# Nguồn gốc ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 và chuyện quà tri ân xưa nay > Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 bắt nguồn từ bản Hiến chương các nhà giáo gồm 15 chương của tổ chức FISE, mà Công đoàn giáo dục Việt Nam quyết định lấy ngày 20/11 làm ngày kỷ niệm từ năm 1958. Ngày nay, dịp này là lúc học trò và xã hội tri ân hơn 1,6 triệu nhà giáo. - Bài gốc: - Chuyên mục: Ngày lễ - Tác giả: Ban Ngày lễ - Ngày đăng: 27/10/2026 - Chủ đề: Ngày Nhà giáo Việt Nam, Tri ân thầy cô, Tôn sư trọng đạo, Hiến chương nhà giáo - Thời gian đọc: 12 phút --- Cái bút mực đỏ, quyển sổ trắng học trò tặng thầy ngày xưa vẫn còn nằm trong ngăn kéo của nhiều nhà giáo già. Cô Nguyễn Thị Như Hương, giáo viên ngữ văn có 40 năm đứng lớp, kể rằng thời khó khăn quà tặng thầy cô chủ yếu mang giá trị tinh thần như thế. Sau này học trò hay góp nhau mua biếu cân cam, nên mới có câu nói vui đây là ngày “hiến cam nhà giáo”.[4] Chuyện quà tặng ấy nói lên cả một dòng chảy của ngày 20/11 qua nhiều thời kỳ. Vậy ngày Nhà giáo Việt Nam từ đâu ra và ý nghĩa thật của nó là gì? Câu trả lời nằm trong một bản hiến chương quốc tế soạn từ hơn bảy thập kỷ trước, cộng thêm hai quyết định của Nhà nước Việt Nam đầu thập niên 1980. Năm nay 20/11/2026 rơi vào thứ Sáu, tức ngày 12/10 âm lịch năm Bính Ngọ. Hai ngày cuối tuần liền sau là 21/11 (thứ Bảy), 22/11 (Chủ nhật), nên dịp lễ gắn liền cả ba ngày cuối tuần, thuận cho những người muốn trở lại trường xưa gặp người thầy cũ. ## Từ Hiến chương FISE đến 20/11 Ngày 20/11 hằng năm được gọi bằng nhiều tên: Ngày Nhà giáo Việt Nam, Ngày Hiến chương Nhà giáo Việt Nam, là ngày hội lớn của ngành Giáo dục nhằm tôn vinh người dạy học.[5] Cái tên “Hiến chương” bắt nguồn từ một văn bản quốc tế ra đời ngay sau chiến tranh thế giới thứ hai. Tháng 7/1946, tổ chức quốc tế các nhà giáo dục tiến bộ FISE, tức Liên hiệp quốc tế các công đoàn giáo dục, được thành lập tại Paris, Pháp.[5][2] Ba năm sau, năm 1949, tại hội nghị ở Warszawa, Ba Lan, FISE soạn ra bản Hiến chương các nhà giáo gồm 15 chương.[5] Nội dung bản này chủ yếu đấu tranh chống nền giáo dục tư sản, phong kiến, bảo vệ quyền lợi nghề dạy học và đề cao vị trí nhà giáo.[5] Đến cuộc họp thứ XIX của Ủy ban hỗn hợp Liên đoàn quốc tế các nhà giáo, từ 9 đến 11/8/1954 tại Moscow, bản Hiến chương được nhất trí thông qua với đầy đủ 15 chương.[5] Phía Việt Nam vào cuộc khá sớm. Mùa xuân 1953, tại Viên (Áo), FISE kết nạp Công đoàn giáo dục của một số nước, trong đó có Công đoàn Giáo dục Việt Nam; đoàn Việt Nam dự hội nghị do Thứ trưởng Bộ Quốc gia Giáo dục Nguyễn Khánh Toàn dẫn đầu. Công đoàn giáo dục Việt Nam chính thức gia nhập FISE từ năm 1953.[5][2] Mốc quyết định đến trong hội nghị FISE từ 26 đến 30/8/1957 tại Warszawa, nơi có 57 nước tham dự.[5] Tại đây, Công đoàn giáo dục Việt Nam quyết định lấy ngày 20/11/1958 làm ngày “Quốc tế hiến chương các nhà giáo”.[5] Ngay năm 1958, ngày 20/11 lần đầu được tổ chức trên toàn miền Bắc Việt Nam.[5] Ngày lễ mang tên Việt Nam thì đến sau.[2] Ngày 4/7/1981, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 167, do Đại tướng Võ Nguyên Giáp ký, nêu rõ mục đích lấy ngày 20/11 là để Đảng và Nhà nước bày tỏ sự quan tâm với đội ngũ giáo viên, khẳng định vị trí của giáo viên và phát huy truyền thống tôn trọng, quý mến thầy cô giáo của nhân dân.[4] Đến ngày 28/9/1982, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 167-HĐBT thiết lập ngày 20/11 hằng năm là ngày lễ mang tên “Ngày Nhà giáo Việt Nam”.[5][2] Cũng năm đó, ngày 14/10/1982, Bộ Giáo dục ban hành thông tư hướng dẫn thực hiện ngày lễ này với những quy định cụ thể hơn.[4] Năm 1982 trở thành năm lễ kỷ niệm đầu tiên được tiến hành trọng thể trong cả nước. Luật Giáo dục ban hành tháng 6/2019, tại điều 75 về chính sách đối với nhà giáo, khẳng định thêm: “Ngày 20/11 hằng năm là ngày Nhà giáo Việt Nam”.[4] Từ năm 1982, ngày 20/11 trở thành ngày hội của cả ngành lẫn toàn xã hội, tôn vinh những người thầy đã cống hiến thầm lặng cho sự nghiệp “trồng người”.[1] Hai quyết định đầu thập niên 1980 vì thế đã đưa ngày 20/11 vào đời sống của mọi gia đình có con đi học. ## Tôn sư trọng đạo trong đời sống Dù ngày lễ mang tên quốc tế trước, cái gốc của nó trong đời người Việt là truyền thống tôn sư trọng đạo, nghĩa là tôn kính người thầy và trọng chữ nghĩa. Dân gian lưu truyền câu “Mùng 1 Tết cha, mùng 2 Tết mẹ, mùng 3 Tết thầy”: mùng 3 Tết là ngày người Việt bày tỏ biết ơn thầy cô, ngụ ý người thầy được tôn kính ngang với cha mẹ. Tục ngữ, ca dao cũng nói điều đó bằng nhiều cách: “Muốn sang thì bắc cầu Kiều, muốn con hay chữ thì yêu kính thầy”, “Không thầy đố mày làm nên”, “Bán tự vi sư, nhất tự vi sư”, nghĩa là một chữ cũng là thầy, nửa chữ cũng là thầy, hay “Cơm cha, áo mẹ, chữ thầy”. Câu “Vua, thầy, cha, ấy ba ngôi, kính thờ như một, trẻ ơi ghi lòng” đặt người thầy vào ba ngôi được kính trọng ngang vua và cha. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Không có thầy giáo thì không có giáo dục.[3] Không có giáo dục, không có cán bộ thì không nói gì đến kinh tế, văn hóa”.[3] Về chính sách, Nghị quyết Trung ương 8 khóa XI, số 29-NQ/TW, khẳng định giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu và đề ra 9 nhiệm vụ; tôn sư trọng đạo được xem là nét đẹp văn hóa của dân tộc.[3] Hiện cả nước có trên 1,6 triệu nhà giáo.[3] Đạo tôn sư còn sống trong lễ hội.[4] Từ năm 2010, Đồng Nai tổ chức lễ Tết thầy vào mùng 3 Tết hàng năm tại Văn miếu Trấn Biên ở TP.Biên Hòa, trở thành nét văn hóa riêng của địa phương, giáo dục truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo. Ở Hải Dương, Lễ hội Văn miếu Mao Điền diễn ra ngày 17-18/2 âm lịch hằng năm, với nghi thức Lễ chữ dâng 4 chữ “Tôn sư trọng đạo” để tri ân tiên hiền. ![Góc phòng yên tĩnh với bàn gỗ cũ, trên bàn có lọ mực đen, xấp sách mỏng, bình hoa nhỏ và một cây nhang đang tỏa khói](https://chucmungnammoi.com/covers/nguon-goc-ngay-nha-giao-viet-minh-hoa-1-kj489v-1200x800.webp) *Ảnh minh họa* ## Tri ân vừa sức: hoa, thư và một cuộc gọi Trước ngày 20/11, việc đầu tiên của học trò và phụ huynh là chọn hình thức tri ân vừa sức mình. Ý nghĩa của dịp này là học trò bày tỏ lòng biết ơn thầy cô bằng hoa, thư từ, còn ngành giáo dục nhìn lại hoạt động giáo dục của mình và định hướng cải tiến dạy học. Hoa và lời viết tay là hai thứ đủ để làm trọn ý ấy. Những món quà thời cô Hương kể cho thấy quà đắt tiền chưa bao giờ là điều kiện bắt buộc. Bó hoa cánh bướm, quyển sổ, bút mực đỏ của học trò ngày xưa đến giờ vẫn được nhắc lại như kỷ niệm đẹp nhất của nghề dạy học. Người học lớn tuổi cũng làm được việc tương tự. Nhân ngày 20/11, sinh viên Trường ĐH Ngoại thương chuẩn bị món quà đặc biệt giữa sân trường để tri ân thầy cô, một cách chúc mừng không cần tốn kém mà vẫn để lại ấn tượng cho cả trường. Một điều đáng nhớ: Quyết định 167 năm 1981 đã dặn tổ chức ngày Nhà giáo Việt Nam phải trọng thể mà thiết thực, tránh phô trương hình thức, đừng làm phiền học sinh và cha mẹ học sinh. Phụ huynh Nguyễn Thị Thanh Hòa ở Q.3, TP.HCM cũng khuyên các trường nên tổ chức chương trình truyền thống để giáo dục đạo đức học trò, đừng tổ chức quy mô lớn bắt học trò tập văn nghệ cả tháng rồi ngồi nghe phát biểu. Một tấm thiệp viết tay, một bó hoa tự cầm đến tận lớp, một cuộc gọi cho người thầy của những năm học trước vẫn đúng tinh thần hơn mọi lễ lọng rình rang. **Đọc thêm:** [Ý nghĩa và nguồn gốc ngày Valentine trắng 14/3 từ Nhật Bản](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/y-nghia-va-nguon-goc-ngay-valentine-trang) ## Chúc đủ mọi thầy cô, đừng bỏ quên ai Ngày 20/11 đến, việc cần làm là chúc đủ mọi thầy cô, đừng bỏ quên ai. Cô Hương cho biết gần đây ngày Nhà giáo có chỗ “biến tướng”: có phụ huynh đưa phong bì cho con mang “biếu” cô trước lớp, có người chỉ chọn giáo viên dạy môn chính để chúc mừng, khiến thầy cô dạy thể dục, nghệ thuật, đạo đức tủi thân. Thử hình dung một học sinh viết thiệp tay cho cả cô dạy thể dục, cô dạy nghệ thuật và cô dạy đạo đức, những người hay bị quên. Tấm thiệp ấy có khi là lời chúc duy nhất họ nhận được cả ngày. Phong bì tiền là chuyện nên bỏ hẳn. TS Nguyễn Tùng Lâm, Chủ tịch Hội Tâm lý - Giáo dục Hà Nội, phê phán việc “tôn sư trọng đạo” bằng phong bì, thiệp công nghiệp kèm tiền, khiến nhiều giáo viên sợ những chiếc phong bì đưa chớp nhoáng với nhiều toan tính; ông nói lòng tri ân thầy cô vẫn là nét đẹp cao quý dù thời đại 4.0 học trò học từ nhiều nguồn. Điều nhà giáo mong muốn thật ra rất giản dị. Một hiệu trưởng trường THCS tại Q.1, TP.HCM bày tỏ đội ngũ nhà giáo chỉ mong có được sự quý trọng, tin cậy xuất phát từ tấm lòng của phụ huynh và học sinh, chứ không cần lời chúc khách sáo hay quà vật chất kèm tranh cãi. Giáo viên Huỳnh Lê Ý Nhi của Trường THCS Đồng Khởi, Q.Tân Phú, TP.HCM cũng mong hoạt động thiết thực như khuyến khích học sinh học tốt, thầy cô thao giảng hướng tới tiết học tích cực, hơn là lễ kỷ niệm rình rang, hình thức. Một lưu ý thực tế cho phụ huynh: trước khi góp tiền hay tham gia hoạt động tri ân theo lời rủ rê, nên kiểm tra thông tin với nhà trường. Trường THCS Mạc Đĩnh Chi ở TP.HCM từng phải ra thông báo khẩn ngày 25/10 sau khi xuất hiện tin nhắn vận động gặp mặt tri ân ngày 20/11; loại tin nhắn tự phát như vậy dễ gây rối cho cả thầy cô lẫn cha mẹ học sinh. ![Một phụ nữ mặc áo trắng, đeo túi chéo, đứng nhìn dãy bàn gỗ dài dọc hành lang, trên bàn có hoa và những tờ giấy trắng](https://chucmungnammoi.com/covers/nguon-goc-ngay-nha-giao-viet-minh-hoa-2-vegstb-1200x800.webp) *Ảnh minh họa* ## Lễ kỷ niệm năm chẵn năm lẻ Nhiều người thắc mắc sao có năm 20/11 rộn ràng lễ hội, năm kia lại lặng lẽ. Lý do nằm ở quy định nhà nước. Bà Bùi Thị Diễm Thu, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, cho hay theo Nghị định 111 ngày 31/8/2018 của Chính phủ, không tổ chức lễ kỷ niệm vào những năm không tròn, thay vào đó là các hoạt động giáo dục tôn vinh thầy cô, không gây lãng phí, hình thức. Ông Chu Văn Quân, Hiệu trưởng Trường THPT Lạc Long Quân ở Hòa Bình, lý giải rõ hơn: theo ông, ngày 20/11 là chính sách dành cho nhà giáo, không lệ thuộc năm chẵn, năm lẻ như một ngày truyền thống của ngành. Nghĩa là dù năm không tròn không có lễ kỷ niệm lớn, ý nghĩa tri ân của ngày đó vẫn nguyên vẹn, và học trò vẫn có thể tặng hoa, viết thư cho thầy cô như thường. Thực tế những năm qua, hoạt động tri ân vẫn diễn ra rộng khắp dù quy mô lễ hội thay đổi. Năm 2025, kỷ niệm 43 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam, nhiều địa phương TP.HCM tổ chức họp mặt trang trọng, nhiều sân trường rộn ràng tiếng hát tặng cô, tặng thầy. Cách đón tiết kiệm và có ý nghĩa cũng có tấm gương: nhân ngày 20/11, Trường ĐH KHXH&NV TP.HCM dùng kinh phí tổ chức kỷ niệm để hỗ trợ thầy cô và người dân vùng bão lũ. Trong lễ kỷ niệm sáng 17/11, Chủ tịch nước Lương Cường nói trồng người phải bắt đầu từ nhân cách, rồi mới tới kiến thức, kỹ năng. Bộ trưởng GD-ĐT Nguyễn Kim Sơn thì nhắn gửi nhà giáo cần báo đáp xứng với sự phó thác của xã hội, phụ huynh và người học. Với người học, năm nay 20/11 rơi vào thứ Sáu, liền kề hai ngày cuối tuần, là dịp thuận để sắp xếp về quê hay về trường xưa gặp lại người thầy năm cũ. Một chuyến về ngắn, ngồi lại vài phút nghe thầy cô kể chuyện lớp học ngày trước, thường là cách trả ơn mà không tấm thiệp nào thay được. Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của [Chúc Mừng Năm Mới](https://chucmungnammoi.com/). ## Nguồn tham khảo 1. [Chào mừng Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11/2025](https://vietnamnet.vn/su-kien/chao-mung-ngay-nha-giao-viet-nam-2011-338280.html) (vietnamnet.vn) 2. [Chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11.](https://thanhchuong.nghean.gov.vn/tin-tuc-su-kien/chao-mung-ngay-nha-giao-viet-nam-20-11-702666) (thanhchuong.nghean.gov.vn) 3. [Tôn sư trọng đạo](https://baotintuc.vn/long-form/emagazine/ton-su-trong-dao-20231117161159578.htm) (baotintuc.vn) 4. [Ngày Nhà giáo Việt Nam 20.11: Tôn sư trọng đạo đâu phụ thuộc năm chẵn, năm lẻ](https://thanhnien.vn/ngay-nha-giao-viet-nam-2011-ton-su-trong-dao-dau-phu-thuoc-nam-chan-nam-le-185900127.htm) (thanhnien.vn) 5. [Ngày Nhà giáo Việt Nam](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_Nh%C3%A0_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam) (Wikipedia)