# Sum họp hay xum họp: viết sao cho đúng?

> Cách viết đúng chính tả là sum họp, với chữ s ở đầu. Sáu bộ từ điển tiếng Việt đều ghi nhận cách viết này, không bản nào có mục từ xum họp. Sum họp nghĩa là gặp lại nhau, tụ về đông đủ trong vui vẻ sau những ngày xa cách.

- Bài gốc: <https://chucmungnammoi.com/tap-chi/sum-hop-hay-xum-hop>
- Chuyên mục: Chính tả
- Tác giả: Ban Chính tả
- Ngày đăng: 11/11/2026
- Chủ đề: Lỗi chính tả thường gặp, Từ điển tiếng Việt, Chính tả s/x, Sum họp hay xum họp, Sum họp nghĩa là gì
- Thời gian đọc: 13 phút

---

Sum họp hay xum họp? Viết đúng là sum họp, chữ s ở đầu và chữ họp mang dấu nặng. Sáu bộ từ điển tiếng Việt đều ghi nhận cách viết này: Hồ Ngọc Đức, Đại Từ điển Tiếng Việt, Nguyễn Lân, Việt Tân, Khai Trí và Viện ngôn ngữ học. Không bản nào có mục từ xum họp.

Chữ ấy còn nằm trong văn kiện lịch sử. Trong Di chúc năm 1969, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Tổ quốc ta nhất định sẽ thống nhất. Đồng bào Nam Bắc nhất định sẽ sum họp một nhà”.[4] Bài thơ mừng xuân cùng năm có câu “Bắc Nam sum họp, Xuân nào vui hơn”.[4] Nghĩa của từ cũng gọn: người thân gặp lại nhau sau những ngày xa cách, tụ về đông đủ và vui vẻ.

## Sum họp hay xum họp trong từ điển

Câu trả lời ngắn: sum họp, không phải xum họp. Đại Từ điển Tiếng Việt giải thích đây là từ chỉ những người thân gặp lại nhau sau khi phải sống xa cách. Từ điển Nguyễn Lân và Việt Tân chép nghĩa tụ lại với nhau trong vui vẻ. Từ điển Khai Trí giải thích: nhiều người họp lại đông đúc, vui vẻ. Sáu bộ từ điển đã đối chiếu đều thống nhất một cách viết, không bản nào có mục từ xum họp.

Có một chỗ cần nói rõ để không ai thắc mắc: các nguồn không hoàn toàn giống nhau. Vài bộ từ điển song ngữ cũ có ghi xum họp, nhưng từ điển tiếng Việt chỉ ghi sum họp, và danh sách lỗi chính tả thường gặp cũng xếp cách viết có chữ x vào nhóm sai, sửa thành sum họp. Hiểu như vậy là đủ: cách viết chuẩn của từ này là chữ s.

Lỗi vẫn len vào mặt báo. Bài về cuộc gặp các gia đình Triều Tiên ly tán ngày 20/10/2015 tại khu nghỉ mát Núi Kim Cương dùng “xum họp” trong tiêu đề và suốt bài. Bài tất niên năm 2007 của chương trình “Như chưa hề có cuộc chia ly” cũng dùng cách viết ấy trong tên, dù nội dung nói về các cuộc đoàn tụ gia đình. Người đọc gặp chữ này trên trang lớn nhiều lần nên dễ tin đó là cách viết chuẩn.

Sai còn lên tiêu đề. Báo Tài nguyên môi trường từng đăng “Xuân xum họp sau những ngày sóng gió”; Báo Mới có “Cuộc xum họp đầy cảm xúc”; một bài khác viết “Tết xum họp bên chén chè Thái Nguyên”. Gần hơn, một cơ quan đặt tên chương trình là “Xum họp gia đình công ty” dù bạn đọc góp ý nên viết “sum họp”. Lỗi vào cả văn bản nội bộ, nên người làm văn phòng cũng băn khoăn không biết theo đâu.

Ngược lại, nhiều bài viết đúng. Báo Sức khỏe & Đời sống, bài đăng ngày 01/01/2024, kể chuyện người anh trai bỏ nhà đi 5 năm trở về. Cả nhà “vỡ òa vì cảm giác sum họp trong Tết này”, và gọi đó là “cái Tết sum họp nhất từ trước tới giờ”.[6] Báo VietnamPlus, bài đăng ngày 20/01/2023, nhắc “nụ cười rạng rỡ của sự sum họp” khi nói về phi công, tiếp viên làm việc dịp Tết. Hai bài cách nhau một năm, cùng chọn một cách viết.

Cũng trên VietnamPlus, nữ Cơ trưởng Nguyễn Ly Hương của Vietnam Airlines kể việc chuyển loại máy bay A350 từ tháng 6/2021, sau 10 năm bay ATR72 và 3 năm bay A321.[7] Tiếp viên Trần Ngọc Trung năm 2023 đón Giao thừa xa gia đình ở Nhật Bản, là năm thứ 3 không đón Giao thừa cùng nhà. Nghề bay Tết gắn với chuyện xa nhà, đọc hai chữ sum họp trong bài thấy đúng cảnh.

Vậy khi băn khoăn sum họp hay xum họp đúng chính tả, câu trả lời ngắn nhất vẫn là sum họp. Trang này chọn lối viết ấy khi soạn bài. Hỏi xum họp hay sum họp, hay hỏi sum họp hay xum họp từ nào đúng, đáp án cũng một: từ đúng mở đầu bằng chữ s.

## Nghĩa và gốc chữ của sum họp

Sum họp là động từ, tả việc những người thân sau thời gian sống xa nhau gặp lại, tụ về một chỗ trong không khí vui. Từ điển mở Hồ Ngọc Đức lấy ví dụ: “Hết chiến tranh, gia đình sum họp đông vui”. Từ điển Viện ngôn ngữ học ghi nghĩa tương tự. Hỏi sum họp nghĩa là gì thì có đáp án gọn: gặp lại nhau, đông đủ và vui.

Tách ra từng tiếng thì thấy rõ sum họp là gì: “sum” chỉ sự đông đúc, tụ lại; “họp” chỉ việc nhiều người gặp nhau ở một chỗ. Ghép lại thành một việc có không khí vui, khác với “họp” đơn thuần là ngồi bàn công việc. Người ta nói “gia đình sum họp”, “niềm vui sum họp”, chứ ít ai nói “sum họp hội đồng”. Sắc thái ấy nằm ở vế “sau thời gian xa cách”: một buổi cà phê cuối tuần thì gọi là gặp nhau, còn sum họp thường dành cho người thân lâu ngày mới có dịp ngồi chung mâm cơm.

Về từ nguyên, chữ “sum” trong sum họp được mượn nguyên tự hình và tự nghĩa của chữ sâm trong Hán tự, chỉ sự đông đúc, vui tươi, rậm rạp. Chữ sum này cũng đúng trong các từ sum suê, sum vầy. Hiểu gốc chữ thì thấy chữ s không phải do thói quen, mà do nghĩa đông đủ của nó.

Trên báo chí, sum họp xuất hiện trong nhiều hoàn cảnh cụ thể. Chương trình “Tết nghĩa tình, Xuân kết nối 2017” tặng 1.200 vé tàu miễn phí cho công nhân về quê từ ga Sài Gòn trong các ngày 22-25/01, tức 25-28 tháng Chạp. Trong số đó có 650 vé đi Hà Nội và 550 vé đi Đà Nẵng, mang “niềm vui sum họp” cho các gia đình.[2] Diễn viên Mộng Vân lần đầu cả bốn mẹ con sum họp sau 13 năm xa cách khi hai con lớn từ Mỹ về Việt Nam tháng 5.[3] Năm 2019, Làng Văn hóa Du lịch các dân tộc Việt Nam cũng lấy đúng chữ ấy đặt tên chương trình “Xuân sum họp”. Ba ví dụ cho thấy từ đúng không nằm gọn trong từ điển mà có mặt trong tên chương trình, trong tin đoàn tụ và trong tiêu đề bài Tết.

Ảnh minh họa được tạo bằng AI

![Một bà già tóc bạc đứng tựa tay lên khung cửa gỗ, nhìn vào bàn ăn phủ khăn trắng với nhiều bát đĩa sứ](https://chucmungnammoi.com/covers/sum-hop-hay-xum-hop-minh-hoa-1-lbvrpp-1200x800.webp)

*Một bà già tóc bạc đứng tựa tay lên khung cửa gỗ, nhìn vào bàn ăn phủ khăn trắng với nhiều bát đĩa sứ, hai người phụ nữ ngồi phía xa mờ nhòe.*

## Vì sao nhiều người viết nhầm

Trở lại câu hỏi sum họp hay xum họp: lỗi lẫn s/x là lỗi phụ âm đầu phổ biến, cùng nhóm với tr/ch, r/d/gi, l/n. Nguyên nhân đầu tiên là phát âm.[4] Người Hà Nội không phân biệt s và x khi nói, nên khi viết dễ nhầm hai phụ âm này. Tiếng Việt có ba vùng phương ngữ Bắc Bộ, Trung Bộ, Nam Bộ; phát âm từng vùng khác phát âm chuẩn là nguyên nhân dẫn đến lỗi viết sai chính tả.

Nguyên nhân thứ hai là không hiểu từ nguyên. Nhiều người nhầm “xum” và “sum” vì không biết chữ sum trong sum họp vốn mượn từ chữ sâm chỉ sự đông đúc. Khi không nắm gốc chữ, người viết dễ chọn theo tai nghe. Cách đọc và thanh điệu gần giống nhau cũng góp phần gây nhầm, như trường hợp sum vầy cũng hay bị viết sai phụ âm đầu. Thói quen đọc trên mạng làm lỗi lan nhanh: một tiêu đề sai được đăng lên, nhiều người thấy quen mắt rồi chép lại, đọc nhiều lần thì mặt chữ sai thành dễ chịu.

Cần nói thêm rằng chính tả tiếng Việt về căn bản đã thống nhất nhưng vẫn còn chỗ chưa nhất quán. Trong chương trình giáo dục phổ thông, cách viết chính tả chưa thống nhất.[5] Quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo (Quyết định 1989/2018/QĐ-BGDĐT) khác với quy định của Bộ Nội vụ, Chính phủ.[5] Quy phạm pháp luật đầu tiên về chính tả tiếng Việt là Quyết định 240/QĐ của Bộ trưởng Bộ Giáo dục năm 1984; văn bản hành chính hiện nay tuân thủ Nghị định 30/2020/NĐ-CP. Hiểu các nguyên nhân này thì thấy viết nhầm là chuyện bình thường và sửa được: chỉ cần đổi chữ x thành chữ s trong văn bản của mình.

**Đọc thêm:** [Xào xạc hay sào xạc? Từ nào đúng chính tả, nghĩa là gì](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/xao-xac-hay-sao-xac)

## Ví dụ câu đúng, câu sai

Cách kiểm nhanh nhất là đặt từ vào câu. Dưới đây là tám cặp câu đời thường, mỗi cặp một dòng đúng và một dòng sai, chỗ sai nằm ở chữ đầu.

Chuyện bữa cơm cuối năm: “Cả nhà sum họp bên mâm cơm tất niên.” là câu đúng; “Cả nhà xum họp bên mâm cơm tất niên.” là câu sai. Trong bài Tết hay gặp câu “Đây là cái Tết sum họp nhất từ trước tới giờ.”; đổi s thành x là sai. Chuyển sang chuyện công ty: “Công ty tổ chức buổi sum họp cuối năm cho anh em ở chi nhánh xa.” đúng; thay chữ s bằng chữ x là sai.

Trường lớp: “Lớp cũ sum họp sau hai mươi năm ra trường.” đúng; “Lớp cũ xum họp sau hai mươi năm ra trường.” sai. Tả cảm xúc: “Niềm vui sum họp hiện rõ trên gương mặt mẹ.” đúng; viết “Niềm vui xum họp hiện rõ trên gương mặt mẹ.” là sai. Chuyện anh em: “Hai chị em sum họp sau bốn năm du học.” đúng; “Hai chị em xum họp sau bốn năm du học.” sai.

Một cặp khác không sai ở phụ âm mà sai ở dấu: “Bữa cơm sum hợp cả nhà vui vẻ.” sai vì đặt dấu nặng lên chữ hợp, phải viết “Bữa cơm sum họp cả nhà vui vẻ.”. Cuối cùng là tên chương trình: “Chương trình Xuân sum họp diễn ra tại làng văn hóa.” đúng, còn “Chương trình Xuân xum họp diễn ra tại làng văn hóa.” sai.

Đọc lại tám cặp này sẽ thấy một quy luật: chỉ cần nhìn chữ đầu của từ. Viết s là đúng; viết x, hoặc đổi dấu nặng của họp thành hợp, là sai. Cách thử này dùng được cho tin nhắn, thiệp mời, tiêu đề bài đăng và cả tên chương trình của cơ quan.

![Bàn gỗ cũ trong bếp sáng sớm có khay thức ăn với gà luộc, bánh gói lá buộc dây, đĩa hành ngâm và chén nước tương](https://chucmungnammoi.com/covers/sum-hop-hay-xum-hop-minh-hoa-2-2uj7fp-1200x800.webp)

*Bàn gỗ cũ trong bếp sáng sớm có khay thức ăn với gà luộc, bánh gói lá buộc dây, đĩa hành ngâm và chén nước tương, ghế gỗ trống xung quanh.*

## Mẹo nhớ và các cặp cùng nhóm

Trước hết, nhớ bằng vần. S không đi với các vần oa, oe; chỉ có X đi với các vần này, ví dụ xoa, xoay, xoan, xoăn. Mẹo này không áp dụng trực tiếp cho sum họp, nhưng giúp loại trừ nhiều trường hợp s/x khác khi viết. Nhóm từ vựng cũng gợi ý: tên thức ăn và đồ dùng nấu nướng thường viết với X, như xôi, lạp xường, cái xoong, cái xiên. Phần lớn danh từ còn lại viết với S, như ông sư, cây sen, cây sung, sông, suối, sấm, sét, với vài ngoại lệ như chiếc xe, cái xuồng, cây xoài, trạm xá, xương, mùa xuân. Sum họp không thuộc nhóm thức ăn, đồ nấu nướng, nên nghiêng về S.

Ghi nhớ cả họ từ là cách chắc nhất. Chữ sum viết đúng trong các từ sum suê, sum vầy, sum họp. Nhớ một cụm “sum vầy sum họp” thì viết đúng cả hai. Riêng sum vầy, từ điển tiếng Việt ghi nhận, còn cách viết sai phụ âm đầu thì không có trong từ điển. Câu đúng để nhớ: “Năm mới mọi gia đình đều sum vầy bên nhau”, “Các ngày lễ lớn chính là dịp lý tưởng để các thành viên sum vầy cùng nhau”, “Đã lâu lắm rồi tôi chưa được sum vầy cùng gia đình”.

Các cặp dễ nhầm khác cùng nhóm: “trau chuốt” mới đúng, cách viết sai thường do nhầm tr/ch, có người còn viết lệch cả vần. Với cặp “trổ bông/trỗ bông”, cả hai cách viết đều đúng chính tả và đồng nghĩa, chỉ việc nảy ra, đâm ra từ thân hoặc cành cây. Bài về cặp [sót lại hay xót lại](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/sot-lai-hay-xot-lai) cũng thuộc nhóm s/x, đọc cùng lúc thì dễ nhớ cả hai. Khi cần tra nhanh, [ô Kiểm tra chính tả](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/chinh-ta#kiem-tra) của trang cho biết ngay cách viết đúng, còn bài quy tắc [phân biệt s và x](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/chinh-ta#quy-tac-phan-biet-s-va-x) giải thích kỹ hơn các trường hợp phụ âm đầu. Mục Chính tả gom những bài cùng dạng để đối chiếu khi gặp cặp từ khác.

Với cặp sum họp hay xum họp, mẹo gọn nhất vẫn là nhớ nghĩa: đông đủ, tụ lại vui vẻ thì viết S. Lần tới viết thiệp mời họp mặt hay nhắn hẹn cả nhà về ăn cơm, cứ đánh chữ s trước là đúng.

Bài viết thuộc [Góc đọc Xuân](https://chucmungnammoi.com/tap-chi) của [Chúc Mừng Năm Mới](https://chucmungnammoi.com/).

## Hỏi đáp nhanh

### Sum hay xum, tiếng nào đứng một mình được?

Trong tiếng Việt, “sum” chỉ xuất hiện trong các từ ghép như sum họp, sum vầy, sum suê, đều viết với chữ s. Còn “xum” không đứng riêng thành từ và cũng không có mục từ trong các bộ từ điển tiếng Việt đã đối chiếu.

### Họp hay hợp mới đúng trong cụm này?

Phải là “họp”, mang dấu nặng, nghĩa là nhiều người gặp nhau ở một chỗ. “Hợp” nghĩa là phù hợp, ăn ý, như “hợp nhau”, nên viết “sum hợp” là đặt sai dấu và sai nghĩa.

### Viết xum họp có bị coi là sai chính tả không?

Có, trong văn bản tiếng Việt chuẩn mực thì cách viết có chữ x bị xếp vào nhóm lỗi phụ âm đầu, cần sửa thành sum họp. Vài bộ từ điển song ngữ cũ có ghi cách viết ấy, tức các nguồn ghi khác nhau, nhưng khi soạn văn bản chính thì chỉ nên theo cách các từ điển tiếng Việt ghi nhận.

### Sum họp khác tụ tập ở chỗ nào?

Tụ tập chỉ việc nhiều người đến cùng một chỗ, không nói gì tới quan hệ hay thời gian xa cách. Sum họp nhấn vào chuyện người thân gặp lại sau một quãng sống xa nhau, và không khí của cuộc gặp là vui vẻ.

## Nguồn tham khảo

1. [Gia đình sum họp: Tin tức, Video, hình ảnh Gia đình sum họp](https://cafebiz.vn/gia-dinh-sum-hop.html) (cafebiz.vn)
2. [Tàu Tết nghĩa tình 2017: Chở nặng những niềm vui sum họp](https://dansinh.dantri.com.vn/dien-dan-dan-sinh/tau-tet-nghia-tinh-2017-cho-nang-nhung-niem-vui-sum-hop-20170125172726000.htm) (dansinh.dantri.com.vn)
3. [Mộng Vân mừng sum họp cả ba con sau 13 năm](https://ngoisao.vnexpress.net/mong-van-mung-sum-hop-ca-ba-con-sau-13-nam-4465163.html) (ngoisao.vnexpress.net)
4. [Tiêu đề chính của bài viết](https://congan.nghean.gov.vn/van-hoa-giao-duc/201908/thuc-hien-khat-vong-bac-nam-sum-hop-mot-nha-theo-di-chuc-cua-chu-tich-ho-chi-minh-868395/) (congan.nghean.gov.vn)
5. [Chính tả tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%ADnh_t%E1%BA%A3_ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t) (Wikipedia)
6. [Khi anh tôi xuất hiện ở cửa, cả nhà vỡ òa vì cảm giác sum họp trong Tết này](https://giadinh.suckhoedoisong.vn/khi-anh-toi-xuat-hien-o-cua-ca-nha-vo-oa-vi-cam-giac-sum-hop-trong-tet-nay-17223123014123546.htm) (giadinh.suckhoedoisong.vn)
7. [Tết là ngày phục vụ, nối những nhịp cầu vui sum họp gia đình](https://www.vietnamplus.vn/tet-la-ngay-phuc-vu-noi-nhung-nhip-cau-vui-sum-hop-gia-dinh-post841685.vnp) (vietnamplus.vn)