# Nhận con nuôi ở đâu, nộp hồ sơ ở xã hay sở, chờ bao lâu?

> Vì sao nhiều gia đình đi lại mấy lần vẫn chưa xong thủ tục nhận con nuôi? Lý do thường nằm ở chỗ nộp hồ sơ và cách chia 30 ngày xử lý thành hai giai đoạn, luật đã ghi rõ cả hai.

- Bài gốc: <https://chucmungnammoi.com/tap-chi/nhan-con-nuoi-o-dau>
- Chuyên mục: Sống & yêu thương
- Tác giả: Ban Sống & yêu thương
- Ngày đăng: 03/11/2026
- Chủ đề: Nhận con nuôi ở đâu, Trình tự nhận con nuôi, Nuôi con nhàn tênh
- Thời gian đọc: 13 phút

---

Thử hình dung một cặp vợ chồng muốn nhận đứa cháu ruột mồ côi về nuôi. Hai người đã thương cháu như con, hàng xóm ai cũng biết, nhưng khi ngồi lại, cả hai đều băn khoăn: việc này bắt đầu từ UBND xã hay phải chạy lên sở, ngành? Cháu có cần ai đó đồng ý ngoài hai vợ chồng không?

Câu hỏi nhận con nuôi ở đâu và theo trình tự nào có lời giải gọn trong Luật Nuôi con nuôi 2010 cùng các nghị định hướng dẫn. Bài này đi cùng gia đình qua từng bước, từ chuẩn bị giấy tờ đến ngày nhận giấy chứng nhận nuôi con nuôi.

## Điều kiện trước khi nộp hồ sơ

Trước khi hỏi nhận con nuôi ở đâu, gia đình cần đối chiếu mình có đủ điều kiện hay chưa, vì hồ sơ nộp thiếu điều kiện thì cơ quan có thẩm quyền không thể giải quyết. Điều 14 Luật Nuôi con nuôi 2010 đặt ra bốn yêu cầu với người nhận: đủ năng lực hành vi dân sự, hơn trẻ từ 20 tuổi trở lên, bảo đảm được việc chăm sóc nuôi dưỡng về sức khỏe lẫn kinh tế, chỗ ở, và có tư cách đạo đức tốt.

Còn ai được nhận làm con nuôi? Luật lấy mốc 16 tuổi: trẻ dưới 16 tuổi đều có thể được nhận. Từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi, đường hẹp hơn nhiều, chỉ mở khi người nhận là cha dượng, mẹ kế, hoặc là cô, cậu, dì, chú, bác ruột của trẻ.[1]

Luật chỉ cho một trẻ làm con nuôi của một người độc thân, hoặc của cả hai người là vợ chồng với nhau.[1] Trẻ mồ côi, trẻ bị bỏ rơi và trẻ có hoàn cảnh đặc biệt khác thì Nhà nước khuyến khích gia đình đón về nuôi.

Một số người bị loại ngay từ đầu. Đó là người đang bị hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên; người đang chấp hành quyết định xử lý hành chính tại cơ sở giáo dục hoặc cơ sở chữa bệnh; người đang chấp hành hình phạt tù. Người từng phạm các tội liên quan đến tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của người khác, hay ngược đãi, mua bán, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em, cũng bị loại nếu chưa được xóa án tích.[3]

Có một nhóm được miễn bớt điều kiện. Khi cha dượng nhận con riêng của vợ, mẹ kế nhận con riêng của chồng, hay cô, cậu, dì, chú, bác ruột đón cháu về nuôi, luật bỏ qua yêu cầu hơn con nuôi 20 tuổi, cũng không đòi điều kiện sức khỏe, kinh tế, chỗ ở.[3] Nhờ vậy, một người chú muốn nhận cháu tám tuổi mồ côi thuộc nhóm này, không phải chứng minh mình hơn cháu hai chục tuổi hay đủ nhà cửa khang trang như người lạ.

Về phía trẻ, việc cho làm con nuôi phải có sự đồng ý của cha mẹ đẻ hoặc bên giám hộ.[3] Nếu trẻ đã đủ 9 tuổi, còn phải hỏi chính đứa trẻ. Sự đồng ý phải hoàn toàn tự nguyện: không ép buộc, đe dọa, mua chuộc, không kèm yêu cầu trả tiền.[1] Cha mẹ đẻ chỉ được đồng ý sau khi con chào đời ít nhất 15 ngày.[1]

Một điểm cần nhớ: luật nghiêm cấm ông bà nhận cháu, anh chị em nhận nhau làm con nuôi. Người trong gia đình muốn gắn chặt quyền lợi với cháu hoặc em ruột thì phải chọn đường pháp lý khác, chứ không thể dùng hình thức nhận con nuôi.

## Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ nhận nuôi

Hồ sơ gồm hai phần: một của người nhận con nuôi, một của trẻ được giới thiệu.[3] Phần của người nhận gồm đơn xin nhận con nuôi; bản sao hộ chiếu, chứng minh nhân dân hoặc căn cước hoặc giấy tờ có giá trị thay thế; phiếu lý lịch tư pháp; văn bản xác nhận tình trạng hôn nhân; giấy khám sức khỏe; và văn bản xác nhận hoàn cảnh gia đình, chỗ ở, điều kiện kinh tế do chính quyền xã nơi người đó thường trú cấp, trừ trường hợp được miễn.

Phần của trẻ do ai lập? Cha mẹ đẻ hoặc bên giám hộ lập hồ sơ cho con nuôi tiềm năng đang sống tại gia đình, còn cơ sở nuôi dưỡng lập hồ sơ cho trẻ đang sống tại cơ sở.[3] Hồ sơ này gồm giấy khai sinh; giấy khám sức khỏe; hai ảnh toàn thân nhìn thẳng chụp không quá 6 tháng; cùng giấy tờ tùy hoàn cảnh như biên bản xác nhận trẻ bị bỏ rơi, giấy chứng tử hoặc quyết định của tòa án tuyên bố cha mẹ đẻ chết, mất tích, mất năng lực hành vi dân sự, hoặc quyết định tiếp nhận đối với trẻ em ở cơ sở nuôi dưỡng.

Giấy tờ có hạn sử dụng, gia đình cần tính thời điểm nộp cho khớp. Theo khoản 2 Điều 1 Nghị định 06/2025/NĐ-CP, giấy khám sức khỏe và văn bản xác nhận hoàn cảnh gia đình, chỗ ở, điều kiện kinh tế của người nhận con nuôi trong nước chỉ có giá trị nếu được cấp chưa quá 6 tháng tính đến ngày nộp hồ sơ ở UBND cấp xã. Cấp sớm quá rồi để lâu mới nộp thì phải làm lại.

Nơi cấp giấy khám sức khỏe cũng đã rộng hơn: theo nghị định mới về phân định thẩm quyền trong lĩnh vực tư pháp, giấy này do bệnh viện đa khoa, phòng khám đa khoa hoặc trung tâm y tế khu vực cấp, nên người ở vùng xa không phải chạy lên bệnh viện tuyến trên chỉ để khám định giá trị hồ sơ.

Một lưu ý cuối cho khâu chuẩn bị: giấy tờ bị tẩy xóa, sửa chữa làm sai lệch nội dung hoặc khai không đúng sự thật thì không có giá trị sử dụng, và người vi phạm còn bị xử lý theo pháp luật. Nếu gia đình ở xã này nhận cháu ở xã khác, văn bản xác nhận hoàn cảnh gia đình do chính quyền xã nơi người nhận thường trú cấp.[2]

![Gỗ bàn cũ đặt xấp hồ sơ bìa giấy, bút đen, ví da nâu, chén trà và chậu cây nhỏ cạnh cửa sổ sáng](https://chucmungnammoi.com/covers/nhan-con-nuoi-o-dau-minh-hoa-1-nudnuk-1200x800.webp)

*Ảnh minh họa tạo bằng trí tuệ nhân tạo*

## Bước 2: Nhận con nuôi ở đâu, nộp ở đúng cơ quan

Với việc nuôi con nuôi trong nước, hồ sơ của người nhận và hồ sơ của trẻ nộp tại UBND cấp xã nơi trẻ được giới thiệu thường trú hoặc nơi người nhận con nuôi thường trú, theo Điều 11 Nghị định 120/2025/NĐ-CP.[3] Trước đây luật định việc này do UBND cấp xã nơi thường trú của trẻ được giới thiệu đăng ký, nên nhiều người vẫn quen đi nộp ở xã của trẻ; nay hai nơi đều có thể tiếp nhận.

Nghị định này còn mở thêm một đường thuận tiện: nếu người nhận chọn nộp hồ sơ nhận con nuôi ở UBND cấp xã khác nơi có thẩm quyền giải quyết, xã tiếp nhận có trách nhiệm hỗ trợ nộp hồ sơ trực tuyến đến đúng UBND cấp xã có thẩm quyền.[3] Thời hạn giải quyết vẫn là 30 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.[3]

Một số trường hợp đặc biệt có nơi nộp riêng. Trẻ bị bỏ rơi chưa chuyển vào cơ sở nuôi dưỡng thì UBND cấp xã nơi lập biên bản xác nhận tình trạng trẻ bị bỏ rơi đăng ký việc nuôi con nuôi. Trẻ đang ở cơ sở nuôi dưỡng thì UBND cấp xã nơi cơ sở đó đặt trụ sở đăng ký.[3] Người Việt Nam tạm trú ở nước ngoài thì cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài đăng ký theo trường hợp luật định.

Còn khi chưa tìm được trẻ phù hợp thì sao? Công dân đủ điều kiện có thể đăng ký nhu cầu nhận con nuôi tại Sở Tư pháp nơi mình thường trú hợp pháp.[3] Khi có trẻ em đáp ứng đủ điều kiện, Sở Tư pháp giới thiệu đến UBND cấp xã nơi trẻ thường trú để xác minh và xem xét. Một vợ chồng chưa biết trẻ nào đang cần gia đình thì đây là cửa đầu tiên nên đến, thay vì chờ tin qua người quen.

Riêng người nước ngoài thường trú ở nước ngoài nhận con nuôi tại Việt Nam nộp hồ sơ tại Cục Con nuôi - Bộ Tư pháp, đặt tại số 58-60 đường Trần Phú, Hà Nội, hoặc qua tổ chức con nuôi của nước đó được cấp phép hoạt động tại Việt Nam, hoặc qua cơ quan đại diện ngoại giao, lãnh sự của nước đó tại Việt Nam. Người Việt Nam định cư ở nước ngoài nhận con nuôi đích danh thì trực tiếp nộp hồ sơ tại Cục Con nuôi. Nếu có lý do chính đáng không thể trực tiếp nộp, họ có thể ủy quyền bằng văn bản cho người thân thích thường trú tại Việt Nam nộp thay, hoặc gửi hồ sơ qua đường bưu điện theo hình thức gửi bảo đảm.

## Bước 3: Chờ duyệt trong 30 ngày

Sau khi hồ sơ đến tay UBND cấp xã, trình tự nhận con nuôi bước vào giai đoạn chờ duyệt kéo dài 30 ngày, và khoảng thời gian này tách rõ thành hai đoạn. Mười ngày đầu, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, UBND cấp xã phải tiến hành xong việc lấy ý kiến của các bên liên quan. Việc lấy ý kiến lập thành văn bản có chữ ký hoặc điểm chỉ của người được hỏi.[3]

Trong giai đoạn lấy ý kiến, công chức tư pháp - hộ tịch hỏi thật, không hỏi cho có. Họ nghiên cứu, tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng và hoàn cảnh của những người có liên quan; nếu trẻ có cha mẹ đẻ, họ kiểm tra việc cha mẹ đẻ thỏa thuận với cha mẹ nuôi để giữ lại quyền, nghĩa vụ đối với con. Họ cũng tư vấn để trẻ tiếp tục được chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục phù hợp, và tư vấn đầy đủ cho cha mẹ đẻ hay người giám hộ về mục đích nuôi con nuôi cùng các quyền, nghĩa vụ phát sinh giữa cha mẹ nuôi và con nuôi.

Hai mươi ngày sau, nếu xét thấy cả hai bên đủ điều kiện, UBND cấp xã tổ chức lễ giao nhận con, đăng ký việc nuôi con nuôi và ghi vào sổ hộ tịch.[3] Kể từ ngày các bên đồng ý, xã có tối đa 20 ngày để trao giấy chứng nhận cho cha mẹ nuôi, cha mẹ đẻ, người giám hộ của trẻ hoặc đại diện cơ sở nuôi dưỡng.[3] Văn bản này sau đó được gửi UBND cấp xã nơi thường trú của người nhận con nuôi hoặc của trẻ.[3]

Ví dụ đơn giản: gia đình nhận một đứa trẻ đã đủ 9 tuổi thì chính đứa trẻ cũng phải đồng ý, và sự đồng ý ấy phải tự nguyện, không kèm yêu cầu trả tiền. Vì thế, mười ngày lấy ý kiến không thể rút ngắn tùy tiện.

Còn nếu bị từ chối? UBND cấp xã phải trả lời bằng văn bản cho người nhận con nuôi, cha mẹ đẻ, người giám hộ của trẻ hoặc đại diện cơ sở nuôi dưỡng, nêu rõ lý do trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày có ý kiến đồng ý của những người liên quan.[3]

## Khi có yếu tố nước ngoài

Việc nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài đi qua một cấp cao hơn. UBND cấp tỉnh nơi thường trú của trẻ được giới thiệu làm con nuôi quyết định, còn Sở Tư pháp đăng ký sau khi có quyết định.[3] Người nước ngoài thường trú ở nước ngoài chỉ được nhận con nuôi đích danh trong các trường hợp luật định: là cha dượng, mẹ kế; là cô, cậu, dì, chú, bác ruột; có con nuôi là anh, chị, em ruột của trẻ; nhận trẻ khuyết tật, nhiễm HIV/AIDS hoặc mắc bệnh hiểm nghèo; hoặc là người nước ngoài đang làm việc, học tập ở Việt Nam ít nhất một năm.

Sau khi nhận con, trách nhiệm không dừng ở lễ giao nhận.[3] Gia đình nhận con nuôi có yếu tố nước ngoài phải định kỳ 6 tháng một lần, trong 3 năm kể từ ngày giao nhận, báo cáo tình trạng con nuôi cho cơ quan Việt Nam. Với trường hợp nhận không đích danh, nếu người nhận thường trú ở nước có điều ước hợp tác nuôi con nuôi với Việt Nam thì hồ sơ gửi về Cục Con nuôi qua tổ chức con nuôi của nước ấy được cấp phép hoạt động tại Việt Nam. Nước không có tổ chức được cấp phép thì nộp qua cơ quan đại diện ngoại giao hoặc lãnh sự tại Việt Nam. Cục Con nuôi xem xét, tiếp nhận căn cứ số lượng trẻ em Việt Nam đủ điều kiện làm con nuôi ở nước ngoài.

## Sau khi nhận con: điều cần biết

Giấy chứng nhận trong tay, gia đình bước vào cuộc sống mới, và có vài điều ít ai nhắc trước đó. Một trong số đó là quyền lợi: gia đình nhận con nuôi có thể hưởng chế độ thai sản theo chính sách hiện hành. Bộ máy quản lý cũng đang siết lại sau khi giấy tờ đã xong. Tại một phiên thảo luận, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đề nghị nghiên cứu bổ sung chính sách hậu kiểm sau khi xác lập việc nuôi con nuôi, để bảo đảm trẻ tiếp tục được chăm sóc đúng như cam kết.

Còn với gia đình đón một đứa trẻ nhỏ, vài tháng đầu thường là giai đoạn khó nhất. Phương pháp Easy dành cho trẻ 3-5 tháng tuân theo chu kỳ Ăn - Chơi - Tự ngủ, lặp lại 4 tiếng một lần, ngày 3 lần: cho trẻ dậy lúc 7 giờ, 7 giờ 30 cho ăn, sau khi ăn và thức chơi khoảng 1 tiếng 45 phút thì đặt con xuống giường, đắp chăn, tắt điện cho phòng tối. Trẻ quen nhịp này sẽ tự ngủ, và người lớn bớt được phần lớn sự mệt mỏi. Nhiều cha mẹ nuôi gọi đây là cách nuôi con nhàn tênh, thứ họ cần hơn ai hết, vì vừa làm quen vai trò vừa chăm một đứa trẻ chưa quen nhà mới. Trong những tháng đầu ấy, nuôi con nhàn tênh hay vất vả phần nhiều nằm ở nhịp sinh hoạt được thiết lập sớm.

Bộ hồ sơ gốc sau ngày trao giấy cũng nên được gia đình cất giữ cẩn thận, bởi giấy tờ bị tẩy xóa, sửa chữa làm sai lệch nội dung hoặc khai không đúng sự thật thì không có giá trị sử dụng.

Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của [Chúc Mừng Năm Mới](https://chucmungnammoi.com/).

## Nguồn tham khảo

1. [Cần làm gì để được nhận con nuôi?](https://tuoitre.vn/phunuonline/can-lam-gi-de-duoc-nhan-con-nuoi-1101468643.htm) (tuoitre.vn)
2. [Hồ sơ nhận nuôi con nuôi thế nào?](https://laodong.vn/tu-van-phap-luat/ho-so-nhan-nuoi-con-nuoi-the-nao-744449.ldo) (laodong.vn)
3. [Tìm hiểu quy định về trình tự thủ tục đăng ký nuôi con nuôi trong nước](https://sotuphap.tuyenquang.gov.vn/vi/tin-bai/tim-hieu-quy-dinh-ve-trinh-tu-thu-tuc-dang-ky-nuoi-con-nuoi-trong-nuoc?type=NEWS&id=149901) (sotuphap.tuyenquang.gov.vn)