Tiền & nghề
Điều kiện và các bước nhận bảo hiểm thất nghiệp qua VNeID
Từ năm 2027, các tổ chức sẽ chi trả bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp qua tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID, còn điều kiện hưởng trợ cấp vẫn theo Điều 49 Luật Việc làm số 38/2013/QH13 đang có hiệu lực.
Người đang đóng bảo hiểm thất nghiệp nên nắm điều kiện hưởng theo Điều 49 Luật Việc làm số 38/2013/QH13 đang có hiệu lực, để khi mốc chi trả mới có hiệu lực thì không bỏ lỡ quyền lợi.
Cần nói rõ một điều: phần quy trình chi trả mới hiện chỉ có thông báo chung về kế hoạch, còn điều kiện và cách tính mức hưởng vẫn áp theo văn bản đang hiệu lực. Luật Việc làm quy định cả người làm hợp đồng mùa vụ từ đủ 3 tháng trở lên cũng phải tham gia bảo hiểm thất nghiệp bắt buộc, áp dụng từ ngày 1/1/2015.1
Người đi làm hưởng lương, người mới ra trường hay người sắp nghỉ việc đều quan tâm hai việc: khi nào nhận được tiền, và chuẩn bị gì trước khi mốc chi trả mới đến. Các bước dưới đây đi đúng trình tự một người mất việc cần làm, từ kiểm tra điều kiện, nộp hồ sơ, tính mức hưởng cho đến liên kết tài khoản để nhận tiền.
Bước 1: Kiểm tra điều kiện hưởng
Điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp nằm ở Điều 49 Luật Việc làm số 38/2013/QH13.6 Trước hết, hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc phải đã chấm dứt, trừ hai trường hợp: đơn phương chấm dứt trái pháp luật, hoặc đang hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động hằng tháng.6
Điều kiện thứ hai là thời gian đóng. Người lao động phải đóng từ đủ 12 tháng trở lên trong 24 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng, hoặc trong 36 tháng với một số đối tượng quy định tại điểm c khoản 1 Điều 43.6
Mức đóng gọn: doanh nghiệp và người lao động mỗi bên chịu 1%, cộng lại 2% tiền lương tháng. Lương tính đóng thấp nhất là mức lương tối thiểu vùng, cao nhất là 20 lần mức đó.1 Sau khi hợp đồng có hiệu lực, doanh nghiệp có 30 ngày để làm thủ tục tham gia cho người lao động.1
Trường hợp hay gây tranh cãi là ký hợp đồng với nhiều công ty cùng lúc. Khi đó, công ty ký hợp đồng đầu tiên phải chịu trách nhiệm tham gia cho người đó.1
Trước khi mất việc, nên đối chiếu lại thời gian đã đóng và thông tin doanh nghiệp nộp cho cơ quan bảo hiểm xã hội, vì hai điều kiện về việc chấm dứt hợp đồng và số tháng đóng là căn cứ đầu tiên để hồ sơ được chấp nhận. Nếu doanh nghiệp chậm làm thủ tục tham gia trong 30 ngày, quyền lợi của người lao động có thể bị ảnh hưởng, và đối chiếu sớm giúp phát hiện kịp thời.
Bước 2: Đăng ký thất nghiệp và nộp hồ sơ
Thời hạn đầu tiên rất ngắn. Trong 7 ngày làm việc kể từ ngày mất việc hoặc chấm dứt hợp đồng, người lao động phải có mặt trực tiếp tại trung tâm giới thiệu việc làm của nơi mình từng làm việc để đăng ký.
Sau khi đăng ký, hồ sơ hưởng trợ cấp nộp tại trung tâm dịch vụ việc làm trong thời hạn 3 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng.1
Đăng ký quá 7 ngày vẫn còn cửa. Chậm nhưng không quá 30 ngày kể từ ngày hết hạn, người lao động vẫn được giải quyết hưởng nếu thuộc các trường hợp: ốm đau, thai sản có giấy xác nhận của bệnh viện cấp huyện trở lên; tai nạn có xác nhận của bệnh viện cấp huyện trở lên hoặc cảnh sát giao thông; thiên tai, dịch họa có xác nhận của chủ tịch UBND cấp xã. Một người ốm có giấy xác nhận của bệnh viện cấp huyện, đăng ký chậm hơn 7 ngày nhưng trong 30 ngày, vẫn được giải quyết.
Thời điểm tính hưởng bắt đầu từ ngày thứ mười sáu, tính theo ngày làm việc, kể từ ngày đăng ký thất nghiệp. Kèm theo đó, người lao động phải chưa tìm được việc làm sau 15 ngày kể từ ngày nộp hồ sơ, trừ các trường hợp: đi nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ công an; đi học tập có thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên; chấp hành quyết định đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc; bị tạm giam; chấp hành hình phạt tù.1
Hai mốc này dễ nhầm nếu đọc vội: 7 ngày làm việc thuộc về việc đăng ký ở trung tâm giới thiệu việc làm, còn 3 tháng thuộc về việc nộp hồ sơ hưởng trợ cấp. Trễ hạn đăng ký mà không rơi vào các trường hợp ngoại lệ thì quyền hưởng có thể bị từ chối, nên người vừa mất việc hãy ưu tiên việc này trước các thủ tục khác.
Bước 3: Tính mức trợ cấp hằng tháng
Công thức mức hưởng khá gọn: mỗi tháng nhận bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp của 6 tháng liền kề trước khi mất việc.1 Mức này tối đa không quá 5 lần mức lương cơ sở với người thực hiện chế độ tiền lương nhà nước, hoặc không quá 5 lần mức lương tối thiểu vùng với người theo chế độ tiền lương do doanh nghiệp quyết định.1
Thời gian hưởng tính theo số tháng đóng: đóng đủ 12 đến 36 tháng được hưởng 3 tháng; sau đó cứ đủ thêm 12 tháng được thêm 1 tháng, tối đa không quá 12 tháng.1
Thử lấy ví dụ con số tròn: một người có lương đóng 10 triệu đồng mỗi tháng trong 6 tháng liền kề trước khi mất việc thì mỗi tháng nhận 60% của 10 triệu đồng, tức 6 triệu đồng. Nếu người đó đã đóng đủ 24 tháng, thời gian hưởng là 3 tháng trợ cấp.1
Người đóng lâu năm cũng tính được theo đúng quy định. Ai đã đóng đủ 48 tháng thì được 3 tháng cho khoảng 12 đến 36 tháng, cộng thêm 1 tháng vì cứ đủ thêm 12 tháng hưởng thêm 1 tháng, tức 4 tháng trợ cấp. Người đọc có thể áp cùng cách này để tự tính trường hợp đóng nhiều năm của mình.
Đọc thêm: Tài khoản an sinh xã hội trên VNeID và chuẩn bị gì để nhận lương hưu
Bước 4: Liên kết tài khoản an sinh xã hội
Tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID là thông tin định danh, cho phép gắn tài khoản ngân hàng, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động để nhận các khoản hưu trí, trợ cấp và chi trả an sinh xã hội.
Khung pháp lý cho loại tài khoản này đã có: Nghị định 320/2026/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực từ ngày 28/9/2026, bổ sung quy định về tài khoản này trên ứng dụng VNeID.
Đăng ký khá đơn giản. Người dân làm trực tuyến trên điện thoại qua mục “An sinh xã hội” của ứng dụng VNeID mức độ 2, không cần bộ hồ sơ giấy tờ phức tạp.
Liên kết được xác nhận khi có đủ ba điều kiện: tài khoản định danh điện tử mức độ 2 đang hoạt động; tài khoản ngân hàng dùng để gắn phải đứng tên chính người thụ hưởng; các thông tin trùng khớp với tài khoản định danh điện tử. Mỗi người chỉ tích hợp được một tài khoản.4 Người cao tuổi không nên mượn tài khoản của con cháu, vì thông tin không khớp thì yêu cầu sẽ không được xác nhận. Ai dùng tài khoản ngân hàng đứng tên con để liên kết sẽ không được chấp nhận, dù con vẫn chuyển tiền về cho cha mẹ đều đặn.
Lộ trình số hóa đã chạy từ trước. Việc tích hợp VNeID với ứng dụng VssID triển khai chính thức từ ngày 19/10/2023, đến nay có hơn 7,5 triệu lượt dùng VNeID để đăng nhập VssID.4 Ngoài ra, người dùng có thể đưa thông tin quá trình tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp lên VNeID bằng cách đăng nhập ứng dụng, nhập mã số bảo hiểm xã hội đủ 10 ký tự số và gửi yêu cầu tích hợp. Ngành bảo hiểm xã hội đã tiếp nhận từ Cổng Dịch vụ công quốc gia và xác nhận quá trình đóng cho 58.300 trường hợp phục vụ giải quyết hưởng trợ cấp.5
Bước 5: Chọn cách nhận tiền
Theo Thông tư 28/2015/TT-BLĐTBXH, hiện có ba phương thức nhận tiền trợ cấp: trực tiếp tại trung tâm dịch vụ việc làm hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội cấp huyện; qua chuyển phát bưu điện Việt Nam; hoặc qua số tài khoản ngân hàng đã đăng ký.
Kế hoạch từ năm 2027 là các tổ chức chi trả bảo hiểm xã hội và trợ cấp thất nghiệp qua tài khoản hưởng an sinh xã hội. Nhưng người chưa liên kết VNeID vẫn được chi trả bằng hình thức khác, quyền lợi không bị gián đoạn.
Xu hướng chuyển sang tài khoản cá nhân đã rõ từ trước. Năm 2022, khoảng 61% số người nhận các chế độ bảo hiểm xã hội, trợ cấp thất nghiệp ở khu vực đô thị đã nhận qua tài khoản cá nhân.5 Theo C06 Bộ Công an, các tiện ích trên VNeID giúp 2,5 triệu người dân nhận chế độ an sinh xã hội qua tài khoản với số tiền hơn 24.000 tỷ đồng; riêng nhóm hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, 78% đã nhận qua tài khoản với số tiền hơn 41.000 tỷ đồng.2 Quy mô chi trả qua tài khoản đã lớn trước cả khi mốc 2027 đến.
Cùng số liệu đó, C06 Bộ Công an ghi nhận các tiện ích trên VNeID giúp tiết kiệm khoảng 51 tỷ đồng chi phí đi lại cho người dân.2 Người hưởng trợ cấp chưa có điện thoại thông minh vẫn còn ba phương thức cũ: nhận qua bưu điện hoặc trực tiếp tại trung tâm, quyền lợi không bị gián đoạn.
Đọc thêm: Bảo hiểm y tế là gì? Mức hưởng và quy định mới cần biết
Lừa đảo và tạm dừng hưởng
Nhiều đối tượng đã lợi dụng việc gọi điện hướng dẫn cài đặt VNeID, dọa nếu không liên kết thì bị cắt lương hưu, trợ cấp bảo hiểm. Chiêu này khai thác đúng chỗ người đọc chưa rõ: tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID không phải loại tài khoản ngân hàng mới. VNeID chỉ gắn thông tin định danh của người thụ hưởng với tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử họ chọn, tiền vẫn chuyển về tài khoản ngân hàng đó, không qua tài khoản trung gian.
Trung tâm Dịch vụ việc làm TP.HCM khuyến cáo người lao động cảnh giác với các đối tượng mạo danh hỗ trợ làm hồ sơ hưởng bảo hiểm thất nghiệp để lừa đảo; chỉ làm thủ tục trên kênh chính thống, không cung cấp thông tin cá nhân và mã xác thực cho người lạ.3
Người đang hưởng trợ cấp cũng cần nhớ hai trường hợp bị tạm dừng hưởng: không trực tiếp thông báo hằng tháng với trung tâm về việc tìm kiếm việc làm theo quy định, hoặc bị tạm giam theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Báo cáo hằng tháng tưởng nhỏ nhưng bỏ qua thì tiền trợ cấp dừng ngay, mà khôi phục lại không phải việc một sớm một chiều.
Gặp cuộc gọi hay tin nhắn nghi mạo danh, cách an toàn là liên hệ trực tiếp cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc trung tâm dịch vụ việc làm nơi mình nộp hồ sơ để kiểm tra thông tin, và tuyệt đối không đọc mã xác thực cho bất kỳ ai gọi đến.
Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.
Nguồn tham khảo
- Bảo hiểm thất nghiệp: Những điều cần biết (tuoitre.vn) ↩a ↩b ↩c ↩d ↩e ↩f ↩g ↩h ↩i ↩j
- Ứng dụng VNeID có 43 tiện ích (vnexpress.net) ↩a ↩b
- Bảo hiểm Xã hội Việt Nam có thông báo quan trọng (cafebiz.vn) ↩
- Cách tích hợp quá trình tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp lên VNeID (soxd.haiphong.gov.vn) ↩a ↩b
- Hơn 58.000 người được xác nhận quá trình đóng bảo hiểm thất nghiệp qua cổng Dịch vụ công (vneconomy.vn) ↩a ↩b
- Điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp (cafef.vn) ↩a ↩b ↩c
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn.