# Giày vò hay dày vò đúng chính tả? Từ điển chỉ ghi một cách

> Giày vò hay dày vò, từ nào đúng? Cách viết đúng chính tả là “giày vò”; “dày vò” không có trong từ điển tiếng Việt. Trên báo, hai cách viết vẫn cùng tồn tại, và trên Tuổi Trẻ online, gõ tìm “dày vò” ra nhiều kết quả hơn “giày vò”.

- Bài gốc: <https://chucmungnammoi.com/tap-chi/giay-vo-hay-day-vo>
- Chuyên mục: Chính tả
- Tác giả: Ban Chính tả
- Ngày đăng: 07/11/2026
- Chủ đề: Từ điển tiếng Việt, Giày vò hay dày vò, Giày vò nghĩa là gì, Phân biệt d/gi
- Thời gian đọc: 10 phút

---

Giày vò hay dày vò? Trả lời ngay: cách viết đúng chính tả là “giày vò”. Các từ điển tiếng Việt thông dụng chỉ ghi một mục “giày vò”, còn “dày vò” không có mục từ nào.

Trên báo thì khác.

Có bài viết “giày vò”, có bài viết “dày vò”, và gõ ô tìm kiếm của Tuổi Trẻ online, “dày vò” ra nhiều kết quả hơn “giày vò”.

Sai chính tả trong từ điển không phải chuyện nhỏ. Có lần 8 cuốn từ điển tiếng Việt bị thu hồi trên toàn quốc. Việc biên soạn từ điển tiếng Việt đã có lịch sử dài, tính từ Từ điển Việt–Bồ–La, nên mỗi mục từ đều được soi rất kỹ trước khi in.

## Giày vò hay dày vò: từ nào đúng

Ai hỏi giày vò hay dày vò, từ nào đúng, thì cứ mở từ điển ra xem. Từ điển tiếng Việt ghi “giày vò” là động từ, nghĩa “làm cho phải suy nghĩ, đau đớn một cách day dứt”.

Bản của Hoàng Phê cũng ghi nghĩa ấy. Câu ví dụ trong từ điển đủ dài để thấy cách dùng: “lương tâm anh ấy bị giày vò vì đã không làm tròn bổn phận một người chồng tốt”.

Nghĩa đen có trước nghĩa bóng.

Việt Nam tự điển của Lê Văn Đức ghi thẳng vào việc nhà: “giặt đồ phải giày vò nhiều mới sạch”. Hai bàn tay vò mạnh tấm vải, chà xát cho bẩn trôi đi, hình ảnh ấy đi vào lời ăn tiếng nói rồi chuyển sang nghĩa làm ai đó đau đớn, day dứt.

Nghĩa bóng mới là nghĩa người viết hôm nay dùng nhiều.

Hắn bị lương tâm giày vò sau khi gây tội ác. Căn bệnh giày vò bà mỗi ngày. Nỗi ân hận giày vò tâm can. Một mối tình dang dở giày vò người ở lại.

Cần phân biệt với “giày xéo”, cũng viết với “giày”, nghĩa giẫm đạp lên một cách thô bạo, tàn nhẫn, đồng nghĩa với chà đạp, giày đạp. “Dày xéo” là cách viết sai cùng nhóm, hay xuất hiện khi nói về chiến tranh, về kẻ mạnh chà đạp kẻ yếu.

Còn “dày vò” thì không có nghĩa. Chữ “dày” chỉ độ dày của vật, hoặc sự tích lũy liên tục như “dày công”; ghép với “vò” thành một cụm không từ điển nào ghi. Một số nguồn có nêu “dày vò” như chỗ dễ nhầm, nhưng không nguồn nào liệt nó vào dạng được chấp nhận.

## Nghĩa của từng tiếng

Hỏi giày vò là gì, người ta thường được dẫn qua từng tiếng một. “Giày” có hai nghĩa: đồ dùng bằng da, cao su hoặc vải có đế để mang ở chân, và giẫm đi giẫm lại nhiều lần cho nát ra. Nghĩa thứ hai mới là nghĩa đang làm việc trong cặp từ này.

“Vò” là chà xát, làm cho nhàu nát bằng tay hoặc chân.

Giặt áo xong, nhiều người còn vò qua vò lại cho sạch xà phòng. “Vò” còn là hũ lớn đựng rượu, nhưng nghĩa ấy không dính tới “giày vò”.

Ghép hai tiếng lại, được một hành động làm khổ, làm đau đớn. Nghĩa đen là giày nát, vò nát một vật; nghĩa bóng là làm cho ai đó phải chịu đựng day dứt, dai dẳng, khó dứt ra.

“Dày” thì khác hẳn, và từ điển cho ví dụ rất cụ thể: quyển vở dày 30 trang, vỏ quýt dày có móng tay nhọn, tóc chị rất dày. Đó là khoảng cách giữa hai mặt của vật, là nhiều đơn vị sát vào nhau, là tích lũy liên tục như “dày công luyện tập”. Không nghĩa nào trong số ấy chỉ một hành động tác động lên người khác.

Ảnh minh họa được tạo bằng AI

![Một chiếc giày vải cũ bẩn đặt trên chiếc ghế gỗ thấp, cạnh chiếc giỏ mây đựng vải xanh nhàu, ánh chiều dịu](https://chucmungnammoi.com/covers/giay-vo-hay-day-vo-minh-hoa-1-rt1rti-1200x800.webp)

*Một chiếc giày vải cũ bẩn đặt trên chiếc ghế gỗ thấp, cạnh chiếc giỏ mây đựng vải xanh nhàu, ánh chiều dịu.*

## Vì sao hay viết nhầm

Trước hết là chuyện ngữ âm. Âm “d” và âm “gi” phát âm gần giống nhau, nhiều người nói xong viết luôn theo quán tính. Có tài liệu nói “gi” bật hơi mạnh hơn “d”, có tài liệu chỉ nói hai âm không khác nhau là mấy.

Cách dùng không thống nhất trên báo chí lại đẩy sự lẫn lộn thêm một bước. Câu thơ “Bóng giặc dày vò những nét môi xinh” trong “Bên kia sông Đuống” của Hoàng Cầm dùng “dày vò”, và cách viết ấy góp phần gây tranh cãi.

Chưa có nguồn nào xác nhận đó là lỗi in hay dụng ý của tác giả.

Thứ ba, người viết nhầm nghĩa. Nghĩa “dày” gợi sự nặng nề, dồn nén, nên nhiều người thấy “dày vò” có lý hơn.

Với học sinh lớp 1, lẫn hai tiếng này là chuyện thường gặp. Giáo viên và phụ huynh cần giúp các em phân biệt nghĩa ngay từ đầu thay vì chỉ sửa từng lỗi.

Ba nguyên nhân ấy cộng lại thành một thói quen khó bỏ: viết theo tai nghe, không theo nghĩa.

**Đọc thêm:** [Thúc giục hay thúc dục? Từ nào đúng chính tả, nghĩa là gì](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/thuc-giuc-hay-thuc-duc)

## Báo chí dùng tùy hứng

Đây là chỗ đáng nói nhất khi tra cặp dày vò hay giày vò: trên báo, cả hai cách viết cùng tồn tại, thậm chí trong cùng một trang.

Trên Tuổi Trẻ online, bài “9 ‘chiêu’ khống chế cơn thèm ăn luôn dày vò chúng ta” dùng “dày vò”, tức cách viết sai. Cùng trang ấy, bài về một bộ phim lại viết “những bông hoa diên vĩ toát lên vẻ âu lo, sợ hãi đang giày vò tâm trí ông”, đúng chính tả.

Cùng trang còn có câu “chị phải sống trong nỗi dày vò vì nhớ thương con”.

Các tờ khác cũng vậy. Có bài viết về chấn thương tiếp tục “giày vò” Arsenal, về viêm họng “giày vò” mùa hè nắng nóng, về nỗi hổ thẹn giày vò vua Tự Đức. Ngược lại, cũng có bài viết người đàn ông “chịu dày vò thể xác kinh hoàng suốt 23 năm”, hay người vợ “tự dày vò bản thân từ khi biết chồng ngoại tình”.

Gõ ô tìm kiếm của trang báo đó, “dày vò” ra nhiều kết quả hơn “giày vò”.

Con số ấy không chứng minh cách viết nào đúng. Nó chỉ cho thấy thói quen viết sai đã lan rộng tới mức nào.

Vì thế, thấy “dày vò” trên một tờ báo không có nghĩa đó là cách viết được chấp nhận. Báo ra hằng ngày, người viết hay dùng từ theo quán tính, và những từ quen miệng thì dễ lọt qua khâu soát lỗi.

Chuyên mục Cảnh Sát Chính Tả từng tổng hợp nhiều lỗi chính tả người Việt thường gặp, và cặp này thuộc nhóm hay bị hỏi tới nhất.

![Tờ báo gấp úp mặt trên bàn cà phê vỉa hè cạnh ly cà phê đá](https://chucmungnammoi.com/covers/giay-vo-hay-day-vo-minh-hoa-2-tjzpao-1200x800.webp)

*Chiếc bàn kim loại nhỏ trên vỉa hè đặt tờ báo gấp úp xuống và ly cà phê đá đẫm mồ hôi, phía sau là con phố với vài người đi bộ mờ nhòe.*

## Phân biệt nhanh d và gi

Cách gọn nhất là nhớ theo nhóm nghĩa. Việc gì liên quan tới giẫm đạp, chà xát thì viết “gi”; việc gì liên quan tới độ dày, sự tích lũy thì viết “d”.

Khi phân vân, thử đổi tiếng đầu thành “giẫm”: nếu câu vẫn đọc xuôi thì viết “giày”. Cách này chỉ để nhớ, không phải quy tắc ngữ pháp. Muốn xem quy tắc đầy đủ hơn, đọc bài phân biệt d, gi và r trong sổ tay chính tả.

Không chỉ riêng cặp này, chữ d và chữ gi còn khiến người viết phân vân ở hàng loạt cặp khác: dì hay gì, dấm ăn hay giấm ăn, [thúc dục hay thúc giục](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/thuc-giuc-hay-thuc-duc), dữ tợn hay giữ tợn, con dòi hay con giòi. Người viết hay nhầm “dì tôi” với “gì thế”, nhầm “dấm ăn” với “giấm ăn” ngay trong câu ngắn. Thúc giục và thúc dục lẫn y như vậy; [chôn giấu hay chôn dấu](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/chon-giau-hay-chon-dau) cũng nằm cùng một kiểu nhầm này; cả hai đã có bài riêng trong [Chuyên mục Chính tả](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/chinh-ta).

*Nhóm từ viết với “gi” và nhóm viết với “d” hay bị lẫn*

| Viết với gi | Viết với d |
| --- | --- |
| giày vò | áo dày |
| giày xéo | dày dặn |
| bánh giầy | dày công |
| giấm ăn | dày đặc |
| con giòi | cắt quá dày |

**Đọc thêm:** [Mông lung hay mung lung mới đúng chính tả?](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/mong-lung-hay-mung-lung)

## Câu đúng, câu sai

Dưới đây là tám cặp câu đời thường, câu đầu viết đúng, câu sau viết sai.

Đúng: Nỗi ân hận giày vò bà suốt nhiều năm. Sai: Nỗi ân hận dày vò bà suốt nhiều năm.

Đúng: Chuyện cũ vẫn giày vò anh mỗi lần về quê. Sai: Chuyện cũ vẫn dày vò anh mỗi lần về quê.

Đúng: Cơn đau khớp giày vò ông những ngày trở trời. Sai: Cơn đau khớp dày vò ông những ngày trở trời.

Đúng: Cái Tết năm ấy, món nợ cũ giày vò cả nhà. Sai: Cái Tết năm ấy, món nợ cũ dày vò cả nhà.

Đúng: Lời cô giáo phê khiến nó tự giày vò cả tuần. Sai: Lời cô giáo phê khiến nó tự dày vò cả tuần.

Đúng: Nỗi lo mất việc giày vò người lao động ngoài kia. Sai: Nỗi lo mất việc dày vò người lao động ngoài kia.

Đúng: Một bình luận ác ý có thể giày vò người trẻ rất lâu. Sai: Một bình luận ác ý có thể dày vò người trẻ rất lâu.

Đúng: Sự im lặng của người thân đôi khi giày vò hơn lời trách. Sai: Sự im lặng của người thân đôi khi dày vò hơn lời trách.

## Dùng đúng trong văn bản

Khi viết bài có giọng trang trọng, “giày vò” hợp hơn “làm khổ” vì nó gợi được sự dai dẳng. Từ gần nghĩa là “giằng xé”, nghĩa giằng co cấu xé nhau quyết liệt, hoặc làm cho đau đớn về tinh thần đến mức không chịu đựng nổi, thường dùng cho mâu thuẫn tình cảm.

Còn “dày vò” thì nên bỏ khỏi bản thảo.

Không từ điển tiếng Việt nào ghi mục này; nó chỉ tồn tại nhờ thói quen viết và nhờ những câu thơ, câu báo cũ được truyền tay. Nhiều cặp phụ âm đầu khác ngoài d/gi cũng dễ lẫn, nên khi soát bản thảo, đọc lại theo nghĩa vẫn là cách chắc nhất.

Điều đáng nhớ nằm ở chỗ cặp từ này hay xuất hiện: trong thư xin lỗi, trong lời tự trách, trong những dòng viết lúc khuya. Viết đúng ở những chỗ ấy mới đáng. Còn khi gõ xong vẫn chưa chắc, đưa câu qua [ô Kiểm tra chính tả](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/chinh-ta#kiem-tra) của trang này một lần cho yên tâm.

Bài viết thuộc [Góc đọc Xuân](https://chucmungnammoi.com/tap-chi) của [Chúc Mừng Năm Mới](https://chucmungnammoi.com/).

## Hỏi đáp nhanh

### “Vò” trong món xôi vò có liên quan gì đến “giày vò” không?

Không liên quan về nghĩa. “Vò” trong xôi vò chỉ cách làm cho hạt xôi rời ra, còn “vò” trong “giày vò” là chà xát làm nhàu nát. Cả hai cùng một tiếng nhưng khác nghĩa, nên đừng lấy xôi vò ra để nhớ cách viết.

### Giày vò nghĩa là gì khi nói về sức khỏe?

Trong câu “bệnh tật giày vò”, từ này chỉ cơn bệnh hành hạ dai dẳng, lặp đi lặp lại, làm người bệnh mệt mỏi cả thể xác lẫn tinh thần. Cách nói ấy là nghĩa bóng của “giày vò”, không phải tên một loại bệnh.

### Viết “dày vò” có bị coi là sai chính tả không?

Có. Từ điển tiếng Việt không ghi mục “dày vò”, nên trong văn bản, bài kiểm tra hay đơn từ, cách viết này bị tính là lỗi chính tả lẫn d/gi và cần sửa thành “giày vò”.

## Nguồn tham khảo

- [Từ điển Việt–Bồ–La](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%83n_Vi%E1%BB%87t%E2%80%93B%E1%BB%93%E2%80%93La) (Wikipedia)