Quẻ Hỏa Lôi Phệ Hạp trong cuộc sống và bài học cắn vỡ vật cản

Tưởng tượng miệng đang nhai một khối xương cứng. Muốn hai hàm khép lại được, trước hết phải nhai nát khối xương ấy. Người xưa nhìn cảnh tượng ấy và đặt tên cho quẻ thứ 21 là Phệ Hạp, nghĩa là cắn cho khép lại.

Quẻ Hỏa Lôi Phệ Hạp trong cuộc sống được ghép từ hai quẻ đơn. Dưới là Chấn, quẻ của sấm, tượng cho uy lực, cho tiếng động mạnh làm rung chuyển. Trên là Ly, quẻ của lửa, tượng cho sự sáng suốt, cho ánh sáng soi rõ mọi vật. Sấm nổ dưới, lửa cháy trên, hai nguồn lực ấy cùng xuất hiện trong một quẻ.

Cấu trúc của quẻ cũng đặc biệt: ba hào dương và ba hào âm xen kẽ cân bằng, như những chiếc răng lệch nhau. Giữa hai hàm răng có một vật cản cứng. Đó chính là hình ảnh trung tâm của cả quẻ: có thứ gì đó vướng giữa, và phải xử lý thứ đó thì mọi việc mới tiếp tục.

Vì thế, quẻ này nói về phối hợp và điều tiết hơn là thắng thua. Uy lực của sấm phải đi cùng ánh sáng của lửa: mạnh mà không sáng thì thành bạo ngược, sáng mà không mạnh thì chỉ là suông công. Thiếu một trong hai, theo lời quẻ, khó xử lý trọn vẹn.

Cắn xuyên vật cản

Lời thoán của quẻ ghi ngắn gọn: hanh, có lợi khi vận dụng hình pháp. Ở đây, hình pháp phải hiểu rộng hơn luật hình sự. Người đời sau đọc ra rằng đó là mọi hành động phân xử quyết đoán nhằm loại bỏ điều gây trở ngại, từ một phán quyết của tòa án đến một cuộc nói thẳng giữa hai đồng nghiệp.

Quẻ Hỏa Lôi Phệ Hạp trong cuộc sống vì thế mang một thông điệp khá thực dụng: gặp vật cản thì đừng né. Né một lần, vật cản vẫn ở đó; né lần nữa, nó lớn lên. Quẻ khuyên phải nhận diện đúng bản chất của vật cản, thu thập đủ căn cứ, rồi mới hành động tương xứng. Quyết đoán vội vàng khi chưa rõ chuyện gì sẽ biến thành trừng phạt tùy tiện, và đó là lỗi quẻ cảnh báo.

Một ví dụ quen thuộc trong công sở: trưởng phòng phát hiện nhân viên gian lận trong báo cáo. Cứ im lặng để giữ hòa khí thì cả nhóm bế tắc, người tử tế chán nản, kẻ gian càng lấn tới. Thu thập đủ chứng cứ rồi xử lý đúng quy trình, dù mất một lần khó xử, công việc mới tiến tiếp được. Đó chính là cái cắn xuyên vật cản mà quẻ nói.

Quẻ còn dạy răn đe từ những lỗi nhỏ để tránh hậu họa nặng về sau, và người giữ việc phân xử phải sáng suốt, cương quyết mà vẫn có chút nhu, từ tâm, giữ đạo chính. Nghiêm nhưng không lạm, đó là ranh giới mỏng mà quẻ nhắc đi nhắc lại.

Bình hòa nhưng có điều kiện

Vậy quẻ này tốt hay xấu? Câu hỏi tưởng đơn giản mà các sách giải quẻ cho hai hướng khác nhau, và chính chỗ khác nhau ấy mới là điều đáng học.

Một hướng xếp quẻ Hỏa Lôi Phệ Hạp vào nhóm Bình Hòa: không tốt không xấu, đại diện cho sự ổn định. Bề ngoài có trở ngại nên thoạt nhìn tưởng xấu, nhưng nếu đập tan được trở ngại bằng lối ứng xử sáng suốt, không áp đặt, thì quẻ hanh, thành quả tuy không lớn nhưng ổn định, chấp nhận được. Lời Thoán Truyện khẳng định điều đó: có trừng trị kẻ gây rối rồi thì xã hội mới hanh thông, an lạc.

Hướng kia lại thận trọng hơn: quẻ báo hiệu thời vận nhiều trở ngại, làm việc gì cũng khó khăn, thi thố tài năng khó có kết quả tốt ngay. Hai cách đọc này không mâu thuẫn như tưởng. Cả hai đều đồng ý một điểm: quẻ chỉ hanh với điều kiện xử lý dứt điểm vật cản.

Phần xem vận theo năm, Hà Lạc bàn riêng vận may của từng hào. Hào 4: người thường buôn bán có lời, quan chức được vinh thăng. Hào 5: người thường hoạch lợi, bệnh khỏi, nạn giải. Ngược lại, hào 1 phải đề phòng hình phạt và tật bệnh, hào 6 dễ vướng kiện tụng. Cùng một quẻ, vận của từng vị trí khác hẳn nhau.

Trường phái này còn ghép quẻ với mệnh người. Người sinh tháng 2 hoặc tháng 8, thuộc tuổi Nạp Giáp Canh là Tý, Dần, Thìn và Kỷ là Dậu, Mùi, Tỵ, được xem là cách công danh phú quý. Sinh ở hào 4 mà mệnh tương hợp thì là bậc đại quý nhân đảm nhận việc lớn; mệnh không tương hợp thì chỉ giàu mà không quý. Còn ở hào 5, dù mệnh không tương hợp vẫn giàu có lớn. Đây là cách suy đoán của một trường phái cổ, nên hiểu như một góc nhìn tham khảo.

Hãy hình dung hai người cùng gieo được quẻ này. Một người chọn cách né tránh mâu thuẫn, đùn đẩy, nên dậm chân tại chỗ. Người kia ngồi lại làm rõ đúng sai, xử lý xong rồi đi tiếp. Cùng một quẻ, hai kết cục. Đó là lý do nên xem đây là lời nhắc thận trọng về cách hành động, không phải lời tiên tri báo trước kết cục đã định.

Công việc và tranh chấp

Áp vào công việc, quẻ 21 Hỏa Lôi Phệ Hạp nói điều này: khi có tranh chấp, đây là lúc hành động dứt khoát thay vì né tránh, trì hoãn. Nhưng quyết đoán không đồng nghĩa với quyết định theo cảm tính; phải hiểu rõ ai đúng ai sai và cách xử lý tương xứng với lỗi.

Quẻ cũng chỉ rõ ai có khả năng phá bế tắc: người hiểu biết pháp luật và có quyền chức. Một nhân viên bình thường có thể nhìn ra vấn đề, nhưng để xử lý được, cần người đủ thẩm quyền và đủ am hiểu quy tắc. Vì lẽ đó, các sách giải quẻ cho rằng người làm ngành luật pháp như tòa án, luật sư, cảnh sát hợp với quẻ này; người làm quản lý kỷ cương cũng vậy. Sách giải còn đem hào thứ hai của quẻ ra đối chiếu với Bao Công đời Tống: dám dùng hình phạt nặng với kẻ gian ác mà không mang vết lỗi.

Trường hợp cụ thể: một người làm nhân sự phải xử lý mâu thuẫn giữa hai phòng ban kéo dài, hai bên đổ lỗi qua lại, công việc chung giậm mãi một chỗ. Quẻ này nhắc rằng đã đến lúc đưa ra phán quyết, nhưng phán quyết ấy phải dựa trên chứng cứ rõ ràng và quy trình công khai. Xử minh bạch thì hai bên dù chưa hài lòng cũng phải tâm phục; xử mập mờ thì mâu thuẫn chỉ chuyển sang tầng ngầm.

Điều quẻ khuyên ở đây rất đời: phân định rạch ròi phải trái thì đường công danh mới hanh. Người quản lý hay né tránh, mọi việc đều để sau, sẽ mất cả uy tín lẫn kết quả.

Đọc thêm: Sống khéo giữa bất đồng theo quẻ Hỏa Trạch Khuê trong cuộc sống

Tiền bạc và bài học đầu cơ

Về tiền bạc, quẻ đưa ra một hình ảnh rất đáng nhớ: kinh doanh như nhai thức ăn. Trong miệng có đồ vật cứng, phải nhai nát nó mới nuốt được; nhà kinh doanh phải nghiền nát chướng ngại trên đường đi thì con đường mới thông suốt. Kinh doanh, theo cách nhìn ấy, là quá trình đầy gian khổ, không có đường tắt.

Bài học này có một minh chứng lịch sử. Cuối thập niên 80, phong trào đầu cơ tại Đài Loan sụp đổ, khiến nhiều người mất tài sản ức vạn đô la. Tiền kiếm được bằng đầu cơ, bằng lừa gạt, tan như bọt nước khi hoạt động ấy sụp đổ. Kẻ đi đường tắt tưởng nhanh, nhưng đường tắt không bền, và lời quẻ cảnh báo đúng điều đó: buôn bán bất hợp pháp hay đầu cơ trục lợi không thể duy trì lâu dài.

Đại thương gia Nhật Tùng Hạ Hạnh cũng để lại một lời cùng hướng: làm việc phải có tinh thần kiên quyết mãnh liệt, không dễ buông bỏ, cắn răng nhẫn nại làm ăn, tùy hoàn cảnh nhắm theo phương hướng tốt nhất mà phát triển. Kiên quyết và nhẫn nại, hai chữ nghe trái nhau, nhưng trong quẻ này chúng bổ sung cho nhau: kiên quyết khi xử vật cản, nhẫn nại khi nuôi nghề.

Còn khi nào nên tiến, khi nào nên dừng trong chuyện tiền bạc, quẻ không cho một mốc thời gian cụ thể. Người gieo quẻ nên đọc kỹ vị trí hào động của mình, phần vận may theo từng hào đã nói ở trên, thay vì hỏi quẻ ngày nào nên mua bán. Đó cũng là cách dùng quẻ Hỏa Lôi Phệ Hạp trong cuộc sống cho chuyện tiền bạc: quẻ chỉ phương hướng, người hỏi tự đối chiếu hoàn cảnh của mình.

Tình duyên và gia đạo

Trong chuyện tình cảm, quẻ ứng vào quan hệ giữa trung nữ, tức con gái giữa, và trưởng nam, tức con trai cả. Sách giải cho rằng nếu hào 2 và hào 5 tương ứng nhau thì duyên có nền tảng; nếu không tương ứng, tình cảm phải nuôi bằng công sức chứ không tự nhiên mà bền. Cách nói của người xưa, nhưng ý thì gần gũi: có duyên hay không là một chuyện, giữ được hay không lại là chuyện công sức.

Cơ chế mà quẻ chỉ cho tình duyên và gia đạo là trừ bỏ yếu tố gây chia rẽ trước, rồi mới giải quyết được vấn đề. Đây là điều quẻ Hỏa Lôi Phệ Hạp trong cuộc sống ứng vào chuyện tình cảm rõ nhất. Giữa hai người có hiểu lầm, hoặc có kẻ xen vào gièm pha, thì dù có ngồi nói chuyện mấy lần cũng không xong, vì gốc rễ của mâu thuẫn nằm ở bên ngoài hay ở cái chưa nói ra.

Một cặp vợ chồng hay cãi nhau vì can thiệp của người ngoài là ví dụ điển hình. Quẻ này gợi ý: trước hết phải cắt đứt ảnh hưởng gây chia rẽ ấy, xử cho xong, không nể nang, rồi hai người mới ngồi lại với nhau được. Nói thẳng, nói rõ, dẹp mọi khúc mắc, thì tình cảm mới gắn kết lại.

Với hôn nhân, quẻ nói có trắc trở do ngăn trở bên ngoài hoặc bất đồng cần phân xử; đôi bên rõ ràng phải trái, dẹp được cái vướng thì lại yên. Chuyện tình không cần thắng thua, nhưng cần trong sạch: không còn kẻ thứ ba trong lời nói, không còn hiểu lầm treo lơ lửng.

Đọc thêm: Quẻ Trạch Lôi Tùy trong cuộc sống dạy thuận theo đúng người, đúng thời

Ba lớp soi quẻ Hỏa Lôi Phệ Hạp trong cuộc sống

Nguyên tắc chung khi gặp quẻ này: có vật cản thì xử quyết đoán, đúng luật. Việc gấp thì xem hào động; việc dài hơi thì xem quẻ biến. Nhưng còn một cách đọc sâu hơn mà ít ai để ý.

Người xưa đọc một quẻ theo ba lớp bổ sung. Hỗ quái của quẻ 21 là quẻ 39 Thủy Sơn Kiển, nói về phần diễn ra bên trong sự việc, như nước chảy giữa núi, cho biết nội tình có đang bế tắc hay không. Thác quái là quẻ 48 Thủy Phong Tỉnh, mặt kia của câu chuyện nếu hoàn cảnh lật ngược. Tổng quái là quẻ 22 Sơn Hỏa Bí, cho biết lập trường của đối phương, của khách hàng đứng bên kia.

Giả sử ai đó hỏi về một thương vụ kéo dài. Ngoài quẻ chính, người giải còn nhìn sang lớp Thủy Sơn Kiển xem bên trong có đang vướng như núi chắn nước không, rồi sang lớp tổng quái để đoán phía đối diện đang nghĩ gì. Ba lớp ấy không phán quyết gì, chỉ mở thêm ba góc nhìn trước khi người hỏi tự đưa ra quyết định của mình.

Cách đọc ba lớp ấy cho thấy tinh thần của cả quẻ: trước khi cắn là nhìn kỹ. Nhìn nội tình, nhìn mặt trái, nhìn phía đối diện. Nhìn đủ rồi, cái cắn mới đúng chỗ, và con đường phía sau mới thông.

Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.

Hỏi đáp nhanh

Quẻ Hỏa Lôi Phệ Hạp có ý nghĩa tốt hay xấu?

Quẻ thuộc nhóm Bình Hòa, không tốt không xấu. Nó chỉ hanh thông với điều kiện người gieo quẻ xử lý vật cản một cách sáng suốt, công minh và không chần chừ; né tránh thì mọi việc giậm mãi một chỗ.

Gieo được quẻ 21 khi đang có tranh chấp thì nên làm gì?

Trước hết ngồi lại thu thập chứng cứ, làm rõ ai đúng ai sai. Đủ căn cứ rồi mới xử tương xứng với lỗi, đúng quy trình công khai. Nếu bản thân chưa đủ thẩm quyền, nên đưa người có quyền chức và am hiểu quy tắc vào việc, vì quẻ chỉ người ấy mới phá được bế tắc.