# Mâm cúng rằm gồm những gì để ngày rằm tháng Bảy trọn vẹn > Mâm cúng rằm gồm những gì tùy từng dịp: hương hoa, trà rượu, trái cây và mâm cỗ mặn hoặc chay dâng gia tiên; riêng rằm tháng Bảy nhà nào chuộng thì thêm mâm cúng Phật và mâm cúng chúng sinh bày ngoài trời. Mâm cỗ đặt sẵn dịp này có giá từ hơn 400.000 đồng đến 6,94 triệu đồng tùy số món. - Bài gốc: - Chuyên mục: Phong tục - Tác giả: Ban Phong tục - Ngày đăng: 04/11/2026 - Chủ đề: Rằm tháng Bảy, Mâm cúng gia tiên, Mâm cúng rằm, Mâm cúng chúng sinh, Vu Lan - Thời gian đọc: 13 phút --- Thử hình dung một đôi vợ chồng trẻ, chồng người Hà Nội, vợ người Cần Thơ, lần đầu tự lo mâm cúng rằm tháng Bảy cho căn hộ chung cư. Anh nhớ cách mẹ đẻ ở Bắc làm, cô nhớ nếp quê nhà bên Nam Bộ. Hai người đứng trước ba câu hỏi: cúng những gì, cúng lúc nào, bày ở đâu. Hỏi mâm cúng rằm gồm những gì, vì thế, là hỏi cả cách hiểu từng mâm lễ, để làm đúng ý nghĩa mà không tốn kém quá đà. Trên mạng mỗi nơi một cách nói, người mới sắm lễ càng đọc càng rối. Câu trả lời nằm trong chính trình tự một gia đình sẽ làm: phân biệt ba mâm lễ, chuẩn bị từng mâm, chọn giờ dâng lễ, rồi kết thúc đúng cách. Đi hết các mục dưới đây, cặp vợ chồng ấy và bất kỳ ai cùng cảnh ngộ sẽ có một danh sách rõ ràng để mang đi chợ. ## Ba mâm lễ của rằm tháng Bảy Rằm tháng Bảy khác các ngày rằm thường ở chỗ nhà nào chuộng lễ nghi thì chia thành ba mâm: mâm cúng Phật, mâm cúng thần linh và gia tiên, mâm cúng chúng sinh, tức cô hồn. Ba mâm này xếp theo cấp bậc thờ cúng, tùy điều kiện từng gia đình mà giản đơn hoặc cầu kỳ. Nhà ít người, nhà ở chung cư không đủ chỗ, chỉ giữ một mâm gia tiên là đủ; nhà rộng, nhà có bàn thờ Phật thì làm trọn cả ba. Mâm cúng Phật là mâm chay thanh tịnh, đặt cao nhất trên bàn thờ và nên cúng vào ban ngày. Trên mâm có giò chả chay, nem chay hoặc nem nấm, canh nấm hoặc canh rau củ, đậu hũ, nộm rau củ, gỏi hoa chuối ngó sen.[3] Xôi thì tùy nhà chọn: xôi trắng ruốc nấm hương, xôi gấc, xôi đỗ xanh hay xôi vò hạt sen. Buổi sáng, chủ lễ thắp ba nén hương, đọc văn khấn rõ ràng, chắp tay vái ba lần kết thúc. Hoa dâng Phật nên chọn sen, huệ, mẫu đơn hay ngâu, tránh hoa tạp và hoa dại; sen được ưa chuộng vì là loài hoa tượng trưng cho Phật. Gia đình không có điều kiện làm cỗ chay thì bày mâm hoa quả, nước lọc cùng tấm lòng thành là đủ. Đến mâm thần linh, gà trống luộc để nguyên con là món chính, kèm xôi hoặc bánh chưng bóc hết lá nhưng không cắt thành miếng, cùng rượu, chè, trái cây và bình hoa tươi. Mâm gia tiên đặt thấp hơn hoặc bên dưới mâm cúng Phật theo cấp bậc thờ cúng. Ai không có thời gian nấu nướng thì đặt mâm cỗ làm sẵn cũng được. Trên chợ mạng dịp rằm tháng Bảy, mâm cỗ chay có giá từ hơn 400.000 đến 600.000 đồng cho 6 đến 7 món cơ bản, khoảng 800.000 đồng cho 8 đến 10 món. Mâm 11 đến 15 món lên đến 1 đến 2 triệu đồng.[1] Mâm mặn cao cấp có giá từ 2 đến 7 triệu đồng tùy số món; có nơi bán mâm đặc biệt 6,94 triệu đồng gồm 22 món, trong đó có heo quay nguyên con nặng 4 đến 5 kg. Dải giá ấy rất rộng, và cũng cho thấy mâm lễ không có trần. Trước ngày cúng khoảng hai ngày, người cúng nên giữ cơ thể sạch sẽ, không dùng thực phẩm có mùi để tránh ô uế bản thân theo quan niệm truyền thống. ## Mâm cúng gia tiên gồm những gì Giữa ba mâm, phần nhiều nhà chỉ giữ vẹn một mâm gia tiên, dù có làm hai mâm kia hay không. Mâm mặn cơ bản có gà luộc, xôi đỗ xanh, canh miến mọc, thịt bò xào, chả nem, tôm hấp sả, kèm trầu cau, hương đèn nến, hoa tươi như cúc, huệ, hồng, rượu nước, xôi cơm, vàng mã và đồ giấy. Khi bày mâm, gà luộc, xôi, bánh tét hoặc bánh chưng được đặt lên trước các món khác; bánh chưng, bánh tét bóc hết lá nhưng không cắt miếng. Một chi tiết ít người trẻ biết nằm ở cách xếp bát. Nếu người cúng là trưởng tộc, mâm cúng gia tiên thường cúng xôi gà với chín bát xếp chồng lên nhau và chín đôi đũa; nếu không phải con trưởng thì cúng mâm cơm với năm bát xếp chồng, tượng trưng ngũ đại đồng đường.[3] Cách xếp bát nói lên vị trí của người dâng lễ trong họ. Vì thế, dâu rể mới về nhà chồng hay nhà vợ nên hỏi người lớn trước khi bày. Chuyện hai vợ chồng ở đầu bài gặp ngay ở chỗ này: cô vợ quê Cần Thơ quen cúng bánh tét, anh chồng người Bắc quen bánh chưng. Hai thứ đều bóc hết lá và không cắt miếng khi dâng; nếp hai nhà khác nhau nhưng nguyên tắc chung giống nhau, nên hai bánh ấy có thể cùng nằm trên một mâm mà không ai sai lễ. Khi cúng vàng mã, quần áo cho ông bà tổ tiên, gia chủ phải ghi rõ họ tên người nhận, thông tin ngày mất và tên người cúng; khi cúng phải đọc rõ tên tuổi người nhận và xin phép thổ địa cho vong vào nhận đồ cúng. Việc ghi tên này quan trọng hơn nhiều người tưởng, nhất là trong tháng có nhiều vong hồn vất vưởng. ![Mâm cỗ trên chiếc mây tròn đặt lên bàn gỗ, có gà luộc nguyên, xôi xanh, bún, nem rán, tôm](https://chucmungnammoi.com/covers/mam-cung-ram-gom-nhung-gi-minh-hoa-1-bvkylm-1200x800.webp) *Ảnh minh họa tạo bằng trí tuệ nhân tạo* ## Mâm cúng chúng sinh gồm những gì Mâm cúng chúng sinh, hay mâm cúng cô hồn, là mâm đặc trưng của rằm tháng Bảy, bày ngoài trời hoặc trước cửa chính ngôi nhà, không đặt trong nhà hay trên thềm. Theo cách một chuyên gia phong thủy gợi ý, mâm gồm muối gạo một đĩa, cháo trắng nấu loãng, 12 cục đường thẻ, hoa quả năm loại năm màu, giấy áo tiền vàng bạc, bắp rang, khoai lang ngô sắn luộc, mía chặt khúc nhỏ, bánh kẹo, tiền mệnh giá thấp, ba ly nước nhỏ, ba cây nhang, hai ngọn nến nhỏ. Quần áo chúng sinh theo truyền thống là loại giấy nhiều màu như xanh lam, xanh lá mạ, vàng, hồng, được gỡ ra từng món rải xuống dưới mâm.[4] Chỉ nên chuẩn bị đồ chay cho mâm này, không cúng đồ mặn, vì dân gian cho rằng đồ mặn có thể khơi dậy tham, sân, si của các vong hồn. Cũng không nên bày biện hoành tráng; kiêng cúng thịt chó, mèo, rắn, mắm, tỏi. Chưa có nguồn uy tín nào khẳng định ba ly nước và hai ngọn nến là bắt buộc hay chỉ gợi ý. Riêng số nhang thì tùy ý: gia chủ cắm một, ba, năm hoặc bảy cây đều được, mâm lớn thì nhang nhiều, mâm nhỏ thì ít; người ta thường thắp ba cây nhang cắm ở mâm có tiền, gạo và vàng mã. Vì mâm phải bày ngoài trời, nhà chung cư chọn sảnh trước cửa, ban công rộng hoặc khu sân phơi nếu ban quản lý cho phép, miễn là không đặt trên thềm nhà hay trong phòng. Mâm nhỏ gọn, không khói lửa lớn, vừa giữ lễ vừa an toàn cho cả nhà. **Đọc thêm:** [Lưu ý khi cúng rằm Trung Thu và cách bày mâm ngũ quả](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/luu-y-khi-cung-ram-trung-thu) ## Ngày giờ dâng lễ Mâm cúng Phật và mâm cúng gia tiên nên cúng ban ngày, giờ tốt nhất cho mâm Vu Lan báo hiếu gia tiên khoảng 11 đến 12 giờ trưa; mâm cúng chúng sinh nên cúng chiều tối khoảng 6 đến 7 giờ và đặt ngoài sân. Mọi việc cúng rằm tháng Bảy nên hoàn tất trước 12 giờ đêm ngày 15/7 âm lịch. Riêng về giờ cúng cô hồn, các nguồn vẫn nêu hai quan niệm trái chiều. Một phía cho rằng lễ này nên làm ban ngày, vì mặt trời lặn rồi thì cửa âm phủ đã đóng, cúng vào xẩm tối vô ích.[6] Phía khác khuyên ngược lại: chiều tối nắng dịu bớt, cô hồn mới có thể thụ hưởng phần lễ dâng cúng. Chưa có nguồn uy tín nào khẳng định thời điểm duy nhất đúng, nên gia đình cứ theo nếp nhà mình hoặc hỏi người lớn trong họ, miễn là hoàn tất trong ngày 15/7. Về phạm vi thời gian, đa số người Việt lựa chọn cúng cô hồn từ mùng 1 đến 14 tháng 7 âm lịch, vì đây là thời điểm dân gian tin rằng Diêm Vương mở cửa Quỷ Môn Quan, cô hồn xuất hiện nhiều trên trần gian. Người miền Bắc còn có phong tục cúng rằm tháng Bảy trước ngày 15/7, để tránh linh hồn lang thang phá phách và tránh rước cô hồn vào nhà. Đôi vợ chồng ở đầu bài chọn chiều 14/7 cúng chúng sinh ngay ngoài cửa căn hộ, xong trước tối, vừa khớp nếp Bắc của chồng vừa tiện cho lịch làm việc của cả hai. ![Một người phụ nữ đứng quay lưng trong sân gạch chiều tối, thắp hương trên chiếc ghế nhỏ đặt mâm lễ với cháo, khoai, ngô](https://chucmungnammoi.com/covers/mam-cung-ram-gom-nhung-gi-minh-hoa-2-hbc7lf-1200x800.webp) *Ảnh minh họa tạo bằng trí tuệ nhân tạo* ## Trình tự và bài trí Ngày rằm tháng Bảy, dâng hương theo thứ tự từ trong nhà ra ngoài trời: cúng thần linh trước, cúng gia tiên sau, cuối cùng mới là cúng chúng sinh.[5] Trình tự này khớp với cách bài trí ba mâm từ cao xuống thấp, từ trong ra ngoài, nên làm lần lượt thì không lộn xộn giữa các mâm. Cúng xong thì hóa mã, rắc gạo muối tại nơi làm lễ.[5] Riêng mâm chúng sinh, khi rải tiền vàng ra mâm, gia chủ để bốn hướng Đông, Tây, Nam, Bắc, mỗi hướng cắm từ ba, năm đến bảy cây hương. Kết thúc lễ, gạo muối được vãi ra sân hoặc đường, theo cách khác là rải ra tám hướng, sau đó đốt vàng mã ngay tại chỗ khi hương còn đang cháy. Lễ vật sau khi cúng cô hồn không đem vào nhà; đồ mã đốt ngay tại chỗ. Nếu viết văn khấn ra giấy để đọc thì ngay sau khi đọc xong liền hóa tờ giấy ấy; cuối tuần hương thắp thêm mấy nén nữa rồi hóa các đồ hàng mã dâng cúng. Văn khấn cúng chúng sinh hoàn chỉnh theo cuốn Tập tục và nghi lễ dâng hương do Hòa thượng Thích Thanh Tứ, Trụ trì chùa Quán Sứ hiệu đính, mở đầu bằng ba lần Nam mô A Di Đà Phật.[5] Tiếp đó kính lạy Đức Địa Tạng Vương Bồ Tát, Đức Mục Kiền Liên Tôn giả cùng các ngài Thành hoàng bản cảnh, Thần linh Thổ địa bản xứ, Táo quân bản gia, rồi xưng hôm nay là ngày Rằm tháng 7 năm nào, tên và địa chỉ của người cúng. Nhà nào không có sẵn văn bản thì tìm đúng bản hiệu đính này để đọc, không nên tự soạn. **Đọc thêm:** [Cúng Tết Hàn Thực gọn nhẹ với mâm bánh trôi số lẻ và ly nước sạch](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/cung-tet-han-thuc) ## Rằm hằng tháng đơn giản hơn Không phải ngày rằm nào cũng cần ba mâm như tháng Bảy. Hỏi mâm cúng rằm gồm những gì vào ngày 15 âm lịch thông thường, đáp án gọn hơn nhiều: theo lệ chay chỉ cần hương, hoa, trầu cau, rượu trắng, nước trắng, quả và bánh kẹo, có thể là chuối, táo, dưa hấu, hộp bánh, cùng vàng mã. Theo lệ mặn thì thêm thịt luộc như thịt gà, thịt lợn và các món mặn khác. Một hộp bánh, chuối, táo, dưa hấu và bình hoa cũng đủ cho mâm rằm thường của nhà phố. Người ở chung cư, người xa quê không thể về nhà thờ họ, giữ đúng lệ chay gọn này trên bàn thờ gia tiên trong nhà là đủ, miễn là hương hoa sạch sẽ, mâm lễ không để qua đêm rồi bỏ bừa. Văn khấn cúng rằm hằng tháng mở đầu bằng ba lần Nam mô A Di Đà Phật, kính lạy chư vị Tôn thần trời đất cùng các ngài Táo quân, Thổ Địa Long mạch trong nhà, sau đó xưng danh tín chủ, ngày 15 tháng nào, thành tâm sửa biện hương hoa lễ vật và khấn cầu toàn gia an lạc, công việc hanh thông, lộc tài tăng tiến. ![Bàn gỗ nhỏ trong phòng sáng cửa sổ, bày đĩa chuối và táo đỏ, dưa hấu, bánh quy, ly rượu trong](https://chucmungnammoi.com/covers/mam-cung-ram-gom-nhung-gi-minh-hoa-3-djjpoc-1200x800.webp) *Ảnh minh họa tạo bằng trí tuệ nhân tạo* ## Nếp nhà và sự thành tâm Rằm tháng 7 không có quy chuẩn bắt buộc về lễ vật: chay thì hoa, trái cây, cau, trầu, bánh, kẹo, trà, nước, hương, nến; mặn thì xôi, gà, canh, rượu. Chuyên gia phong thủy Nguyễn Hoàng của Viện Phong thủy Hoàng gia Việt Nam cho biết việc chuẩn bị lễ cúng không nên thành gánh nặng vật chất. Nghệ nhân ẩm thực dân gian Phạm Thị Ánh Tuyết ở Hà Nội cũng lưu ý mâm cúng rằm cần căn cứ điều kiện kinh tế gia đình và phong tục vùng miền, mâm lễ to hay nhỏ không quan trọng bằng sự thành tâm, tránh lãng phí.[2] Hai lời ấy cùng nói một điều: phong tục chung là dâng lễ lên Phật, thần linh, gia tiên và chúng sinh, còn nếp riêng từng nhà thì nhà nào giữ nếp nhà ấy. Từ những điều trên, phần cốt lõi nên giữ là lòng hiếu thảo với gia tiên và sự thành tâm khi dâng lễ, còn phần hoành tráng thì giản lược được. Cách hỏi người lớn đơn giản nhất là hỏi ba câu: nhà mình cúng mấy mâm, cúng giờ nào, mâm gia tiên nhà mình đặt món nào lên trước. Ba câu ấy đủ để dâu rể mới, người xa quê hay cặp vợ chồng lần đầu sắm lễ thống nhất với người lớn mà không làm ai mất lòng, và cũng là cách giữ nếp mà không để lệ riêng thành gánh nặng. Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của [Chúc Mừng Năm Mới](https://chucmungnammoi.com/). ## Hỏi đáp nhanh ### Lễ vật sau khi cúng cô hồn có được mang vào nhà không? Không. Sau lễ, đồ mã đốt ngay tại chỗ, gạo muối rải ra tám hướng hoặc ra sân, đường; lễ vật ở lại ngoài trời, không đem vào nhà. Vì thế nên chuẩn bị mâm vừa phải, tránh bày nhiều rồi bỏ phần lớn. ## Nguồn tham khảo 1. [Heo quay nguyên con lên mâm cúng rằm tháng 7, giá gần 7 triệu đồng/mâm](https://cafef.vn/heo-quay-nguyen-con-len-mam-cung-ram-thang-7-gia-gan-7-trieu-dong-mam-188260825063818198.chn) (cafef.vn) 2. [Mâm cúng Rằm tháng Giêng năm 2024 đầy đủ, trọn vẹn nhất](https://vietnamnet.vn/mam-cung-ram-thang-gieng-tet-nguyen-tieu-chi-tiet-2024-2251426.html) (vietnamnet.vn) 3. [Mâm cúng rằm tháng 7 cần chuẩn bị những gì?](https://tienphong.vn/mam-cung-ram-thang-7-can-chuan-bi-nhung-gi-post1560874.tpo) (tienphong.vn) 4. [Chuyên gia phong thủy bày cách sắm đồ lễ cúng Rằm tháng 7 để mang lại nhiều may mắn](https://giadinh.suckhoedoisong.vn/chuyen-gia-phong-thuy-bay-cach-sam-do-le-cung-ram-thang-7-de-mang-lai-nhieu-may-man-172240810163832294.htm) (giadinh.suckhoedoisong.vn) 5. [Văn khấn rằm tháng 7 ngoài trời cúng chúng sinh](https://infonet.vietnamnet.vn/van-khan-ram-thang-7-ngoai-troi-cung-chung-sinh-262511.html) (infonet.vietnamnet.vn) 6. [Những lưu ý khi cúng Rằm tháng 7 - Lễ xá tội vong nhân, tháng cô hồn](https://laodong.vn/van-hoa/nhung-luu-y-khi-cung-ram-thang-7-le-xa-toi-vong-nhan-thang-co-hon-749241.ldo) (laodong.vn)