Phong cách
Văn hóa nước Úc và những quy tắc tặng hoa người mới đến nên biết
Vì sao cùng một bó hoa, tặng ở Úc lại mang ý nghĩa khác hẳn so với nhiều nước khác? Vì văn hóa nước Úc là xã hội nhập cư đa văn hóa, nơi hoa bản địa là biểu tượng quốc gia và màu hoa chia buồn còn chọn theo từng mối quan hệ.
Tặng hoa ở Úc có những quy tắc riêng mà người mới đến nên biết trước. Hoa gì hợp, màu nào nên tránh, tặng vào dịp nào, tất cả đều có lý do nằm trong văn hóa nước Úc. Ai sắp sang Úc du học, làm việc hay định cư cũng dễ lúng túng trước cửa hàng hoa, bởi những quy tắc ấy ít khi được nói ra.
Văn hóa nước Úc khác nhiều nước ở hai điểm. Xét về dân số nhập cư, Úc thuộc nhóm xã hội đa văn hóa bậc nhất thế giới. Người Úc lại rất tự hào về hoa bản địa của lục địa mình. Hai điểm ấy quyết định gần như mọi lựa chọn khi tặng hoa: loài nào, màu gì, dịp nào, tặng ai.
Hoa bản địa và niềm tự hào Úc
Hoa bản địa Úc chiếm vị trí mà không nước nào giống được. Do cô lập địa lý kéo dài hàng triệu năm, khoảng 85% thực vật có hoa của Úc mọc độc quyền ngay trên lục địa này, không thấy ở nơi nào khác trên thế giới. Một bó hoa bản địa vì vậy mang bản sắc riêng, khó thay thế bằng hoa nhập khẩu. Người Úc xem nó như một phần danh tính quốc gia của mình.
Biểu tượng rõ nhất là hoa Wattle vàng, tên khoa học Acacia pycnantha, quốc hoa của Úc. Người Úc dành hẳn một ngày cho loài hoa này: Ngày Wattle Quốc gia vào 1/9 hằng năm, gắn hoa với niềm tự hào dân tộc, sự kiên cường và tinh thần đoàn kết. Wattle có vị trí như vậy nên trở thành cái tên quen thuộc với mọi người Úc, từ học sinh đến người đi làm, và thường là lựa chọn đầu tiên khi ai đó muốn tặng bó hoa mang đậm ý nghĩa đất nước.
Ngoài wattle, còn một loạt gương mặt quen thuộc khác. Kangaroo Paw, nghĩa là chân chuột túi, là loài bản địa của Tây Úc. Hoa nở từ cuối xuân đến hè, tức tháng 11 đến tháng 2, với màu từ đỏ đậm đến xanh, vàng, cam, nên thợ hoa ưa dùng trong thiết kế hiện đại. Waratah là biểu tượng hoa của bang New South Wales; tên gọi bắt nguồn từ tiếng thổ dân Eora, nghĩa là nhìn thấy từ xa, thường gắn với sức mạnh và sự kiên cường. Đến mùa lễ cuối năm, Christmas Bush nở đỏ đúng tháng 12, được thợ hoa Sydney dùng làm phụ liệu cho không khí lễ hội.
Với người tặng, điều này mở ra một cách chọn hoa rất riêng của nước Úc. Nhân viên văn phòng muốn tặng đối tác người Úc bó hoa chúc mừng hợp tác có thể chọn Kangaroo Paw đỏ thay vì hoa nhập khẩu, vừa đẹp vừa tôn trọng bản sắc nước bạn. Hoa hồng nhập khẩu nói được lời chúc chung; bó hoa mọc duy nhất trên đất Úc nói được cả lời tôn trọng đối với đất nước và con người nơi đây.
Tặng hoa khi đến nhà, dự tiệc
Người Úc nổi tiếng thân mật và thoải mái. Họ chào nhau bằng câu chào kiểu chúc một ngày tốt lành, và thường gọi nhau bằng tên kể cả lần gặp đầu tiên.1 Phong cách tặng hoa ở Úc vì vậy cũng mang tính thân mật, không quá nghi thức. Người Úc thường chuộng bó hoa nhỏ gọn, tươi và tự nhiên hơn những giỏ hoa cầu kỳ, nặng phần hình thức.
Quy tắc quen thuộc nhất áp dụng khi bạn được mời đến ăn tối tại nhà ai đó: khách nên mang theo một món quà nhỏ như hoa hoặc socola.1 Đây là phép lịch sự cơ bản, giống phép mang quà khi đến nhà người Việt, chỉ khác là món quà ở Úc thường rất giản dị, kèm một lời cảm ơn thoải mái chứ không có nghi lễ nhận quà dài dòng. Nếu được mời dự tiệc nướng cùng bạn bè, khách thường mang theo đồ uống như rượu hoặc bia để tự phục vụ, và nên hỏi trước chủ bữa tiệc xem họ có cần thêm thứ gì không.1
Một chi tiết dễ bị người mới đến bỏ qua là giờ giấc.
Người Úc rất coi trọng sự đúng giờ và việc giữ lời hứa khi nhận lời mời, nên nếu mang hoa đến dự tiệc, cần đến đúng giờ đã hẹn. Bó hoa đẹp mà đến trễ nửa tiếng thì phần nào mất ý nghĩa.
Giao tiếp khi trao quà cũng cần vài lưu ý riêng của văn hóa nước Úc. Người Úc không thích những câu hỏi trực tiếp về tuổi tác hay tình trạng hôn nhân. Khi mới quen, nên tránh cả các chủ đề nhạy cảm như chủng tộc, tôn giáo, chính trị. Lời khen vì vậy nên dồn cho bó hoa và sự chu đáo của chủ nhà, thay vì trầm trồ tuổi trẻ hay hỏi duyên hỏi phận. Một câu khen bó hoa đẹp sẽ được đón nhận nồng nhiệt hơn một câu hỏi riêng tư.
Trong lần gặp mặt đầu, người Úc thường bắt tay để chào, cả nam lẫn nữ, và người ta rất để ý giao tiếp bằng mắt, bởi ánh mắt cho thấy bạn tôn trọng và lắng nghe người nói. Trong môi trường kinh doanh, sự thân thiện được đánh giá cao. Nắm được những điều này, người tặng hoa sẽ hiểu rằng ở Úc, cách trao bó hoa cũng quan trọng như bó hoa ấy: trao nhẹ nhàng, kèm nụ cười và ánh mắt nhìn thẳng, không cần nhiều lời xã giao.
Người nhận và ý nghĩa hoa trong văn hóa nước Úc
Điều khiến tặng hoa ở Úc khó hơn nhiều nước khác nằm ở chính cấu trúc dân số. Tính đến 30/6/2025, khoảng 8,8 triệu người Úc sinh ra ở nước ngoài, chiếm 32% tổng dân số, mức cao nhất kể từ năm 1891. Lần đầu tiên trong lịch sử, cộng đồng người sinh ra tại Ấn Độ đã vượt cộng đồng người Anh trở thành nhóm dân nhập cư đông nhất, với khoảng 971.000 người, theo sau là các cộng đồng đến từ Trung Quốc và New Zealand.
Con số ấy nói lên một thực tế: bó hoa đưa tay cho ai, người ấy mang nền văn hóa nào. Cùng một loài hoa, người gốc Anh chỉ thấy nhẹ nhàng, người gốc Á có thể thấy gợi nhớ điều buồn. Hoa cúc trắng chẳng hạn có thể mang nghĩa tang lễ với một bộ phận người Úc gốc Á, nên nếu tặng hoa sinh nhật hay chúc mừng, nên chọn hoa nhiều màu, tươi sáng thay vì cúc trắng.
Trong các lớp học và văn phòng Úc, chuyện đổi bó hoa vì tìm hiểu văn hóa của người nhận diễn ra hằng ngày. Một sinh viên định tặng cô bạn cùng lớp gốc Á bó cúc trắng nhân ngày sinh nhật, rồi chuyển sang bó hoa nhiều màu tươi sáng sau khi biết ý nghĩa loài hoa này theo văn hóa bạn mình theo. Các trường đại học và doanh nghiệp ở đây khuyến khích môi trường đa văn hóa, các lễ hội văn hóa quốc tế diễn ra thường xuyên.
Quy tắc tặng hoa quan trọng nhất ở Úc vì thế không nằm ở loài hoa, mà ở người nhận.
Trước khi chọn bó hoa, nên dành một phút nghĩ xem người nhận theo nền văn hóa hay tôn giáo nào, rồi mới chọn loài và màu. Hỏi thẳng cũng được đón nhận, bởi người Úc vốn thẳng thắn và cởi mở: một câu hỏi chân thành về sở thích hoa của người nhận thường gặp lời cảm ơn chứ không ai cho là vụng về.
Hoa chia buồn theo quan hệ
Đám tang là dịp tặng hoa ở Úc có quy tắc chặt nhất, và quy tắc ấy chia theo hai lớp: mối quan hệ của người tặng với người đã khuất, và tôn giáo của gia đình. Về loại hoa, những loài phổ biến nhất trong đám tang ở Úc là huệ trắng, cúc, hồng và lá cây bản địa. Gia đình thường lo vòng hoa đặt trên quan tài, còn bạn bè gửi những bó hoa cắm sẵn nhỏ đến nhà hoặc đến tang lễ.
Về màu sắc, trắng là lựa chọn mặc định an toàn, mang nghĩa bình an, tôn trọng và tưởng nhớ. Hồng nhạt thường dành cho mẹ, bà hay trẻ em; đỏ dành cho vợ hoặc chồng; vàng dành cho bạn bè và đồng nghiệp. Khi chia buồn, nên chọn hoa huệ trắng hoặc các tông pastel nhẹ nhàng, tránh màu quá rực rỡ hay mang sắc vui tươi, vì đó không phải sắc màu của lời chia buồn. Hoa bản địa ngày càng được chọn cho lễ kỷ niệm cuộc đời người đã khuất theo phong cách Úc, ấm hơn và ít trang nghiêm hơn đám tang truyền thống.
Lớp quy tắc thứ hai theo tôn giáo, và đây là phần nhiều người bỏ sót. Tang lễ Công giáo, Anh giáo, Chính thống, Hindu hay Phật giáo thường đón nhận hoa; trong đó tang lễ Phật giáo tránh màu đỏ, còn gia đình Hindu chuộng trắng và vàng. Ngược lại, tang lễ Do Thái và Hồi giáo thường không tặng hoa, nên cách đúng đắn là hỏi gia đình trước.
Người Việt làm việc tại Sydney muốn gửi hoa chia buồn cho gia đình đồng nghiệp nên chọn bó hoa cắm nhỏ gửi đến nhà thay vì vòng hoa lớn, vì đó là phần việc thường thuộc về thân quyến. Chọn hoa theo mối quan hệ và hỏi trước về tôn giáo của gia đình là hai việc nên làm song song.
Bỏ một trong hai, bó hoa dù đẹp vẫn có thể đặt sai chỗ.
| Màu hoa | Mối quan hệ phù hợp |
|---|---|
| Trắng | Lựa chọn an toàn cho mọi trường hợp |
| Hồng nhạt | Mẹ, bà hoặc trẻ em |
| Đỏ | Vợ hoặc chồng |
| Vàng | Bạn bè, đồng nghiệp |
Những ngày lễ tặng hoa đặc trưng
Lịch tặng hoa của Úc có mấy mốc mà người mới đến nên ghi nhớ. Ngày Quốc khánh Úc 26/1 là dịp thích hợp để tặng hoa bản địa như wattle hay Kangaroo Paw, gắn với không khí lễ hội vui tươi. Ngược lại, ngày ANZAC 25/4 là dịp tưởng niệm trang nghiêm, phù hợp với hoa tri ân giản dị, tránh màu sắc rực rỡ. Đến 1/9, cả nước lại chào Ngày Wattle Quốc gia bằng những bó hoa wattle vàng.
Cuối năm còn có Boxing Day vào 26/12, ngày sau Giáng sinh.2 Đây là ngày lễ công cộng ở Úc, cùng các nước từng thuộc Đế quốc Anh như Canada, New Zealand và Ireland.2 Gia đình người Việt định cư muốn tặng hoa chúc hàng xóm nhân Australia Day có thể chọn bó wattle vàng; lựa chọn ấy vừa đúng dịp vừa nói được lời thân thiện mà không cần nhiều chữ.
Hiểu lầm về ý nghĩa hoa
Nhiều hiểu lầm về ý nghĩa hoa xuất phát từ việc đem nguyên quy tắc nước này sang nước khác. Cúc trắng ở Nhật mang ý nghĩa thuần khiết, hoa cúc vàng nói lên sự tươi vui và hạnh phúc; nhưng trong một số nền văn hóa hiện diện tại Úc, cúc trắng lại gắn với tang lễ. Hoa ly trắng thường được dùng trong dịp lễ cưới, đại diện cho sự thuần khiết và tình yêu vĩnh cửu. Hoa hồng vàng biểu thị tình bạn, còn người ta nhìn nhận hoa hồng xanh là biểu tượng của hy vọng.
Người Việt quen kiêng số lượng bông hoa chẵn lẻ, khi sang Úc thấy người bản xứ tặng hoa không câu nệ con số. Thực tế, chưa thấy quy tắc nào về số lượng bông hoa hay con số kiêng kỵ cụ thể khi tặng hoa ở Úc, khác với một số nước Á Đông nơi con số mang ý nghĩa riêng. Ở Úc, điều cần cân nhắc là loài hoa, màu hoa và nền văn hóa của người nhận, chứ không phải đếm từng bông.
Chọn hoa theo mùa Nam bán cầu
Điểm khiến nhiều người ngạc nhiên nhất khi tặng hoa ở Úc là mùa hoa ngược hoàn toàn với Bắc bán cầu. Xuân ở Úc rơi vào tháng 9 đến 11, khi hoa dại và wattle vàng nở rộ; hè từ tháng 12 đến tháng 2 có hướng dương, sứ và Christmas Bush; thu từ tháng 3 đến 5 là mùa hồng và cúc nở rực; đông từ tháng 6 đến 8 đến lượt Protea và Banksia.
Chọn hoa theo mùa có hai lợi ích rõ ràng. Bó hoa tươi đẹp hơn vì hoa vừa cắt, và hợp túi tiền hơn vì hoa trong mùa dồi dào, không phải nhập xa. Tháng 7 ở Melbourne, Protea và Banksia đang vào mùa là lựa chọn hợp lý hơn hẳn hoa xuân đắt giá. Cách chọn này áp dụng được cho mọi dịp, từ sinh nhật đến chúc mừng công việc, và cũng giúp người mua hiểu thêm về thiên nhiên của nước sở tại.
Ai muốn tìm hiểu thêm về biểu tượng Úc ngoài loài hoa, boomerang là một gợi ý. Đây là biểu tượng văn hóa nước Úc, có thể làm quà lưu niệm với ý nghĩa người nhận sẽ trở lại như boomerang.
Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.
Nguồn tham khảo
- NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ VĂN HÓA ÚC (binco.edu.vn) ↩a ↩b ↩c
- Ngày tặng quà (Wikipedia) ↩a ↩b