Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC là gì, vì sao dừng phát sóng

Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC đã rời xa sóng truyền hình, nhưng tên của đài vẫn ló lên ở nhiều nơi: báo cũ, hồ sơ tuyển dụng, cả những bài viết mà người đọc tình cờ mở ra.

Thử hình dung một người đi làm thấy chữ VTC trong một bản tin năm nào đó, gõ lên mạng và tự hỏi đài này còn phát sóng không. Câu trả lời ngắn gọn: đây là hệ kênh truyền hình kỹ thuật số từng phủ sóng toàn bộ lãnh thổ Việt Nam, một trong ba hệ thống có tầm phủ như vậy, với 15 kênh chương trình và cơ quan chủ quản là Báo điện tử VTC News. Đài đã chấm dứt hoạt động từ đầu năm 2025 theo chủ trương sắp xếp tổ chức của Nhà nước.^{66 Danh sách kênh truyền hình của VTC (Wikipedia)}

Về quy mô, VTC là đơn vị loại hình nhà nước, quy mô từ 25 đến 99 người. Con số này khiêm tốn so với vị thế của một đài từng phát sóng toàn quốc, và cũng là chi tiết mà nhiều bài giới thiệu về đài bỏ sót.

Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC là đài nào

Truyền hình kỹ thuật số mặt đất lần đầu lên sóng ở Việt Nam nhờ chính đài này.^{55 Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC (Wikipedia)} Trước khi chấm dứt hoạt động, tầm phủ của VTC trải khắp đất nước, và đài đảm nhận chức năng tuyên truyền trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội như một đài truyền hình quốc gia.⁵

Tên gọi tắt VTC bắt nguồn từ Công ty Đầu tư và Phát triển Công nghệ truyền hình Việt Nam, công ty đặt nền móng cho đài này.^{55 Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC (Wikipedia)} Sau khi tách khỏi tổng công ty này, đài vẫn giữ tên gọi tắt VTC cho đến khi ngừng hoạt động.⁵

Người đặt nền móng để truyền hình số VTC phát triển là tiến sĩ Thái Minh Tần, nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị và nguyên Tổng giám đốc Tổng công ty Truyền thông Đa phương tiện VTC.^{55 Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC (Wikipedia)}

Cơ cấu kênh của đài có một điểm dễ gây thắc mắc. Danh sách kênh trong cơ cấu tổ chức gồm 15 kênh, trong đó có VTC12 (Giải trí tổng hợp) và VTC13 (Âm nhạc). Trong khi đó, danh sách kênh truyền hình quảng bá tự sản xuất và hợp tác sản xuất trước khi chấm dứt hoạt động chỉ có 13 kênh: VTC1, VTC2, VTC3, VTC4, VTC5, VTC6, VTC7, VTC8, VTC9, VTC10, VTC11, VTC14 và VTC16.^{55 Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC (Wikipedia)} VTC12 và VTC13 không nằm trong danh sách 13 kênh quảng bá này, nên cách tính 15 kênh có thể bao gồm cả những kênh không quảng bá.

Sự chênh lệch giữa hai danh sách giúp người đọc hiểu vì sao các bài viết về đài đôi khi nêu số kênh khác nhau. Một bên là cơ cấu tổ chức đầy đủ, một bên là các kênh quảng bá trên sóng. Ngoài truyền hình, VTC còn là cơ quan chủ quản của Báo điện tử VTC News, tờ báo thành lập ngày 7/7/2008 và từng có lượng độc giả hàng đầu Việt Nam.^{55 Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC (Wikipedia)}

Hai mươi năm của VTC

Điểm khởi đầu của truyền hình kỹ thuật số Việt Nam trước cả ngày thành lập đài. Ngày 1/7/2001, Công ty Đầu tư và Phát triển Công nghệ truyền hình Việt Nam đưa lên sóng thử nghiệm 8 chương trình trong nước và quốc tế trên kênh tần số 26 UHF theo chuẩn DVB-T.^{55 Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC (Wikipedia)} Thí nghiệm này tạo cơ sở quan trọng để Chính phủ hoạch định chiến lược phát triển ngành truyền hình theo công nghệ kỹ thuật số.⁵

Bốn năm sau, Ban biên tập Truyền hình Kỹ thuật số ra đời ngày 19/8/2004, đặt dưới Tổng Công ty Truyền thông đa phương tiện VTC; ngày 19/8 về sau được xem là ngày thành lập của Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC.^{11 ĐÀI TRUYỀN HÌNH KỸ THUẬT SỐ VTC (vieclam.tuoitre.vn)} Ngày 4/1/2006, theo quyết định số 01/2006/QĐ-BBCVT của Bộ Bưu chính - Viễn thông, Ban biên tập được tái tổ chức thành Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC, trực thuộc Tổng công ty VTC.^{55 Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC (Wikipedia)}

Từ ngày 1/1/2014, theo Nghị định 132/2013/NĐ-CP ngày 16/10/2013, đài tách khỏi Tổng công ty VTC, trở thành đơn vị sự nghiệp trực thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông.^{55 Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC (Wikipedia)}

Mối quan hệ giữa VTC và VTV cũng từng có giai đoạn phức tạp. Đài từng tách khỏi VTV về Bộ Bưu chính Viễn thông theo quan điểm không để đơn vị kinh doanh ở VTV, được Phó Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng ủng hộ. Ban đầu Nhà nước chỉ cho phép VTC tiếp phát lại nội dung của VTV, dần dần đài này chứng minh năng lực và trở thành một đài truyền hình độc lập.

Ngày 2/6/2015, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 752/QĐ-TTg chuyển Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC về trực thuộc Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV).^{33 Bàn giao Truyền hình kỹ thuật số VTC về Đài tiếng nói Việt Nam (vietnamplus.vn)} Quyết định này quy định chuyển giao nguyên trạng bộ máy, lao động, tài chính, mạng truyền dẫn phát sóng và các khoản nợ của VTC cho VOV.³ Lễ bàn giao diễn ra ngày 27/6 tại trụ sở Bộ Thông tin và Truyền thông, do Bộ trưởng Nguyễn Bắc Son chủ trì.³ Với việc tiếp nhận VTC, VOV trở thành đài đầu tiên của cả nước có đầy đủ 4 loại hình phát thanh, truyền hình.³

Giai đoạn dưới VOV, đài có những nhân sự được bổ nhiệm qua quyết định của Tổng Giám đốc VOV Nguyễn Thế Kỷ: nhà báo Lương Minh Đức làm Phó Giám đốc Đài và ông Nguyễn Văn Bình tái bổ nhiệm Phó Giám đốc Đài.^{22 Bổ nhiệm Phó Giám đốc Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC (vov.gov.vn)} Ông Trần Đức Thành là Giám đốc Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC giai đoạn 2019-2025.^{55 Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC (Wikipedia)}

Những dấu ấn tiên phong

VTC từng được xem là một hiện tượng của làng truyền hình.^{11 ĐÀI TRUYỀN HÌNH KỸ THUẬT SỐ VTC (vieclam.tuoitre.vn)} Lý do nằm ở chỗ đài phát số theo chuẩn DVB-T từ rất sớm, khi hầu hết các đơn vị trong khu vực còn phát sóng analog.¹ Vị thế ấy không đến từ một mình công nghệ. Cuối năm 2005, VTC tham gia truyền hình trực tiếp Đại hội thể thao Đông Nam Á lần thứ 23, lần đầu tiên sản xuất chương trình thể thao; sau đó đài liên tục có bản quyền các sự kiện lớn như World Cup 2006, AFF Cup 2007, Asian Cup 2007.

Màn đánh dấu đắt giá nhất trên thị trường bản quyền thể thao nằm ở năm 2007, khi VTC ký hợp đồng độc quyền phát sóng giải Ngoại hạng Anh ở Việt Nam 3 mùa 2007-2010 với ESPN và Star Sports, mức giá công bố 1,2 triệu đô la.^{88 Tổng công ty Truyền thông đa phương tiện VTC (Wikipedia)} Với một đài non tuổi khi ấy, đây là khoản đầu tư cho thấy tham vọng cạnh tranh trực tiếp với các đài lớn.

Trên mặt bằng chính sách, Chính phủ chọn VTC1, VTC10, VTC14, VTC16 làm kênh truyền hình thiết yếu của quốc gia từ năm 2012.^{55 Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC (Wikipedia)} Về công nghệ, từ ngày 9/6/2017, VTC thử nghiệm phát sóng truyền hình độ nét siêu cao 4K trên sóng DVB-T2 tại Hà Nội.⁵ Đến tối 30/11/2017, đài kết thúc giai đoạn đầu lộ trình phát sóng 4K sau hơn 5 tháng thử nghiệm thành công.

Vì sao dừng phát sóng

Câu trả lời nằm ở chủ trương sắp xếp tổ chức chứ không phải ở chất lượng phát sóng. Theo thông báo của Đài Tiếng nói Việt Nam đăng ngày 14/1/2025, đài và kênh truyền hình VOVTV dừng phát sóng để thực hiện chủ trương tinh gọn tổ chức bộ máy theo Nghị quyết 18 của Bộ Chính trị và Kế hoạch 141 của Chính phủ. Các kênh chương trình chính thức dừng từ 0 giờ ngày 15/1/2025, tức sóng cuối cùng của VTC vang lên ngày 14/1/2025.

Nhiệm vụ, chức năng của đài được chuyển giao cho Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) theo hai văn bản ấy. Trước đó, ngày 5/12/2024, Chính phủ đã thông báo bắt đầu quá trình sắp xếp cơ quan báo chí thuộc Chính phủ, trong đó Truyền hình VTC dừng phát sóng và chấm dứt hoạt động trước ngày 15/1/2025.

Ảnh hưởng của việc chấm dứt hoạt động lan đến cả các đài địa phương dùng hạ tầng của VTC. Từ ngày 15/1/2025, các kênh THVL1, THVL2, THVL3 trên hạ tầng truyền hình số mặt đất VTC tại Đà Nẵng, Hà Nội và các tỉnh phía Bắc, phía Nam tạm ngưng phát sóng.

Điều chưa được xác nhận

Gần đây nhất, lượt tra cứu về đài này trên Wikipedia tăng vọt, nhưng chưa có nguồn báo chí nào nêu sự kiện cụ thể của VTC vào ngày đó. Người đọc thấy tin đồn về một sự kiện của đài vào hôm đó cũng khó tìm được bài viết nào xác nhận; đến khi nào có thông tin chính thức thì chuyện mới nên tin.

Một điểm khác cũng chưa sáng tỎ. Wikipedia ghi chú rằng VTC News đã được chuyển giao về VOV từ tháng 3/2025, song chưa có bài báo độc lập nào xác nhận riêng thời điểm và nội dung đợt chuyển giao này. Trong khi đó, các thông tin đã công bố cho thấy tờ báo này thuộc Đài Tiếng nói Việt Nam từ trước, khi đổi tên miền từ vtc.vn sang vtcnews.vn từ 0h ngày 25/2/2024.

Đọc tin về VTC cho tỉnh táo

Điều dễ gây nhầm lẫn nhất hiện nay là hai thực thể cùng mang ba chữ VTC. Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC đã dừng phát sóng từ 15/1/2025, còn Báo điện tử VTC News vẫn hoạt động, nay dùng tên miền vtcnews.vn. Người đọc gõ địa chỉ vtc.vn cũ sẽ được chuyển sang tên miền mới của tờ báo này.

Vì thế, khi gặp một bài viết nhắc đến VTC, điều cần kiểm tra trước tiên là bài đó nói về đài truyền hình đã ngừng hoạt động hay về tờ báo điện tử còn ra mắt độc giả mỗi ngày. Hai cái tên giống nhau, nhưng một cái đã đóng lại trang sử, cái kia vẫn đang viết tiếp.

Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.

Nguồn tham khảo

• ĐÀI TRUYỀN HÌNH KỸ THUẬT SỐ VTC (vieclam.tuoitre.vn) ↩^a ↩^b ↩^c
• Bổ nhiệm Phó Giám đốc Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC (vov.gov.vn) ↩
• Bàn giao Truyền hình kỹ thuật số VTC về Đài tiếng nói Việt Nam (vietnamplus.vn) ↩^a ↩^b ↩^c ↩^d
• Báo điện tử VTC News đổi tên miền thành vtcnews.vn (giadinh.suckhoedoisong.vn)
• Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC (Wikipedia) ↩^a ↩^b ↩^c ↩^d ↩^e ↩^f ↩^g ↩^h ↩ⁱ ↩^j ↩^k ↩^l ↩^m ↩ⁿ
• Danh sách kênh truyền hình của VTC (Wikipedia) ↩
• Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long (Wikipedia)
• Tổng công ty Truyền thông đa phương tiện VTC (Wikipedia) ↩
• VOV dừng phát sóng các kênh truyền hình VTC, VOVTV từ 0h đêm nay (15/1) (vovworld.vn)
• Đài Tiếng nói Việt Nam (Wikipedia)