# Ngày 10/10 là ngày gì, vì sao tháng mười có Tết Cơm mới > Ngày 10/10 là ngày gì? Trước hết, đó là ngày Giải phóng Thủ đô Hà Nội. Đúng 16 giờ ngày 9/10/1954, lính thực dân Pháp cuối cùng rút qua cầu Long Biên, thành phố hoàn toàn về tay quân dân ta. Sáng hôm sau, Đại đoàn 308 tiến vào nội thành trong rừng cờ hoa. - Bài gốc: - Chuyên mục: Học & lớn lên - Tác giả: Ban Học & lớn lên - Ngày đăng: 23/10/2026 - Chủ đề: Ngày Giải phóng Thủ đô, Tết Trùng Thập - Thời gian đọc: 11 phút --- Đúng 8 giờ sáng ngày 10/10/1954, cánh quân phía Tây của Đại đoàn 308 xuất phát từ Quần Ngựa tiến vào nội thành Hà Nội.[2] Ngày Thủ đô được giải phóng sau Chiến tranh Đông Dương bắt đầu từ đó. Trả lời thẳng câu hỏi ngày 10/10 là ngày gì: đây là Ngày Giải phóng Thủ đô Hà Nội, mốc lịch sử lớn nhất gắn với ngày này. Tuy nhiên, ngày này còn nhiều lớp nghĩa khác. Cùng mốc 10/10 dương lịch gắn với chiếu dời đô của Lý Thái Tổ từ năm 1010 và ngày truyền thống của nhiều ngành nghề. Trong khi đó, mùng 10 tháng Mười âm lịch lại là Tết Trùng Thập của các thầy thuốc và Tết Cơm mới ở quê.[7] Từng lớp nghĩa sẽ được kể lần lượt bên dưới. ## Giải phóng Thủ đô Hà Nội Muốn hiểu lịch sử ngày 10/10 Việt Nam, phải đi từ Hiệp định Genève. Hội nghị kéo dài 75 ngày đêm với 31 phiên họp, kết thúc bằng ba hiệp định đình chỉ chiến sự ở Việt Nam, Lào, Campuchia cùng một bản tuyên bố cuối cùng. Cùng với chiến thắng Điện Biên Phủ, Hiệp định kết thúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và giải phóng miền Bắc. Theo đó, Hà Nội nằm trong khu vực tập kết 80 ngày của quân đội Pháp.[1] Công việc chuẩn bị tiếp quản diễn ra dồn dập trong tháng Chín và đầu tháng Mười năm 1954. Từ 15 đến 20/9, hai bên đàm phán các phương án tiếp quản tại Phủ Lỗ. Ngày 17/9, Ủy ban Quân chính Thành phố Hà Nội được thành lập.[4] Đến ngày 30/9, hai bên gặp nhau ở Hội nghị Trung Giã, nơi đại diện quân chính của Việt Nam và của Pháp cùng ký kết thỏa thuận bàn giao Hà Nội về mặt quân sự; hai ngày sau, phần hành chính cũng có hiệp định riêng.[4] Hội nghị Trung Giã vì thế được coi là kết quả trực tiếp dẫn đến việc tiếp quản Thủ đô, chấm dứt hiện trạng Chiến tranh Đông Dương và khởi động hai năm thi hành Hiệp định Genève 1954.[4] Việc này do Bộ Chính trị và Ban Bí thư Trung ương Đảng Lao động Việt Nam trực tiếp chỉ đạo, cử Võ Nguyên Giáp, Lê Văn Lương, Xuân Thủy, Tố Hữu xuống lãnh đạo công tác tiếp quản.[4] Từ ngày 2 đến 5/10, 422 cán bộ, nhân viên đội hành chính cùng 158 công an có vũ trang vào thành phố chuẩn bị nhận bàn giao.[4] Đến ngày 7/10, biên bản bàn giao đã lập xong.[4] Ngày 6/10, các toán quân Pháp rút khỏi quận Văn Điển, quận ngoại thành đầu tiên về tay Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.[4] Sau đó là thời khắc người Hà Nội nhớ mãi: đúng 16 giờ ngày 9/10/1954, lính thực dân Pháp cuối cùng qua cầu Long Biên rút hết, thành phố hoàn toàn về tay quân dân ta.[2] Sự kiện tiếp quản chính thức diễn ra từ 8 giờ ngày 10/10/1954, khi các đơn vị Quân đội Nhân dân Việt Nam tiến vào hai cửa ô Hà Nội, nhận lại chính quyền cùng một số cơ sở quân sự của Pháp do phía Quốc gia Việt Nam trao.[4] Cánh quân phía Tây của Đại đoàn 308 xuất phát từ Quần Ngựa lúc 8 giờ. Cánh phía Nam gồm hai Trung đoàn 88 và 36 xuất phát khoảng 8 giờ 45 phút từ Việt Nam Học xá, nay thuộc Đại học Bách khoa, với Trung đoàn Thủ đô đi đầu.[2] Trong rừng cờ hoa, hàng trăm nghìn người dân đổ ra đường đón đoàn quân trở về.[1] Các tư liệu ghi con số không thống nhất: nơi nói hơn 40 vạn nhân dân Thủ đô, nơi ghi 200.000 người. Đến 15 giờ ngày 10/10, quân dân Hà Nội làm lễ chào cờ và lắng nghe thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong đó có câu: “Chính phủ lại trở về Thủ đô với đồng bào. Muôn dặm một nhà, lòng vui khôn xiết kể…”[1] . Cũng trong ngày, chính quyền tiếp thu an toàn, nhanh gọn 129 công sở, công trình công cộng, xí nghiệp, bệnh viện, trường học.[1] Danh sách có cả Thành Hà Nội, Đồn Thủy, hai sân bay Bạch Mai và Gia Lâm, Phủ Toàn quyền, Phủ Thủ hiến Bắc Việt cùng sở Mật thám liên bang.[1] Vì thế, ngày 10/10/1954 được coi là mốc khẳng định thắng lợi hoàn toàn của quân dân ta; sau đó, Thủ đô và cả nước bước sang thời kỳ phát triển mới.[1] Bốn ngày sau ngày Thủ đô giải phóng, ngày 14/10/1954, Đài Phát thanh, Truyền hình Hà Nội được thành lập, mở đầu cho cơ quan báo chí, phát thanh của thành phố sau ngày về tay nhân dân.[6] Bảy mươi năm sau, thành tích của Hà Nội được ghi bằng những phần thưởng cao nhất: ba Huân chương Sao Vàng, Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Độc lập hạng Nhất, cùng các danh hiệu Thủ đô Anh hùng và Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.[1] Trên trường quốc tế, Hà Nội là thành phố duy nhất ở châu Á - Thái Bình Dương được UNESCO trao danh hiệu Thành phố vì hòa bình.[1] Năm 2019, thủ đô này còn là nơi đầu tiên của Đông Nam Á lọt vào Mạng lưới Thành phố sáng tạo do UNESCO ghi danh.[1] ## Dời đô Thăng Long Nguồn gốc ngày 10/10 trong lịch Việt còn xa hơn cả năm 1954.[1] Năm 1010, Lý Thái Tổ ban chiếu dời đô từ Hoa Lư về thành Đại La và đổi tên kinh thành mới là Thăng Long.[5] Mốc ngàn năm ấy về sau được tính gắn với ngày 10/10, nên ngày này vừa là ngày Giải phóng Thủ đô, vừa gợi lại buổi đầu của kinh thành. Nghìn năm sau sự kiện ấy, năm 2010, Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội được tổ chức nhằm kỷ niệm đúng 1.000 năm Lý Thái Tổ ban chiếu dời đô. Dịp lễ lớn hiếm có này đưa mốc 1010 đến với cả nước, để nhiều người lần đầu nhận ra kinh thành Thăng Long đã đứng bên sông Hồng tròn một nghìn năm. Còn tên gọi Hà Nội đến muộn hơn hẳn Thăng Long. Trong chữ Hán, tên này nghĩa là vùng đất bao quanh bởi các con sông, và bắt đầu được dùng làm địa danh từ năm Minh Mạng thứ 12 (1831), khi tỉnh Hà Nội được thành lập ở Bắc Thành. Một thành phố, hai cái tên: Thăng Long gắn với buổi dời đô, Hà Nội gắn với vùng đất giữa các dòng sông. ![Một người trẻ ngồi quay lưng bên cửa sổ xe buýt, tay cầm điện thoại, ba lô vải trên đùi, ánh sáng sớm chiếu qua kính](https://chucmungnammoi.com/covers/ngay-la-ngay-gi-minh-hoa-1-b1kuen-1200x800.webp) *Ảnh minh họa* ## Những ngày kỷ niệm cùng 10/10 Ngoài hai mốc lớn trên, ngày 10/10 dương lịch còn mang vài dấu mốc ngành nghề. Quyết định 149/QĐ-TTg ngày 14/1/2013 lấy 10/10 hằng năm là ngày truyền thống Luật sư Việt Nam. Một luật sư trẻ hành nghề ở Hà Nội hay thành phố nào khác đều có thể tham gia lễ kỷ niệm nghề vào dịp này hằng năm theo quy định đó. Cùng mốc này, ngày 10/10 cũng là ngày truyền thống ngành Xuất bản, In và Phát hành sách Việt Nam từ năm 1952. Với ngành này, dịp kỷ niệm thường gắn với các hoạt động tôn vinh sách và người làm sách. Gần đây nhất, Quyết định 505/QĐ-TTg ngày 22/4/2022 của Thủ tướng Chính phủ lấy 10/10 là Ngày Chuyển đổi số quốc gia. Chuyển đổi số là quá trình thay đổi toàn diện cách sống, làm việc, sản xuất dựa trên công nghệ số. Đặt ngày này vào đúng ngày Giải phóng Thủ đô, nhà nước muốn gắn bước chuyển của đất nước trong thời đại số với một mốc lịch sử mà cả nước đều nhớ. Ở nước ngoài, ngày 10/10 còn là Ngày song thập, [Ngày Quốc khánh](https://chucmungnammoi.com/quoc-khanh) của Trung Hoa Dân quốc, lấy từ sự kiện năm 1911. Người đọc thấy tin nước ngoài nhắc đến song thập cần hiểu đó là dịp của họ, không liên quan đến các ngày kỷ niệm của Việt Nam. **Đọc thêm:** [Đêm giao thừa 1968, sự kiện Tết Mậu Thân nổ súng trên 41 đô thị miền Nam](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/su-kien-tet-mau-than) ## Tết Trùng Thập tháng Mười Riêng về phong tục ngày 10/10, cần tách bạch hai loại lịch. Mùng 10 tháng Mười âm lịch là Tết Trùng Thập, còn gọi Tết Song thập, tết của các thầy thuốc hay Tết Cơm mới tháng Mười; tên Hạ Nguyên đặt để đối với Thượng Nguyên ngày 15 tháng Giêng. Sách Dược lễ coi ngày này là ngày lành, tháng tốt, khi cây thuốc mới tụ được khí âm dương, kết được sắc tứ thời trở nên tốt nhất, nên các thầy thuốc rất coi trọng. Theo Phan Kế Bính, tết này phần nhiều là các nhà đồng cốt và nhà thầy thuốc mới ăn, nhưng nhà quê cũng nhiều nơi ăn, có nơi ăn to lắm như vùng phủ Hoài. Các thầy thuốc ăn tết để cung cấp và khoản đãi đệ tử, bạn hàng. Người được chữa lành bệnh thường bày lễ thịnh soạn để tạ ơn thần thánh. Ở đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long, đương giữa mùa gặt, tết mừng được mùa gọi là tết Cơm mới ngày 10 tháng 10 âm lịch. Mỗi nhà lấy gạo mới làm bánh dày, thổi cơm, luộc gà dâng cúng gia tiên và thần, Phật, rồi nấu chè kho biếu người thân. Còn các dân tộc thiểu số ở Việt Bắc hay Tây Nguyên, khi ngô lúa ngoài nương rẫy thu hoạch xong, cả bản cả buôn ăn tết được mùa luân lưu khắp các nhà trong xóm, kéo dài suốt tháng. Có nơi gộp Tết Cơm mới vào rằm tháng Mười hoặc 31/10 dương lịch để nhớ công Tiên Nông, tiên của ruộng đồng. ![Một bà cụ tuổi trung niên ngồi xổm cạnh bếp lửa, tay cầm dụng cụ gỗ hướng về nồi lớn đang bốc khói](https://chucmungnammoi.com/covers/ngay-la-ngay-gi-minh-hoa-2-ztyon3-1200x800.webp) *Ảnh minh họa* ## Dấu ấn hôm nay Sự kiện ngày 10/10 gần nhất được nhớ đến là lễ kỷ niệm 70 năm ngày Giải phóng Thủ đô. Sáng 10/10/2024, lễ được tổ chức cấp quốc gia tại Trung tâm Hội nghị quốc gia, với sự góp mặt của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng thành phố Hà Nội. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến dự. Nhân dịp này, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam mở triển lãm Hà Nội sức sống và niềm tin với 70 tác phẩm hội họa, đồ họa, điêu khắc, tại số 66 Nguyễn Thái Học, Ba Đình, Hà Nội, mở cửa đến hết ngày 22/10/2024. Ai muốn tìm hiểu thêm về sự kiện ngày 10/10 qua tranh ảnh có thể tìm các triển lãm, tư liệu và bảo tàng của Thủ đô vào mỗi dịp kỷ niệm. **Đọc thêm:** [Ngày 20-10 là ngày gì và nên tặng quà, chúc mừng thế nào](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/20-10) ## Đọc ngày 10/10 thế nào cho đúng Một ngày 10/10 có thể thuộc dương lịch hay âm lịch, và hai loại này nghĩa khác hẳn nhau. Trong năm Gregory, ngày 10/10 dương lịch là ngày thứ 283, còn 82 ngày nữa hết năm; năm nhuận thì là ngày thứ 284. Ngày này gắn với Giải phóng Thủ đô, dời đô Thăng Long và các ngày ngành nghề. Ngược lại, thấy tin nhắc Tết Trùng Thập hay Tết Cơm mới, người đọc cần hiểu đó là mùng 10 tháng Mười âm lịch, không phải ngày 10/10 dương lịch kỷ niệm Giải phóng Thủ đô. Phân biệt được hai loại lịch, mỗi bản tin về ngày 10/10 đều đọc đúng chỗ của nó. Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của [Chúc Mừng Năm Mới](https://chucmungnammoi.com/). ## Nguồn tham khảo 1. [Chào mừng 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô Hà Nội (10/10/1954 - 10/10/2024)](https://ussh.vnu.edu.vn/vi/news/cong-tac-dang-doan-the/chao-mung-70-nam-ngay-giai-phong-thu-do-ha-noi-10-10-1954-10-10-2024-22934.html) (ussh.vnu.edu.vn) 2. [Kỷ niệm 69 năm Ngày Giải phóng Thủ đô: Hà Nội ngày khải hoàn](https://www.vietnamplus.vn/ky-niem-69-nam-ngay-giai-phong-thu-do-ha-noi-ngay-khai-hoan-post901052.vnp) (vietnamplus.vn) 3. [10 tháng 10](https://vi.wikipedia.org/wiki/10_th%C3%A1ng_10) (Wikipedia) 4. [Tiếp quản Thủ đô Hà Nội](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFp_qu%E1%BA%A3n_Th%E1%BB%A7_%C4%91%C3%B4_H%C3%A0_N%E1%BB%99i) (Wikipedia) 5. [Hà Nội](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i) (Wikipedia) 6. [Báo và phát thanh, truyền hình Hà Nội](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1o_v%C3%A0_ph%C3%A1t_thanh%2C_truy%E1%BB%81n_h%C3%ACnh_H%C3%A0_N%E1%BB%99i) (Wikipedia) 7. [Tết (định hướng)](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%BFt_%28%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng%29) (Wikipedia)