# Quảng Ngãi từ biển Mỹ Khê đến Ghềnh Đá Đĩa và Sa Huỳnh > Phó chủ tịch UBND tỉnh Trần Hoàng Tuấn từng gọi Quảng Ngãi là “cái nôi” của văn hóa Sa Huỳnh. Sau khi sáp nhập Kon Tum, vùng đất này trải dài từ biên giới Lào - Campuchia xuống biển Mỹ Khê và đảo Lý Sơn, càng thêm nhiều thứ để khám phá. - Bài gốc: - Chuyên mục: Du lịch - Tác giả: Ban Du lịch - Ngày đăng: 17/10/2026 - Cập nhật: 19/10/2026 - Chủ đề: Quảng Ngãi, Biển Mỹ Khê, Ghềnh đá đĩa, Văn hóa Sa Huỳnh, Tỏi Lý Sơn, Du lịch miền Trung - Thời gian đọc: 12 phút --- ## Vì sao nhiều người hỏi Quảng Ngãi ở đâu Cái tên Quảng Ngãi đang xuất hiện dày đặc trên bảng tìm kiếm. Nhiều người rỉ tai nhau về biển Mỹ Khê, về ghềnh đá đĩa Thạch Ky với những khối đá lục lăng xếp chồng bên nước trong xanh. Với nhóm bạn trẻ đang lập kế hoạch đi biển miền Trung, cái tên ấy nghe quen nhưng khó trả lời dứt khoát: tỉnh này giờ gồm những gì, có gì đáng xem, nên đi lúc nào. Câu hỏi càng cần thiết vì địa giới hành chính vừa thay đổi lớn từ giữa năm 2025. Tuy nhiên, nhiều bài viết cũ vẫn mô tả theo ranh giới trước sáp nhập, khiến người đọc dễ nhầm về quy mô, khoảng cách và cả danh sách điểm đến. Ba câu hỏi dưới đây sẽ trả lời theo bản đồ mới: tỉnh ở đâu, có gì, và đi lúc nào. ## Tỉnh Quảng Ngãi mới sau sáp nhập Trả lời thẳng câu hỏi Quảng Ngãi ở đâu: đây là tỉnh ven biển và miền núi thuộc phía bắc vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Từ ngày 1/7/2025, theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, toàn bộ tỉnh Kon Tum cũ được sáp nhập vào Quảng Ngãi. Tỉnh mới rộng 14.832,55 km², xếp thứ năm cả nước về diện tích, với 2.161.755 dân, đứng thứ hai mươi hai.[5] Quy mô ấy khiến nơi đây trở thành một trong số ít tỉnh của nước ta vừa có biên giới trên bộ với Lào và Campuchia, vừa có bờ biển và hải đảo. Đường bờ biển dài khoảng 129 km, ngoài khơi có 11.000 km² vùng lãnh hải và sáu cửa biển giàu hải sản.[5] Phía tây là dãy núi với đỉnh Ngọc Linh cao khoảng 2.600 m, điểm cao nhất của cả vùng Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, cũng là quê hương của sâm Ngọc Linh. Địa hình trải thành ba bậc, thấp dần từ tây sang đông.[5] Bậc cao nhất là vùng núi và cao nguyên thuộc Kon Tum cũ, trong đó khu vực Măng Đen được ví như một Đà Lạt thứ hai nhờ khí hậu mát quanh năm. Bậc giữa là đồi trung du, bậc cuối là dải đồng bằng ven biển hẹp, nơi tập trung các thành phố, thị trấn và bãi biển. Ngoài khơi, đảo Lý Sơn mang nguồn gốc núi lửa, đứng riêng như một đơn vị hành chính hải đảo của tỉnh. Trung tâm hành chính hiện nay là phường Cẩm Thành, cách Đà Nẵng 130 km về phía nam theo Quốc lộ 1.[5] Toàn tỉnh có 96 đơn vị hành chính cấp xã, gồm chín phường, 86 xã và một đặc khu là đặc khu Lý Sơn. Nằm trong vùng kinh tế trọng điểm miền Trung, nơi đây còn được Chính phủ chọn khu vực Dung Quất ở Bình Sơn để xây nhà máy lọc dầu đầu tiên của Việt Nam, dấu ấn mà ai đi qua quốc lộ đều nhận ra. Theo giá so sánh 2010, tổng sản phẩm của tỉnh năm 2025 ước đạt 92.348,1 tỷ đồng, tăng 10,02% so với năm trước, mức cao nhất trong vòng năm năm theo đơn vị hành chính mới. Trước khi sáp nhập, tỉnh cũ từng được tái lập ngày 1/7/1989 trên cơ sở tách tỉnh Nghĩa Bình thành hai tỉnh Quảng Ngãi và Bình Định.[5] Ai từng đến đây trước đợt sáp nhập sẽ thấy bản đồ mới rộng hơn hẳn về phía tây, và các mốc kilomet trên quốc lộ cũng đổi theo. ![Cảnh nhìn từ trên cao: núi rừng mù sương bên trái, đồi cỏ xanh, ruộng nước và đường nhỏ chạy ra bờ biển, nắng chiều dịu](https://chucmungnammoi.com/covers/quang-ngai-minh-hoa-1-bwmsvx-1200x800.webp) *Ảnh minh họa* ## Cái nôi văn hóa Sa Huỳnh Ai muốn biết Quảng Ngãi có gì ngoài biển thì nên bắt đầu từ văn hóa Sa Huỳnh. Năm 1909, nhà khảo cổ học người Pháp M. Vinet phát hiện những hiện vật đầu tiên của nền văn hóa này; hơn một thế kỷ sau, các nhà khoa học Việt Nam và thế giới vẫn tiếp tục nghiên cứu. Lãnh đạo tỉnh từng khẳng định đây là nơi ra đời của văn hóa Sa Huỳnh, với nhiều di tích thuộc cả giai đoạn trước Sa Huỳnh lẫn Sa Huỳnh đã được khảo cứu. Văn hóa này nay đã được đón nhận bằng xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt. Điều làm nên dấu ấn của Sa Huỳnh là tục chôn người chết trong chum lớn, gọi là mộ chum. Cùng với chum, người xưa để lại đồ trang sức bằng thủy tinh, mã não, khuyên tai hai đầu thú, hạt cườm, cùng những bình gốm và bát đồng hoa văn tinh xảo.[2] Ở Hội An, khu di tích Hậu Xá I từng khai quật 30 chum mộ cùng nhiều đồ gốm và trang sức bằng hồng mã não, đá quý, thủy tinh và hiện vật sắt. Những hiện vật ấy cho thấy mối giao lưu giữa ba nền văn hóa Sa Huỳnh, Chăm và Hán từ rất sớm. Ở Quảng Ngãi, văn hóa Sa Huỳnh gắn liền với đầm An Khê, đầm nước ngọt lớn nhất tỉnh, nằm ở vùng ven biển thuộc xã Phổ Khánh và phường Phổ Thạnh của thị xã Đức Phổ cũ.[2] Đầm là bộ phận hữu cơ của hệ sinh thái Sa Huỳnh, nơi cư dân thời ấy sống bằng biển, đầm và sông. Cách đó không xa, vùng đất Sa Huỳnh còn nổi tiếng với nghề làm muối, một phần đời sống đã gắn với nền văn hóa này suốt hàng nghìn năm. Để nhìn tận mắt những di vật ấy, người đọc có thể vào bảo tàng tổng hợp tỉnh tại số 99 Lê Trung Đình, trung tâm thành phố. Bảo tàng trưng bày hiện vật của cả ba dòng văn hóa lớn đã từng hiện diện trên đất này: Sa Huỳnh, Chăm và các dân tộc đang sống ở tỉnh ngày nay. Còn thành cổ Châu Sa ở xã Tịnh Châu là dấu tích của người Chăm, một điểm ghé thêm cho ai thích lịch sử. **Đọc thêm:** [105 người nhập viện sau khi ăn bánh mì Bà Được ở Quảng Ngãi](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/105-nguoi-nhap-vien-sau-khi-an-banh) ## Biển Mỹ Khê và đảo Tỏi Về câu hỏi Quảng Ngãi có gì nổi tiếng nhất với du khách, câu trả lời thường bắt đầu từ biển Mỹ Khê. Bãi biển này từng được Lonely Planet giới thiệu trong danh sách mười bãi biển đẹp nhất Việt Nam cho mùa hè, nhờ cảnh quan hài hòa giữa sông và biển. Mỹ Khê nằm ở xã Tịnh Khê, nơi sông Trà Khúc đổ ra cửa biển, cách trung tâm tỉnh khoảng 12 km. Điểm dễ chịu của Mỹ Khê nằm ở chính hình dáng của nó: một doi cát hẹp dài khoảng 7 km, phía sau có sông Kinh chảy song song, tạo nên dải đất kẹp giữa hai dòng nước. Đáy biển thoải, nước nông gần bờ nên an toàn cho trẻ em và người chưa quen bơi. Vì biển chưa phát triển du lịch ồn ào, không gian vẫn giữ được sự yên tĩnh; thời điểm thích hợp để ghé là từ tháng 5 đến tháng 8. Phía nam biển là núi Thiên Mã.[5] Núi này cùng Thiên Ấn, Thiên Bút hợp thành bộ Tam Thiên mà người địa phương vẫn nhắc; trên núi có chùa Minh Đức với tượng Quan Âm cao 125 m, được giới thiệu là tượng Phật cao nhất Việt Nam và Đông Nam Á. Đặc khu Lý Sơn là hòn đảo có nguồn gốc núi lửa của tỉnh.[5] Cửa ngõ ra vào đảo là cảng Bến Đình, cầu cảng biển quy mô lớn nhất tỉnh, được đầu tư 250 tỉ đồng xây dựng từ năm 2016. Khách đặt chân lên đảo đều đi qua cảng này đầu tiên, qua đó cũng thấy được hạ tầng của một đơn vị hải đảo đang được chú trọng. Đến Lý Sơn, thứ khách hay mua làm quà là tỏi, thứ mà người tiêu dùng cả nước đều biết đến bởi hương thơm dịu, vị cay nhẹ và hàm lượng tinh dầu cao. Tỏi được trồng trên đất núi lửa tại chỗ trộn cát vụn san hô, và đã được Cục Sở hữu trí tuệ chứng nhận nhãn hiệu tập thể tròn 14 năm tính đến 2024. Vụ tỏi năm 2024, nông dân xuống giống trên 310 ha, năng suất đạt 79 tạ/ha, sản lượng 2.450 tấn tỏi tươi. Giá tỏi tươi tại đảo dao động 40.000 đến 50.000 đồng một kg khi nông dân cần bán sớm, nhưng có thời điểm trước [Tết Nguyên đán](https://chucmungnammoi.com/tet-nguyen-dan) vượt 100.000 đồng một kg. Vì thế, mua sớm hay chờ giá cũng tùy thời điểm chuyến đi. Chính quyền đảo đang hướng tới biến tỏi thành sản phẩm du lịch đặc trưng, nên khách có thể vừa xem ruộng tỏi vừa mua ngay tại vườn. ![Bảo vật cổ trong bảo tàng: một bình đất lớn, hai bát đồng khắc hoa văn, các chuỗi hạt và khuyên tai kim loại đặt trên vải xám](https://chucmungnammoi.com/covers/quang-ngai-minh-hoa-2-9hzvp5-1200x800.webp) *Ảnh minh họa* ## Đặc sản và thắng cảnh Bàn về ăn uống, món đáng nhắc nhất là cá niên nướng chấm muối ớt. Cá niên sống ở vùng sông, suối, chân thác, ăn rong tảo thượng nguồn nên thịt thơm, sạch; thân dẹt dài, chỉ to chừng hai ba ngón tay, có vi đỏ quanh miệng mọc nhiều hạt trắng tròn. Cá xuất hiện nhiều vào tháng 6 mùa khô, hiện bán với giá 200.000 đến 300.000 đồng một kg, không phải thứ dễ mua. Cách nướng của người địa phương rất giản dị: rửa sạch cá, xiên que tre vót nhọn dọc thân, nướng trên bếp lửa, trở đều tay để cá chín bên trong mà vỏ ngoài vàng óng, giòn. Ăn nóng, cầm cả con chấm muối ớt, vị ngọt, béo, bùi, dai lẫn chút đắng của ruột cá. Còn về muối, Sa Huỳnh nổi tiếng khắp nước nhờ hạt muối vị mặn dìu dịu, không gắt như muối nhiều nơi khác.[3] Năm 2011, nhãn hiệu tập thể muối Sa Huỳnh được công bố và trao cho 557 hộ diêm dân, khi nơi đây có 116 ha ruộng muối là nguồn sống của trên 880 hộ dân. Ai đi qua Đức Phổ cũ thường mua vài gói muối về làm quà, thứ quà rẻ mà mang được cả câu chuyện của một nghề lâu đời. Xem cảnh thì đừng bỏ qua ghềnh đá đĩa Thạch Ky Điếu Tẩu, nằm ở bờ nam cửa biển Sa Kỳ, thôn An Vĩnh; trước khi sáp nhập, địa danh này thuộc xã Tịnh Kỳ. Dải đá là dấu vết của một trận kiến tạo núi lửa cách đây hàng triệu năm: từng khối đá tròn hay sáu cạnh chồng chất lên nhau bên làn nước trong xanh, nhìn từ xa như được ai sắp sẵn, hoang sơ mà kỳ vĩ. Giữa lòng thành phố, sông Trà Khúc chia đất thành bờ bắc và bờ nam, tối nào người địa phương cũng ra ven sông hóng gió. Ai quan tâm lịch sử hiện đại nên ghé khu chứng tích Sơn Mỹ ở xã Tịnh Khê, nơi ghi lại tội ác thảm sát 504 người ngày 16/3/1968. **Đọc thêm:** [Quảng Ninh du lịch: Vịnh Hạ Long, đảo Cô Tô và núi Yên Tử](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/quang-ninh-du-lich) ## Đường đến và thời điểm đẹp Cách nhanh nhất là bay qua cảng hàng không Chu Lai, cách phường Cẩm Thành khoảng 35 km, có chuyến bay từ Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. Ai đi đường bộ từ Đà Nẵng thì chạy khoảng 130 km xuống nam theo Quốc lộ 1, tiện ghé các điểm ven đường dọc tuyến. Từ thành phố Hồ Chí Minh, quãng đường lên tới khoảng 820 km, thường chỉ hợp với chuyến đi dài ngày hoặc đi xe khách đêm. Chọn thời điểm thì nên nhớ tỉnh này có hai kiểu khí hậu. Duyên hải phía đông có mùa khô từ tháng 1 đến tháng 8, thuận lợi cho biển đảo; từ tháng 9 đến tháng 12 là mùa mưa bão, nên tránh hẹn biển trong giai đoạn này. Trong khi đó, cao nguyên phía tây, gồm cả khu vực Măng Đen, lại có mùa khô se lạnh từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, hợp cho những ai thích không khí mát của núi hơn sóng biển. Muốn tắm biển thì chọn những tháng giữa năm; thích khí trời mát của cao nguyên thì chờ sang cuối năm. Một gia đình từ thành phố Hồ Chí Minh muốn đi biển sẽ chọn tháng 6: vừa nằm trong mùa khô duyên hải, vừa trúng mùa cá niên, vừa kịp mùa đẹp của Mỹ Khê. Nhóm bạn thích núi mát thì ngược lại, chọn tháng 12 hay tháng 1 lên hướng cao nguyên. Ai muốn ghé Lý Sơn nên hỏi trước lịch tàu và thời tiết biển, vì đảo nằm ngoài khơi, sóng lớn là tàu ngưng chuyến. ![Hai nông dân đội nón lá đang chăm sóc luống rau xanh trên đất nham thạch đen ven biển](https://chucmungnammoi.com/covers/quang-ngai-minh-hoa-3-sf5sb8-1200x800.webp) *Ảnh minh họa* ## Lời dặn trước chuyến đi Việc kiểm tra cuối cùng trước khi lên xe là xem kỹ dự báo thời tiết. Mùa bão duyên hải kéo dài từ tháng 9 đến tháng 12, một cơn mưa lớn đủ khiến đường ven biển và cửa khẩu vùng núi khó đi. Nên chụp lại giấy tờ tùy thân và lưu sẵn các số khẩn cấp 113, 114, 115 trong điện thoại. Khi ăn uống ở quán vỉa hè, chọn nơi đông khách địa phương và để ý vệ sinh, bởi chuyện an toàn thực phẩm ở các tỉnh ven biển từng có những sự cố đáng nhớ. Một chi tiết dễ bị bỏ qua: một số số liệu về Quảng Ngãi chưa thống nhất giữa các nguồn. Chẳng hạn, khoảng cách từ trung tâm tỉnh tới Hà Nội được ghi 908 km ở chỗ này nhưng 884 km ở chỗ khác, hay diện tích ghi 14.833 km² và 14.832,55 km². Khi tính lộ trình và đổ xăng, nên đối chiếu lại với bản đồ cập nhật thay vì tin một con số duy nhất. Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của [Chúc Mừng Năm Mới](https://chucmungnammoi.com/). ## Nguồn tham khảo 1. [BẢO TÀNG VĂN HÓA SA HUỲNH Ở HỘI AN](https://hoianheritage.danang.gov.vn/vi/baotang/Van-hoa-Sa-Huynh/BAO-TANG-VAN-HOA-SA-HUYNH-O-HOI-AN-35.html) (hoianheritage.danang.gov.vn) 2. [Đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Văn hóa Sa Huỳnh](https://thanhnien.vn/don-nhan-bang-xep-hang-di-tich-quoc-gia-dac-biet-van-hoa-sa-huynh-185230324224640413.htm) (thanhnien.vn) 3. [Công bố nhãn hiệu muối Sa Huỳnh](https://tuoitre.vn/plo/cong-bo-nhan-hieu-muoi-sa-huynh-10978047.htm) (tuoitre.vn) 4. [Quảng Ngãi: Đầu tư 250 tỉ xây dựng đê chắn sóng cảng Bến Đình](https://tuoitre.vn/nld/thoi-su/quang-ngai-dau-tu-250-ti-xay-dung-de-chan-song-cang-ben-dinh-20221230095851706.htm) (tuoitre.vn) 5. [Quảng Ngãi](https://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i) (Wikipedia) 6. [Quảng Ngãi (thành phố)](https://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i_%28th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91%29) (Wikipedia)