Nhà & đời sống
Chăm sóc nhà cửa mùa nồm khi độ ẩm ngoài trời lên đến 99%
Nhiều người tưởng mùa nồm nhà ẩm mốc chỉ cần lấy nước lau nhà thật sạch là hết, nhưng độ ẩm ngoài trời đã bão hòa nên càng lau càng ướt. Chăm sóc nhà cửa mùa nồm đúng cách là giữ độ ẩm trong nhà về mức 45-60% và xử lý mốc theo từng bước.
Ngày nồm ở Hà Nội, độ ẩm không khí luôn trên 85%, có lúc đạt 99-100% độ bão hòa, nên sàn và tường càng lau bằng nước càng “đổ mồ hôi”. Cửa kính, nền nhà, tường và vật dụng đọng nước ngay cả khi nhà đã đóng kín cửa, quần áo phơi cả ngày vẫn ẩm và bốc mùi.1 Chăm sóc nhà cửa mùa nồm lúc này chủ yếu là giữ độ ẩm trong nhà về mức 45-60%, mức mà nấm mốc và vi khuẩn khó sinh sôi.
Nồm là hiện tượng đặc trưng của miền Bắc vào mùa xuân, thường xuất hiện từ cuối tháng 2 đến tháng 4 hằng năm.3 Khi đó không khí lạnh yếu và đi lệch về phía biển, gió Đông Nam hoạt động mạnh đưa ẩm từ biển vào, gây mưa nhỏ, mưa phùn kèm sương mù.2 Ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết thuộc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, cho biết các đợt nồm kéo dài 3-5 ngày, thậm chí cả tuần.3 Theo đó, nồm chỉ chấm dứt khi có gió mùa Đông Bắc tràn về.3 Nghĩa là trong suốt khoảng hai tháng mùa xuân, nhà cửa phải chịu nhiều đợt ẩm liên tiếp, không thể trông cậy vào việc mở cửa cho khô tự nhiên.
Toàn bộ việc làm dưới đây đều dùng dụng cụ sẵn có trong nhà; riêng tủ sấy quần áo chất lượng cũng chỉ vài trăm nghìn đồng nếu gia đình cần đầu tư thêm.
Chăm sóc nhà cửa mùa nồm từng bước
Việc đầu tiên là đóng cửa đúng lúc, chưa cần mua sắm gì.
Không khí ẩm từ ngoài tràn vào nhà chủ yếu qua cửa chính, cửa sổ và cửa ban công. Những ngày trời nồm, mưa phùn hay sương mù cần đóng kín toàn bộ, kể cả ban đêm khi độ ẩm ngoài trời thường cao hơn ban ngày.3 Tuy nhiên, nhiều nhà mở cửa cho “thoáng” rồi thấy tường ướt hơn, chính vì hơi ẩm vào nhiều mà thoát ra chậm.
Bước 1: đóng kín cửa chính lẫn cửa sổ, cửa ban công khi trời nồm, mưa phùn, sương mù và ban đêm. Nếu cần mở cửa để thông hơi, phải mở cả cửa trước lẫn cửa sau, tức mở cửa chính thì mở luôn cửa phụ hoặc cửa sổ đối diện, để không khí vào bằng một cửa và thoát ra bằng cửa khác. Tuyệt đối không bật quạt trong ngày nồm, vì gió quạt hút thêm không khí ẩm vào nhà, khiến sàn và tường càng ướt.
Bước 2: chờ buổi trưa nắng khô ráo mới mở thông gió. Mở cửa sổ đối diện nhau theo kiểu thông gió chéo là đủ để trao đổi không khí. Đóng lại ngay khi trời bắt đầu mưa, có sương mù hay đêm đông ẩm. Đây là khoảng thời gian duy nhất trong ngày nên cho nhà “thở”.3
Bước 3: dùng điều hòa ở chế độ khô, ký hiệu Dry trên điều khiển. Chế độ này hút ẩm không khí và giúp không khí lưu thông, đặc biệt hợp với nhà có trẻ nhỏ. Nên đặt nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ phòng tối thiểu 2 độ C, và bật điều hòa hút ẩm mỗi ngày 1-2 lần là nhà đã khô đáng kể. Riêng máy lọc không khí, mùa nồm không cần dùng chức năng tạo ẩm, chỉ để lọc khí, hút ẩm và khử mùi. Với những ngày vừa ẩm vừa lạnh, máy sưởi cũng giúp giảm độ ẩm và giữ không khí khô ráo, dùng kèm các bước hút ẩm khác rất tiện.
Bước 4: nếu nhà có máy hút ẩm, chọn công suất theo diện tích phòng. Một phòng 20m2 cần máy hút ẩm công suất khoảng 12-16 lít/ngày. Bật chế độ tự động để máy duy trì 55-60% RH, trong khi mục tiêu kiểm soát độ ẩm cả nhà là 45-60%. Trước khi xuống tiền, cần biết máy hút ẩm có hai dòng là điều khiển cơ và điều khiển điện tử. Loại cơ đơn giản và rẻ hơn; loại điện tử hiển thị độ ẩm và chỉnh chính xác hơn. Thử hình dung một căn hộ 20m2 ngày nồm chỉ cần một máy cỡ này đặt chế độ tự động là độ ẩm giữ ổn định, không phải canh bật tắt cả ngày.
Bước 5: đặt vật liệu hút ẩm ở những góc máy và điều hòa không tới được. Có thể mua khoảng 10-15kg vôi sống, đựng trong thùng gỗ hoặc thùng giấy đặt dưới gầm giường hoặc góc phòng. Nhà rất ẩm thì mở nắp thùng, nhưng đặt ở vị trí kín đáo và tránh xa trẻ em. Than củi khô và cả giấy báo cũng hút ẩm tốt, có thể đặt cùng vôi ở các góc nhà, gầm giường, trong tủ.3 Than chỉ để trong phòng chứ tuyệt đối không đốt, và nhà có trẻ nhỏ cần cất kỹ để bé không lấy ra chơi. Muốn nhà thơm mát thay vì hôi ẩm, đặt tinh dầu thơm ở góc nhà, chọn mùi nhẹ như lavender, chanh hoặc cam.
Nhà thuê hay căn hộ nhỏ không tiện khoan đục thì có cách khác: đặt túi hút ẩm, gói chống ẩm trong tủ quần áo, tủ giày và các góc tường. Đồ điện tử nên để chế độ chờ hoặc kèm túi hút ẩm để tránh hư vì độ ẩm cao.3 Riêng nhà tắm, sau khi dùng xong cần đóng kín cửa và bật quạt thông gió đẩy hơi ẩm ra ngoài, không cho hơi nước lan ra nền nhà.
Trong khi đó, quần áo là nỗi lo lớn nhất của mùa nồm, vì phơi mãi không khô và dễ bốc mùi. Nhiều gia đình Hà Nội phải mua thêm tủ sấy quần áo hoặc bật điều hòa, quạt để làm khô đồ, lượng đồ mang đến tiệm giặt sấy tăng gấp ba lần, nhiều người phải chờ cả ngày. Nếu định mua máy sấy, cần biết máy có ba loại là ngưng tụ, thông hơi và bơm nhiệt. Trong đó loại thông hơi tốn điện và dễ làm nhăn quần áo nhất, nên cân nhắc kỹ trước khi chọn. Tủ sấy quần áo vài trăm nghìn đồng giúp đồ khô chỉ trong hơn 1 giờ, thơm và hạn chế vi khuẩn, ẩm mốc xâm nhập.
Ngoài các bước trên, một vài góc dễ bị bỏ quên cần kiểm tra riêng.
Dưới lavabo, góc phòng và kệ sách là nơi nấm mốc thường hình thành trước tiên. Rò rỉ ống nước ở khu vực dưới bồn rửa và nhà vệ sinh gây ẩm ướt liên tục, tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển, nên kiểm tra và xử lý ngay khi thấy vết ướt không khô. Bề mặt gạch, bồn rửa, vòi nước và khu vực tắm cần lau sạch sau mỗi lần sử dụng. Thảm tắm, thảm bếp chọn loại dễ giặt để giặt thường xuyên, tránh thành ổ ẩm mốc và vi khuẩn.3
Lau dọn và xử lý vết mốc
Chăm sóc nhà cửa mùa nồm trong việc lau dọn là lau khô, hạn chế nước.3 Nếu bắt buộc phải lau thì dùng giẻ khô hoặc khăn có độ xốp cao để thấm nước đọng, vì giẻ ướt sẽ khiến nhà càng ẩm.3 Việc lau sàn mỗi ngày bằng khăn mềm và dung dịch vệ sinh sàn chỉ cần áp dụng ở chỗ có bụi bẩn, không cần dầm nước khắp nhà. Riêng sàn gỗ càng phải hạn chế nước, vì nước làm hỏng bề mặt gỗ; cách làm là dùng cây lau nhà có khăn vải ẩm nhẹ thay vì thấm đẫm nước.
Vết nấm mốc thường xuất hiện ở tường phòng tắm, gạch bếp và viền cửa sổ, có thể xử lý tại nhà bằng dung dịch giấm ăn pha nước tỉ lệ 1:1 hoặc dung dịch tẩy nấm mốc có sẵn. Cách làm cụ thể: cho giấm vào bình xịt, đeo găng tay, phun lên chỗ mốc, dùng bàn chải cứng đánh thật sạch rồi lấy khăn khô lau cho đến khi không còn dấu vết.5 Có thể thay giấm bằng tinh dầu trà xanh, nhưng loại này giá cao và khó mua hơn.5
Với mốc đen nhẹ, diện tích nhỏ dưới 1m2, quy trình xử lý triệt để gồm năm bước như sau.
- Đeo khẩu trang N95, găng tay và kính bảo hộ trước khi bắt đầu
- Cạo sạch lớp sơn hoặc vôi bị mốc cho đến khi lộ bề mặt chắc
- Phun dung dịch diệt mốc chuyên dụng lên vùng bị mốc và cả vùng lân cận 20-30cm, để khô tự nhiên 24 giờ, không rửa lại bằng nước
- Dùng vôi sửa chữa để lấp các vết nứt trên tường
- Sơn một lớp nền chống kiềm chống mốc rồi phủ thêm hai lớp sơn
Phòng mốc lâu dài và lúc gọi thợ
Không phải vết mốc nào cũng tự xử lý được.
Mốc đen trên tường thường là chủng Stachybotrys chartarum hoặc các nấm mốc màu đen khác. Chúng mọc thành cụm đen, xám đen hoặc xanh đen ở tường, trần, góc nhà, sau tủ áo, sau giường. Điều kiện tiên quyết để sinh sôi là độ ẩm cao trên 60-70%, nhiệt độ 20-30°C và có nguồn dinh dưỡng. Vì thế giữ độ ẩm dưới ngưỡng đó mới là cách trị gốc, còn cạo và sơn chỉ là trị mặt.
Mốc đen chia thành ba mức để quyết định tự làm hay gọi thợ. Mức 1 là mốc nhẹ, chỉ có đốm đen nhỏ rải rác trên bề mặt sơn hay vôi, chưa bong tróc; trường hợp này tự xử lý bằng dung dịch diệt mốc chuyên dụng rồi sơn phủ lại theo quy trình năm bước ở trên. Mức 2 là mốc trung bình: đã lan rộng và sơn vôi bắt đầu bong tróc. Lúc này buộc cạo sạch lớp vữa, sơn bị mốc đến lớp gạch hay bê tông gốc, khử trùng sâu rồi làm lại vữa và sơn; việc này nên gọi thợ. Mức 3 là mốc nặng, bao phủ diện tích lớn và tường ẩm đẫm, bắt buộc nhờ đơn vị xử lý chuyên nghiệp.
Dấu hiệu cho biết nhà cần chuyên gia kiểm tra là mốc quay lại. Nếu sau 1-2 tháng xử lý mà mốc mọc trở lại, nghĩa là nguyên nhân ẩm chưa được giải quyết, có thể do thấm nước hay thông gió kém, và khi đó phải gọi chuyên gia đến kiểm tra. Mảng tường trong ký túc xá sinh viên Hà Nội bong tróc sau những đợt nồm kéo dài chính là hệ quả của việc chỉ sơn phủ lại mà không xử lý lớp mốc gốc.
Độ ẩm cao trong nhà hỏng cả tường lẫn sức khỏe.5 Độ ẩm không khí lý tưởng cho sức khỏe dao động 40-70%, riêng trẻ sơ sinh nên ở mức 40-60%; trong các tòa nhà lớn hay bệnh viện, độ ẩm thường được duy trì trung bình khoảng 55%. Khi độ ẩm vượt ngưỡng 70%, vi khuẩn, nấm mốc và vi sinh vật sinh sôi mạnh, gây tụ dịch tường sàn và các bệnh hô hấp như viêm phổi, viêm phế quản, hen phế quản. Bào tử nấm còn có thể gây viêm kết mạc mùa xuân và tăng nguy cơ nhiễm trùng hô hấp, bộc phát hen suyễn.3
Lâu dài, có thể lắp trần và tường bằng tấm thạch cao siêu chịu ẩm để giảm hiện tượng ngưng tụ hơi nước trên bề mặt, hoặc trồng các loại cây hút ẩm như dương xỉ giúp giảm độ ẩm không khí trong nhà.3 Việc chăm sóc nhà cửa mùa nồm đơn giản nhất là mỗi đợt nồm 3-5 ngày đều đi vòng quanh nhà kiểm tra các góc ẩm và lau ngay chỗ nước ngưng tụ. Thói quen này giữ kết quả lâu hơn bất kỳ lần sơn lại nào.
Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.
Nguồn tham khảo
- Cuộc sống ngày nồm ẩm của người Hà Nội (vnexpress.net) ↩
- Bắc Bộ chuẩn bị đối mặt với mưa phùn, nồm ẩm (vtv.vn) ↩
- Các giải pháp phòng ngừa khi nồm ẩm (baotintuc.vn) ↩a ↩b ↩c ↩d ↩e ↩f ↩g ↩h ↩i ↩j ↩k ↩l
- Độ ẩm và sức khỏe (vinmec.com)
- Bảo quản đồ điện tử khi trời nồm ẩm (suckhoedoisong.vn) ↩a ↩b ↩c