11/11 là ngày gì? Ngày độc thân và đại tiệc mua sắm lớn nhất thế giới

Đến giữa tháng Mười Một, hộp thư khuyến mãi và mạng xã hội cùng dồn dập một câu hỏi: 11/11 là ngày gì. Người độc thân nhắc nhau đi chơi, người mua sắm lùng mã giảm giá, một số cặp đôi lại chọn đúng ngày 11/11 để cưới. Cùng một mốc lịch mà mang ba bộ mặt khác nhau.

Nguyên nhân nằm ở chính cách viết ngày này: bốn con số 1 đứng cạnh nhau, gợi liên tưởng đến sự cô đơn, lẻ loi của người chưa có đôi. Từ hình ảnh bốn cây gậy thẳng đứng ấy, giới trẻ Trung Quốc tạo ra một ngày lễ riêng cho người độc thân. Về sau, các sàn bán hàng trực tuyến biến nó thành phiên chợ lớn nhất năm.^{33 Ngày 11/11 tại sao gọi là Ngày độc thân? (cafebiz.vn)}

Bốn số 1 và nguồn gốc

Trong đời sống giới trẻ, 11/11 là Ngày lễ độc thân, do chính người trẻ tự nghĩ ra, không phải lễ truyền thống hay lễ du nhập từ nước ngoài. Người Trung Quốc gọi là Quang côn tiết, nghĩa là ngày của những người sống một mình.^{88 Black Day (Wikipedia)} Tên khác là Song thập nhất, nghĩa là hai số 11 đứng cạnh nhau. Bốn nét gạch trong cách viết ngày này được coi như bốn cây gậy, tượng trưng cho sự lẻ loi của người chưa có bạn đời.

Về nguồn gốc, câu chuyện được kể nhiều nhất là bốn sinh viên nam ở ký túc xá Đại học Nam Kinh lấy ngày 11.11 làm kỷ niệm sự độc thân của mình. Ban đầu chỉ là chuyện riêng trong nhóm, dần lan ra khắp trường rồi sang các trường đại học khác. Năm ra đời vẫn chưa thống nhất giữa các nguồn. Nhiều nguồn ghi ý tưởng thuộc về một nhóm sinh viên Trung Quốc vào năm 1990, nguồn khác truy về Đại học Nam Kinh năm 1993.^{88 Black Day (Wikipedia)} Điểm chung của các cách kể là nơi sinh ra đều ở Nam Kinh, người khởi xướng đều là sinh viên, chứ không phải một tổ chức hay thương hiệu nào.

Ngày độc thân 11/11 có những lệ riêng khá vui.^{44 Người trẻ tận hưởng ngày ‘độc thân’ 11/11 (vtv.vn)} Ở một số địa phương Trung Quốc, người độc thân ăn kẹt hồ lô hoặc bánh quẩy, và chọn số chiếc theo ý nghĩa. Quẩy có hình dạng giống con số 1, nên ăn hai hay bốn chiếc tùy người muốn sớm có đôi hay tiếp tục sống tự do. Ngoài ra, giới trẻ độc thân còn tổ chức tụ tập, ăn uống, vui chơi, ca hát. Có nhóm hẹn hò giấu mặt, thậm chí có người chọn chính ngày này để làm đám cưới.

Chuyện độc thân trong lịch sử lại từng mang nghĩa nặng nề hơn nhiều. Người La Mã cổ đại coi sống độc thân là thác loạn tâm thần và phải chịu tiền phạt, ngoại lệ duy nhất là các nữ tư tế trinh nữ Vestal. Văn hóa Ấn Độ cổ thì khuyến khích khổ hạnh và độc thân ở giai đoạn sau của cuộc đời, sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ xã hội. Đặt bên cạnh những quan niệm ấy, ngày lễ của sinh viên Nam Kinh nhẹ nhõm hơn hẳn: sống một mình ở đây là chuyện để cười với nhau, không phải lời thề hay cái tội.

Mốc đáng nhớ nhất là năm 2011, khi ngày 11/11/2011 có tới sáu con số 1 thay vì bốn, nên được gọi là Ngày lễ độc thân của thế kỷ. Riêng ở Bắc Kinh, ngày ấy có hơn 4.000 cặp đôi đăng ký kết hôn, so với mức trung bình khoảng 700 cặp một ngày.^{77 Ngày lễ độc thân (Wikipedia)} Sự trùng hợp ấy có lý do: nhiều bạn trẻ tin con số 11:11 và ngày 11/11 mang ý nghĩa may mắn, tâm linh. Càng nhiều số 1, ngày càng được xem là dịp tốt để bắt đầu chung đôi. Người lẻ loi kỷ niệm sự lẻ loi, người có đôi chọn ngày ấy để về chung một nhà: hai ý nghĩa trái ngược cùng sống trên một mốc lịch.

Từ lễ độc thân đến đại tiệc

Câu trả lời cho thắc mắc 11/11 là ngày gì sẽ thiếu một nửa nếu chỉ dừng ở chuyện người độc thân. Từ năm 2009, tập đoàn thương mại điện tử Alibaba của Trung Quốc biến ngày độc thân 11/11 thành ngày hội mua sắm trực tuyến kéo dài suốt 24 giờ, kèm chiết khấu trực tuyến và các hoạt động giải trí ngoài đời. Sự kiện đầu tiên tuy còn nhỏ, tổng giá trị giao dịch chỉ đạt 52 triệu nhân dân tệ, tương đương 7,36 triệu USD, nhưng đã mở đường cho các mùa sale về sau.^{22 Lượng người mua sắm online trong Ngày độc thân ‘siêu to khổng lồ’ của Alibaba năm nay có thể đạt 500 triệu, nhiều hơn cả dân số nước Mỹ! (vietnamnet.vn)}

Ai là người khởi xướng ý tưởng này cũng là điểm các nguồn chưa thống nhất. Nhiều nguồn ghi tỷ phú Jack Ma, người sáng lập Alibaba, là người xây dựng ý tưởng khuyến mãi mua sắm vào ngày 11.11. Riêng nguồn bách khoa ghi lại là Trương Dũng (Daniel Zhang), CEO của Alibaba, đã khởi đầu việc dùng ngày 11/11 làm kỳ nghỉ lễ mua sắm năm 2009. Vì tư liệu ghi khác nhau, nên nói chung là Alibaba đã biến ngày lễ của sinh viên thành phiên chợ trực tuyến, chứ không khẳng định một tên duy nhất.

Quy mô tăng nhanh đến mức sự kiện này được ví như Black Friday của Trung Quốc. Nó vượt cả tổng doanh số của Black Friday với Cyber Monday ở Mỹ cộng lại. Năm 2018, Alibaba ghi nhận kỷ lục với doanh số gần gấp đôi hai dịp mua sắm lớn của Mỹ cùng năm. Tổng giá trị giao dịch đạt 213,5 tỷ nhân dân tệ, tăng 27% so với năm 2017, tương đương khoảng 30,7 tỷ USD. Sang năm 2021, Alibaba cùng JD.com đạt tổng doanh thu mùa lễ độc thân khoảng 139 tỷ USD.^{77 Ngày lễ độc thân (Wikipedia)}

Con số về người tham gia còn dễ hình dung hơn cả doanh thu: lượng người mua sắm trực tuyến trong Ngày độc thân của Alibaba có thể đạt 500 triệu, nhiều hơn cả dân số nước Mỹ.^{22 Lượng người mua sắm online trong Ngày độc thân ‘siêu to khổng lồ’ của Alibaba năm nay có thể đạt 500 triệu, nhiều hơn cả dân số nước Mỹ! (vietnamnet.vn)} Trong một ngày, số người bấm mua trên các ứng dụng của tập đoàn này đông hơn toàn bộ cư dân một quốc gia lớn. Đó là lý do các hãng vận chuyển phải huy động thêm người, còn kho hàng phải chuẩn bị từ nhiều tuần trước.

Một chi tiết cho thấy ngày này đã trở thành tài sản thương mại thật sự: thuật ngữ Song thập nhất, nghĩa là hai số 11, được Alibaba đăng ký thương hiệu tại Trung Quốc từ ngày 28/12/2012.^{88 Black Day (Wikipedia)} Cái tên do sinh viên nghĩ ra để tự trào ngày cô đơn, giờ nằm trong sổ đăng ký của một tập đoàn bán lẻ khổng lồ.

Với người mua hàng, điều đáng chú ý là cấu trúc của mùa sale này khác các đợt giảm giá lẻ trong năm. Hàng giảm sâu thường chỉ mở trong vài khung giờ, số lượng có hạn, và mỗi sàn đặt tên chương trình theo cách riêng. Muốn mua được đúng món mình cần, người mua phải xem trước danh sách mặt hàng và mức giá gốc, thay vì chờ đến lúc mở bán mới lướt.

Ảnh minh họa được tạo bằng AI

Ngày 11/11 trong mắt người trẻ Việt

Tại Việt Nam, vài năm trở lại đây, các sàn thương mại điện tử như Lazada, Shopee, Tiki coi ngày 11/11 là đại tiệc mua sắm với chương trình siêu giảm giá lớn nhất năm, có khi lên đến 70%. Mức giảm ấy thường chỉ dành cho một số khung giờ nhất định. Người mua phải canh đúng lúc mở bán mới lấy được giá đã quảng cáo.

Số liệu riêng của người dùng Việt Nam trong một ngày 11/11 cũng rất lớn. Shopee lập kỷ lục doanh thu toàn cầu 1 tỷ USD trong ngày 11-11. Riêng tại Việt Nam, sàn này ghi nhận 722 triệu lượt tương tác và 603 triệu lượt xem livestream.^{66 Shopee lập kỷ lục mới, cán mốc doanh thu toàn cầu 1 tỷ USD trong ngày 11-11 (sggp.org.vn)} Sản phẩm bán qua Shopee Live tăng gấp 44 lần.⁶ Nghĩa là trong khi cả thế giới săn giảm giá, người Việt cũng nằm trong nhóm xem và mua nhiều nhất. Phần lớn hoạt động ấy diễn ra qua các phiên phát trực tiếp có người bán giới thiệu hàng.

Ngoài mua sắm, người trẻ Việt tận hưởng ngày độc thân 11/11 theo nhiều kiểu.^{11 Đại tiệc mua sắm Ngày độc thân: Giảm thật hay mánh khóe? (cafef.vn)} Có người tham gia hẹn hò ghép đôi, có người đi du lịch, tụ tập bạn bè, hoặc đơn giản tự thưởng cho bản thân một món đã ưng lâu. Ở chiều ngược lại, nhiều cặp đôi chọn ngày 11/11 để tổ chức hôn lễ với niềm tin rằng con số này mang lại hạnh phúc, may mắn. Nhiều bạn trẻ còn tin khoảnh khắc 11:11 mang ý nghĩa tâm linh.

Ai muốn biết hôm nay trùng ngày gì trên lịch thì tra nhanh bằng công cụ Đổi ngày âm dương. Danh sách các dịp trong năm xem ở Lịch vạn niên.

Đọc thêm: Ngày lễ độc thân 11/11 là gì, vì sao giới trẻ Việt háo hức săn sale

Mua sắm 11/11 cần lưu ý

Đợt giảm giá lớn cũng là lúc hàng giả, hàng nhái và giá ảo xuất hiện nhiều. Người tiêu dùng Việt Nam đã thực gặp tình trạng này trong các đợt giảm giá 11/11.^{33 Ngày 11/11 tại sao gọi là Ngày độc thân? (cafebiz.vn)} Một món hàng hiện giá gốc cao rồi hạ xuống đúng dịp, hoặc một món rẻ hơn nơi khác quá xa, đều là những trường hợp người mua cần chậm lại một nhịp trước khi bấm đặt.

Khuyến nghị của chuyên gia trong đợt giảm giá này khá gọn: chỉ mua tại trang web uy tín và cảnh giác với mức giá siêu rẻ. Cách làm theo đúng hai điều ấy là kiểm tra tên và lịch sử bán hàng của người bán trước khi thanh toán. Nên so mức giá hôm ấy với giá ngày thường của cùng món, và giữ lại ảnh chụp quảng cáo cùng hóa đơn để khi cần khiếu nại còn căn cứ. Giảm 70% nghe hấp dẫn, nhưng quyết định mua hay không nên dựa vào nhu cầu thật của gia đình.

Với người xem lịch để lo giỗ, rằm, mùng một, ngày 11/11 dương lịch chỉ là một mốc mua sắm, không phải ngày lễ trong hệ thống lễ tết Việt Nam.

Nhớ nhanh

• 11/11 là Ngày độc thân, gọi là Quang côn tiết hay Song thập nhất, do sinh viên Trung Quốc tạo ra khoảng đầu thập niên 1990 (năm ra đời chưa thống nhất: 1990 hay 1993).
• Từ đó, Alibaba biến ngày này thành ngày hội mua sắm trực tuyến lớn nhất thế giới; người khởi xướng được ghi là Jack Ma hay CEO Trương Dũng tùy nguồn.
• Ở Việt Nam: săn giảm giá lớn nhất năm, nhưng chỉ mua nơi uy tín và đề phòng giá ảo.

Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.