Giải mã giấc mơ
Mơ thấy bạn cũ là điềm gì và nên làm gì để lòng nhẹ nhõm
Những hình ảnh về nhóm bạn xưa hay người bạn cũ bất ngờ hiện về trong giấc ngủ thường khiến người trong cuộc băn khoăn. Liệu đó là điềm báo về tương lai hay chỉ là sự trỗi dậy của những ký ức đã ngủ yên? Thực tế, giấc mơ thấy bạn cũ có thể được lý giải theo hai hướng: những tín hiệu từ tiềm thức theo khoa học hoặc những điềm báo theo quan niệm dân gian.
Bản chất của những giấc chiêm bao
Mỗi đêm, con người mơ khoảng một đến hai giờ, có thể trải qua bốn đến bảy giấc, nhưng chỉ một số người nhớ được.3 Trong số đó, hình ảnh người cũ hay nhóm bạn xưa quay về khá quen, nhất là khi đời sống đang có biến động.
Hầu hết các giấc mơ xảy ra trong giai đoạn ngủ REM (mắt chuyển động nhanh), sau khoảng 90 phút kể từ khi ngủ; mỗi giấc thường kéo dài 10–20 phút và lặp lại nhiều lần trong đêm. Lúc này nồng độ serotonin và norepinephrine giảm, khiến giấc mơ lộn xộn và kỳ quái. Theo bác sĩ Stephanie Stahl từ Đại học Indiana, giấc mơ trong giai đoạn này thường sống động, thay đổi và gắn với cảm xúc; tuy nhiên, mục đích thực sự của chúng vẫn là một ẩn số với giới nghiên cứu.
Dưới góc độ phân tâm học của Freud, giấc mơ biểu lộ sự trá hình của một ham muốn bị lãng quên hoặc một thử nghiệm để hoàn thành mong ước, sử dụng các yếu tố và sự kiện của ngày hôm trước.1 Trong các buổi thăm khám, nhà phân tích thường mời người mơ ghi lại và kể lại giấc mơ để tiếp cận những ham muốn bị dồn nén.1 Thay vì là thông điệp từ một thế lực ẩn kín, giấc mơ giống như một câu đố cần được giải đáp.
Hai cách đọc một giấc mơ
Theo lối dân gian, giấc mơ gặp bạn cũ là chuyện trung tính, ý nghĩa lành hay dữ tùy thuộc vào bối cảnh và cảm xúc. Mơ thấy một người bạn lâu ngày không gặp thường được xem là điềm lành, báo hiệu sắp nhận tin vui; ngược lại, mơ cãi nhau với họ có thể là dấu hiệu của những mâu thuẫn sắp tới. Cách nhìn này coi giấc mơ như một lời nhắn gửi từ bên ngoài.
Góc nhìn khoa học lại đặt vấn đề khác. Bác sĩ Stephanie Stahl cho rằng giấc mơ trong giai đoạn REM thường sống động và gắn liền với cảm xúc. Sau một cơn ác mộng, thay vì lo lắng về điềm báo, bác sĩ Stahl khuyên người ta nên thư giãn, hít thở sâu để giảm nhịp tim và tránh sa đà vào những lời đồn thổi.
Một nghiên cứu cho thấy 35% người mơ thấy người yêu cũ khi đang trong một mối quan hệ, trong khi 17% là người độc thân. Tần suất xuất hiện của người cũ không tỷ lệ thuận với việc bạn còn yêu hay đã hết yêu.
Vì thế, cùng một giấc mơ, lối dân gian khuyên nên chủ động liên lạc lại với bạn cũ, còn tâm lý học xem đó là tín hiệu từ chính nội tâm.
Hoài niệm là cảm xúc khao khát những gì thuộc về quá khứ, thường được lý tưởng hóa.2 Nhiều người tin quá khứ tốt đẹp hơn hiện tại dù thực tế không hoàn toàn như vậy, nên ký ức về bạn cũ trong mơ thường mang màu sắc đẹp.2
Tại Đại học Southampton (Anh), hai chuyên gia tâm lý Tim Wildschut và Constantine Sedikides đã sử dụng hoài niệm để giúp con người vượt qua chấn thương và hướng về những ký ức tích cực.2 Đồng quan điểm, giáo sư Krystine Batcho từ Đại học Ohio (Mỹ) phát hiện hoài niệm giúp thúc đẩy sự sáng tạo, giảm căng thẳng, ngăn chặn sự cô đơn và tăng cường các kỹ năng xã hội.2
Vì sao bạn cũ ghé thăm giấc mơ
Có nhiều lý do khiến người cũ xuất hiện trong giấc ngủ.1 Chuyên gia tâm lý về các mối quan hệ Terri Orbuch cho rằng, mơ thấy người cũ thường là cách người trong cuộc tìm cách khép lại quá khứ. Nhà nghiên cứu giấc mơ Ally Mead nhận định, khi đã có tình mới, giấc mơ này có thể là dấu hiệu của việc ngầm so sánh tình cũ với tình mới để cảm thấy an tâm hơn.
Ngoài ra, giấc mơ còn có thể xuất hiện khi bạn cần thay đổi sau khi chia tay, sợ bị tổn thương lần nữa, hoặc người cũ trong mơ chính là đại diện cho một phần tính cách của chính bạn. Đôi khi, bạn mơ vì nhớ những khoảnh khắc hạnh phúc cũ chứ không hẳn là nhớ con người ấy; hoặc đơn giản là do cảm giác cô đơn.
Tiến sĩ Pam Spurr, nhà khoa học nghiên cứu về giấc mơ, giải thích rằng giấc mơ thường vẽ lại những điều ta mong đợi hoặc từng trải qua, nên việc một người bạn cũ xuất hiện là điều bình thường. Họ cũng có thể đại diện cho mong muốn tìm lại một phần tính cách đã mất do áp lực cuộc sống.
Nếu nằm mơ thấy bạn cũ thời thơ ấu đã lâu không gặp, có thể bạn đang cảm thấy bế tắc và muốn thoát khỏi áp lực để tìm lại khoảng thời gian vô tư trước đây. Ngược lại, mơ thấy trò chuyện vui vẻ với bạn cũ là tín hiệu tích cực, cho thấy các mối quan hệ xã hội đang tốt đẹp, tinh thần thoải mái và công việc hanh thông.
Nói cách khác, cảm giác bâng khuâng sau giấc mơ có thể là lý do để bạn nhắn một tin thăm hỏi, hoặc là lời nhắc nhở hãy dành thời gian cho những mối quan hệ hiện tại.
Bước 1: Ghi lại giấc mơ khi vừa thức
Việc đầu tiên cần làm ngay khi tỉnh giấc là ghi chép.1 Hãy viết ra những gì đã xảy ra, cảm xúc và phản ứng của mình; đừng quên ghi lại cả lời nói, tên người, vật hay nơi chốn được nhắc đến.
Nên thực hiện việc này ngay trên giường vì ký ức về giấc mơ tan rất nhanh.
Theo lối dân gian, nếu giấc mơ về người đã khuất, người mơ nên chép lại chi tiết lời nói và tên tuổi, vật dụng được nhắc tới. Tuy nhiên, càng ít chi tiết thì càng không nên luận quá xa, và không cần gán cho giấc mơ một điềm dữ chỉ vì nhân vật là người đã mất.
Bạn có thể dùng một cuốn sổ nhỏ để đầu giường hoặc ghi chú nhanh trong điện thoại. Chỉ cần vài dòng ngắn gọn nhưng phải lột tả được cảm xúc lúc đó: dù là tức giận, nhẹ nhõm, tiếc nuối hay vui vẻ.
Bước 2: Đọc cảm xúc và biểu tượng
Sau khi có ghi chép, hãy tự hỏi kịch bản trong mơ khiến mình cảm thấy thế nào, rồi xem xét các biểu tượng hoặc phép ẩn dụ. Theresa Cheung, người có 25 năm nghiên cứu giấc mơ, cho rằng khoảng 99,9% giấc mơ mang ý nghĩa tượng trưng chứ hiếm khi theo nghĩa đen; việc hiểu được ý nghĩa này sẽ giúp giảm căng thẳng.
Sự lặp lại mới là điều đáng lưu tâm. Những giấc mơ tái diễn thường xảy ra trong thời gian căng thẳng, lo âu; khi vấn đề được giải quyết, chúng sẽ không còn xuất hiện nữa.4 Nếu giấc mơ gặp bạn cũ lặp đi lặp lại, đó có thể là dấu hiệu của một vấn đề chưa được giải quyết dứt điểm.
Ví dụ, mơ cãi nhau hoặc đánh nhau với bạn cũ là lời cảnh báo về những mâu thuẫn, hiểu lầm có thể sắp xảy ra trong các mối quan hệ hiện tại; hoặc có thể bạn đang kìm nén sự tức giận của chính mình.
Bước 3: Quyết định có liên lạc lại không
Đây là điểm khác biệt rõ nhất giữa hai góc nhìn. Lối dân gian khuyến khích sự chủ động: nếu mơ thấy bạn cũ lâu không gặp, bạn nên liên lạc lại và cởi mở với những người bạn xưa. Trong khi đó, tâm lý học xem giấc mơ là tín hiệu nội tâm, và việc có kết nối lại hay không tùy thuộc vào hoàn cảnh thực tế của bạn.
Có những tình huống rất đáng để cân nhắc kết nối. Nếu giấc mơ gợi nhớ tình bạn đẹp và bạn đang cảm thấy thiếu sự gắn kết, một tin nhắn thăm hỏi sẽ là việc làm nhẹ nhàng. Mơ thấy nói chuyện vui vẻ với bạn cũ cũng cho thấy các mối quan hệ xã hội đang tốt đẹp, công việc hanh thông. Thậm chí, bạn cũ trong mơ có thể là lời nhắc bạn nên liên lạc để giữ vững tình bạn.
Tuy nhiên, cũng có những trường hợp nên dừng lại. Nếu mơ người cũ nhắn tin đòi quay lại, điều đó cho thấy bạn chưa hoàn toàn quên được; khi ấy, tốt nhất nên buông bỏ quá khứ để tránh đau khổ thêm. Cách ứng phó hiệu quả là xây dựng cuộc sống mới, không vướng bận kỷ niệm xấu. Bạn cũng nên nhìn nhận lại lý do cuộc tình chấm dứt để sửa chữa khuyết điểm, giúp chấm dứt những giấc mơ về người cũ. Nếu đang có người yêu, hãy tránh so sánh đối phương với người cũ để mối quan hệ hiện tại được tốt lên.
Nếu giấc mơ mang tính xung đột, hãy giữ bình tĩnh, cẩn trọng lời nói và tránh những tranh luận không cần thiết. Thay vì tự hỏi người kia có nhớ mình không, hãy tự hỏi bản thân đang thiếu gì: một người để chia sẻ, một cảm giác vô tư, hay một lời xin lỗi chưa kịp nói.
Nếu quyết định nhắn tin, hãy viết ngắn gọn và không nên quá kỳ vọng. Hãy để câu chuyện diễn ra tự nhiên, tránh nhắc ngay chuyện cũ. Nếu không có hồi âm, hãy coi đó cũng là một câu trả lời.1
- “Lâu quá không gặp, dạo này thế nào?”
- “Tự nhiên nhớ hồi cấp ba quá, bạn còn giữ liên lạc với mấy đứa trong lớp không?”
- “Mình vừa xem lại tấm ảnh cũ, thấy nhớ mọi người.”
Giấc mơ về người đã mất
Mơ thấy bạn cũ đã mất thường khiến nhiều người lo lắng.4 Theo quan niệm dân gian Việt Nam, mơ thấy người đã mất không mặc nhiên là điềm xấu; quan niệm “sinh dữ, tử lành” cho thấy những hình ảnh gây sợ hãi ngoài đời có thể được hiểu theo nghĩa ngược lại: một chặng đường cũ sắp qua đi hoặc một tin tức sắp tới.
Nếu người bạn hiện về với dáng vẻ vui tươi, mỉm cười, đây là điềm lành báo hiệu sự may mắn và thuận lợi. Ngược lại, nếu họ xuất hiện với vẻ buồn bã, đó có thể là lời nhắc bạn nên quan tâm hơn đến việc thờ cúng người đã khuất. Dân gian khuyên nên đối chiếu giấc mơ với thực tế một cách chừng mực, như xem xét ngày giỗ gần, những lời hứa chưa thực hiện hoặc hỏi han người thân.
Dù vậy, không nên lấy giấc mơ làm căn cứ duy nhất cho các quyết định lớn, cũng không nên suy diễn thành điềm báo tai họa. Nỗi buồn trong mơ thường phản ánh chính áp lực hoặc cảm giác có lỗi mà người mơ đang cất giữ trong lòng.
Khi nào cần tìm sự hỗ trợ chuyên môn
Trước khi tìm đến bác sĩ, bạn có thể áp dụng một số cách để giảm bớt những giấc mơ khó chịu. Hãy giảm căng thẳng trước khi ngủ bằng cách viết nhật ký, tập thể dục, thiền hoặc trò chuyện với nhà trị liệu; đồng thời duy trì giờ ngủ và thức dậy cố định.
Sau những cơn ác mộng, các kỹ thuật thư giãn sẽ giúp hạ nhịp tim. Bạn cũng có thể thử phương pháp “diễn tập giấc mơ”: viết ra câu chuyện ác mộng rồi tự mô tả lại một cái kết vui vẻ hơn.
Khi nào cần gặp chuyên gia? Nếu những cơn ác mộng kéo dài, giấc mơ khó chịu lặp lại nhiều tuần và ảnh hưởng đến sinh hoạt ban ngày, bạn nên gặp bác sĩ tâm lý. Theo bác sĩ tâm thần Alex Dimitriu, giấc mơ là một hình thức tự trị liệu tâm lý giúp con người xử lý trải nghiệm và cảm xúc; căng thẳng càng cao thì giấc ngủ REM càng gia tăng, dẫn đến giấc mơ sống động hơn. Khi giấc mơ trở nên quá dữ dội, việc tìm kiếm hỗ trợ chuyên môn là cần thiết thay vì cố gắng đi giải mộng.
Đọc thêm: Chuyên mục Giải mã giấc mơ
Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của Chúc Mừng Năm Mới.