# Tinh thần lạc quan là gì và vì sao giúp sống thọ hơn > Vì sao có người gặp chuyện buồn vẫn đứng dậy nhanh, kẻ khác lại gục theo? Sự khác nhau đó thường đến từ tinh thần lạc quan, một thái độ có thể rèn luyện, và nghiên cứu tại Mỹ cho thấy người lạc quan nhất sống trên 85 tuổi nhiều hơn 50-70% so với nhóm kém lạc quan nhất. - Bài gốc: - Chuyên mục: Sức khỏe - Tác giả: Ban Sức khỏe - Ngày đăng: 28/10/2026 - Chủ đề: Sức khỏe tinh thần, Tinh thần lạc quan, Tích cực độc hại, Lạc quan và tuổi thọ, Rèn thói quen tích cực - Thời gian đọc: 14 phút --- Hai người cùng trượt một kỳ thi quan trọng. Người thứ nhất ngồi ôm kết quả, tự nhủ mình không hợp ngành này, mấy tuần sau vẫn chưa mở lại sách. Người thứ hai buồn một buổi tối, sáng hôm sau ngồi rà lại xem mình sai ở đâu, thiếu phần kiến thức nào. Cùng một chuyện, hai cách phản ứng khác hẳn nhau. Điều tạo ra khác biệt ấy chính là tinh thần lạc quan, và tinh thần lạc quan là gì thì câu trả lời không khó: đó là thái độ tin rằng nỗ lực của mình sẽ dẫn đến kết quả tốt đẹp. Điều đáng nói là nó không phải món quà trời cho, mà là kỹ năng luyện được, giống như tập một môn thể thao vậy. ## Lạc quan là gì Lạc quan là một thái độ sống tích cực, tin tưởng vào bản thân và vào những điều tốt đẹp trong cuộc sống.[1] Nói theo tâm lý học, đó là niềm tin hoặc hy vọng rằng kết quả của nỗ lực cụ thể, hay kết quả nói chung, sẽ thuận lợi và như mong muốn. Chữ “thái độ” ở đây quan trọng hơn chữ “cảm xúc”: cảm xúc đến rồi đi, còn thái độ là cách một người chọn nhìn và phán đoán sự việc theo chiều hướng tích cực, dù vẫn thấy rõ khó khăn trước mắt. Người lạc quan không phải người không biết buồn. Trước sự kiện tiêu cực, kể cả chuyện liên quan đến cái chết, họ vẫn có thể suy sụp trong một khoảng thời gian, nhưng sau đó nhanh chóng lấy lại tinh thần để vượt qua. Sự khác nhau nằm ở bước tiếp theo: thay vì nằm yên trong nỗi buồn, họ tìm cách làm gì đó với tình huống đang có. Lạc quan, nói cho đúng, là tập trung vào điều tích cực càng nhiều càng tốt, chứ không phải nhắm mắt bỏ qua mặt tiêu cực. Điều này dễ hình dung qua một buổi sáng mưa. Người bi quan nhìn ra cửa sổ và cho cả ngày đã hỏng, kế hoạch phơi đồ dở, đường trơn, tâm trạng u ám theo. Người lạc quan nghĩ khác: mưa buổi sáng thì chiều nhiều khả năng ráng, còn kịp phơi; nếu không phơi được thì tranh thủ dọn nhà. Cùng một cơn mưa, một người mất ngày, một người vẫn sống trọn ngày của mình. Trái nghĩa của lạc quan là bi quan, một trạng thái thiếu niềm tin và nghiêng về phía tiêu cực. Sự lạc quan của mỗi người được đo bằng cách họ giải thích, đối mặt và suy nghĩ về các sự kiện, dù sự kiện đó tích cực hay tiêu cực. Cùng trượt phỏng vấn, người bi quan giải thích “mình vốn vô dụng”, người lạc quan giải thích “lần này chưa hợp, cần chuẩn bị khác đi”. Cách giải thích đó, chứ không phải chuyện may rủi, quyết định người đó đứng dậy nhanh hay chậm. Một điều cần nói thẳng: lạc quan phải gắn với thực tế.[1] Lạc quan quá mức dẫn đến mơ mộng, xa rời thực tại, và khi đó nó không còn giúp gì cho người mang nó.[1] Người lạc quan thật vẫn tính toán, vẫn chuẩn bị phương án dự phòng; họ chỉ chọn tin rằng mình có khả năng xử lý, thay vì tin rằng mọi thứ tự nhiên sẽ tốt lên. ## Cơ chế bên trong cơ thể Suy nghĩ ảnh hưởng đến cơ thể theo con đường rất cụ thể, không phải câu nói suông kiểu “nghĩ tốt sẽ khỏe”. Khi con người suy nghĩ lạc quan, lượng hormone căng thẳng như cortisol, adrenaline và norepinephrine được sản xuất ít hơn; đồng thời lạc quan kích thích cơ thể sản sinh nhiều hormone hạnh phúc gồm dopamine, serotonin, oxytocin và endorphin. Nghĩa là cùng một hoàn cảnh, người nghĩ tích cực đang để cơ thể mình sống trong môi trường hóa học dịu hơn. Con đường thứ hai liên quan đến thói quen. Lạc quan được hình thành tương tự các thói quen khác, thông qua hành động lặp lại: khi thường xuyên suy nghĩ tích cực, não sẽ tự nhiên hình thành các phản ứng tương tự nhờ chuỗi phản ứng hóa sinh thuộc dây thần kinh. Đây là lý do người ta nói lạc quan là thành quả rèn luyện, tu dưỡng hằng ngày, chứ không phải thứ ai sinh ra đã có sẵn.[1] Thử hình dung một người bắt đầu ghi lại ba điều vui trong ngày vào quyển sổ nhỏ, mỗi tối trước khi ngủ. Tuần đầu việc đó thấy gượng, vì trí nhớ cứ kéo về chuyện chưa xong việc. Nhưng sau vài tuần, giữa một ngày bình thường, họ nhận ra mình tự động nghĩ đến mặt tốt trước khi kịp lo lắng. Não đã học được lối đi mới, và lối đi đó đi nhiều thì thành đường mòn. ![Chiếc bàn gỗ nhỏ cạnh cửa sổ có tách trà bốc khói trên đĩa lót, một chậu cây xanh và khăn vải gấp](https://chucmungnammoi.com/covers/tinh-than-lac-quan-la-gi-minh-hoa-1-7dnubl-1200x800.webp) *Ảnh minh họa* ## Bằng chứng về sống thọ Câu hỏi nhiều người đặt ra: lạc quan chỉ giúp tinh thần thoải mái, hay thật sự thay đổi sức khỏe? Một nghiên cứu tại Mỹ trả lời khá rõ. Nghiên cứu theo dõi hơn 69.000 phụ nữ từ 58 đến 86 tuổi và hơn 1.400 nam giới từ 41 đến 90 tuổi, kéo dài từ 10 đến 30 năm, được công bố trên chuyên san Proceedings of the National Academy of Sciences và được đánh giá là nghiên cứu đầu tiên trực tiếp xác định mối liên hệ giữa lạc quan và tuổi thọ. Kết quả: những người báo cáo mức độ lạc quan cao nhất có tỷ lệ sống trên 85 tuổi cao hơn từ 50-70% so với nhóm lạc quan thấp nhất, và tuổi thọ trung bình dài hơn khoảng 11-15% so với những người kém lạc quan nhất. Theo Lewina Lee thuộc Trung tâm Rối loạn Căng thẳng Hậu Chấn thương Tâm lý Quốc gia tại Hoa Kỳ, những người giữ được tinh thần lạc quan có cơ hội sống đến 85 tuổi hoặc lâu hơn. Các nhà nghiên cứu lưu ý sự lạc quan có thể thúc đẩy thói quen lành mạnh, tăng cường sức khỏe và sức đề kháng; người lạc quan phục hồi nhanh hơn sau căng thẳng đột ngột và trải qua những phản ứng cảm xúc ít cực đoan hơn.[3] Tinh thần lạc quan còn giúp tăng cường sức khỏe tim mạch, giảm nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch và đột quỵ. Mặt còn lại cũng đáng nghe. Người bi quan ít nuôi dưỡng hy vọng vào tương lai, có nhiều nguy cơ mắc rối loạn trầm cảm và lo âu hơn, dẫn đến suy giảm chức năng xã hội và chất lượng cuộc sống. Người có suy nghĩ tích cực ít bị căng thẳng, ít rơi vào cảm giác tuyệt vọng, và ít thực hiện các hành vi xấu cho sức khỏe như nhịn ăn, uống rượu bia, hút thuốc lá hay dùng chất kích thích. ## Rèn lạc quan mỗi ngày Vì lạc quan hình thành qua lặp lại, việc rèn nó cũng phải làm theo ngày, bằng những hành động nhỏ mà cụ thể. Cách bắt đầu đơn giản nhất là mỗi ngày ghi chép lại điều tích cực đã gặp, đồng thời nói cảm ơn với người xung quanh để lan tỏa niềm vui. Lòng biết ơn tăng lên bằng hai lối: bày tỏ cảm ơn trực tiếp với người đó, hoặc viết nhật ký về những điều khiến mình hạnh phúc trong ngày. Hai lối này giống nhau ở chỗ đều buộc người viết phải tìm ra điều tốt, dù ngày đó có tệ đến đâu. Một cách khác ít ai nghĩ tới là chọn người ở gần mình. Tiếp xúc thường xuyên với người sống lạc quan giúp cảm nhận thái độ tích cực và dần hình thành cách sống lạc quan cho chính mình. Ngược lại, ngồi trong nhóm cứ than vãn suốt ngày thì khó mà nghĩ tốt được, dù ý chí có mạnh. Môi trường người quen, vì thế, là một phần của bài tập rèn luyện. Ngoài ra còn có thiền định, tức rèn sự tập trung để thanh lọc tâm trí và giảm áp lực tinh thần. Không cần phòng đặc biệt hay dụng cụ gì; chỉ cần một chỗ ngồi yên, để tâm theo hơi thở, và mỗi lần tâm trí chạy theo chuyện lo lắng thì nhẹ nhàng kéo về. Cách làm này giúp người tập nhận ra suy nghĩ của mình trôi qua như mây, chứ không phải sự thật bắt buộc phải tin theo. Trong mọi hoàn cảnh, hãy nghĩ đến điều tích cực trước tiên, vì mọi vấn đề đều có hai mặt. Khi một suy nghĩ tiêu cực kéo đến, cách chống lại nó là tự hỏi: vấn đề này có xứng đáng để suy nghĩ không, hay nên hẹn giải quyết lúc tinh thần sáng suốt hơn. Nhiều chuyện nửa đêm nhìn thì như trời sập, sáng ra chỉ là một email cần trả lời; hẹn suy nghĩ cho lúc tỉnh táo chính là cách tiết kiệm sức cho việc thật sự quan trọng. Còn chuyện so sánh, đây là điểm nhiều người vấp nhất. Người lạc quan luôn nhìn thấy giá trị của mình, không tự so mình với người khác, không để thái độ ghen tị, ganh đua chi phối; gặp khó khăn thì biết tự động viên và cổ vũ chính mình cùng những người xung quanh. So sánh với người khác là việc không bao giờ hết, vì luôn có ai đó hơn mình ở một khía cạnh nào đó; còn biết ơn những gì đang có là việc có thể làm ngay tối nay. ![Người đàn ông áo xám cúi đầu viết vào cuốn sổ trên bàn, bên cạnh là đèn bàn, cốc nước và đĩa trái cây](https://chucmungnammoi.com/covers/tinh-than-lac-quan-la-gi-minh-hoa-2-qsocge-1200x800.webp) *Ảnh minh họa* ## Lạc quan khác tích cực độc hại Hiểu lầm phổ biến nhất về lạc quan là nghĩ rằng phải vui vẻ mọi lúc, phải cười dù lòng đang đau. Thực ra đó là tích cực độc hại, hay Toxic Positivity: trạng thái tôn sùng sự tích cực một cách quá đà, khiên cưỡng và giả tạo nhằm loại bỏ hoàn toàn những cảm xúc tiêu cực như chán nản, buồn bã, thất vọng. Khái niệm này có gốc rễ rõ ràng. Nhà tâm lý học Abraham Maslow nhắc đến tư tưởng này lần đầu năm 1950; đến năm 1998, nhà tâm lý học người Mỹ Martin Seligman sáng lập lĩnh vực tâm lý học tích cực, cho rằng người lớn có thể trở nên tích cực để vượt qua lo âu, trầm cảm, và ý tưởng ấy là nguồn gốc của khái niệm Toxic Positivity. Biểu hiện của tích cực độc hại khá dễ nhận: luôn che giấu cảm xúc thật, thể hiện cảm xúc trái ngược với tâm trạng, phủ định mọi cảm xúc tiêu cực của bản thân và người khác, phớt lờ vấn đề của mình thay vì giải quyết, và an ủi người khác bằng những lời sáo rỗng phủ định cảm xúc tồi tệ của đối phương. Hậu quả không nhẹ: cảm xúc tiêu cực bị dồn nén tăng dần rồi bùng nổ, hình thành chuỗi cảm xúc thứ cấp như bi quan, thất vọng, lo âu, sợ hãi, gây cảm giác tội lỗi và cô đơn, gia tăng các vấn đề tâm lý đặc biệt là trầm cảm, và làm giảm lòng tự trọng. Người lạc quan lành mạnh thì khác. Họ vẫn thừa nhận và giải tỏa cảm xúc tiêu cực một cách lành mạnh, không che giấu cảm xúc thật; thay vì chìm đắm trong nỗi buồn, họ chọn thái độ lạc quan để đương đầu với khó khăn. Thử hình dung một người vừa mất việc: người tích cực độc hại sẽ bảo “đừng buồn, hãy vui lên, mọi chuyện sẽ ổn”. Người lạc quan thật ngồi nghe, thừa nhận rằng chuyện này buồn thật, rồi cùng tìm xem bước tiếp theo nên làm gì. Sự khác nhau nằm ở chỗ có thừa nhận nỗi buồn hay không, chứ không nằm ở mức độ tươi cười. ## Biểu hiện của người lạc quan Nhận ra người lạc quan không khó, vì thái độ ấy hiện ra trong hành vi hằng ngày. Người lạc quan luôn hy vọng vào tương lai tươi sáng, tin tưởng vào bản thân, tích cực yêu đời, đối mặt tốt với căng thẳng, có niềm tin vào khả năng giải quyết vấn đề, có nhiều mối quan hệ tích cực, tinh thần sáng tạo, thái độ học hỏi và không sợ thất bại. Họ nhìn nhận thách thức như cơ hội học hỏi, phát triển, thay vì rào cản không vượt qua nổi. Trường hợp của Lê Thanh Thúy cho thấy điều đó rõ nhất. Cô gái mắc ung thư này vẫn mạnh mẽ, sống có ích, lập quỹ “Ước mơ của Thúy” giúp đỡ các bệnh nhân ung thư khác; sau khi cô qua đời, “Ngày hội Hoa hướng dương” cô khởi xướng vẫn được tổ chức, thu hút sự tham gia đông đảo, đặc biệt là giới trẻ.[1] Lạc quan trong trường hợp ấy không phải là không biết sợ, mà là vẫn làm điều có ích trong lúc sợ. ## Dấu hiệu cần đi khám Lạc quan tốt cho sức khỏe, nhưng nó không thay thế điều trị. Khi buồn bã kéo dài, tâm trạng và mức năng lượng thay đổi bất thường, thói quen ăn uống hay giấc ngủ khác lệch, thu mình khỏi người thân và các hoạt động từng yêu thích, cảm thấy tuyệt vọng, hay dùng nhiều rượu, thuốc lá hơn thường lệ, thì đó là lúc cần gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý, chứ không phải cố gắng vui lên thêm một lần nữa. Thử hình dung một người sau khi mất người thân ba tháng vẫn không ngủ được, bỏ cả việc từng mê, ăn uống thất thường. Gia đình hay bảo “cố lạc quan lên đi”, nhưng cố không được, vì đây đã là vùng cần hỗ trợ chuyên môn. Nói rõ thêm: người bi quan có nhiều nguy cơ mắc rối loạn trầm cảm và lo âu hơn người lạc quan, và khoảng 85% bệnh nhân ung thư có biểu hiện trầm cảm khi mắc bệnh, trong khi trầm cảm khiến tế bào ác tính có cơ hội phát triển và nguy cơ tử vong cao hơn. Theo Tiến sĩ, Thầy thuốc ưu tú, Bác sĩ cao cấp Hoàng Đình Chân, Giám đốc Bệnh viện Ung bướu Hưng Việt, duy trì tinh thần lạc quan, thoải mái giúp cơ thể phát huy nội lực và tăng cơ hội sống trong quá trình điều trị. Nghĩa là lạc quan và điều trị không thay thế nhau mà đi cùng nhau. Cái một người có thể tự làm là rèn thói quen nghĩ tốt, biết ơn, bớt so sánh; cái cần đến bác sĩ là những thay đổi kéo dài mà tự mình không thoát ra được. Phân biệt được hai chuyện đó, người ta vừa giữ được tinh thần, vừa không đánh mất thời gian điều trị. Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của [Chúc Mừng Năm Mới](https://chucmungnammoi.com/). ## Nguồn tham khảo 1. [Dàn ý NLXH về tinh thần lạc quan](https://tailieuhoctap.edu.vn/tin-tuc/nlxh-ve-tinh-than-lac-quan/) (tailieuhoctap.edu.vn) 2. [7 thói quen tốt giúp bạn có tinh thần lạc quan trong cuộc sống](https://suckhoedoisong.vn/7-thoi-quen-tot-giup-ban-co-tinh-than-lac-quan-trong-cuoc-song-169114581.htm) (suckhoedoisong.vn) 3. [Lạc quan giúp sống thọ hơn](https://thanhnien.vn/lac-quan-giup-song-tho-hon-185894193.htm) (thanhnien.vn) --- *Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn.*