Ghế massage có lợi cho sức khỏe thật, có đáng mua hay không tùy nhu cầu

Ghế massage có lợi cho sức khỏe thật, nhưng ở mức giảm đau, thư giãn và cải thiện tuần hoàn chứ không chữa bệnh; có đáng mua hay không tùy nhu cầu và tần suất dùng của mỗi nhà. Một tổng quan nhanh trên tạp chí Complementary Therapies in Clinical Practice rà soát 59 bài báo rồi chọn 18 nghiên cứu, kết luận thiết bị này có thể cải thiện chức năng nhận thức, giảm căng thẳng, mệt mỏi tinh thần và độ cứng cơ. Lợi ích có thật, song cần hiểu đúng phạm vi của nó.

Hãy đặt mình vào vị trí một nhân viên văn phòng ngồi tám tiếng mỗi ngày, cuối buổi cổ vai cứng đờ, đứng dậy phải chống tay vào bàn, giờ phân vân có nên mang về nhà một chiếc ghế vài chục triệu đồng. Câu hỏi của người này, và của nhiều người đọc, là: những lợi ích kia có đủ xứng đáng với khoản tiền sắp chi?

Trước khi trả lời, nên biết thiết bị này không phải trào lưu mới nổi. Chiếc ghế massage robot đầu tiên được chế tạo năm 1954 bởi Nobuo Fujimoto ở Nhật Bản, làm từ vật liệu phế bỏ.^{44 Ghế massage (Wikipedia)} Hơn bảy mươi năm qua, ghế massage đi từ ý tưởng thủ công đến những mẫu máy có con lăn, túi khí và cảm biến, đủ thấy nhu cầu thư giãn tại nhà là nhu cầu thật và bền vững.

Giảm đau nhức cơ và xương khớp

Lợi ích ghế massage rõ nhất và cũng có nhiều bằng chứng ủng hộ nhất là giảm căng cơ và giảm đau. Hệ thống con lăn và túi khí tác động trực tiếp lên các nhóm cơ, xoa tan những điểm căng cứng mà ngồi lâu, đứng nhiều để lại. Người hay đau lưng, mỏi cổ vai gáy thường thấy nhẹ người rõ rệt sau một buổi ngồi ghế.

Về cấu tạo, nhiều mẫu ghế thiết kế khung chữ S và chữ L cho phép con lăn di chuyển dọc theo đường cột sống, hỗ trợ định hình cấu trúc xương và hạn chế cong vẹo. Con lăn 2D di chuyển theo chiều dọc và ngang đã đủ cho nhu cầu cơ bản; 3D bổ sung chiều sâu, còn 4D thêm khả năng chỉnh tốc độ và cường độ. Với người đau mỏi thông thường, mức 2D thường đã đáp ứng.

Bằng chứng quốc tế cũng đứng về phía lợi ích này. Một nghiên cứu ba phần trên tạp chí của Elsevier cho thấy liệu pháp ghế massage tự động 20 phút mỗi phiên giúp giảm đau và cải thiện chức năng vùng thắt lưng ở 20 nhân viên bị đau lưng mãn tính, đo bằng thang đau VAS và điện cơ. Nghiên cứu cũng ghi nhận liệu pháp được dung nạp tốt ở tất cả người tham gia.

Ở Việt Nam, người trên 65 tuổi phần đông gặp vấn đề xương khớp, độ tuổi mắc bệnh đang trẻ hóa, đặc biệt ở nhân viên văn phòng làm việc 8h mỗi ngày. Điều đó lý giải vì sao ghế massage ngày càng xuất hiện trong phòng làm việc và phòng khách của các gia đình trẻ. Giảm đau là một chuyện, điều trị dứt điểm lại là chuyện khác, sẽ nói kỹ ở mục sau.

Máu lưu thông và tim mạch

Tính năng Zero Gravity, tức đưa người ngồi về vị trí không trọng lực, là điểm được nhắc đến nhiều nhất khi nói về tuần hoàn. Khi ghế ngả lưng ở góc 120 độ và chân nâng cao hơn đầu, tim bớt phải chống trọng lực để bơm máu, nhờ đó máu lưu thông dễ dàng hơn. Cùng với đó, động tác massage giãn mạch máu, giảm áp lực máu lên thành mạch, hỗ trợ phòng ngừa cao huyết áp.

Mỗi chế độ phục vụ một nhu cầu riêng, và chọn đúng chế độ làm nên khác biệt. Shiatsu giúp làm giãn cơ đau mệt và giải phóng căng thẳng; người ngồi bàn giấy cả ngày thường chọn nó vào cuối giờ làm để cơ vai “tan” dần sau tám tiếng gõ máy. Chế độ lắc hông nhẹ giảm cơn đau vùng thắt lưng cho người ngồi nhiều, còn nhiệt hồng ngoại làm ấm cơ thể, hỗ trợ phòng ngừa cảm cúm, viêm họng vào mùa lạnh.

Với người cao tuổi ít đi lại, việc máu lưu thông đều đặn giúp hạn chế thuyên tắc tĩnh mạch và suy giãn tĩnh mạch, hai bệnh khá thường gặp ở lứa tuổi này.

Hãy hình dung một người lớn tuổi ở nhà cả ngày, chân hay tê mỏi về chiều, đi lại không còn dễ dàng. Một chiếc ghế có chế độ lắc hông và tư thế chân nâng cao giúp máu dễ quay về tim, bớt cảm giác nặng chân. Đó là những gì ghế massage có lợi cho sức khỏe ở nhóm người này, dù nó vẫn chỉ là sự hỗ trợ chứ không phải thuốc.

Bớt căng thẳng, ngủ sâu hơn

Massage làm giảm cortisol, hormone gây căng thẳng, và tăng serotonin, dopamine, những chất dẫn truyền thần kinh gắn với cảm giác dễ chịu. Nghiên cứu của Đại học Miami (Hoa Kỳ) cho thấy sự thay đổi này đi kèm giấc ngủ tốt hơn và hệ miễn dịch cải thiện. Liệu pháp xoa bóp còn làm tăng serotonin trung bình 28%.

Con số cụ thể hơn: massage 10-15 phút đã giúp giảm chỉ số tiêu thụ oxy, huyết áp và cortisol. Nghĩa là chỉ một quãng nghỉ ngắn giữa trưa trên ghế cũng đủ để cơ thể hạ nhiệt, không cần chờ cả buổi tối. Khi được xoa bóp, cơ thể còn sản sinh endorphin, oxytocin, serotonin, giúp cải thiện tâm trạng.

Căng thẳng còn là chuyện của cả nền kinh tế. WHO cho biết nó tiêu tốn 26 tỷ USD chi phí y tế và làm thất thu 95 tỷ USD năng suất mỗi năm. Với dân văn phòng, một chiếc ghế ở góc phòng giúp hạ nhịp tim sau giờ làm chính là cách nhỏ nhất để không mang mệt mỏi về nhà.

Với giấc ngủ, lợi ích ghế massage thể hiện rõ khi dùng đúng cách trước khi ngủ: hệ thần kinh được thư giãn, nhờ đó dễ vào giấc và ngủ sâu hơn. Nghiên cứu ba phần nêu ở mục trước cũng cho thấy 20 phút trên ghế giúp giảm đáng kể huyết áp tâm trương, nhịp tim, căng thẳng và lo âu ở 20 sinh viên căng thẳng vừa phải. Các chỉ số đo huyết áp, điện não và thang lo âu STAI, một quy trình nghiêm túc chứ không phải cảm nhận chủ quan.

Đọc thêm: Điện thoại cũ giảm giá có đáng mua hơn máy mới ra mắt

Không phải máy chữa bệnh

Đây là điểm cần nói thẳng: ghế massage giúp giảm đau nhức xương khớp nhưng không điều trị dứt điểm bệnh xương khớp, nó chỉ đóng vai trò hỗ trợ. Tổng quan quốc tế nêu trên cũng ghi nhận 2 báo cáo ca bệnh về biến chứng khi sử dụng, và nhận định cần tiếp tục nghiên cứu thì ghế massage mới có thể được dùng như thiết bị y tế trong tương lai. Lợi ích có thật, nhưng ranh giới của nó cũng thật.

Lấy ví dụ một người bị thoái hóa cột sống, tưởng ghế thay được thuốc men, ngày nào cũng chọn chế độ massage mạnh nhất. Massage mạnh có thể tổn thương dây thần kinh; ngồi sai tư thế có thể gây tổn thương cơ và cột sống. Nếu có triệu chứng đau lưng, đau cột sống hay đau cổ, việc đúng là hỏi bác sĩ trước khi dùng. Ghế hỗ trợ phục hồi chấn thương nhanh hơn khi kết hợp trị liệu và luyện tập phù hợp, chứ đứng một mình nó không chữa được bệnh.

Dùng đúng liều và thời điểm

Dùng bao nhiêu là đủ là câu hỏi ít ai trả lời cho người mua. Có nơi khuyên 2-3 lần mỗi ngày, mỗi lần 15-20 phút; có nơi khuyến cáo gọn hơn: tối đa 2 lần mỗi ngày với thời lượng tương tự. Mốc dễ nhớ cho người mới bắt đầu: 15-30 phút mỗi ngày trên ghế đã giúp máu lưu thông và giải tỏa căng thẳng. Ngồi quá lâu có thể khiến cơ thể mệt mỏi, thần kinh căng thẳng, thở nhanh, thậm chí đau đầu, mất ngủ, chóng mặt.

Thời điểm trong ngày cũng quan trọng không kém thời lượng. Buổi sáng sớm hoặc buổi tối trước khi đi ngủ là hai khung giờ tốt nhất. Không nên dùng ghế ngay sau khi hoạt động mạnh, mà đợi khoảng 45 phút đến 1 tiếng để cơ thể về trạng thái nghỉ ngơi. Người mới tập gym về muốn ngồi vào ghế ngay để dãn cơ thì nên chờ gần một tiếng.

Vài nhóm cần thận trọng hơn người thường:

Phụ nữ mang thai không nên dùng nếu huyết áp không ổn định, đang ở thời kỳ đầu, thai không khỏe hoặc cơ thể có bệnh lý viêm nhiễm; nếu dùng chỉ nên 10-15 phút mỗi lần, ngày 2 lần và phải hỏi bác sĩ trước. Người có chấn thương như gãy xương, bong gân, hoặc người đang quá no cũng không nên ngồi ghế; thấy dấu hiệu bất thường khi dùng thì dừng ngay và hỏi ý kiến bác sĩ.

Bài toán chi phí

Giá ghế massage trên thị trường chênh lệch rất lớn, chỉ từ 7 triệu đồng lên tới 200 triệu đồng một sản phẩm.^{33 Ma trận ghế massage - Cẩn trọng tránh "sập bẫy" tiêu dùng giá rẻ (congthuong.vn)} Để đánh giá ghế massage có đáng mua không, hãy so với chi phí của phương án thay thế là đi massage ngoài.

Massage chuyên nghiệp tại spa trung bình khoảng 900.000 đồng mỗi giờ; đi 1 lần mỗi tuần có thể tốn khoảng 46 triệu đồng mỗi năm. Cách tính khác: đi massage 1-2 lần mỗi tuần với liệu trình 1-2 triệu đồng tốn 72 triệu đồng trong 3 năm, trong khi ghế massage toàn thân giá 40-80 triệu đồng cho cả gia đình dùng mỗi ngày. Ghế chính hãng có độ bền trung bình từ 5 năm trở lên, có loại tới 10 năm.

Lấy một thương hiệu có thật để hình dung: Buheung Korea thành lập tháng 12/1980 tại Seoul, nay có mặt tại 33 quốc gia, với mức giá ghế khoảng 40-80 triệu đồng. Một hãng hoạt động hơn bốn thập kỷ và bán ra nhiều nước cho thấy đây là mặt hàng đã qua kiểm chứng thị trường, không phải đồ chơi công nghệ nhất thời.

Quy luật khá rõ: càng đông người dùng và dùng càng thường xuyên, ghế càng có lợi về kinh tế.

Một người sống một mình, mỗi tháng chỉ muốn thư giãn một hai lần, thì khoản 30-100 triệu đồng cho một chiếc ghế gia đình khó gọi là hợp lý. Ngược lại, nhà có ba bốn người đều mỏi cổ vai gáy, ghế gần như chắc chắn rẻ hơn spa trong vài năm.

Chọn theo nhu cầu thật

Nếu quyết định mua, nguyên tắc đầu tiên khi đánh giá ghế massage có đáng mua là chọn theo nhu cầu chứ không theo lời mời chào. Chỉ cần thư giãn giảm mỏi vai gáy thì ghế phổ thông giá rẻ đã đủ dùng; muốn công nghệ 4D, nhiệt hồng ngoại, không trọng lực thì phải chọn dòng cao cấp và trả giá cao hơn tương ứng. Khách chỉ mỏi cổ vai sau giờ làm nhưng được nhân viên mời mua mẫu 4D giá gấp ba là tình huống thường gặp, trong khi con lăn 2D đã đáp ứng đúng nhu cầu cơ bản. Về thương hiệu, nhiều nguồn gợi ý chọn ghế của các hãng Nhật Bản như Osaka, Tokuyo, nhóm nổi tiếng về độ bền và độ mượt của con lăn.

Vài lưu ý khi xuống tiền: nên trực tiếp trải nghiệm ghế tại cửa hàng hoặc showroom, không quá tin vào lời quảng cáo; với khí hậu nóng ẩm Việt Nam, nên chọn da tổng hợp cao cấp hoặc da simili chống phai màu, chống bám bẩn để tránh bong tróc sau thời gian dùng. Ghế giá rẻ kém chất lượng thường chỉ có một liệu trình xoa bóp cho mọi đối tượng, có thể gây đau thêm, nguy hiểm cho người cao tuổi hoặc người có bệnh lý xương khớp, và chế độ bảo hành thường mỏng.

Dấu hiệu cửa hàng thiếu uy tín cũng có thật, không phải chuyện giả định. Nhiều thương hiệu “thổi phồng” quảng cáo nhập khẩu rồi “bốc hơi”, để khách không thể liên hệ bảo hành; trường hợp chị Lê Thị Hương Mai ở Hà Nội được báo Công Thương nêu là một ví dụ.

Trước khi chuyển khoản cho mẫu ghế giá rẻ bất thường, hãy kiểm tra địa chỉ showroom, giấy tờ bảo hành và khả năng liên hệ thực tế của người bán. Còn nếu đang có bệnh lý cột sống, việc đầu tiên không phải là chọn ghế, mà là hỏi bác sĩ.

Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn.