# Kiểm tra sức khỏe trước mùa đông: 5 xét nghiệm đáng làm trong tháng 10

> Kiểm tra sức khỏe trước mùa đông giúp phát hiện sớm tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và các bệnh âm thầm; xét nghiệm máu, tim mạch, Pap, Vitamin D và Mantoux là năm nhóm đáng làm trong tháng 10, trước khi thời tiết lạnh về.

- Bài gốc: <https://chucmungnammoi.com/tap-chi/kiem-tra-suc-khoe-truoc-mua-dong>
- Chuyên mục: Sức khỏe
- Tác giả: Ban Sức khỏe
- Ngày đăng: 28/10/2026
- Chủ đề: Phòng ngừa bệnh lạnh
- Thời gian đọc: 13 phút

---

Tháng 10, những đợt không khí lạnh đầu mùa bắt đầu tràn về miền Bắc, ban đêm đã thấy rét buốt và các bệnh viện ghi nhận bệnh nhân tăng rõ rệt. Đây cũng là thời điểm hợp lý để kiểm tra sức khỏe trước mùa đông, khi cơ thể còn kịp điều chỉnh trước những tuần lạnh kéo dài.

Chi phí cho một lần khám rất khác nhau: gói cơ bản ở một số bệnh viện chỉ từ một triệu đồng, trong khi các gói tầm soát cao cấp ở đơn vị quốc tế chia theo độ tuổi và hạng mục. Dựa trên các khuyến cáo khám định kỳ, tòa soạn chọn lọc năm nhóm xét nghiệm đáng làm trong tháng 10, kèm cách chọn gói khám phù hợp với túi tiền của từng người.

## Kiểm tra sức khỏe trước mùa đông

Khi nhiệt độ giảm, cơ thể tự chống lại cái lạnh bằng cách co mạch máu dưới da để giữ nhiệt. Huyết áp vì thế tăng đột ngột, máu đặc hơn và dễ hình thành huyết khối.[6] Đồng thời, hệ thần kinh giao cảm bị kích thích làm nhịp tim nhanh hơn, tạo áp lực lên tim và dễ làm vỡ mảng xơ vữa.

TS-BS Nguyễn Thị Thúy Hằng, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, lý giải: chính sự thay đổi đột ngột của thời tiết khiến cơ thể co mạch, tăng huyết áp và dễ hình thành cục máu đông, dẫn đến tai biến, đột quỵ ở người già.[6]

Một người cao tuổi đang điều trị tăng huyết áp, sáng ra sân tập thể dục lúc trời trở gió, có thể gặp nguy ngay lập tức. Nhiễm lạnh khiến huyết áp vọt lên, mạch máu chịu áp lực lớn và có thể bị vỡ; đây là lý do mùa lạnh được xem là yếu tố nguy cơ cao với nhóm người này.

Không phải ai cũng gặp nguy như nhau. Người cao tuổi có khả năng điều hòa thân nhiệt kém, người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu hay béo phì, người từng bị đột quỵ hoặc có bệnh tim mạch, và cả người uống rượu bia, hút thuốc hay thường xuyên thức khuya trong môi trường lạnh đều dễ bị đột quỵ khi trời trở lạnh.[6]

Cách phòng không hề khó. Người cao tuổi cần giữ ấm vùng đầu, cổ, tay, chân, tránh ra ngoài quá sớm hoặc khuya muộn khi nhiệt độ xuống thấp đột ngột, đồng thời theo dõi huyết áp và đường huyết thường xuyên. Bữa ăn nên giảm muối, hạn chế rượu bia, uống đủ nước ấm, tăng rau xanh và trái cây; vận động nhẹ nhàng như đi bộ, tập giãn cơ trong nhà vẫn duy trì được cả khi trời rét.[6] Người đang điều trị bệnh mạn tính cần tuân thủ phác đồ, dùng thuốc đúng chỉ định và tái khám định kỳ, thay vì tự ý bỏ thuốc khi thấy khỏe.

Còn khi thấy người thân méo miệng, nói khó hay yếu liệt tay chân một bên, đừng xoa bóp, cạo gió hay cho uống thuốc dân gian.[6] Việc cần làm duy nhất là đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.

Số liệu thực tế cho thấy cảnh báo không hề xa vời. Cuối tháng 10, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn tiếp nhận bảy ca đột quỵ, trong đó tới bốn ca xuất huyết não.[6] Riêng Bệnh viện Nhi Hà Nội, vào giai đoạn giao mùa từ tháng 9 đến tháng 12 hằng năm, số ca bệnh đường hô hấp tăng khoảng 70% so với thời điểm bình thường; mỗi ngày có từ bảy đến mười trẻ mắc cúm A, nhiều ca nặng chuyển sang viêm phổi, sốt cao, co giật.

Cùng lúc, các bệnh truyền nhiễm cũng vào mùa.[2] Cúm do các chủng virus A/H1N1, A/H3N2 và cúm B gây ra, lây nhanh, biểu hiện sốt cao, đau đầu, đau nhức cơ, ho, đau họng, sổ mũi. TS-BS Ngô Chí Cương, Phó Giám đốc chuyên môn Bệnh viện Đa khoa Medlatec, cho biết cúm thể nhẹ có thể tự khỏi sau năm đến bảy ngày, nhưng có thể diễn biến nặng gây viêm phổi, suy hô hấp, viêm cơ tim, suy đa tạng, nhiễm trùng huyết dẫn đến tử vong, nhất là ở người có bệnh nền tim mạch, tiểu đường và phụ nữ mang thai. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội khuyến cáo khi có triệu chứng không tự ý làm xét nghiệm và mua thuốc điều trị tại nhà mà cần liên hệ cơ sở y tế; việc tiêm vắc-xin phòng cúm nên được chủ động sắp xếp trước mùa dịch.

Sởi cũng đang là mối lo ở Thủ đô. Tại Hà Nội, trung bình mỗi tuần ghi nhận 70 đến 120 trường hợp mắc, chủ yếu ở nhóm trẻ chưa tiêm đủ hai mũi vắc-xin, nhiều ca nặng phải nhập viện, may là chưa có ca tử vong. Ngoài sởi, theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội, thủy đậu, sốt xuất huyết, ho gà, não mô cầu và viêm não Nhật Bản đều dễ bùng lên khi mùa đông xuân đến.[2]

Vì thế, kiểm tra sức khỏe trước mùa đông không phải hình thức. Nhiều nguồn y tế khuyến nghị mỗi người khám tổng quát định kỳ mỗi sáu đến mười hai tháng, thậm chí hai lần một năm, vì chỉ trong nửa năm cơ thể đã có những thay đổi đáng kể. Con số của Tổ chức Y tế Thế giới càng thuyết phục: một phần ba các loại ung thư có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm, trong khi tại Việt Nam có đến 70% bệnh nhân ung thư chỉ được phát hiện ở giai đoạn muộn. Khám sớm chính là khoảng cách giữa hai con số ấy.

Theo độ tuổi, mỗi giai đoạn có việc riêng cần để ý. Người hai mươi nên kiểm soát nguy cơ bệnh lây qua đường tình dục, nhiễm trùng tiết niệu, rối loạn tâm thần, bệnh tự miễn; tuổi ba mươi đến bốn mươi cần phát hiện sớm thừa cân, cholesterol cao, viêm gan, gan nhiễm mỡ, sỏi mật, khối u vú; tuổi năm mươi đến sáu mươi theo dõi đái tháo đường, loãng xương, tăng huyết áp và suy giảm chức năng thận, những bệnh thường âm thầm tiến triển.

## Xét nghiệm máu và cách chọn gói khám

Xét nghiệm máu là phần xương sống của mọi lần khám tổng quát. Một lần lấy mẫu từ tĩnh mạch cánh tay có thể kiểm tra và theo dõi tiểu đường, mỡ máu, chức năng gan, chức năng thận, thiếu máu, gout, nhiễm khuẩn, viêm khớp, nhiễm giun sán, cả vi khuẩn HP gây viêm loét dạ dày tá tràng. Riêng các mục đo glucose và hồ sơ lipid đòi hỏi nhịn ăn từ tám đến mười hai giờ trước khi lấy mẫu, nên nhiều người chọn hẹn giờ sáng sớm, lấy mẫu xong mới ăn sáng.

Phạm vi của xét nghiệm máu còn rộng hơn nhiều người nghĩ. Nhóm này dùng để tầm soát bệnh lây qua đường tình dục như HIV, giang mai, các ung thư ở gan, phổi, tuyến giáp, đại trực tràng, vú, buồng trứng, cổ tử cung, tiền liệt tuyến, cùng loãng xương và chức năng tuyến giáp. Bên cạnh máu, tổng phân tích nước tiểu giúp phát hiện nhiễm khuẩn niệu, tổn thương thận và bệnh tiểu đường. Gói khám định kỳ còn kèm các hạng mục chẩn đoán hình ảnh: siêu âm bụng tổng quát, siêu âm tim, siêu âm tuyến giáp, siêu âm nhũ ở nữ, điện tâm đồ, chụp X-quang tim phổi và chụp nhũ ảnh.

Kết quả thường trả lời được những câu hỏi mà cơ thể chưa kịp báo động. Người văn phòng bốn mươi tuổi, ăn uống ngoài hàng nhiều năm, lấy máu sau đêm nhịn ăn và nhận kết quả mỡ máu vượt ngưỡng, sẽ có ngay căn cứ để điều chỉnh bữa ăn và vận động trước khi mùa đông khiến nhịp sống ít di chuyển hơn.

Câu hỏi tiếp theo là chọn gói khám ở đâu, với mức phí bao nhiêu. Hai mức dưới đây cho thấy khoảng cách rất lớn giữa các lựa chọn, người đọc có thể đối chiếu với nhu cầu và ngân sách của mình.

*Bảng so sánh gói khám tổng quát tại hai đơn vị theo đối tượng và mức giá.*

| Tiêu chí | Bệnh viện Đa khoa Hoè Nhai | Bệnh viện Raffles Singapore |
| --- | --- | --- |
| Gói cho người dưới 40 tuổi | Gói khám cơ bản | Deluxe, Deluxe Plus, Executive |
| Gói cho người từ 40 tuổi | Gói nâng cao hơn | Executive, Elite, Elite Plus, Platinum |
| Giá nêu công khai | Từ 1 triệu đồng | Chưa công bố |

- Gói cơ bản tại Bệnh viện Đa khoa Hoè Nhai: từ một triệu đồng, gồm khám tổng quát, máu ngoại vi, glucose, chức năng thận, chức năng gan, bộ mỡ máu và acid uric.
- Bệnh viện Raffles Singapore chia gói theo độ tuổi: dưới 40 tuổi chọn Deluxe, Deluxe Plus hoặc Executive; trên 40 tuổi có thêm Elite, Elite Plus, Platinum.

![Hai người phụ nữ ngồi trên ghế nhựa hồng trong phòng tường xanh nhạt, một người cầm cuốn sổ trắng trên đùi](https://chucmungnammoi.com/covers/kiem-tra-suc-khoe-truoc-mua-minh-hoa-1-ii5crm-1200x800.webp)

*Ảnh minh họa*

## Pap và HPV cho phụ nữ

Xét nghiệm tế bào cổ tử cung, hay Pap, là cách phát hiện sớm những thay đổi tế bào trước khi trở thành bệnh nặng. Phụ nữ nên làm lần đầu khi đủ 21 tuổi, dù đã tiêm vaccine HPV hay bắt đầu quan hệ ở độ tuổi nào.[1] Từ 21 đến 30 tuổi, nếu kết quả bình thường thì lặp lại ba năm một lần và chưa cần xét nghiệm HPV; ví dụ, một phụ nữ 28 tuổi làm Pap lần đầu, kết quả ổn, chỉ cần hẹn lần sau sau ba năm.

Từ 30 đến 65 tuổi, làm đồng thời Pap và HPV cho phép chờ năm năm cho lần kế tiếp, còn nếu chỉ làm Pap thì vẫn giữ nhịp ba năm một lần. Đến 65 đến 70 tuổi, người có kết quả bình thường trong mười năm qua có thể ngừng xét nghiệm, nhưng quyết định cuối cùng thuộc về bác sĩ điều trị. Người nhiễm HIV, suy giảm miễn dịch hoặc từng có kết quả Pap bất thường cần làm thường xuyên hơn.[1]

Trước ngày lấy mẫu, trong 48 giờ nên tránh thụt rửa âm đạo, đặt thuốc âm đạo, dùng thuốc diệt tinh trùng hay dung dịch vệ sinh sát khuẩn mạnh; không làm khi đang có kinh, thời điểm hợp là sau sạch kinh khoảng hai đến năm ngày. Nếu bác sĩ chuyển sang soi cổ tử cung kèm sinh thiết, trong vòng 48 giờ sau thủ thuật cũng không quan hệ tình dục, không thụt rửa âm đạo, không dùng tampon hay đưa bất kỳ vật gì vào âm đạo.

Một điều đáng nhớ: kết quả Pap bất thường thường không phải ung thư. Nguyên nhân hay gặp nhất là viêm âm đạo hoặc viêm cổ tử cung, đa số chỉ cần theo dõi đến khi trở về bình thường.

**Đọc thêm:** [Sức khỏe tổng quát gồm những yếu tố nào để tự đánh giá mỗi ngày](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/suc-khoe-tong-quat)

## Nhóm xét nghiệm tim mạch

Mùa lạnh là mùa của tim mạch, nên nhóm xét nghiệm này đáng tiền hơn cả với người trên bốn mươi tuổi. Đo huyết áp cho biết áp lực máu lên thành mạch; điện tâm đồ ghi lại nhịp và nhịp điệu tim, giúp phát hiện rối loạn nhịp; siêu âm tim cho thấy cấu trúc và khả năng co bóp. Các hạng mục này đều nằm trong danh mục khám định kỳ tại các bệnh viện, trung tâm y tế lớn.

Có người đi khám định kỳ, điện tâm đồ ghi nhận nhịp tim nhanh bất thường; kết quả ấy là chỉ dẫn rõ ràng để hẹn khám chuyên khoa tim sớm, trước khi những tuần lạnh dồn thêm gánh nặng cho tim. Với người đã bị tăng huyết áp, kết quả mỗi lần đo nên được ghi lại thành số liệu so sánh, để bác sĩ thấy được xu hướng thay đổi theo mùa thay vì chỉ nhìn một lần đo duy nhất.

## Xét nghiệm Vitamin D

Một hạng mục ít được nhắc tới trong các bài cùng chủ đề là định lượng 25-OH Vitamin D. Vào mùa đông, ngày ngắn hơn, nắng yếu hơn và con người ở trong nhà nhiều hơn, cơ thể tổng hợp ít Vitamin D từ ánh sáng mặt trời, trong khi chất này tham gia vào việc giữ xương chắc và hỗ trợ miễn dịch.

Người làm việc trong văn phòng từ sáng tới tối cả mùa lạnh, lấy máu đo và nhận chỉ số thấp, sẽ được bác sĩ tư vấn tăng thời gian phơi nắng hợp lý và bổ sung thực phẩm giàu Vitamin D thay vì tự mua viên uống theo lời rao. Đây là một trong những xét nghiệm cần làm tháng 10 đáng cân nhắc, đặc biệt khi cảm giác mệt mỏi, đau nhức cơ kéo dài không rõ nguyên nhân.

**Đọc thêm:** [Ung thư trẻ tuổi nguyên nhân từ đâu, phòng ngừa ra sao](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/ung-thu-tre-tuoi-nguyen-nhan)

## Xét nghiệm Mantoux

Xét nghiệm Mantoux, hay phản ứng da với tuberculin, giúp đánh giá nguy cơ nhiễm vi khuẩn lao. Người làm xét nghiệm được tiêm một lượng nhỏ dưới da cẳng tay, sau đó đọc kết quả qua mức sưng nổi tại chỗ sau hai đến ba ngày. Vào mùa lạnh, khi người ở gần nhau trong phòng kín và sức đề kháng giảm, đây là hạng mục đáng cân nhắc cho người chưa từng được tầm soát lao.

Nếu phản ứng da cho kết quả dương tính, người trưởng thành cần chụp X-quang ngực để loại trừ lao đang hoạt động, và mọi bước tiếp theo đều do bác sĩ chỉ định. Sau cùng, cách sắp xếp hợp lý nhất là hẹn trọn một buổi sáng trong tháng 10, nhịn đêm để lấy máu, gom hết các hạng mục trên trong một lần kiểm tra sức khỏe trước mùa đông tại bệnh viện hay trung tâm y tế tin cậy; một hồ sơ đầy đủ từ bây giờ sẽ là căn cứ để bác sĩ so sánh khi bạn quay lại vào mùa xuân, và đó cũng là cách bền vững nhất để bảo vệ sức khỏe mùa đông cho cả nhà.

Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của [Chúc Mừng Năm Mới](https://chucmungnammoi.com/).

## Nguồn tham khảo

1. [Khi nào nên làm xét nghiệm tế bào cổ tử cung?](https://bvnguyentriphuong.com.vn/san-phu-khoa/khi-nao-nen-lam-xet-nghiem-te-bao-co-tu-cung) (bvnguyentriphuong.com.vn)
2. [Chủ động phòng chống dịch bệnh mùa đông-xuân](https://nhandan.vn/chu-dong-phong-chong-dich-benh-mua-dong-xuan-post859398.html) (nhandan.vn)
3. [Xét nghiệm máu](https://vi.wikipedia.org/wiki/X%C3%A9t_nghi%E1%BB%87m_m%C3%A1u) (Wikipedia)
4. [Xét nghiệm Mantoux](https://vi.wikipedia.org/wiki/X%C3%A9t_nghi%E1%BB%87m_Mantoux) (Wikipedia)
5. [Người bệnh tăng huyết áp nên kiêng gì?](https://suckhoedoisong.vn/thoi-tiet-lanh-nguoi-benh-tang-huyet-ap-han-che-nhung-thuc-pham-nay-de-phong-ngua-bien-chung-16922121121352142.htm) (suckhoedoisong.vn)
6. [Thời tiết giao mùa, gia tăng ca bệnh ở người cao tuổi và trẻ nhỏ](https://baotintuc.vn/dich-benh/thoi-tiet-giao-mua-gia-tang-ca-benh-o-nguoi-cao-tuoi-va-tre-nho-20251106110740854.htm) (baotintuc.vn)

---

*Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn.*