Chúc Mừng Năm Mới

Đếm ngược Tết còn 80 ngày (mở trong thẻ mới)

Chính tả

Muông thú hay muôn thú: từ nào chính xác?

Tra từ điển tiếng Việt, chỉ “muông thú” được ghi nhận chính thức, còn “muôn thú” không tồn tại với nghĩa chỉ động vật hoang dã. Hai từ còn phát âm khác nhau: /muəŋ thu/ và /muən thu/.

12 phút đọc

Muông thú hay muôn thú? Cách viết đúng là “muông thú”. Tra từ điển tiếng Việt, chỉ “muông thú” được ghi nhận chính thức, còn “muôn thú” không tồn tại với nghĩa chỉ động vật hoang dã. Hai cách viết cùng xuất hiện trên mạng nên nhiều người phải tra lại, và câu trả lời gọn ở ngay đây: nói về thú vật thì viết “muông thú”.

Âm cuối là chỗ dễ nhận nhất. “Muông thú” đọc là /muəŋ thu/, “muôn thú” đọc là /muən thu/; nói chậm thì tai nghe ra ngay. Cặp muông thú hay muôn thú vì thế phân biệt được bằng cách đọc thành tiếng. Phần dưới giải nghĩa từ, chỉ vì sao dễ viết nhầm, đưa ví dụ câu đúng câu sai kèm mẹo nhớ để lần sau khỏi phải tra lại.

Muông thú hay muôn thú: từ nào đúng

Đáp án rất gọn: “muông thú” là từ có trong Từ điển tiếng Việt. “Muôn thú” khi đứng riêng không có nghĩa rõ ràng, và người làm từ điển coi đó là cách viết nhầm của “muông thú”. Ai hỏi muông thú hay muôn thú từ nào đúng thì câu trả lời là “muông thú”. Trong bài văn, tin nhắn hay phiếu đọc sách, cứ chọn cách viết này.

Muông thú hay muôn thú đúng chính tả còn kiểm tra được bằng bảng dưới đây, kèm ký hiệu phát âm để bạn phân biệt bằng tai chứ không bằng mắt.

Sau khi tra bảng, việc đặt từ vào câu cũng cần để ý. “Khu rừng có nhiều muông thú nguy hiểm” là câu đúng, vì “muông thú” đứng sau từ chỉ số lượng “nhiều” và giữ vai trò danh từ chỉ loài vật. “Sự đa dạng của muông thú trong rừng Amazon” cũng đúng, ở đây từ này nằm sau “của” và trước một cụm chỉ nơi chốn. Cùng một từ, đặt ở hai vị trí khác nhau vẫn không đổi nghĩa, đó là dấu hiệu của một danh từ ghép đã ổn định.

Còn “muôn thú” trong hai câu tương tự thì người đọc phải tự suy ra nghĩa, vì bản thân cụm từ không mang nghĩa cố định. Khác biệt giữa một từ có trong từ điển và một cụm do người viết tự ghép nằm ở đúng chỗ này.

Sắc thái của “muông thú” trung tính; người viết dùng nó là vừa tôn trọng, vừa quan tâm đến thế giới động vật tự nhiên. Vì thế từ này hợp với bài về bảo tồn, về rừng, về hệ sinh thái, hợp cả với lời kể chuyện cổ tích. Nó không mang nghĩa xấu, cũng không mang nghĩa thân mật như cách gọi tên từng con vật.

So sánh hai cách viết theo từ điển và cách phát âm.
Tiêu chí Muông thú Muôn thú
Có trong từ điển chính thức Có Không
Ký hiệu phát âm /muəŋ thu/ /muən thu/
Nghĩa khi đứng riêng Thú rừng, động vật hoang dã Không có nghĩa rõ ràng
Ngữ cảnh dùng Thiên nhiên, bảo tồn, săn bắn Chỉ rõ nghĩa khi cả câu quanh nó hỗ trợ

Muông thú nghĩa là gì

Muông thú nghĩa là gì? Danh từ này chỉ thú rừng nói chung, gồm các loài động vật hoang dã chưa thuần hóa. Hiểu ngắn gọn như vậy; từ điển tiếng Việt ghi đây là cách nói khái quát về thú rừng, ví dụ “săn bắt muông thú”. Người ta cũng nói “chim muông” với nghĩa tương tự, gộp cả chim lẫn thú.

Ghép từ này gồm hai lớp nguồn gốc khác nhau: “muông” là từ Nôm, chỉ thú rừng; “thú” là từ Hán Việt. Đặt cạnh nhau, hai tiếng tạo thành một danh từ khái quát, không đếm được số lượng. Bạn không nói “hai muông thú”, mà nói “nhiều loài muông thú” hay “muông thú trong rừng”, giống cách dùng của “cây cối”.

Trong đời sống hằng ngày, từ này sống ở chỗ nói về thiên nhiên, hệ sinh thái, nghiên cứu động vật học, săn bắn và bảo tồn động vật hoang dã. Nó có mặt trong tin bài thật, không nằm riêng trong từ điển: báo Tuổi trẻ online từng đăng bài có tít “Nghe lén” muông thú trò chuyện, kể chuyện ghi âm tiếng kêu của loài vật trong rừng.

Đặt vào câu cụ thể, nó chỉ một tập hợp loài vật, thường gắn với không gian rừng núi hoặc khu bảo tồn. Vì vậy khi viết về một con vật nuôi trong nhà, từ này không hợp; lúc đó nên gọi thẳng tên loài, ví dụ con mèo, con chó.

Một điểm dễ lẫn nữa là “muông” và “muôn” nghe như cùng chỉ số nhiều, nhưng chỉ “muôn” mới thật sự mang nghĩa số lượng. “Muông” không đếm gì cả, nó gọi tên nhóm loài vật.

Ảnh minh họa được tạo bằng AI

Lợn rừng giữa lá khô bên gốc cây rêu, loài thú rừng trong câu hỏi muông thú nghĩa là gì
Một con lợn rừng lẫn trong lá khô cho thấy thú rừng nói chung, đúng như danh từ này chỉ các loài chưa thuần hóa.

Muôn thú có nghĩa không

Trường hợp này cần nói kỹ. “Muôn thú” khi đứng độc lập là cách viết sai chính tả, vì “muôn” không ghép được với “thú” thành một từ có nghĩa trong từ điển. Nhưng đặt trong câu hoàn chỉnh như “muôn thú trong khu rừng”, người đọc vẫn hiểu là “muôn vàn loài thú”, và cách viết đó không hẳn sai.

Kiểu nhầm này không hiếm. Cặp “cáu bẳn hay cáu bẩn” cũng vậy: từ không hẳn sai, nhưng phải có cả câu quanh nó mới có nghĩa. Điều đáng nói là cách viết ấy chỉ đọc được, còn tra từ điển thì không thấy mục từ tương ứng.

Muốn nói nhiều loài thú, cách rõ nghĩa nhất là “muôn loài thú”, dùng “muôn” với nghĩa nhiều loài khác nhau. Cách dùng này có thật và đã lên mặt báo. “Bẫy thú giá rẻ giết muôn loài”, “Sách thiếu nhi: Con người ở giữa muôn loài” là hai tiêu đề từng xuất hiện; đủ thấy “muôn loài” là cụm quen thuộc chứ không phải cách nói lý thuyết.

Vậy nên quy tắc thực hành rất ngắn: ý bạn là thú rừng nói chung thì viết “muông thú”; ý bạn là muôn vàn loài thú thì viết đủ “muôn loài thú” hoặc “muôn vàn loài thú”. Viết tắt thành “muôn thú” là chỗ dễ mất nghĩa nhất.

Đọc thêm: Mẹo nhớ các cặp từ hay viết sai chính tả theo từng nhóm

Vì sao hay viết nhầm

Nguyên nhân chính nằm ở tiếng nói.1 Hai từ phát âm tương đồng, khiến tay viết nhầm âm cuối. Khi nói nhanh, âm cuối -ng và -n gần như dính vào nhau, tai khó bắt được, tay theo đó viết thiếu hoặc thừa một nét.

Ở những phương ngữ đọc lẫn âm cuối -n và -ng, sự nhầm lẫn càng dễ xảy ra, vì “muôn” và “muông” đọc ra gần như một. Hai cách viết vì thế cùng tồn tại trên mạng, và người không tra từ điển thì khó biết cách nào chuẩn.

Thói quen gõ nhanh trên điện thoại cũng góp phần. Gõ “muon” không dấu rồi chọn gợi ý sai, hoặc chép lại câu chữ của người khác mà không kiểm tra, cách viết nhầm theo đó lan đi. Chuyện này không có gì đáng chê, chỉ cần một lần đối chiếu là sửa được.

Một người phụ nữ lớn tuổi ngồi quay lưng lại bên chiếc bàn gỗ, hai tay đặt trên mặt bàn, phía trước là một thiết bị nhỏ
Một người phụ nữ lớn tuổi ngồi quay lưng lại bên chiếc bàn gỗ, hai tay đặt trên mặt bàn, phía trước là một thiết bị nhỏ, một cuốn sổ khép và một chén trà, ánh sáng sáng sớm từ cửa sổ.

Mẹo nhớ và cặp cùng nhóm

Mẹo đầu tiên dựa vào nghĩa. “Muôn” đếm số lượng, nghĩa là một vạn, là nhiều: muôn dặm, muôn loài, muôn dân. “Muông” gọi loài vật, chỉ thú rừng: chim muông, muông thú. Câu nói về con vật thì chọn “muông”.

Mẹo thứ hai là liên tưởng từ ghép. Nhớ cụm “muông thú hoang dã”, hay các từ “muông ma”, “muông thần”, bạn sẽ thấy “muông” luôn mang dấu mũ và luôn gắn với loài vật. Mỗi lần phân vân, gọi lại cụm này trong đầu là chọn đúng.

Nhiều cặp từ khác cũng hay bị hỏi tương tự, và các danh sách cặp từ dễ sai chính tả tiếng Việt có rất nhiều mục để tra nhanh. Danh sách dưới đây trả lời gọn từng cặp cùng kiểu với “muôn thú” và “muông thú”.

Khi viết bài dài hay làm phiếu đọc sách, một lượt soát các cặp như thế này giúp tránh lỗi lặp đi lặp lại. Muốn nắm cả nhóm dễ nhầm, đọc thêm mẹo nhớ các cặp từ hay viết sai chính tả theo nhóm âm cuối n và ng.

  • “Trau chuốt” mới đúng; cặp này nhầm vì âm “tr” và “ch” đọc gần nhau.

Dùng đúng trong câu

Các cặp câu dưới đây lấy từ tình huống đời thường: gia đình, công việc, Tết, trường lớp, chuyện bảo tồn. Mỗi cặp có một dòng đúng, một dòng sai, kèm chú thích ngắn.

Đúng: “Khu rừng này là nơi sinh sống của nhiều loài muông thú quý hiếm.” / Sai: “Khu rừng này là nơi sinh sống của nhiều loài muôn thú quý hiếm.” (muôn thú đứng riêng không có nghĩa)

Đúng: “Cần bảo vệ môi trường sống của muông thú.” / Sai: “Cần bảo vệ môi trường sống của muôn thú.” (nói về động vật hoang dã thì viết muông)

Đúng: “Tiếng kêu của muông thú trong đêm vang khắp núi rừng.” / Sai: “Tiếng kêu của muôn thú trong đêm vang khắp núi rừng.” (thú rừng viết muông)

Đúng: “Muông thú tránh xa khu dân cư khi trời rét đậm.” / Sai: “Muôn thú tránh xa khu dân cư khi trời rét đậm.” (chọn muông thú)

Đúng: “Mùa khô, muông thú tìm nguồn nước ở các suối sâu.” / Sai: “Mùa khô, muôn thú tìm nguồn nước ở các suối sâu.” (muông thú mới đúng)

Đúng: “Thợ săn theo dõi dấu vết muông thú trên lớp lá rụng.” / Sai: “Thợ săn theo dõi dấu vết muôn thú trên lớp lá rụng.” (viết muông thú)

Đúng: “Chuyện muông thú biết nói xuất hiện trong nhiều truyện cổ tích.” / Sai: “Chuyện muôn thú biết nói xuất hiện trong nhiều truyện cổ tích.” (muông thú)

Đúng: “Chuyến đi rừng giúp bọn trẻ biết tên nhiều loài muông thú.” / Sai: “Chuyến đi rừng giúp bọn trẻ biết tên nhiều loài muôn thú.” (muông thú là cách viết đúng)

Đúng: “Sự đa dạng của muông thú trong rừng Amazon khiến nhà nghiên cứu bất ngờ.” / Sai: “Sự đa dạng của muôn thú trong rừng Amazon khiến nhà nghiên cứu bất ngờ.” (giữ muông thú)

Đúng: “Bảo tồn các loài muông thú quý hiếm là việc của nhiều quốc gia.” / Sai: “Bảo tồn các loài muôn thú quý hiếm là việc của nhiều quốc gia.” (muông thú)

Đúng: “Muông thú hoang dã cần không gian tự nhiên để kiếm ăn.” / Sai: “Muôn thú hoang dã cần không gian tự nhiên để kiếm ăn.” (muông thú)

Đúng: “Muôn loài thú trong khu bảo tồn đều được ghi vào sổ theo dõi riêng.” / Sai: “Muông loài thú trong khu bảo tồn đều được ghi vào sổ theo dõi riêng.” (muôn loài mới đúng, vì muôn nghĩa là nhiều)

Trở lại câu hỏi đầu, muôn thú hay muông thú, thì cách chọn rất ngắn: nói về loài vật thì viết “muông thú”; nói về số lượng nhiều loài thì viết “muôn loài thú”. Trước khi đăng, bạn có thể soát lại bằng ô Kiểm tra chính tả của trang, và xem thêm các bài khác trong chuyên mục Chính tả để nắm những cặp từ hay nhầm cùng nhóm.

Một người đàn ông đội mũ, mặc đồ đồng màu, đứng quay lưng trên lối mòn rừng, tay cầm một chiếc nhị phân nhìn xa
Một người đàn ông đội mũ, mặc đồ đồng màu, đứng quay lưng trên lối mòn rừng, tay cầm một chiếc nhị phân nhìn xa, cỏ và dương xỉ hai bên, sáng sớm.

Nhớ nhanh

  • Viết đúng là “muông thú”; “muôn thú” đứng riêng là sai, chỉ rõ nghĩa khi nói “muôn loài thú”.
  • “Muôn” đếm số lượng (muôn năm, muôn loài, muôn dặm); “muông” gọi loài vật (chim muông, muông thú).
  • Phân biệt bằng tai: /muəŋ thu/ và /muən thu/ đọc khác nhau ở âm cuối.

Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.

Hỏi đáp nhanh

Viết “muôn thú” có bị coi là sai chính tả không?

Có, nếu từ này đứng một mình, vì từ điển không ghi “muôn thú” với nghĩa động vật hoang dã. May là lỗi này sửa nhanh: chỉ cần thêm chữ “loài” thành “muôn loài thú” là câu đã rõ nghĩa, hoặc đổi hẳn sang “muông thú” nếu ý bạn là thú rừng.

Muôn năm hay muông năm, viết thế nào cho đúng?

Viết “muôn năm”. “Muôn” nghĩa là một vạn, là nhiều, hợp với lời chúc trường tồn. “Muông” chỉ thú rừng nên không ghép với “năm” được.

Muông thú dùng trong hoàn cảnh nào?

Từ điển lấy ví dụ “săn bắt muông thú”, nên từ này hợp với chuyện rừng, bảo tồn, hệ sinh thái, cả truyện cổ tích có loài vật biết nói. Học sinh làm phiếu đọc sách về cây cối, muông thú cũng dùng được. Với vật nuôi trong nhà, gọi thẳng tên loài thì tự nhiên hơn.

Nguồn tham khảo

Kiểm tra chính tả

Kiểm tra chính tả tiếng Việt

Xem thêm trong mục Chính tả

chucmungnammoi.com