gom toàn bộ quy định phạt hành chính trong những lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội, thay văn bản 144/2021/NĐ-CP. Nghị định có hiệu lực từ ngày 15/12/2025, riêng Điều 14 áp dụng từ đầu năm sau. Văn bản cũ chưa có hành vi vi phạm nào về căn cước điện tử, định danh và xác thực điện tử.^{66 Điểm mới của Nghị định số 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòn (canhsatquanlyhanhchinh.gov.vn)} Nghị định mới bổ sung phần này cho khớp với Luật Căn cước 2023.⁶

Mức phạt cũng tăng rõ rệt. Khung tiền phạt tối đa được nâng lên không quá 1,5 lần đối với 47 hành vi, và từ trên 1,5 lần đến 2 lần đối với 68 hành vi.^{66 Điểm mới của Nghị định số 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòn (canhsatquanlyhanhchinh.gov.vn)} Con số này tính đến mức lương cơ sở tăng khoảng 1,57 lần và thu nhập bình quân đầu người tăng khoảng 1,29 lần.⁶ Ai quen với mức 300.000 đến 500.000 đồng cho những lỗi vặt khi dùng căn cước thì giờ phải cập nhật lại toàn bộ. Mọi thứ thay đổi, từ khâu phát thẻ căn cước đến việc dùng thẻ hằng ngày, kèm cả nhóm lỗi trên môi trường điện tử.

Phát thẻ căn cước xong, dùng sai vẫn phạt

Theo nghị định mới, không xuất trình thẻ căn cước khi có yêu cầu, không nộp thẻ khi phải nộp, hay không làm đúng thủ tục cấp, đổi, cấp lại thẻ đều bị phạt từ 500.000 đến 1.000.000 đồng. Đây là nhóm nhẹ nhất, gồm những thói quen quen thuộc hằng ngày.

Lỗi quên đổi thẻ nằm ngay trong nhóm đó. Theo quy định về cấp đổi, thẻ căn cước cần được làm lại khi công dân đủ 25, 40 và 60 tuổi, khi thẻ hư hỏng không dùng được, khi thay đổi thông tin về họ, chữ đệm, tên, đặc điểm nhân dạng. Thẻ cũng phải đổi khi xác định lại giới tính, quê quán, khi có sai sót thông tin hoặc theo yêu cầu của công dân. Đủ tuổi cấp đổi mà cứ dùng thẻ cũ đi làm giấy tờ, người đó chỉ bị cảnh cáo hoặc chịu mức 500.000 đến 1.000.000 đồng.

Nặng hơn là khung từ 2.000.000 đến 4.000.000 đồng. Nhóm này gồm chiếm đoạt, sử dụng trái phép thẻ căn cước, căn cước điện tử, giấy chứng nhận căn cước hay giấy xác nhận số định danh cá nhân đã hủy của người khác.^{33 Làm giả, cho thuê, cầm cố thẻ căn cước công dân bị phạt đến 10 triệu đồng (conganthanhhoa.gov.vn)} Ngoài ra còn có tẩy xóa, sửa chữa làm sai lệch nội dung thẻ; hủy hoại, cố ý làm hư hỏng thẻ; và không nộp lại thẻ khi bị thôi hoặc bị tước quốc tịch.^{44 Từ 15/12, không thực hiện đúng quy định về cấp đổi thẻ căn cước sẽ bị phạt đến bao nhiêu tiền? (hdndtuyenquang.gov.vn)} Trước đây, những hành vi này chỉ bị phạt từ 1.000.000 đến 2.000.000 đồng, nghĩa là mức mới đã tăng gấp đôi.^{11 Bị phạt đến 6 triệu đồng khi dùng thẻ căn cước sai quy định, thông tin ai cũng nên biết để không mất tiền oan (phapluat.suckhoedoisong.vn)}

Khung từ 4.000.000 đến 8.000.000 đồng dành cho hành vi làm giả dữ liệu hoặc dùng dữ liệu giả để xin cấp thẻ căn cước, căn cước điện tử, giấy chứng nhận căn cước. So với quy định cũ, nhóm hành vi ấy trước chịu phạt từ 4.000.000 đến 6.000.000 đồng.^{11 Bị phạt đến 6 triệu đồng khi dùng thẻ căn cước sai quy định, thông tin ai cũng nên biết để không mất tiền oan (phapluat.suckhoedoisong.vn)} Khai thông tin, tài liệu sai sự thật để được cấp các loại giấy tờ này cũng nằm trong nhóm.^{44 Từ 15/12, không thực hiện đúng quy định về cấp đổi thẻ căn cước sẽ bị phạt đến bao nhiêu tiền? (hdndtuyenquang.gov.vn)}

Nặng nhất là khung 8.000.000 đến 10.000.000 đồng.^{44 Từ 15/12, không thực hiện đúng quy định về cấp đổi thẻ căn cước sẽ bị phạt đến bao nhiêu tiền? (hdndtuyenquang.gov.vn)} Nhóm này gồm việc sử dụng thẻ căn cước đã hết giá trị để thực hiện hành vi trái pháp luật, dùng thẻ căn cước giả, cầm cố, nhận cầm cố thẻ và thuê, cho thuê thẻ căn cước.⁴ Quy định cũ chỉ phạt nhóm thế chấp, cầm cố, mua bán, thuê cho thuê, mượn cho mượn thẻ và dùng thẻ giả ở mức tối đa 6 triệu đồng. Tưởng tượng một người đưa thẻ căn cước của mình cho bạn thân đi đăng ký thuê bao điện thoại hộ. Cho thuê thẻ như vậy bị phạt tới 10 triệu đồng theo quy định mới, tăng gần gấp đôi so với khung cũ.^{33 Làm giả, cho thuê, cầm cố thẻ căn cước công dân bị phạt đến 10 triệu đồng (conganthanhhoa.gov.vn)}

Tiền phạt chưa phải là tất cả. Ngoài phạt tiền, các hành vi tẩy xóa sửa chữa, hủy hoại thẻ, làm giả dữ liệu, sử dụng thẻ giả, cầm cố, thuê cho thuê thẻ còn bị tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính. Người vi phạm còn chịu buộc nộp lại các loại thẻ, giấy tờ căn cước nêu trên, cùng số lợi bất hợp pháp có được do cầm cố, nhận cầm cố hoặc thuê, cho thuê thẻ. Tổ chức vi phạm cùng một hành vi thì mức phạt tiền gấp hai lần mức phạt đối với cá nhân.^{44 Từ 15/12, không thực hiện đúng quy định về cấp đổi thẻ căn cước sẽ bị phạt đến bao nhiêu tiền? (hdndtuyenquang.gov.vn)}

Lỗi với tài khoản định danh điện tử VNeID

Lần đầu, tài khoản định danh điện tử bị đưa vào diện xử phạt, điều mà văn bản trước đây hoàn toàn chưa có. Nền tảng được nhắc đến là VNeID, ứng dụng ra mắt ngày 10/9/2021 để khai báo y tế và di chuyển nội địa lúc dịch COVID-19 còn nặng. Đến tháng 8/2022, nó trở thành ứng dụng công dân số quốc gia.^{55 VNeID (Wikipedia)} Người dùng vào ứng dụng bằng tài khoản định danh do Bộ Công an cấp, gắn với căn cước công dân gắn chip.⁵ Tài khoản có hai mức định danh, trong đó mức 2 cần sự xác nhận của chính quyền địa phương.⁵ Vì tài khoản gắn với toàn bộ dữ liệu của một người nên các quy định phạt cũng chia theo mức độ xâm phạm.

Nhóm nhẹ nhất phạt tiền từ 500.000 đến 1.000.000 đồng cho hành vi không thực hiện đúng quy định về cấp tài khoản định danh điện tử cho cá nhân. Bước lên một nấc là khung 3.000.000 đến 4.000.000 đồng, áp dụng cho các hành vi như cố ý không cung cấp thông tin, tài liệu để được cấp tài khoản; dùng tài khoản định danh điện tử giả của cá nhân; mua, bán, thuê, cho thuê tài khoản của cá nhân; làm giả tài khoản định danh điện tử của cá nhân.

Khung 4.000.000 đến 8.000.000 đồng dành cho hành vi sử dụng trái phép, chiếm đoạt tài khoản định danh điện tử của cá nhân, mượn tài khoản để thực hiện hành vi trái pháp luật, hoặc cho mượn tài khoản để người khác vi phạm. Kịch bản hay gặp: một người đưa tài khoản định danh mức 2 đã kích hoạt cho người quen đi đăng ký dịch vụ công hộ. Nếu người mượn dùng tài khoản đó làm trái quy định, cả người cho mượn lẫn người mượn đều có thể rơi vào khung phạt này.

Ở nhóm cao nhất, làm giả tài khoản định danh điện tử của tổ chức hoặc dùng tài khoản giả của tổ chức bị phạt từ 8.000.000 đến 10.000.000 đồng. Riêng lĩnh vực dịch vụ xác thực điện tử, giả mạo hồ sơ đề nghị cấp Giấy xác nhận đủ điều kiện kinh doanh hoặc tẩy xóa sửa chữa làm sai lệch nội dung giấy này bị phạt từ 20.000.000 đến 30.000.000 đồng. Hoạt động dịch vụ xác thực điện tử xâm phạm an ninh, quốc phòng, tạo lập ứng dụng định danh quốc gia giả hay sử dụng Giấy xác nhận giả bị phạt từ 30.000.000 đến 40.000.000 đồng. Ngoài phạt tiền, người vi phạm về tài khoản định danh còn chịu tịch thu tang vật, phương tiện như điện thoại, máy tính dùng để vi phạm, hoặc bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.^{77 Từ 15-12, làm giả tài khoản định danh điện tử bị phạt đến 10 triệu đồng (tuoitre.vn)}

Dùng đúng để không mất tiền oan

Nguyên tắc đầu tiên: xuất trình thẻ khi cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền yêu cầu, vì không xuất trình thuộc nhóm bị cảnh cáo hoặc phạt 500.000 đến 1.000.000 đồng. Đổi lại, người dân cũng có quyền rõ ràng khi làm thủ tục. Theo Điều 20 Luật Căn cước 2023, thẻ căn cước có giá trị chứng minh về căn cước và các thông tin đã tích hợp để thực hiện thủ tục hành chính, dịch vụ công, giao dịch và hoạt động khác trên lãnh thổ Việt Nam. Khi người dân xuất trình thẻ theo yêu cầu thì bên yêu cầu không được đòi thêm giấy tờ hoặc thông tin đã in, tích hợp trên thẻ.^{11 Bị phạt đến 6 triệu đồng khi dùng thẻ căn cước sai quy định, thông tin ai cũng nên biết để không mất tiền oan (phapluat.suckhoedoisong.vn)} Ngoại lệ duy nhất là thông tin đã thay đổi, khi đó cần giấy tờ có giá trị pháp lý chứng minh.¹

Tình huống này không hiếm: một người đến làm thủ tục hành chính, đã xuất trình thẻ căn cước gắn chip nhưng vẫn bị yêu cầu đưa thêm giấy xác nhận những thông tin vốn có sẵn trên thẻ. Khi đó, người dân có quyền từ chối vì quy định cấm đòi giấy tờ trùng lặp. Về phía mình, việc cần nhớ là chủ động cấp đổi thẻ khi đủ 25, 40, 60 tuổi, khi thẻ hư hỏng, khi thay đổi thông tin về họ, chữ đệm, tên, đặc điểm nhân dạng, xác định lại giới tính, quê quán hay có sai sót thông tin trên thẻ. Còn trong trường hợp mất thẻ hoặc được trở lại quốc tịch Việt Nam, công dân phải làm hồ sơ xin cấp lại thẻ căn cước công dân.

Từ ngày 1/7/2024 khi Luật Căn cước có hiệu lực, người dân có thể làm thủ tục cấp, cấp đổi, cấp lại thẻ căn cước theo hai cách. Một là trực tiếp tại cơ quan quản lý căn cước.^{22 Bưu điện chuyển phát thẻ căn cước đến tận tay người dân (vtv.vn)} Hai là trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia, trang thông tin của Bộ Công an và ứng dụng VNeID, rồi đăng ký nhận thẻ tại địa chỉ qua dịch vụ chuyển phát của Bưu điện.² Đi đúng các đường này giúp tránh hẳn lỗi không làm đúng thủ tục cấp, cấp đổi, cấp lại thẻ, vốn chịu cảnh cáo hoặc phạt 500.000 đến 1.000.000 đồng.

Những đường đỏ cần ghi nhớ là không cho thuê, cầm cố thẻ, vì khung phạt 8.000.000 đến 10.000.000 đồng kèm tịch thu tang vật và buộc nộp lại lợi bất hợp pháp. Việc cho người khác mượn thẻ, dù nghị định mới không liệt kê riêng hành vi này, vẫn tiềm ẩn rủi ro khi thẻ rơi vào tay người dùng trái phép. Hành vi chiếm đoạt, sử dụng trái phép thẻ của người khác bị phạt 2.000.000 đến 4.000.000 đồng.^{44 Từ 15/12, không thực hiện đúng quy định về cấp đổi thẻ căn cước sẽ bị phạt đến bao nhiêu tiền? (hdndtuyenquang.gov.vn)} Khi nhận thẻ mới, người dân được đăng ký nhận tại địa chỉ qua dịch vụ chuyển phát thẻ căn cước của Bưu điện trên tinh thần hoàn toàn tự nguyện, tiết kiệm thời gian đi lại. Bưu điện Việt Nam là doanh nghiệp duy nhất thực hiện việc phát thẻ căn cước đến tận tay qua Dịch vụ Bưu chính công ích.^{22 Bưu điện chuyển phát thẻ căn cước đến tận tay người dân (vtv.vn)} Người dân không nên tiếp nhận hay đăng ký dịch vụ này qua các kênh thông tin không tin cậy để tránh rò rỉ thông tin cá nhân; thắc mắc về dịch vụ thì gọi hotline 1900545481.

Thói quen an toàn cuối cùng giản dị mà quan trọng: thẻ căn cước và tài khoản định danh chỉ dùng cho chính chủ, không đưa cho người khác sử dụng dưới mọi hình thức.

Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.

Nguồn tham khảo

• Bị phạt đến 6 triệu đồng khi dùng thẻ căn cước sai quy định, thông tin ai cũng nên biết để không mất tiền oan (phapluat.suckhoedoisong.vn) ↩^a ↩^b ↩^c ↩^d
• Bưu điện chuyển phát thẻ căn cước đến tận tay người dân (vtv.vn) ↩^a ↩^b ↩^c
• Làm giả, cho thuê, cầm cố thẻ căn cước công dân bị phạt đến 10 triệu đồng (conganthanhhoa.gov.vn) ↩^a ↩^b
• Từ 15/12, không thực hiện đúng quy định về cấp đổi thẻ căn cước sẽ bị phạt đến bao nhiêu tiền? (hdndtuyenquang.gov.vn) ↩^a ↩^b ↩^c ↩^d ↩^e ↩^f
• VNeID (Wikipedia) ↩^a ↩^b ↩^c
• Điểm mới của Nghị định số 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòn (canhsatquanlyhanhchinh.gov.vn) ↩^a ↩^b ↩^c ↩^d
• Từ 15-12, làm giả tài khoản định danh điện tử bị phạt đến 10 triệu đồng (tuoitre.vn) ↩