Ngày lễ độc thân 11/11 là gì, vì sao giới trẻ Việt háo hức săn sale

Một dịp mua sắm đủ sức kéo cả tiền kỹ thuật số vào cuộc chơi chắc chắn không còn là chuyện nhỏ. Việc JD.com mở thanh toán bằng đồng nhân dân tệ kỹ thuật số trong mùa lễ độc thân 2021 là một ví dụ: tính đến ngày 11/11, đã có hơn 100.000 người dùng e-CNY trên ứng dụng của nền tảng này.

Vậy ngày 11/11 là gì? Đó là ngày lễ độc thân, khởi nguồn từ Trung Quốc, còn được gọi là Quang côn tiết hay Ngày Song Thập Nhất.^{11 Ngày lễ độc thân 11.11 bắt nguồn từ đâu? (cafebiz.vn)} Trải qua hơn ba thập kỷ, dịp lễ tự phát của giới trẻ đã biến thành ngày hội mua sắm ngoại tuyến và trực tuyến lớn nhất trên thế giới.^{66 Ngày lễ độc thân (Wikipedia)} Tại Việt Nam, giới trẻ cũng háo hức lập hội canh sale mỗi khi đến mùa.

Nguồn gốc ngày lễ độc thân

Muốn hiểu ngày 11/11 là gì, phải trở về ngày 11/11/1990, khi một số học sinh tại Đại học Nam Kinh, Trung Quốc tập hợp để ăn mừng sự cô đơn của mình.^{11 Ngày lễ độc thân 11.11 bắt nguồn từ đâu? (cafebiz.vn)} Họ chọn ngày này vì nó gồm 4 chữ số 1, trông giống 4 cây gậy xếp liền nhau.¹ Người Trung Quốc gọi tình trạng độc thân là quang côn, nên dịp này mang tên Quang côn tiết; có nơi còn gọi vui là ngày toàn gậy.¹

Ban đầu, chỉ các nam thanh niên trẻ đứng ra cử hành, vì thế ngày này còn có tên gọi Ngày Cử nhân.^{66 Ngày lễ độc thân (Wikipedia)} Về sau, cả hai giới đều tham gia kỷ niệm rộng rãi. Cách ăn mừng giản dị: những người độc thân thường tụ tập ăn uống, uống rượu và vui chơi cùng nhau để quên đi sự cô đơn, đồng thời cầu mong sớm tìm được người yêu.^{11 Ngày lễ độc thân 11.11 bắt nguồn từ đâu? (cafebiz.vn)}

Đáng lưu ý là ngày lễ độc thân vốn không phải ngày lễ truyền thống của người Trung Hoa, cũng không phải lễ hội du nhập từ văn hóa nước ngoài. Nó là một ngày lễ tự phát, do chính giới trẻ Trung Quốc nghĩ ra và lan truyền từ trường học ra ngoài xã hội. Từ một buổi tụ tập của vài sinh viên, ý tưởng ấy đã đi xa hơn nhiều so với những gì người khởi xướng tưởng tượng.

Cần nói thêm: ngày 11/11 không nằm trong danh mục lễ được công nhận chính thức ở Trung Quốc. Không có nghi thức chung, không có ngày nghỉ, ai muốn kỷ niệm thế nào thì kỷ niệm. Sức sống của dịp này đến từ chỗ nó chạm đúng tâm lý của người trẻ: một ngày dành riêng cho bản thân, không cần chờ ai nhớ tới.

Từ tự thưởng đến hội mua sắm

Mọi thứ đổi khác từ năm 2009, khi Alibaba đưa ngày 11/11 vào danh mục các dịp lễ, tết để chạy chương trình khuyến mãi, mua sắm trên nền tảng của mình.^{11 Ngày lễ độc thân 11.11 bắt nguồn từ đâu? (cafebiz.vn)} Ngay mùa đầu tiên, Alibaba đã mời người tiêu dùng tự tặng quà cho chính mình, biến mua sắm thành cách ăn mừng dịp này. Ý tưởng tự thưởng cho bản thân rất hợp với tinh thần của ngày lễ: người độc thân không cần chờ ai tặng quà.

Thị trường lập tức có đối thủ nối bước. JD.com nhanh chóng áp dụng khuyến mãi nhân ngày 11/11 và đạt doanh thu lớn; đến năm 2015, Amazon cũng tung ra chiến dịch khuyến mãi quy mô lớn.^{11 Ngày lễ độc thân 11.11 bắt nguồn từ đâu? (cafebiz.vn)} Một ngày tự phát của sinh viên từ đó trở thành cuộc đua doanh thu của các nền tảng lớn nhất thế giới.

Riêng chuyện ai là người khởi xướng việc biến ngày 11/11 thành ngày mua sắm thì các nguồn lại ghi khác nhau. Wikipedia ghi người đứng sau ý tưởng là Trương Dũng (Daniel Zhang), khi ấy là lãnh đạo điều hành của Alibaba. Ông đưa ra kế hoạch biến ngày này thành kỳ nghỉ mua sắm xuyên suốt 24 giờ, kèm chiết khấu trực tuyến và hoạt động giải trí ngoại tuyến.^{66 Ngày lễ độc thân (Wikipedia)} Trong khi đó, nhiều nguồn báo chí ghi lại rằng tỉ phú Jack Ma là người đưa ngày 11/11 vào danh mục khuyến mãi của Alibaba từ năm 2009.^{11 Ngày lễ độc thân 11.11 bắt nguồn từ đâu? (cafebiz.vn)} Chưa có nguồn đối chiếu độc lập nào xác nhận dứt khoát ai là người trực tiếp khởi xướng, nên khi kể lại câu chuyện này, nên giữ cả hai cách nói thay vì khẳng định một phía.

Ảnh minh họa được tạo bằng AI

Doanh thu kỷ lục qua các năm

Con số doanh thu của mùa lễ độc thân tăng lên thấy rõ qua từng năm. Năm 2017, Alibaba đạt doanh thu vượt 168,2 tỉ nhân dân tệ, tương đương 25,4 tỉ USD.^{66 Ngày lễ độc thân (Wikipedia)} Cùng mùa lễ đó, JD.com thu về 19,1 tỉ USD, và tổng cộng người Trung Quốc chi 44,5 tỉ USD.⁶ Năm 2018, người mua hàng của Alibaba chi tổng cộng vượt 213,5 tỉ nhân dân tệ, tương đương 30,7 tỉ USD.⁶ Năm 2019, Alibaba tuyên bố tổng lượng hàng hóa cho toàn bộ mùa lễ đạt 268,4 tỉ nhân dân tệ, tức 38,4 tỉ USD, tăng 26% so với năm trước.⁶

Mốc đỉnh được ghi nhận vào năm 2021, khi cả Alibaba và JD cùng lập kỷ lục doanh thu cho trọn mùa lễ độc thân, đạt 139 tỉ USD.^{66 Ngày lễ độc thân (Wikipedia)} Cũng trong năm đó, JD.com lần đầu chấp nhận thanh toán bằng đồng nhân dân tệ kỹ thuật số trên ứng dụng của mình.^{22 Tiền kỹ thuật số Trung Quốc được chấp nhận trên nền tảng thương mại điện tử JD trong Ngày lễ độc thân (tapchikinhtetaichinh.vn)}

Có năm mùa lễ cũng có lúc chùng xuống. Cùng mùa lễ ấy, ngày hội mua sắm 11/11 ở Trung Quốc trở nên trầm lắng do dịch Covid-19 và cảnh báo về bưu kiện chứa SARS-CoV-2. Riêng doanh thu năm 2020 đạt khoảng 500 tỉ nhân dân tệ, tức hơn 78 tỉ USD. Dù vậy, vị trí của dịp này trong bản đồ mua sắm thế giới chưa hề lay chuyển.

Sàn Việt Nam vào cuộc 11/11

Với người mua hàng Việt, dịp này đã rõ: một mùa ưu đãi mà các sàn thương mại điện tử lớn như Tiki, Lazada, Shopee đồng loạt tung ra để kích thích khách mua.^{44 Chợ mạng tấp nập, người người lập hội săn sale ngày hội mua sắm 11/11 (cafef.vn)} Các thương hiệu công nghệ như Apple, Sony, Samsung giảm giá sản phẩm với mức giảm cao nhất lên đến 50%.⁴ Riêng thời trang, Nike và Adidas giảm sâu 30-40%, kèm hình thức mua 2 tặng 1.⁴

Mỗi sàn chọn một cách hút khách riêng. Shopee chạy Flash sale giảm giá 30-50%, kèm voucher trị giá 999.000 đồng và 119.000 đồng.^{44 Chợ mạng tấp nập, người người lập hội săn sale ngày hội mua sắm 11/11 (cafef.vn)} Tiki tung coupon 1 triệu đồng, giảm giá 50%, có cả đồng giá 11.000 đồng và miễn phí vận chuyển.⁴ Lazada thì có voucher bonus 800.000 đồng, trợ giá lên tới 3 triệu đồng, và dồn deal lớn vào hai khung giờ 12h và 20h.⁴ Ba nền tảng, ba kiểu khuyến mãi, người mua chỉ cần chọn đúng chỗ có món mình cần.

Các hãng công nghệ cũng tự đứng ra chạy chương trình riêng. Xiaomi triển khai khuyến mại lên đến 50% trên Lazada và Shopee nhân dịp 11/11, kèm voucher mua sắm 10%, miễn phí vận chuyển và trả góp 0%. Vài mức giá cụ thể trong dịp đó: Redmi 12C bản 3+32GB giảm 50% còn 1.610.000 đồng, Redmi Note 12 bản 4+128GB giảm 31% còn 3.450.000 đồng, Xiaomi Smart Band 8 giảm 21% còn 782.000 đồng. Chênh lệch giữa giá gốc và giá sale đủ để nhiều người chốt đơn ngay trong đêm.

Đồ điện tử giảm, hàng gia dụng cũng giảm sâu. Một gian hàng máy lọc nước chính hãng trên Lazada khuyến mãi máy lọc nước giảm giá lên đến 49%, kèm voucher 200.000 đồng và tặng bộ lọc vòi sen trị giá 1.150.000 đồng khi mua máy.

Shopee ghi nhận doanh thu toàn cầu đạt kỷ lục 1 tỉ USD trong ngày 11/11; tại Việt Nam, nền tảng này ghi nhận 722 triệu lượt tương tác và 603 triệu lượt xem livestream qua Shopee Live.^{55 Shopee lập kỷ lục mới, cán mốc doanh thu toàn cầu 1 tỷ USD trong ngày 11-11 (sggp.org.vn)} Số sản phẩm bán ra qua kênh livestream tăng gấp 44 lần trong ngày 11/11. Theo ông Trần Tuấn Anh, Giám đốc Điều hành Shopee Việt Nam, con số doanh thu này cho thấy việc đầu tư mạnh cho livestream đã đi đúng hướng.

Các sàn lớn vào cuộc, giới bán hàng nhỏ cũng không đứng ngoài. Nhiều shop online trên mạng xã hội chạy khuyến mãi giảm giá 15-30%, thậm chí giảm sâu 40% vào đúng ngày 11/11. Anh Trần Triệu Long, chủ một cửa hàng quần áo ở quận Hà Đông, chạy khuyến mãi từ ngày 7/11 với mức giảm 15-30% và dự tính giảm 40% vào đúng ngày 11/11. Người tiêu dùng Việt cũng lập các hội nhóm canh sale trên Facebook với quy mô hàng nghìn người, cùng chia sẻ kinh nghiệm và canh khung giờ ưu đãi.

Kinh nghiệm săn sale hữu ích

Người lần đầu tham gia thường loay hoay ngoài chuyện giảm giá, và bí quyết nằm ở khâu chuẩn bị. Mùa sale dồn ưu đãi vào vài giờ nên người có kinh nghiệm thường lên kế hoạch trước, theo các mẹo được ghi lại từ giới mua sắm.

Chuyện thanh toán là chỗ dễ bỏ sót ưu đãi nhất. Ví điện tử AirPay liên kết với Shopee từng có voucher giảm trực tiếp 80.000 đồng cho lần đầu thanh toán, kèm 4 mã miễn phí vận chuyển. Mức ưu đãi khác là giảm 50.000 đồng cho lần đầu nạp thẻ điện thoại và hoàn tới 20.000 Shopee Xu mỗi tháng. Những khoản nhỏ cộng lại cũng đáng kể khi mua nhiều món trong một đơn.

• Liệt kê danh sách món đồ cần mua trước để tiết kiệm thời gian khi vào sàn.
• Gia nhập hội nhóm săn sale trên mạng xã hội để nắm nhanh thông tin khuyến mãi.
• Tận dụng ưu đãi mua số lượng nhiều như tặng thêm sản phẩm, giảm thêm chi phí.
• Đừng bỏ lỡ mã giảm giá và voucher freeship từ các nền tảng mua sắm.
• Thanh toán qua ví điện tử để nhận thêm khuyến mãi.

Độc thân qua các thời kỳ

Việc một ngày mang tên người độc thân được đón náo nhiệt như hôm nay là chuyện mới mẻ so với lịch sử. Ngày xưa, sống độc thân chủ yếu gắn với tôn giáo: người ta tự nguyện thề không kết hôn để dồn hết cho đức tin. Người La Mã cổ đại thậm chí coi sống độc thân là thác loạn tâm thần và phải chịu tiền phạt. Văn hóa Ấn Độ cổ lại khuyến khích khổ hạnh và độc thân ở giai đoạn sau của cuộc đời, sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ xã hội.

Ở Việt Nam hôm nay, ngày 11/11 mang nhiều tầng nghĩa cùng lúc. Nhiều cặp đôi chọn ngày này làm ngày cưới vì tin rằng nó mang lại may mắn. Dịp này cũng là lúc lan truyền những lời chúc dành cho người độc thân, chúc sớm gặp được người vừa ý hoặc chúc một mình vẫn vui. Ai muốn tra ngày âm dương để chọn ngày cưới hay nhớ dịp quan trọng có thể dùng công cụ Đổi ngày âm dương trên nền tảng Chúc Mừng Năm Mới.

Một ngày không có trong danh mục lễ

Một ngày tự phát của sinh viên lại hút được lượng người mua sắm khổng lồ trên toàn cầu. Sức nặng của nó nằm ở số người tham gia, chứ không nằm ở tên gọi hay nghi thức.

Nếu bạn muốn theo dõi các dịp đặc biệt khác trong năm, có thể xem thêm các bài khác trong chuyên mục Âm lịch của nền tảng Chúc Mừng Năm Mới, hoặc tra nhanh ngày tháng bằng trang Lịch vạn niên.

Nhớ nhanh

• Ngày 11/11 là gì: ngày lễ độc thân, khởi nguồn từ sinh viên Đại học Nam Kinh năm 1990, gọi là Quang côn tiết vì 4 chữ số 1 giống 4 cây gậy.
• Từ năm 2009, Alibaba biến dịp này thành lễ khuyến mãi; ai khởi xướng vẫn còn hai cách ghi khác nhau giữa các nguồn.
• Săn sale 11/11 nhớ: lập danh sách đồ, vào hội nhóm canh sale, giữ mã giảm giá và thanh toán qua ví điện tử.

Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.