Chính tả
Viết ngày tháng theo thứ tự nào (26/3)? Chuẩn Việt Nam
Cùng một ngày 2 tháng 11 năm 2020, người Việt viết 02/11/2020, người Mỹ viết 11/02/2020, còn máy tính quốc tế ghi 2020-11-02. Vậy viết ngày tháng theo thứ tự nào (26/3/2026) mới đúng?
Cầm bút ghi ngày, việc đầu tiên là chọn thứ tự. Viết ngày tháng theo thứ tự nào (26/3/2026)? Câu trả lời thẳng: ở Việt Nam chuẩn là ngày/tháng/năm, nên trang này viết 26/3/2026; kiểu 3/26/2026 của Hoa Kỳ dễ khiến người đọc hiểu nhầm.
Cả hai kiểu đều có nơi dùng, nhưng trong văn bản tiếng Việt, chuẩn ngày/tháng/năm thắng.
26/3 hay 3/26: thứ tự nào đúng?
Ở Việt Nam, ngày tháng viết theo thứ tự ngày/tháng/năm, ví dụ 31/12/1999 hoặc 02/11/2020. Nghị định 30/2020/NĐ-CP quy định thời gian ban hành văn bản hành chính cũng theo thứ tự ấy.
Hỏi 26/3/2026 nghĩa là gì hay 26/3/2026 là gì, câu trả lời gọn một dòng: ngày 26 tháng 3 năm 2026. Kiểu 3/26/2026 đặt tháng lên trước, theo thói quen của Hoa Kỳ, nơi ngày tháng thường viết tháng/ngày/năm như 1/21/2016. Người Việt đọc 3/26 dễ hiểu nhầm thành ngày 3 tháng 26, một ngày không tồn tại. Vậy 26/3/2026 hay 3/26/2026, từ nào đúng? Trong văn bản tiếng Việt, chọn 26/3/2026.
Chính giới biên tập Hoa Kỳ cũng không mặn mà với lối viết toàn số kiểu tháng/ngày/năm. Cẩm nang Chicago khuyến nghị dùng định dạng ngày-tháng-năm cho tài liệu có nhiều ngày đầy đủ, ví dụ 25 August 2006, vì kiểu này không cần dấu phẩy; cuốn sách ấy cũng không khuyến khích viết ngày tháng bằng số theo kiểu tháng/ngày/năm do khó hiểu với độc giả ngoài Hoa Kỳ.4
Xu hướng trong chính nước Mỹ cũng dịch chuyển: định dạng ngày/tháng/năm ngày càng phổ biến ở đó từ đầu thập niên 1980, với những ví dụ như 19 Jul 1942 hoặc 25 August 2006. Người soạn tài liệu quốc tế có thêm lý do để đặt ngày trước tháng.
Ngoài hai kiểu trên còn có chuẩn quốc tế ISO 8601, viết theo thứ tự năm-tháng-ngày: ngày 2 tháng 8 năm 1953 thành 1953/08/02 hoặc 19530802. Chuẩn này còn có dạng ghi số ngày trong năm như 1953-214 (ngày thứ 214 của năm) và dạng ngày tuần như 1953-W31-7. Khi cần ghi kèm giờ, ngày và giờ nối với nhau bằng chữ T, chẳng hạn 1953-08-02T18:50:00; ai làm việc với dữ liệu quốc tế nên nhớ chi tiết này để không tách rời hai phần.
Phần mềm chuộng thứ tự năm-tháng-ngày vì hai lý do: giảm mã cần thiết để phân giải và tính toán ngày, và khi sắp xếp theo thứ tự bảng chữ cái, danh sách tự động đứng đúng thứ tự thời gian.4 Vì thế trong hệ thống máy chủ và dữ liệu lớn, dạng năm/tháng/ngày xuất hiện thường xuyên hơn dạng 26/3.
Bảng dưới đây đặt ba chuẩn cạnh nhau để đối chiếu nhanh.
| Chuẩn | Thứ tự | Ví dụ |
|---|---|---|
| Việt Nam | ngày/tháng/năm | 26/3/2026 |
| Hoa Kỳ | tháng/ngày/năm | 3/26/2026 |
| ISO 8601 | năm/tháng/ngày | 2026/03/26 |
Bước 2: Thêm số 0 phía trước
Trong văn bản hành chính Việt Nam, Nghị định 30/2020/NĐ-CP quy định thời gian ban hành văn bản phải viết đầy đủ ngày, tháng, năm bằng chữ số Ả Rập; ngày nhỏ hơn 10 và tháng 1, tháng 2 phải ghi thêm số 0 phía trước. Thông tư 01/2011/TT-BNV cũng yêu cầu ghi đầy đủ số 0 cho ngày hoặc tháng dưới 10.5
Theo quy định ấy, ngày 5 tháng 1 viết thành 05/01, không viết 5/1 trong văn bản chính thức. Còn 26/3 thì cả hai số đều từ 10 trở lên, nên không cần thêm số 0. Quy tắc này chỉ áp dụng cho văn bản hành chính; trong tin nhắn, ghi chú riêng hay bảng biểu nội bộ, viết 5/1 vẫn ai hiểu nấy.
Một lưu ý nhỏ cho người làm dữ liệu: chuẩn ISO 8601 đòi hỏi khắt khe hơn, phải viết đủ các chữ số, ví dụ năm 47 phải viết là 0047. Khi xuất dữ liệu sang hệ thống nước ngoài, nhớ quy tắc này để chuỗi ngày không bị từ chối.
Cũng nên phân biệt hai chỗ dễ lẫn: số 0 thêm vào để đủ hai chữ số của ngày và tháng, còn số 0 trong năm là chuyện của chuẩn quốc tế, không liên quan tới cách viết thường ngày. Với 26/3, chẳng phải thêm gì cả.
Ảnh minh họa được tạo bằng AI

Bước 3: Chọn dấu phân cách
Giữa các con số, dấu gạch chéo, gạch nối hoặc dấu chấm đều dùng được: 02/11/2020, 02-11-2020 và 02.11.2020 đều chỉ ngày 2 tháng 11 năm 2020.5 Ba dấu này mang nghĩa như nhau, khác nhau chỉ ở thói quen và bối cảnh.
Ở Việt Nam, dấu gạch chéo phổ biến nhất, từ giấy tờ nhà trường đến hóa đơn. Bên kia bán cầu, định dạng toàn số của Mỹ cũng lấy dấu gạch chéo làm chủ đạo, nhưng dấu gạch ngang và dấu chấm đã xuất hiện gần đây do ảnh hưởng của toàn cầu hóa.4 Nói cách khác, cả ba dấu cùng tồn tại trong một trang giấy, người đọc phải dựa vào ngữ cảnh để hiểu.
Chọn dấu nào không quan trọng bằng việc dùng thống nhất một dấu trong cả văn bản. Một trang giấy có cả 26/3 lẫn 26-3 trông thiếu chỉn chu, còn tệ hơn là khiến người đọc phân vân không biết đâu là ngày, đâu là tháng.
Với 26/3, dấu gạch chéo là lựa chọn quen mắt nhất. Nếu phải nhập vào một hệ thống chỉ nhận gạch nối, cứ đổi dấu cho khớp, miễn giữ nguyên thứ tự ngày trước tháng.
Bước 4: Viết bằng chữ khi cần
Với văn bản pháp lý, hợp đồng, giấy tờ quan trọng, cách an toàn nhất là ghi ngày tháng bằng chữ kèm số, ví dụ “ngày 12 tháng 10 năm 2025”. Cách viết này khiến người đọc không thể hiểu nhầm ngày thành tháng, kể cả khi quen với kiểu ghi của nước khác.
Một trường hợp cụ thể là văn bản từ chối nhận di sản: loại giấy tờ này cũng ghi ngày tháng theo thứ tự ngày, tháng, năm, chẳng hạn “ngày 12 tháng 10 năm 2025”, để bảo đảm hiệu lực. Sai một con số ngày ở đây có thể kéo theo tranh cãi về thời điểm, nên viết đầy đủ bằng chữ là cách phòng thân rẻ nhất.
Trong văn khấn truyền thống, ngày tháng lại theo một luật riêng: ghi theo thứ tự ngày, tháng, năm âm lịch kèm Can Chi, không dùng dương lịch. Người soạn văn khấn cần xem lịch âm, xác định Can Chi của ngày trước khi điền, không lấy số dương lịch thay vào.
Nếu văn bản quan trọng có kèm ngày viết gọn, nên đặt dạng đầy đủ trước, dạng số sau, như “ngày 12 tháng 10 năm 2025 (12/10/2025)”, để cả hai kiểu người đọc đều nắm được.

Bước 5: Sửa máy tính về chuẩn Việt Nam
Máy đảo ngày tháng vì định dạng vùng của hệ thống, chứ không phải lỗi gõ. Ví dụ điển hình: nhập 19/12/2015 vào Excel nhưng chương trình hiển thị thành 12/19/2015, do file đang theo định dạng tháng/ngày/năm của Mỹ.2
Trên Excel, cách sửa là chọn Format Cells, chọn Date, đặt Locale là Vietnamese và chọn kiểu 14/03/2001, tức dd/MM/yyyy.2 Mã định dạng tùy chỉnh cũng nên thuộc lòng: d cho ngày 1-31, dd cho 01-31, m cho tháng 1-12, mm cho 01-12, yyyy cho năm bốn chữ số. Lỗi thường đến từ chỗ hệ thống nhận dạng dd/MM/yy trong khi file gốc theo MM/dd/yy, hoặc ngược lại.3
Trên Windows, đổi định dạng mặc định trong Control Panel, mục Region, đặt Short date là dd/MM/yyyy. Riêng Windows 10/11 không cho thêm định dạng mới từ ứng dụng Cài đặt, phải qua Control Panel mới đặt được dd-MM-yyyy. Trên Google Sheets, dùng menu Định dạng, chọn Số, chọn Ngày hoặc đặt định dạng tùy chỉnh kiểu dd mm yyyy.
Với Power BI, định dạng ngày tháng bám theo vùng hệ thống.1 Nếu máy đặt vùng là United States mà file dữ liệu lại dùng dd/mm/yyyy, chương trình sẽ hiểu sai và gây lỗi; khi đó cần chọn Locale ngay trong Power Query để xử lý. Cách này giữ nguyên dữ liệu gốc mà vẫn đọc đúng ngày, tháng.
Một mẹo khi làm việc nhóm: ghi rõ định dạng ngay trong tên file hoặc dòng ghi chú đầu bảng, chẳng hạn “dd/mm/yyyy”, để người mở sau không phải đoán. Máy đọc sai thì sửa được, người đọc sai thì phải làm lại.
Mẹo tránh nhầm ngày tháng
Mẹo bền nhất là ghi ngày tháng đủ cả chữ lẫn số trong mọi văn bản quan trọng: “ngày 12 tháng 10 năm 2025” không bao giờ bị đọc ngược như 12/10/2025. Khi viết gọn, tự hỏi người đọc ở đâu: đồng nghiệp trong nước thì 26/3 là chuẩn; gửi cho đối tác Mỹ thì nên viết đầy đủ bằng chữ.
Một cách khác là đặt ngày ở dạng có tháng viết chữ, kiểu 26 tháng 3, để mắt người đọc không phải chia hai con số cho đúng vị trí. Cách này hơi dài nhưng rất hợp với thư từ, thiệp mời và thông báo nội bộ.
Trước khi gửi giấy tờ, dán đoạn văn vào ô Kiểm tra chính tả của chucmungnammoi.com để soát lỗi chính tả chung. Muốn đọc thêm các trường hợp viết sai khác, chuyên mục Chính tả của trang cập nhật đều, kèm bài mẹo nhớ các cặp từ hay viết sai chính tả theo từng nhóm để tra nhanh khi cần.

Nhớ nhanh
- Ở Việt Nam, viết ngày tháng theo thứ tự ngày/tháng/năm: 26/3/2026 nghĩa là ngày 26 tháng 3 năm 2026; kiểu 3/26/2026 là thói quen của Hoa Kỳ.
- Văn bản hành chính: ngày, tháng dưới 10 phải thêm số 0 (05/01), theo Nghị định 30/2020/NĐ-CP; ba dấu phân cách gạch chéo, gạch nối, dấu chấm đều dùng được, miễn thống nhất.
- Giấy tờ quan trọng nên ghi bằng chữ kèm số, và kiểm tra định dạng vùng trên Excel, Windows, Google Sheets, Power BI để máy không đảo ngày tháng.
Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.
Nguồn tham khảo
- 3 cách chuyển đổi định dạng ngày tháng trong Power BI (datapot.edu.vn) ↩
- Sửa lỗi sai định dạng ngày, tháng trên Excel (ketoanleanh.edu.vn) ↩a ↩b
- Cách Sửa Lỗi Định Dạng Ngày Tháng Trong Excel (tinhocmos.edu.vn) ↩
- Định dạng ngày và giờ ở Hoa Kỳ (Wikipedia) ↩a ↩b ↩c
- Định dạng ngày và giờ ở Việt Nam (Wikipedia) ↩a ↩b