# Trêu hay chêu? Từ nào đúng chính tả và vì sao bao người viết nhầm

> Trêu là cách viết đúng chính tả, còn chêu không có trong từ điển. Nghĩa của trêu, nguyên nhân nhầm lẫn giữa hai âm tr và ch, cùng các cụm đi kèm và mẹo nhớ giúp mỗi lần viết không còn chần chừ.

- Bài gốc: <https://chucmungnammoi.com/tap-chi/treu-hay-cheu>
- Chuyên mục: Chính tả
- Tác giả: Ban Chính tả
- Ngày đăng: 05/11/2026
- Chủ đề: Chính tả tiếng Việt, Trêu hay chêu, Trêu nghĩa là gì, Phân biệt tr và ch, Trêu đùa
- Thời gian đọc: 11 phút

---

Trêu là từ đúng chính tả tiếng Việt; chêu không có trong từ điển tiếng Việt và không mang nghĩa nào. Câu hỏi trêu hay chêu vì thế có đáp án dứt khoát, dù trên mạng xã hội, tin nhắn lẫn không ít bài báo, cả hai cách viết vẫn nằm cạnh nhau.

Người đọc phổ thông gặp “chêu” trong bình luận, trong tin nhắn bạn bè, thậm chí trong tiêu đề một video giải trí, nên tưởng đó là biến thể chấp nhận được. Phần dưới bài đi từ nghĩa của từ, nguyên nhân nhầm lẫn đến cách viết từng cụm, để lần sau gặp lại bạn biết ngay nên chọn chữ nào. Dù gõ “trêu hay chêu” hay “chêu hay trêu” vào ô tìm kiếm, đáp án cũng chỉ một: đúng là trêu.

## Trêu hay chêu: từ nào đúng?

Theo Từ điển tiếng Việt của GS Hoàng Phê, trêu là một động từ: người nói dùng lời nói, cử chỉ để đùa vui, khiến người kia vui vẻ hoặc bực tức, xấu hổ; sang tiếng Anh, từ này được dịch là tease. Còn chêu thì không xuất hiện trong từ điển, không có mục từ, không có nghĩa.

Nghĩa của trêu không nằm gọn trong một sắc thái. Tùy ngữ cảnh, đó có thể là chọc ghẹo vui đùa giữa bạn bè, là làm phiền gây khó chịu cho người khác, là khiêu khích, là tán tỉnh trong chuyện tình cảm, hay là gây rắc rối cho động vật, trẻ con. Cùng một động từ mà sắc thái đổi theo người nói, giọng điệu và hoàn cảnh.

Chính vì vậy, biết giới hạn là phần đi kèm bắt buộc. Trêu đến mức người kia khó chịu, xấu hổ hay bực bội thì ranh giới với bắt nạt rất mỏng. Trong gia đình, chuyện anh chị em trêu nhau đến lúc em khóc là ví dụ quen thuộc; ở lớp, trò trêu bạn trước mặt cả lớp dễ thành chuyện không vui.

Ví dụ câu đúng: “Cậu đừng trêu tôi nữa”, “Anh ấy thường xuyên trêu chọc em”, “Đám trẻ trêu đùa với nhau”. Câu sai: “Cậu đừng chêu tôi nữa”, “Anh ấy thường xuyên chêu chọc em”. Chỉ cần đổi chữ đầu là câu văn đã sai chính tả.

Trêu còn đi vào thơ ca. Hàn Mặc Tử viết: “Sột soạt gió trêu tà áo biếc, Trên giàn thiên lý, bóng xuân sang”. Gió được nhân hóa thành kẻ trêu, câu thơ nhờ thế mà có duyên. Nếu viết “gió chêu” thì hỏng cả câu.

## Trêu nghĩa là gì, khác trớ trêu ra sao

Trêu là gì? Là một động từ thuần Việt, chỉ hành động chứ không phải danh từ. Bạn trêu ai đó, bị ai đó trêu, hoặc ngồi trêu nhau cho qua buổi chiều. Về nghĩa, trêu gần với chọc, ghẹo, đùa; từ này cũng hay ghép thành các cụm trêu chọc, trêu ghẹo quen thuộc.

Cùng họ với trêu có trớ trêu, một từ hay bị viết nhầm thành “chớ trêu”. Trớ trêu là từ đúng, dùng để chỉ tình huống oái oăm, khó xử, như số phận trớ trêu hay cuộc đời trớ trêu. Nghĩa của nó nghiêng về hoàn cảnh tréo ngoe, không phải hành động chọc ghẹo.

Trêu ngươi thì mạnh hơn trêu thường: cố ý trêu cho người ta tức lên. Ca dao có câu “Trách bà mụ khéo trêu ngươi, Nặn người thế ấy, nặn tôi thế này”. Câu ca dao nói chuyện mỗi người một số phận, mà cách nói thì đầy vẻ trách móc duyên dáng.

Ở Huế còn có thành ngữ “trêu gà gáy tàu”, nghĩa là làm phiền, chọc giận người khác. Người lớn cũng dùng trêu để nói về những việc khiến người khác bực mình, chẳng hạn như cách nói của người Huế vừa nêu, chứ từ này không riêng gì trò đùa của trẻ con.

![Hai người trẻ ngồi trên ghế nhựa thấp quanh chiếc bàn nhựa cũ, một người cúi xuống gần ly nước đá](https://chucmungnammoi.com/covers/treu-hay-cheu-minh-hoa-1-smdlxp-1200x800.webp)

*Hai thanh niên ngồi đối diện nhau bên chiếc ghế nhựa thấp, một người cúi xuống uống gần ly nước đá, trên bàn có đĩa hạt và ba ly nước màu nâu.*

## Vì sao trêu hay bị viết nhầm thành chêu

Tiếng Việt là chữ viết thuần ngữ âm, nên thói quen phát âm lâu đời dễ dẫn đến viết sai chính tả. Ai đọc “trêu” thành “chêu” mỗi ngày thì khi cầm bút cũng dễ viết theo miệng. Lỗi không nằm ở vốn từ, mà nằm ở chỗ tai nghe quen một đằng, mặt chữ lại là đằng khác.

Ở miền Nam, âm tr- đã hòa nhập vào ch- từ nhiều thế hệ trước. Người nói phát âm hai âm giống nhau mà giao tiếp vẫn hiểu nhau, nên không có áp lực phải giữ khác biệt. Đây là biến thể tự nhiên của phương ngữ, không phải lỗi phát âm; nhưng khi viết, chuẩn chính tả vẫn buộc phải viết trêu.

Sự hòa nhập ấy nghe rõ qua các từ quen thuộc: người miền Nam đọc “trêu” nghe như “chêu”, “trăng” như “chăng”, “tre” như “che”, “trong” như “chong”. Người nghe không hiểu lầm, vì nghĩa của câu đã đủ để đoán. Chỉ đến khi viết ra giấy hay đánh máy, sự khác biệt mới lộ ra.

Lời khuyên thực tế dành cho người miền Nam là học chính tả dựa vào nghĩa và từ điển, đừng dựa vào cách phát âm của chính mình. Cách làm cụ thể: khi phân vân một từ, tra mục từ trong từ điển; nếu không có sẵn từ điển giấy thì dùng công cụ tra cứu trực tuyến.

Chuyện nhầm hai âm tr và ch không phải hiếm. Các cặp trả và chả, trốn và chốn, trót và chót cũng vấp cùng một kiểu lỗi. Xem thêm bài [Chà đạp hay trà đạp mới đúng chính tả tiếng Việt](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/cha-dap-hay-tra-dap) để thấy cách xử lý những cặp tương tự.

## Phân biệt hai âm tr và ch

Về cơ học phát âm, âm tr- là âm tắc, xát: đầu lưỡi cuộn ngược lên chạm vùng sau lợi răng trên, kèm một âm r nhẹ. Âm ch- là âm xát, lưỡi thẳng áp vào vòm miệng cứng, không lăn. Câu nhớ gọn: TR- có lăn lưỡi, CH- không lăn.

Muốn kiểm tra, bạn đặt tay lên cổ họng hoặc để ý đầu lưỡi. Phát âm “trêu” mà đầu lưỡi không cuộn thì gần như chắc chắn đang đọc thành “chêu”. Bài tập này giúp cả người lớn muốn sửa giọng, chứ không riêng trẻ tập đọc.

Bên cạnh phát âm, có các quy tắc phân bổ giúp chọn chữ nhanh. Từ Hán Việt mang dấu nặng hoặc dấu huyền thường đi với tr: trịnh trọng, trình bày, truyền thống, hỗ trợ. Âm ch thường đứng trước các vần như oa, oe: choáng váng, loắt choắt, chí chóe.

Nhóm từ chỉ phủ định dùng ch: chưa, chẳng, chả. Danh từ chỉ quan hệ thân thuộc trong gia đình cũng dùng ch: cha, chú, chị, chồng, cháu. Danh từ chỉ vật dụng, món ăn, hoa quả dùng ch: chén, chảo, chổi, chăn, chuối, chanh, chè, chả, cháo.

Với từ láy, cách chia rắc rối hơn. Láy âm đầu dùng được cả ch lẫn tr: chăm chỉ, chông chênh, trơ tráo, trằn trọc. Láy vần hầu hết dùng ch: chơi vơi, chênh vênh, chót vót; chỉ ba từ là ngoại lệ, viết tr: trót lọt, trụi lủi, trét lẹt.

Bộ bài tập gồm các cặp từ tối thiểu: chân/trần, chơi/trời, chăn/trăng, châu/trâu, chung/trung, chỗ/trở, treo/cheo. Đọc thành tiếng từng cặp, chậm rãi, rồi ghép vào câu líu lưỡi “Trên trời trăng tròn, trăng tròn trên trời”. Người miền Nam nên luyện thêm phần nghe, vì tai đã quen với cách phát âm hòa nhập.

![Một phụ nữ trung niên đứng nghiêng bên cửa sổ gỗ, miệng hé mở, cạnh chiếc tách sứ trên bậu cửa](https://chucmungnammoi.com/covers/treu-hay-cheu-minh-hoa-2-0q4dwr-1200x800.webp)

*Một phụ nữ trung niên đứng nghiêng bên cửa sổ gỗ, miệng hé mở, cạnh đó có ghế gỗ, chậu cây và tách trà trên bậu cửa.*

## Các cụm trêu đúng và sai

Sau khi đã rõ trêu hay chêu đúng chính tả là trêu, cần lưu ý cả các cụm đi kèm. Những cụm đúng gồm trêu chọc, trêu đùa, trêu ghẹo, trêu ngươi, trêu tức và trớ trêu. Các dạng chêu chọc, chêu đùa, chêu ghẹo, chêu ngươi, chớ trêu đều sai.

Mỗi cụm mang một sắc thái riêng. Trêu chọc là chọc ghẹo liên tục, thường kéo dài. Trêu đùa là chọc ghẹo vui vẻ, không có ý xấu. Trêu ghẹo thường dùng trong ngữ cảnh tình cảm nam nữ, có khi là cách tán tỉnh. Trêu tức thì nặng hơn: cố ý trêu cho người kia tức giận, sắc thái tiêu cực rõ rệt.

Câu sai hay gặp trên mạng: “Chêu chọc bạn bè”, đúng là trêu chọc bạn bè; “Đồng nghiệp của tôi bị chêu tức đến phát khóc”, đúng là trêu tức; “Video chêu chọc bạn gái”, đúng là trêu chọc. Cả ba câu chỉ sai đúng một chữ đầu, phần còn lại không sai gì.

Ngoài ra còn các cặp dễ lẫn khác như xoi mói và soi mói, chân tình và trân tình. Bài [Xoi mói hay soi mói: từ nào mới đúng chính tả](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/xoi-moi-hay-soi-moi) và bài [Chân tình hay trần tình đều đúng, chỉ trân tình là sai chính tả](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/chan-tinh-hay-tran-tinh) xử lý riêng từng cặp. Cả hai nằm trong [Chuyên mục Chính tả](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/chuyen-muc/chinh-ta) của nền tảng [Chúc Mừng Năm Mới](https://chucmungnammoi.com/).

## Trêu đùa quá mức thành tổn thương

Trêu đùa có thể mang sắc thái tiêu cực khi vượt quá mức, gây tổn thương hoặc làm người khác khó chịu, bực bội. Người bị trêu không phải lúc nào cũng nói ra; nhiều người cười cho qua rồi về nhà thấy nặng mặt.

Giới hạn nằm ở chỗ tôn trọng không gian cá nhân, tránh chọc lét, và cẩn thận khi pha trò để không gây xúc phạm. Một câu đùa giữa hai người thân thường vô hại, nhưng đem câu đó ra trước đám đông lại thành chuyện khác.

Trêu ghẹo quá mức còn vướng quy định pháp luật. Theo Nghị định 162 của Chính phủ, hành vi trêu ghẹo, xúc phạm nhân viên hàng không, hành khách tại sân bay bị phạt 5 triệu đồng. Hành hung thành viên tổ bay hoặc hành khách chưa đến mức truy cứu hình sự bị phạt 15-20 triệu đồng.

Nghị định 162 có hiệu lực từ ngày 15/1/2019, thay thế Nghị định 147 ban hành năm 2014. Ngày 23/11, tại sân bay Thọ Xuân (Thanh Hóa), một nhóm thanh niên chửi bới và tát nữ nhân viên Lê Thị Giang sau khi bị từ chối chụp ảnh chung. Ba thanh niên sau đó bị khởi tố về gây rối trật tự công cộng và bị Cục Hàng không cấm bay một năm.

Ranh giới giữa trêu và xúc phạm vì thế không hề mơ hồ. Một trò đùa tưởng nhỏ ở nơi công cộng có thể kéo theo hậu quả pháp lý, mất việc, mất quyền đi lại bằng đường hàng không.

![Một em học sinh ngồi cúi đầu trên băng đá giữa sân, cạnh một chiếc ba lô, em khác đang đi ở mép phải](https://chucmungnammoi.com/covers/treu-hay-cheu-minh-hoa-3-fvwtzf-1200x800.webp)

*Một em học sinh ngồi cúi đầu trên băng ghế đá, cạnh có chiếc ba lô, một em khác đang đi ngang qua sân rộng.*

## Mẹo nhớ và cách sửa lỗi

Mẹo đầu tiên là nhớ theo nhóm từ cùng âm đầu tr: trời, trăng, tre, trẻ, trêu, trâu, trống, trường. Câu ghi nhớ “TRỜI TRĂNG TRE TRẺ TRÊU” gói cả nhóm vào một dòng, đọc vài lần là nhớ.

Mẹo thứ hai dựa vào từ ghép. Trêu chọc là cụm quen thuộc; nếu viết cả hai tiếng thành ch thì ra “chêu chọc”, nghe vô lý vì hai từ cùng nghĩa mà lại đổi cùng một âm. Cách lý luận này giúp phát hiện lỗi ngay khi đang gõ.

Mẹo thứ ba là luyện phát âm chuẩn với đầu lưỡi cuộn, rồi tập phân biệt bằng tai qua các cặp chân/trần, chơi/trời. Khi miệng đã quen, tay gõ theo cũng đỡ sai.

Về lâu dài, cách khắc phục bền nhất là đọc nhiều sách báo, sách văn học để ghi nhớ mặt chữ; luyện phát âm; tập thói quen tra từ điển mỗi khi phân vân, kể cả tra qua báo chí. Ba việc này cộng lại hiệu quả hơn mọi mẹo đơn lẻ.

Trước khi gửi một tin nhắn quan trọng hay đăng bài bán hàng, soát lại chữ tr mất chưa đến một phút. Ô Kiểm tra chính tả của nền tảng Chúc Mừng Năm Mới làm việc đó thay bạn, còn từ điển tiếng Việt là chỗ tra chắc nhất khi cần đối chiếu nghĩa của từ.

Bài viết thuộc [Góc đọc Xuân](https://chucmungnammoi.com/tap-chi) của [Chúc Mừng Năm Mới](https://chucmungnammoi.com/).

## Hỏi đáp nhanh

### Chêu đùa nghĩa là gì?

Chêu đùa không có nghĩa vì chêu không phải từ tiếng Việt, không có trong từ điển. Cách viết đúng là trêu đùa, nghĩa là chọc ghẹo vui vẻ, thân thiện, đôi khi vẫn gây khó chịu cho người bị trêu.

### Trêu tức nghĩa là gì?

Trêu tức nghĩa là cố ý trêu cho người khác tức giận, nặng hơn trêu đùa và mang sắc thái tiêu cực. Cụm này viết tr, còn chêu tức là sai chính tả.

### Viết chêu có bị coi là sai chính tả không?

Có. Chêu không có trong từ điển tiếng Việt và không mang nghĩa nào, nên mọi trường hợp dùng chêu đều bị tính là sai chính tả, cần sửa thành trêu.

## Nguồn tham khảo

- [Trớ trêu cao tốc giữa Thủ đô](https://vietnamnet.vn/tro-treu-cao-toc-giua-thu-do-278757.html) (vietnamnet.vn)