# Bộ truyện cổ tích Việt Nam chọn lọc nên có những truyện nào > Truyện cổ tích Việt Nam chọn lọc thường bắt đầu từ Tấm Cám, Thạch Sanh, Ăn khế trả vàng, Sọ Dừa, Cây tre trăm đốt, Tích Chu, Sơn Tinh Thủy Tinh. Mỗi truyện mang một bài học về đạo đức, công bằng và tình người mà người Việt kể nhau nghe hàng trăm năm. - Bài gốc: - Chuyên mục: Giải trí - Tác giả: Ban Giải trí - Ngày đăng: 20/10/2026 - Chủ đề: Tấm Cám, Thạch Sanh, Cây khế, Sách cổ tích cho bé - Thời gian đọc: 12 phút --- ## Truyện cổ tích Việt Nam chọn lọc bắt đầu từ đâu Muốn chọn truyện cổ tích Việt Nam cho con, cha mẹ ngày nay đừng phải mò mẫm theo trí nhớ của từng gia đình. Năm 1957, học giả Nguyễn Đổng Chi công bố bộ Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam gồm hai tập, mở đường cho việc sưu tầm cổ tích nước nhà một cách khoa học và hoàn chỉnh hơn cả.[3] Từ bộ sách ấy, câu hỏi tuyển tập nào đáng đọc mới có câu trả lời có căn cứ, thay vì chỉ dựa vào những truyện được kể lại rời rạc. ## Kho tàng của Nguyễn Đổng Chi Truyện cổ tích Việt Nam là truyện truyền miệng dân gian, kể chuyện tưởng tượng về những nhân vật tài giỏi, người mồ côi, em út, con riêng, người nghèo, người xấu xí, người thông minh, ngốc nghếch và cả con vật biết nói. Người xưa gọi thể loại này là truyện thần tiên hay đồng thoại, mở đầu bằng câu quen thuộc “Ngày xửa ngày xưa”. Câu chuyện ra đời trong xã hội đã phân chia giai cấp, nên chức năng cơ bản của nó là an ủi, động viên, bênh vực những thân phận yếu thế.[3] Căn cứ vào nhân vật chính và tính chất sự việc, truyện cổ tích Việt Nam chia làm ba loại: cổ tích về loài vật, cổ tích thần kỳ và cổ tích sinh hoạt.[3] Nhóm loài vật có Cóc kiện Trời, Sự tích con dã tràng, truyện Công và Quạ.[3] Nhóm thần kỳ là những câu chuyện có yếu tố hoang đường như Tấm Cám, Thạch Sanh. Nhóm sinh hoạt kể về người thông minh, phê phán thói xấu, kể về nhân vật bất hạnh như Trương Chi hay Sự tích chim quốc.[3] Bộ Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam được công bố hai tập năm 1957, rồi tái bản năm 1961, tập hợp phần chính yếu của cổ tích và truyền thuyết Việt Nam cổ truyền.[3] Nhờ công trình ấy, các bản chọn lọc về sau mới có chỗ dựa để chọn truyện. Thử hình dung một đứa trẻ ngước nhìn mặt trăng và hỏi vì sao vầng trăng lại có hình người ngồi dưới gốc cây. Câu trả lời của người xưa chính là truyện Chú Cuội cung trăng. Chàng tiều phu Cuội phát hiện lá cây thuốc cứu sống một con hổ, liền đào gốc cây mang về và cứu được nhiều người. Sau đó, vì vợ Cuội tưới nước giải vào cây khiến cây bay lên trời, Cuội túm lấy rễ cây và bay theo lên cung trăng. Người xưa nhìn vệt lõm trên vầng trăng giống dáng người ngồi dưới gốc cây đa và dựng nên câu chuyện ấy, một cách giải thích vừa sáng tạo vừa có tình. Điều làm nên sức sống của cổ tích Việt Nam là tinh thần nhân đạo và lạc quan. Truyện thường kết thúc có hậu, cái thiện chiến thắng hoặc được tôn vinh, cái ác bị tiễu trừ hoặc chế giễu.[5] Yếu tố kỳ ảo trong truyện không phải để dọa trẻ, mà thể hiện ước mơ về chiến thắng của cái thiện và sự công bằng thay cho bất công trong xã hội.[3] ![Một phụ nữ lớn tuổi ngồi trên ghế đẩu gỗ trong sân, cầm sách đọc, trước mặt là một đứa trẻ nhìn từ phía sau](https://chucmungnammoi.com/covers/truyen-co-tich-viet-nam-chon-minh-hoa-1-aijvrh-1200x800.webp) *Ảnh minh họa* ## Những truyện tiêu biểu Không có nguồn uy tín nào xếp hạng truyện cổ tích nào là hay nhất, nhưng các bản chọn lọc đều đưa về những truyện quen thuộc dưới đây, mỗi truyện một bài học riêng. Danh sách thường gặp trong các tuyển tập gồm: - Tấm Cám: cô gái hiền lành bị dì ghẻ và em cùng cha khác mẹ hãm hại, nhờ Bụt giúp trở thành hoàng hậu; truyện đề cao lòng vị tha và câu “ở hiền thì gặp lành”. - Thạch Sanh: chàng nông dân nghèo vốn là Thái tử được Ngọc Hoàng sai xuống đầu thai, diệt Chằn Tinh nhưng bị Lý Thông cướp công, cuối cùng được giải oan; truyện đề cao công lý và hình tượng người anh hùng dân gian. - Ăn khế trả vàng: người em hiền được chim thần trả vàng, người anh tham lam tự chuốc lấy họa; truyện dạy không tham lam, anh em phải đoàn kết. - Sọ Dừa: chàng trai tròn như quả dừa thi đỗ trạng nguyên và hiện nguyên hình tuấn tú; truyện dạy không nên “nhìn mặt mà bắt hình dong”. - Cây tre trăm đốt: chàng Khoai mồ côi nhờ Bụt giúp với tiếng hô “khắc nhập”; truyện dạy người hiền lành chăm chỉ sẽ được giúp đỡ. - Cậu bé Tích Chu: cậu ham chơi bỏ mặc bà bệnh, biết lỗi nhờ bà Tiên chỉ đường cứu bà; truyện dạy trẻ quan tâm người thân. - Sơn Tinh Thủy Tinh: cuộc tranh hôn thời vua Hùng Vương thứ mười tám, vị thần núi thắng vị thần nước dâng lũ. - Sự tích dưa hấu Mai An Tiêm: hoàng tử bị vua đày ra đảo hoang vì quan niệm “của biếu là của lo, của cho là của nợ”, chàng trồng được loại quả vỏ xanh ruột đỏ và đổi lấy gạo muối; bài học là sự chăm chỉ trong nghịch cảnh sẽ hái được quả ngọt. - Cóc kiện Trời: khi hạn hán kéo dài, chú cóc rủ các con vật lên Thiên Đình kiện Trời vì lâu không có mưa, cuối cùng Trời cho Thần Mưa phun mưa xuống. - Trí khôn của ta đây: bác nông dân trói cọp vào cột rồi chất rơm đốt, cọp bỏ chạy mang trên mình những vằn đen dài; truyện dạy trí khôn phải dùng đúng chỗ. - Ba lưỡi rìu: anh tiều phu nghèo từ chối nhận rìu vàng, rìu bạc của Bụt mà chỉ lấy lại rìu sắt của mình, được tặng cả hai vì sự thật thà. **Đọc thêm:** [Truyện cổ tích là gì? Định nghĩa, nguồn gốc và đặc điểm](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/truyen-co-tich-la-gi) ## Bài học trong từng câu chuyện Điều làm nên ý nghĩa của cổ tích không nằm ở phép màu, mà ở chi tiết thử thách nhân vật về đạo đức. Nhân vật lý tưởng trong cổ tích thường là người tài năng, có nhân cách vượt trội nhưng nhỏ bé, số phận bất hạnh, và phải qua các lực lượng thần kỳ thử thách về đạo đức lẫn tài năng.[5] Truyện Cây khế là ví dụ rõ nhất. Hai anh em mồ côi chia tài sản, người anh chiếm hết, chỉ để cho em một túp lều và một cây khế. Chim lạ hứa “ăn một quả trả cục vàng”, dặn người em may túi ba gang. Người em nghe lời, đựng đầy túi rồi về, trở nên giàu có và còn giúp đỡ người nghèo. Người anh đổi toàn bộ tài sản lấy cây khế, may túi mười hai gang, nhét đầy vàng còn giấu thêm vào người. Chim chở quá nặng, đuối sức giữa biển, anh ta cùng vàng rơi xuống biển sâu và chết. Từng chi tiết ấy biến bài học thành hình ảnh nhớ mãi: lòng tham không đáy tự lấy cớ để trừng phạt chính mình. Ngược lại, truyện Thỏ và Rùa kể chú Thỏ khinh thường Rùa, dạo chơi rồi ngủ quên giữa cuộc thi, còn Rùa chăm chỉ bước từng bước và về đích trước; bài học là sự kiên trì thắng sự chủ quan. Có những truyện bài học nằm ở tình cảm gia đình. Sự tích cây vú sữa kể cậu bé ham chơi bị mẹ mắng nên la cà không chịu về; mẹ vì mong ngóng con mà gục xuống, hóa thành gốc cây. Cậu khóc, ôm lấy gốc cây, thì cây vỗ về rơi xuống một loại quả vỏ chát nhưng bên trong ngọt thơm như sữa mẹ. Truyện dạy trẻ phải hiếu thảo với cha mẹ, và mỗi lần nếm quả vú sữa là một lần nhớ về tình mẹ. Cổ tích dạy trẻ điều phải trái ngay trong chuyện, không cần giảng đạo lý dài dòng. Đọc nhiều, trẻ dần hình thành nhân cách, bồi dưỡng năng lực thẩm mỹ, khả năng cảm thụ văn học và cách dùng ngôn ngữ phong phú, hiệu quả. ![Một bà lão tóc bạc ngồi bên giường gỗ, đang đắp chăn cho một đứa trẻ nhỏ đang nằm ngủ](https://chucmungnammoi.com/covers/truyen-co-tich-viet-nam-chon-minh-hoa-2-d6e6jy-1200x800.webp) *Ảnh minh họa* ## Sách chọn lọc trên kệ Ai muốn có nguyên một tuyển tập trong nhà thì thị trường sách hiện có mấy dạng. Bản giấy Truyện Cổ Tích Việt Nam Chọn Lọc của tác giả Long An do NXB Văn Học phát hành tháng 12/2017, dày 248 trang, bìa cứng, khổ 17 x 24 cm, nặng 836 gam. Giá bìa 148.000 đồng, giá bán 119.000 đồng theo trang giới thiệu sách. Sách quy tụ truyện cổ của văn học dân gian các dân tộc Việt Nam, kể cả nhiều truyện của các dân tộc thiểu số. Một bản khác là Truyện Cổ Tích Chọn Lọc Việt Nam, tập hợp 27 mẫu truyện như Cây tre trăm đốt, Anh em họ Trạng, Nàng ngót Út. Bản này hiện đã hết hàng tại trang bán sách, nên người đọc cần lưu ý khi tìm mua, có thể phải tìm ở các nhà sách cũ hoặc chọn bản khác thay thế. Còn bản ebook và sách nói của tuyển tập cùng tên là lựa chọn đọc trực tuyến, có 296 trang, dung lượng 892 KB, tạo ngày 08/11/2022 và cập nhật ngày 13/08/2024. Người đọc tìm mua bản giấy ở các nhà sách lớn hoặc đặt qua nhà xuất bản, còn bản ebook thì mở trên điện thoại, máy tính bảng và đọc mọi lúc. Thử hình dung một phụ huynh đứng trước kệ sách, cầm cuốn bìa cứng 248 trang và cân nhắc. Bản giấy giá 119.000 đồng, hợp để đọc cùng con trước giờ ngủ, con tự lật trang xem tranh. Bản ebook 296 trang gọn trong máy, hợp cho chuyến xe dài hay những tối đi vắng. Chọn dạng nào cũng được, miễn là truyện được đọc lên bằng giọng người thật cho con nghe. ## Cổ tích lên phim và trang Những truyện này đã vượt ra khỏi trang giấy. Từ năm 1993, Hãng phim Phương Nam mời nhà văn Nguyễn Đông Thức chuyển thể các tác phẩm trong tuyển tập Kho tàng cổ tích Việt Nam của Nguyễn Đổng Chi thành loạt phim Cổ tích Việt Nam.[4] Loạt phim đạt Giải đặc biệt phim truyện dành cho thiếu nhi tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ XI tổ chức ở Hà Nội năm 1996.[4] Trên trang sách, truyện cổ tích cũng đổi hình dáng. Bộ truyện cổ tích hình nổi gồm hai tập Chú mèo đi hia và Vịt con xấu xí, viết song ngữ Việt - Anh, dự kiến xuất bản trung tuần tháng 3/2021. Hình nổi giúp trẻ nhỏ tự tay chạm vào câu chuyện, một cách tiếp cận khác hẳn với trang chữ. Nhiều gia đình chọn đường hai bước: cho con xem tập phim trước, rồi đọc truyện sau. Đứa trẻ xem phim Thạch Sanh rồi mở sách sẽ nhận ra nhân vật trên màn hình và trên trang giấy là một, và từ đó thấy chữ không còn xa lạ. ![Trên bàn gỗ cũ trong tiệm có kệ sách mờ phía sau, một cuốn sách dày dựng đứng cạnh chồng hai cuốn sách bìa trơn](https://chucmungnammoi.com/covers/truyen-co-tich-viet-nam-chon-minh-hoa-3-08jsfr-1200x800.webp) *Ảnh minh họa* ## Đọc cùng con thế nào Truyện cổ tích phát huy tác dụng khi được đọc cùng, chứ không phải giao cuốn sách cho con rồi thôi. Cha mẹ đọc Ba lưỡi rìu cho con trước giờ ngủ, rồi hỏi con sẽ chọn rìu sắt hay rìu vàng của Bụt. Câu hỏi ấy mở ra cuộc trò chuyện về sự thật thà, mà câu trả lời của trẻ đôi khi thú vị hơn cả truyện. Cách chọn truyện theo lứa tuổi cũng đơn giản: trẻ nhỏ hợp với cổ tích loài vật và truyện ngắn như Thỏ và Rùa, Sự tích trầu cau; trẻ lớn hơn đọc nổi truyện thần kỳ dài như Thạch Sanh, Tấm Cám, rồi truyện sinh hoạt đòi suy nghĩ như Cậu bé thông minh hay Trí khôn của ta đây. Riêng Sự tích trầu cau kể thời vua Hùng Vương thứ tư: hai anh em Tân và Lang vì hiểu lầm mà hóa thành vôi và cây cau, người vợ hóa thành dây trầu quấn quanh thân cau. Ba thứ quyện lại tạo sắc đỏ như máu, và vua dạy dân dùng vôi, cau, trầu làm biểu tượng tình nghĩa anh em, vợ chồng.[1] Truyện này hợp để cha mẹ kể và giải thích cho trẻ về phong tục ăn trầu của người Việt xưa. Sau mỗi truyện, để trẻ tự nói bài học, cha mẹ chỉ bổ sung khi cần; lời trẻ tự rút ra sẽ nhớ lâu hơn lời người lớn dặn. Điều mang về sau bài này là một danh sách ngắn đủ dùng: những truyện tiêu biểu của kho tàng Việt, một vài bản chọn lọc có trên kệ, và một thói quen nhỏ đọc cùng con mỗi tối. Kho tàng của Nguyễn Đổng Chi còn đó, việc của mỗi nhà là mở nó ra cho thế hệ sau. Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của [Chúc Mừng Năm Mới](https://chucmungnammoi.com/). ## Nguồn tham khảo 1. [Top 30 bộ truyện cổ tích Việt Nam mới hay nhất mọi thời đại](https://lehongphonghn.edu.vn/truyen-co-tich-viet-nam/) (lehongphonghn.edu.vn) 2. [Truyện cổ tích cho bé: Thỏ và Rùa](https://scov.gov.vn/que-huong/goc-thieu-nhi/truyen-co-tich-cho-be-tho-va-rua.html) (scov.gov.vn) 3. [Truyện cổ tích Việt Nam](https://vi.wikipedia.org/wiki/Truy%E1%BB%87n_c%E1%BB%95_t%C3%ADch_Vi%E1%BB%87t_Nam) (Wikipedia) 4. [Cổ tích Việt Nam](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%95_t%C3%ADch_Vi%E1%BB%87t_Nam) (Wikipedia) 5. [Truyện cổ tích](https://vi.wikipedia.org/wiki/Truy%E1%BB%87n_c%E1%BB%95_t%C3%ADch) (Wikipedia)