# Tết Nhật Bản ăn gì: hộp osechi ba tầng và tô mì soba đêm giao thừa

> Tết Nhật Bản ăn gì có câu trả lời gọn trong ba thứ: hộp osechi xếp tầng, bát canh bánh mochi, và tô mì soba ăn đêm 31/12. Người Nhật đón năm mới đúng ngày 1/1 dương lịch, nên khi người Việt còn lo Tết âm lịch thì bên ấy đã ăn Tết xong từ đầu tháng 1.

- Bài gốc: <https://chucmungnammoi.com/tap-chi/tet-nhat-ban-an-gi>
- Chuyên mục: Chuyện Tết
- Tác giả: Ban Chuyện Tết
- Ngày đăng: 10/11/2026
- Chủ đề: Giao thừa, Osechi, Canh bánh mochi, Toshikoshi soba, Tết Nhật Bản ăn gì, Bánh mochi
- Thời gian đọc: 10 phút

---

Một hộp osechi xếp xong thì để được khoảng ba ngày, đủ cho mấy bữa đầu năm mà không phải bật bếp. Đó là lý do cỗ Tết của người Nhật khác mâm cỗ Việt ở chỗ món nào cũng thuộc loại giữ được, vài ngày sau vẫn ăn được.

Osechi là bữa cỗ Tết đựng trong tráp gỗ nhiều tầng. Canh bánh mochi là món sáng của mồng 1 đến mồng 3 tháng Giêng. Còn toshikoshi soba là mì kiều mạch ăn đêm giao thừa 31/12, tên gọi nghĩa là “mì vượt qua năm”.

Cỗ của họ cũng đầy món mang lời chúc, chỉ khác là bày trong tráp nhiều tầng chứ không trên mâm tròn. Có món để được vài ngày, có món chỉ ăn một lần trong đêm. Hỏi Tết Nhật Bản ăn gì thì câu trả lời nằm ở ba cái tên ấy.

## Vì sao Tết Nhật là 1/1

Trước năm 1873, người Nhật ăn Tết theo âm lịch.[4] Sang năm 1873, sau cải cách Minh Trị, Nhật bỏ lịch âm dương và chuyển hẳn sang lịch dương. Ngày 03/12/1872 âm lịch được đổi thành 01/01/1873 dương lịch, nên cái Tết năm ấy đến sớm hơn thường lệ gần một tháng.

Ba lý do được nhắc tới. Thứ nhất là hội nhập với phương Tây. Thứ hai là thoát ảnh hưởng văn hóa Trung Hoa. Thứ ba là chuyện tiền: lịch âm có tháng nhuận, năm nào có tháng nhuận thì phải trả lương tháng 13 thêm một lần, bỏ Tết âm là bỏ được khoản ấy.

Từ đó, năm mới của Nhật gọi là Oshougatsu, cố định ngày 1/1. Còn Tết Việt theo âm lịch rơi vào khoảng giữa 21/1 và 20/2 dương lịch, nên hai cái Tết lệch nhau có khi hơn một tháng. Cùng một mùa đông, người Nhật ăn Tết trước, người Việt ăn Tết sau.

Kỳ nghỉ Tết của người Nhật thường kéo dài từ 29/12 đến 3/1. Trong khoảng ấy, theo lệ kiêng nấu nướng mấy ngày đầu năm, bếp nhà phần lớn không đỏ lửa.

Với người Việt đang sống ở Nhật, cái lệch ấy thành chuyện thường niên: mùng 1/1 vẫn đi làm nếu không trùng kỳ nghỉ, còn Tết quê nhà thì phải xin phép riêng. Biết trước để xếp lịch từ tháng 11.

## Đêm 31/12: tô mì vượt năm

Đêm cuối năm, người Nhật ăn toshikoshi soba.[4] Tên món nghĩa là “mì vượt qua năm”, ăn để tiễn năm cũ.

Sợi mì dài tượng trưng cho trường thọ; sợi mì mỏng, dễ cắt, tượng trưng cho việc cắt bỏ điều xui xẻo của năm cũ. Soba là tên tiếng Nhật của kiều mạch, mì thường làm từ bột kiều mạch hoặc pha thêm bột mì.[3]

Một tô có hai kiểu: ăn nóng gọi là kake-soba, ăn lạnh gọi là mori hoặc zaru soba. Một phần khoảng 320 kcal, nhẹ bụng nên hợp với bữa khuya.

Nên ăn trước nửa đêm, trước khi chuông chùa Joya no Kane điểm 108 tiếng, thường từ 23h đến 0h. Để thừa mì bị coi là điềm không may về tiền bạc, nên múc vừa đủ một tô.

Sợi mì soba cũng là món quen quanh năm, nhưng đêm 31/12 thì thành lễ. Ăn hết tô trước khi chuông dứt tiếng cuối là cách nói mình đã sẵn sàng bước sang năm mới.

Ảnh minh họa được tạo bằng AI

![Bát mì nóng bốc khói, có hành lá và bánh cá, đặt trên khay gỗ cùng đũa và cốc sứ](https://chucmungnammoi.com/covers/tet-nhat-ban-an-gi-minh-hoa-1-mt1z40-1200x800.webp)

*Tô mì kiều mạch nóng ăn trước nửa đêm, để tiễn năm cũ và cắt điều xui xẻo.*

## Tết Nhật Bản ăn gì trong hộp osechi

Trả lời câu hỏi Tết Nhật Bản ăn gì thì không thể bỏ qua hộp osechi, bữa cỗ Tết đựng trong tráp nhiều tầng, thường 3 hoặc 4 khay chồng lên nhau. Mỗi khay gom một nhóm: khay này toàn món ngọt, khay kia toàn món chua, khay khác toàn món khô, để cả hộp ăn dần trong mấy ngày.

Mốc khởi đầu của cỗ này không rõ ràng. Có tư liệu ghi osechi có gốc từ thời Heian (794–1185) và lan rộng ra toàn quốc vào thời Edo (1603–1868). Có tư liệu khác lại truy nguồn từ những buổi tiệc sechie thời Nara (710–794), trước khi phát triển xa hoa dưới thời Heian. Hai cách kể lệch nhau vài chục năm, nên đọc thì biết đó là chuyện của cả một dòng lịch sử chứ không phải một mốc đã định.

Món nào cũng mang một lời chúc. Kuromame là đậu đen, cầu sức khỏe; kazunoko là trứng cá trích, cầu con đàn cháu đống; tazukuri là cá mòi khô, cầu mùa màng bội thu; ebi là tôm, cầu sống lâu. Riêng datemaki là trứng cuộn ngọt, biểu tượng ngày tốt lành; kuri kinton là món khoai lang hạt dẻ, tượng trưng tài lộc; kamaboko là chả cá, màu hồng trắng tượng trưng mặt trời mọc.

Bảng dưới đây gom bảy món quen nhất để tiện đối chiếu khi mở hộp hoặc khi muốn tự xếp một hộp nhỏ.

Giá một khay hai tầng thường từ 20.000 đến 50.000 yên, khoảng 4 đến 10 triệu đồng, tùy thương hiệu. Cùng một hộp cỗ mà chênh nhau cả triệu đồng, nên chọn theo số người ăn và món mình thật sự muốn thử.

Có điều dễ nhầm: món trong osechi không phải để ăn cho no trong một bữa. Chúng mặn, ngọt, chua đậm, ăn với cơm trắng hoặc chan cùng canh bánh mochi. Cả hộp được chuẩn bị sẵn từ trước, không nấu trong ba ngày Tết, vì thế món nào cũng thuộc loại giữ được.

Người Việt lần đầu ăn thử thường ưng ý nhất với kamaboko, datemaki và kuri kinton, vì vị gần với chả cá và chè ngọt mình quen. Riêng kazunoko giòn sần sật, vị mặn tanh nhẹ, nên ăn cùng cơm nóng.

*Bảy món quen trong hộp osechi và lời chúc của từng món*

| Món | Nguyên liệu chính | Lời chúc |
| --- | --- | --- |
| Kuromame | Đậu đen | Sức khỏe |
| Kazunoko | Trứng cá trích | Con đàn cháu đống |
| Tazukuri | Cá mòi khô | Mùa màng bội thu |
| Ebi | Tôm | Sống lâu |
| Datemaki | Trứng cuộn ngọt | Ngày tốt lành |
| Kuri kinton | Khoai lang, hạt dẻ | Tài lộc |
| Kamaboko | Chả cá | Mặt trời mọc |

## Canh bánh mochi ngày đầu năm

Hỏi tiếp Tết Nhật Bản ăn gì thì ngoài hộp osechi còn phải kể bát canh bánh mochi, món không thể thiếu của những ngày đầu tháng Giêng, thường được ăn từ mồng 1 đến mồng 3. Bánh có dạng tròn hay vuông tùy vùng.

Mỗi vùng nấu một kiểu. Kansai, Chugoku, Shikoku dùng bánh mochi hình tròn; nơi khác lại dùng bánh vuông, thường nướng trước khi thả vào canh.

Nước dùng cũng khác theo địa phương. Miền Đông Nhật nấu với nước súp trong, thường từ tảo bẹ kombu; miền Tây nấu với súp miso trắng. Có nơi còn nấu nước dùng từ mực, cá chuồn, cá hồi muối hay tôm khô.

Vì thế cùng gọi là canh bánh mà bát của hai nhà có thể khác hẳn mùi vị. Ai muốn nấu thử ở nhà thì chọn một kiểu rồi làm cho đúng kiểu ấy, đừng pha hai lối vào một nồi.

Món canh này cũng khớp với lệ mấy ngày đầu năm không bật bếp: nấu một nồi từ trước, hâm lại ăn dần trong mấy buổi sáng.

![Bát canh trong có hai viên bánh tròn, rau xanh, miếng bánh nướng trên khay sơn đỏ, cạnh thìa gốm](https://chucmungnammoi.com/covers/tet-nhat-ban-an-gi-minh-hoa-2-fotkfu-1200x800.webp)

*Bát canh nóng với bánh mochi là món mở đầu ngày Tết, kiểu nấu khác nhau theo từng vùng.*

## Phong tục đón Tết và ba ngày không bếp

Người Nhật kiêng nấu ăn trong ba ngày đầu năm mới, nên cỗ phải làm sẵn từ trước. Osechi vì thế gồm nhiều món có thể bảo quản khoảng ba ngày Tết, để người nội trợ không phải đứng bếp những ngày đầu năm.

Cách ấy khớp với kỳ nghỉ 29/12 đến 3/1. Bếp nghỉ, người cũng nghỉ, cỗ đã sẵn trong tráp. Nhà nào không muốn mua cả hộp thì làm vài món giữ được, còn lại mua thêm.

Ba ngày là mốc của món trong osechi, không phải hạn tuyệt đối cho mọi thứ. Hộp đã mở thì ăn trong ngày, phần còn lại sau ngày thứ ba không nên giữ, đừng tiếc.

Quanh nhà còn mấy thứ khác cũng thuộc mùa Tết. Nhiều gia đình bày kadomatsu, cành thông kết với tre, trước cửa để đón năm mới.[1] Trong nhà có kagami mochi, bánh nếp xếp hai tầng, để chưng đến ngày hạ đồ mới tháo ra ăn, tùy nhà theo lệ riêng.

Thiệp chúc mừng năm mới cũng là một phong tục. Người Nhật gửi thiệp bưu chính cho bạn bè và người thân vào cuối tháng 12 đầu tháng 1, mục đích ban đầu là báo tin mình vẫn khỏe mạnh cho những người ít gặp. Bưu điện Nhật cam kết giao thiệp đúng ngày 1/1 nếu người gửi ghi dấu thiệp năm mới và gửi trong khoảng giữa tháng 12 đến vài ngày trước cuối năm.

Đêm giao thừa thì có tiếng chuông chùa.[4] Người ta ăn mì xong, nghe chuông điểm 108 tiếng từ 23h đến 0h, rồi mới đi ngủ.

## Tết Nhật và Tết Việt

Đặt hai mâm cạnh nhau thì thấy nhiều chỗ giống. Cả hai đều có cỗ làm sẵn để mấy ngày đầu năm không phải nấu; đều có món bánh lễ: bánh chưng, bánh tét của mình, mochi của họ; đều có món canh ăn kèm cơm. Cách chia việc cũng na ná: người gói bánh, người đi chợ, người dọn nhà.

Khác nhau ở lịch. Tết Việt tính theo âm lịch, không bao giờ rơi trước 21/1 hay sau 20/2 dương lịch, và thường kéo dài từ 23 tháng Chạp đến hết mùng 7 tháng Giêng. Trước Tết có lễ cúng Táo Quân ngày 23 tháng Chạp và cúng Tất Niên ngày 29 hoặc 30 tháng Chạp. Tết Nhật đã cố định ngày 1/1 từ năm 1873, kỳ nghỉ gọn trong 29/12 đến 3/1.

Đặt hai mốc ấy lên cùng một tờ lịch thì thấy rõ: người Nhật nghỉ Tết xong, dọn dẹp, đi làm lại, còn người Việt lúc ấy mới bắt đầu sắm sanh. Có năm khoảng cách ấy ngắn, có năm dài gần một tháng.

Người Việt ở Nhật thường giữ cả hai: nghỉ ngắn dịp 1/1 theo lệ nước sở tại, rồi để dành phép cho Tết quê. Có nhà gói vài chiếc bánh chưng nhỏ đúng dịp Tết ta, mời bạn bè Nhật ăn thử, món Việt trong bếp Nhật, cũng là một cách giữ nếp. Xem thêm Bếp Tết và [Còn bao nhiêu ngày đến Tết](https://chucmungnammoi.com/tet-nguyen-dan).

![Đĩa tròn có gói lá xanh buộc dây, cạnh hộp gỗ nhiều tầng mở nắp, nắng từ cửa sổ](https://chucmungnammoi.com/covers/tet-nhat-ban-an-gi-minh-hoa-3-ysmdu9-1200x800.webp)

*Đĩa bánh gói lá bên hộp cỗ nhiều tầng cho thấy hai kiểu bày Tết, một bên gói lá, một bên xếp tráp.*

## Ngày 7/1 và nếp cuối Tết

Sau ba ngày Tết, người Nhật còn Tết 7 loài hoa vào ngày 7/1.[4] Đó là nhịp cuối của mùa Tết, trước khi mọi thứ trở lại bình thường.

Muốn thử một chút Tết Nhật thì không cần cả hộp osechi. Một tô mì soba đêm 31/12, một bát canh mochi sáng mùng Một, hay hộp nhỏ tự xếp vài món theo bảng trên cũng đủ. Ai muốn so với mâm ngày 1/1 của mình thì xem [Tết dương lịch nên ăn gì](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/tet-duong-lich-nen-an-gi).

Bài viết thuộc [Góc đọc Xuân](https://chucmungnammoi.com/tap-chi) của [Chúc Mừng Năm Mới](https://chucmungnammoi.com/).

## Hỏi đáp nhanh

### Oshougatsu là gì?

Đó là cách người Nhật gọi dịp năm mới, cố định ngày 1/1 dương lịch, khác hẳn Tết âm lịch của Việt Nam vốn rơi vào khoảng 21/1 đến 20/2. Kỳ nghỉ Oshougatsu thường gọn trong khoảng 29/12 đến 3/1.

### Mở hộp osechi ra rồi thì giữ được bao lâu?

Món trong osechi vốn được làm để giữ khoảng ba ngày Tết, nhưng đó là hạn của hộp còn nguyên nắp. Hộp đã mở thì nên ăn trong ngày, phần thừa sau ngày thứ ba bỏ chứ đừng tiếc.

## Nguồn tham khảo

1. [Osechi- Món ăn truyền thống ngày tết của Nhật Bản.](https://ngoaingucongnghe.edu.vn/osechi-mon-an-truyen-thong-ngay-tet-cua-nhat-ban.html) (ngoaingucongnghe.edu.vn)
2. [Osechi](https://vi.wikipedia.org/wiki/Osechi) (Wikipedia)
3. [Soba](https://vi.wikipedia.org/wiki/Soba) (Wikipedia)
4. [Tại sao người Nhật không ăn Tết âm lịch?](https://dulich.laodong.vn/vi-vu/tai-sao-nguoi-nhat-khong-an-tet-am-lich-651723.html) (dulich.laodong.vn)