Nhà & đời sống
Lưỡi hổ, kim tiền và những cây xanh để trồng trong nhà dễ sống nhất
Những cây xanh để trồng trong nhà dễ sống nhất là các loài chịu bóng, ít cần nước như lưỡi hổ, kim tiền, trầu bà, lan ý, dây nhện, nha đam, phát lộc và dương xỉ; hầu hết ai cũng chăm được nếu tưới đúng cách.
Chọn cây xanh để trồng trong nhà mà chỉ nhìn theo mắt đẹp là lý do phổ biến nhất khiến cây chết yểu. Cây chỉ sống khỏe khi được đặt đúng chỗ so với lượng sáng của từng góc nhà.
Thử hình dung một căn hộ 50 m² ở tầng ba, hai mặt tường giáp nhà hàng xóm nên hầu hết các góc chỉ nhận nắng gián tiếp; cửa sổ duy nhất hướng đông, ban công bị che nửa ngày. Chủ căn hộ muốn vài chậu cây cho bớt khô cứng, nhưng cây nào mua về cũng chỉ sống chưa đầy ba tháng. Chuyện đó rất phổ biến, và gần như luôn có cùng một nguyên nhân: cây được đặt sai chỗ so với ánh sáng nó cần.
Soi ánh sáng từng góc nhà
Việc đầu tiên không phải đi mua cây mà là quan sát nhà mình trong một ngày. Người mới trồng cây trong nhà thường bỏ qua bước này, rồi đổ lỗi cho cây khó tính. Mỗi góc phòng có một chế độ sáng riêng, và cây chỉ sống khỏe khi được đặt đúng chỗ.
Góc làm việc sâu trong căn hộ, nơi cả ngày chỉ có đèn điện mà không lọt tia nắng nào, hợp với kim tiền hoặc phát lộc. Trong bóng râm, kim tiền vẫn phát triển tốt ở nơi ánh sáng thấp, thậm chí sống được cả trong phòng điều hòa, một tháng tưới một lần vẫn khỏe. Loài này còn được nghiên cứu kỹ. Các chuyên gia thực vật và môi trường học ở Đại học Copenhagen năm 2014 cho thấy kim tiền loại bỏ 0,01 mol/m² các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi như benzene, toluene, ethylbenzene và xylen mỗi ngày. Hơn thế, lá kim tiền chứa tới 91% nước, cuống lá tới 95%, nên cây có thể không cần tưới trong vòng 4 tháng. Với người hay đi công tác, đó gần như là cây không thể chết.
Bệ cửa sổ có nắng nhẹ buổi sáng lại là chuyện khác. Vị trí đó hợp với nha đam, loài ưa sáng, chịu hạn tốt, thích hợp đặt ở cửa sổ hoặc ban công có nắng nhẹ. Còn dây nhện lại phát triển mạnh trong điều kiện ánh sáng thấp mà vẫn hút khí cacbonic và các khí độc khác.3
Nguyên tắc chung cho các loài cây ưa bóng là tránh nắng gắt chiếu trực tiếp. Hằng tuần nên cho cây ra chỗ có nắng dịu 2-3 giờ hoặc đặt cạnh cửa sổ để cây hấp thụ ánh sáng tự nhiên.1 Danh sách cây xanh để trồng trong nhà hợp nơi thiếu sáng gồm lưỡi hổ, kim tiền, trầu bà, lan ý, dây nhện, phát lộc và dương xỉ, đủ để phủ kín mọi góc của một căn hộ nhỏ. Sức lọc không khí của các loài này không phải chuyện quảng cáo: NASA đã chứng minh nhiều cây trong nhà có thể lọc đến 87% chất độc không khí sau 24 giờ.
Chậu đầu tiên nên mua
Trồng cây trong nhà cho người mới nên bắt đầu bằng một hai chậu nhỏ, không dồn cả dàn cây ngay. Chậu nhỏ rẻ, dễ di chuyển, và nếu chăm sai thì thiệt hại cũng ít. Lần thử đầu hợp lý nhất là một chậu lưỡi hổ mini đặt cạnh cửa sổ phòng ngủ.
Giá tham khảo trên thị trường: chậu lưỡi hổ để bàn mini, cao 15-35 cm, dao động từ 150.000 đồng đến 350.000 đồng tùy thời điểm mua, kích thước cây và chất liệu chậu. Chậu kim tiền có mức giá từ 200.000 đồng đến 1.000.000 đồng. Hai mức giá này đủ để tính trước ngân sách mà không bị chê quá đà.
Khi chọn mua, người mua nên nhìn vào cây chứ đừng nhìn vào chậu. Chậu kim tiền nên chọn cây có màu xanh đậm, lá to, có sức sống, không có lá úa. Sau khi trồng, tưới nước ngay rồi duy trì đều đặn mỗi tuần khoảng 1 lít nước; tưới quá nhiều kẻo cây bị úng. Lưỡi hổ thì chọn cây có lá mọng nước, đứng dáng; loài này không cần nhiều ánh sáng và chỉ cần tưới khoảng 1 lần mỗi tuần.
Với người muốn cây để bàn dễ chăm, tiêu chí chọn là cây cao khoảng 10-25 cm, ít rụng lá, sống được nơi thiếu sáng và ít nước. Đáp ứng đủ bốn điều đó, cây mới bền trên mặt bàn làm việc chật hẹp. Chậu cũ, thùng gỗ hay chai nhựa tận dụng đều trồng được, miễn là đáy có lỗ thoát nước; ai muốn tự làm chậu từ vật liệu sẵn có trong nhà có thể xem bài tự làm chậu trồng cây từ chai nhựa, thùng gỗ gần như 0 đồng. Gần như mọi cây xanh trồng trong nhà chết vì úng nhiều hơn vì khô, nên lỗ thoát nước là điều bắt buộc.
Lịch tưới theo từng loài
Sai lầm lớn nhất của người mới là tưới theo thói quen, mỗi ngày một lần, cho mọi loại cây. Đa số cây cảnh hợp nhà thiếu sáng cần rất ít nước; cách tưới đúng là cung cấp nước định kỳ đủ độ ẩm tối thiểu, có thể phun cho lá sạch và nhận nước đều. Mỗi loài có một lịch riêng, và lịch đó thay đổi theo mùa.
Lưỡi hổ có nguồn gốc châu Phi, lá mọng nước tích trữ nên nhu cầu nước rất ít, chỉ cần tưới 1 lần mỗi tuần; vào mùa đông hay những ngày mưa kéo dài chỉ cần 1 lần mỗi tháng. Chỉ tưới khi đất khô hoàn toàn, lá hơi mềm, có nếp nhăn và hơi rũ xuống. Cách tưới đúng là dùng bình phun, cho nước ngấm chậm rãi 2/3 chậu hoặc đến khi nước thoát dưới lỗ đáy chậu. Nên tưới vào buổi sáng những ngày nắng ráo, dùng nước có độ pH 5,5-7 như nước mưa, nước từ điều hòa hay nước máy để lâu. Một chi tiết nhỏ nhưng quan trọng: tưới vào phần đất rìa chậu, tránh để nước bám lên lá vì nước đọng dễ gây úng lá.
Kim tiền còn dễ hơn nữa: một tháng tưới một lần vẫn sống tốt. Tuy nhiên, nếu để phòng điều hòa thì phải giảm lượng nước tưới để tránh thối rễ.3 Trong khi đó, trầu bà tưới khi đất khô 2-3 cm. Lan ý ưa ẩm, chịu nhiệt 18-30°C, cần phun sương lá hàng ngày. Cây vạn lộc cũng không cần tưới nước thường xuyên.2
Nha đam có lịch riêng: chỉ tưới khi đất đã khô hoàn toàn, tránh tưới nhiều gây úng rễ. Nhiệt độ lý tưởng cho cây là 15-35°C; dưới 5°C là mức nguy hiểm có thể khiến cây chết, nên hạn chế để ngoài trời khi có sương muối. Còn dương xỉ thì ngược lại, cần đất luôn ẩm và không chịu được gió lạnh, nên đặt ở góc râm, tưới đều và tránh cửa gió.
Đi công tác cả tuần không kịp tưới thì dây nhện và lưỡi hổ vẫn sống, vì rễ dây nhện chịu hạn cao, trữ nước tốt. Với những loài này, tưới quá tay còn đáng lo hơn quên tưới.
Đọc thêm: Tự làm chậu trồng cây từ chai nhựa, thùng gỗ, khăn cũ gần như 0 đồng
Cây héo úa, xử lý sao?
Cây không biết nói, nhưng lá cho biết hết. Chẩn đoán theo vị trí úa trên lá là cách nhanh nhất, và mỗi vị trí chỉ về một nguyên nhân khác nhau.
Lá úa ở đầu lá cho biết cây đang thiếu nước, hoặc đất giữ nước kém, hoặc rễ đã hỏng do ngập nước trước đó.4 Cách xử lý là đặt miếng bọt biển ướt dưới đáy chậu, hoặc chôn xuống đất một chai nước đục sẵn lỗ nhỏ để nước thấm từ từ.
Lá vàng ở giữa rồi lan dần ra cả lá là dấu hiệu thừa nước gây nấm đất. Khi đó có thể đặt túi giấy lọc cà phê quanh chậu để thấm bớt nước thừa.4 Sau đó, nếu thấy đốm nâu sẫm lan rộng trên lá, cần cách ly chậu cây ngay để nấm không lây sang cây khác, bỏ những lá đã bị bệnh và để cây tự phục hồi.4
Lá mọc quá nhỏ là cây đang thiếu sáng, nên di chuyển chậu đến gần cửa sổ; nếu cây đã ở chỗ nắng mà lá vẫn nhỏ thì lau sạch lớp bụi trên lá, vì bụi cản ánh sáng và làm giảm quang hợp. Lá xanh nhạt, chuyển vàng kèm phát triển chậm là lúc bón phân, có thể bổ sung bằng vỏ trứng hay nước luộc trứng cho thêm canxi và kali.4
Chậu trầu bà ở góc khuất bỗng vàng từng mép lá thì trước hết kiểm tra độ ẩm đất bằng ngón tay cắm khoảng 2 cm, đừng vội tưới thêm. Bón phân nói chung chỉ cần vừa đủ mỗi 2 tuần; bón quá nhiều khiến cây um tùm, khó tạo dáng.
Nhà có trẻ nhỏ chọn cây gì
Nhà có trẻ nhỏ hay vật nuôi thì tiêu chí chọn cây đổi hẳn: an toàn đứng trước đẹp. Gia đình nên chọn cây không độc tố, không gai, không lá nhọn.
Kim tiền và thường xuân đều chứa chất gây kích ứng nếu ăn nhầm hay dính dịch cây, nên đặt ngoài tầm với của trẻ và vật nuôi. Thường xuân tuy dễ chăm, ít cần nước và sáng, nhưng được ghi nhận là độc hại với trẻ em và vật nuôi. Cây có gai sắc nhọn như xương rồng tuy dễ sống nhưng dễ gây sát thương, cũng nên tránh.
Một lưu ý ít ai nghĩ tới: đừng chọn cây quá xum xuê, vì tán lá dày dễ thành nơi trú ngụ của muỗi. Trong căn hộ giả định ở đầu bài, chậu kim tiền được đặt lên kệ cao thay vì để trên sàn phòng chơi của trẻ; đó là cách làm của hầu hết gia đình có con nhỏ mà vẫn muốn giữ cây xanh trong nhà.
Góc đặt và cây hợp mệnh
Cây đẹp nhất khi đứng đúng chỗ. Nên đặt cây ở các góc phòng, nơi thoáng đãng, để luồng khí trong nhà lưu thông dễ hơn, và không đặt cây chắn lối đi hay ngay dưới máy lạnh. Dưới máy lạnh, gió khô thổi trực tiếp làm lá mất nước nhanh, cây dù dễ chăm cũng héo.
Về phong thủy, quan niệm dân gian cho rằng người mệnh Hỏa nên tránh cây thủy sinh, vì nước khắc chế mệnh Hỏa. Lan ý là gợi ý phổ biến cho phòng khách, vừa trang trí vừa được coi là tốt phong thủy; một chậu lan ý ở góc sofa là hình ảnh quen thuộc trong nhiều nhà. Trúc nhật vàng cũng đang được ưa chuộng, sức sống mãnh liệt, dễ chăm.
Phần quan niệm phong thủy nên hiểu theo hướng chọn chỗ đẹp, thoáng, hợp gu; phần chăm cây thì vẫn dựa vào ánh sáng và nước như đã nói ở trên.
Giữ cây xanh để trồng trong nhà qua từng mùa
Mua cây chỉ là nửa đầu việc; nửa còn lại là một lịch việc theo mùa cho cây xanh để trồng trong nhà. Mùa xuân nhiệt độ ôn hòa, độ ẩm cao, mưa dồi dào, là thời điểm trồng cây mới bén rễ nhanh nhất. Nắng dịu giúp cây quang hợp tốt, và cây có đủ thời gian làm vững bộ rễ trước mùa hè nóng. Giữa mùa, nên cắt tỉa cành lá um tùm và bỏ lá úa vàng để cây giữ dáng, đồng thời loại bỏ mầm bệnh.
Bón phân cho nha đam cũng có lịch riêng: dùng phân đạm, lân, kali và vi lượng, ưu tiên các loại phân lên men như phân trùn quế hay phân bánh; tần suất 1-2 tháng một lần là đủ, không bón quá nhiều vì cây không hấp thu kịp.
Theo đó, mùa đông và những đợt mưa bão kéo dài thì giãn lịch tưới ra. Cuối đông, chủ căn hộ chỉ tưới lưỡi hổ một lần mỗi tháng và chờ đất khô hẳn mới tưới tiếp. Thói quen nhỏ đáng nhớ nhất: trước mỗi lần tưới, cắm ngón tay vào đất xem đã khô chưa; câu trả lời từ đất luôn chính xác hơn mọi lịch viết sẵn.
Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.
Nguồn tham khảo
- Bí quyết đơn giản chăm sóc cây trồng trong nhà xanh tốt quanh năm (giadinh.suckhoedoisong.vn) ↩
- 4 lý do nên trồng cây nha đam trong nhà (cafef.vn) ↩
- 5 loại cây cảnh có thể sống tốt trong căn hộ thiếu ánh sáng (suckhoedoisong.vn) ↩a ↩b
- 8 dấu hiệu và cách xử lý sâu bệnh cho cây trồng trong nhà (vietnamnet.vn) ↩a ↩b ↩c ↩d