# Giấc ngủ cho bé ngon ban đêm với ba bước đơn giản

> Theo BS.CKII Phạm Lê Mỹ Hạnh (Trung tâm Sơ sinh BVĐK Tâm Anh TP HCM), giấc ngủ trẻ sơ sinh phụ thuộc bốn nhóm yếu tố: môi trường, hành vi, gia đình và bệnh lý. Vì thế cách đưa bé vào giấc ngủ ban đêm bắt đầu từ giờ ngủ sớm, nhiệt độ phòng và tập tự ngủ.

- Bài gốc: <https://chucmungnammoi.com/tap-chi/giac-ngu-cho-be>
- Chuyên mục: Sống & yêu thương
- Tác giả: Ban Sống & yêu thương
- Ngày đăng: 01/11/2026
- Chủ đề: Luyện ngủ cho bé, Giấc ngủ cho bé, Đưa bé vào giấc ngủ, Bé ngủ ban đêm
- Thời gian đọc: 13 phút

---

Cách đưa bé vào giấc ngủ ngon ban đêm gồm ba việc xếp theo thứ tự: chọn giờ ngủ sớm và nhận ra lúc con đã buồn ngủ, chỉnh phòng cho đúng nhiệt độ, rồi tập cho bé tự ngủ.

Giấc ngủ cho bé là chuyện lớn hơn việc nhắm mắt. Khoảng 80% tế bào não được tạo ra trong ba năm đầu đời gắn chặt với thời gian và chất lượng giấc ngủ. Ngủ là lúc hormone tăng trưởng được tiết ra; trong khi ngủ, các hệ miễn dịch, thần kinh, xương và cơ chuyển sang trạng thái đồng hóa để phục hồi. Bé ngủ đủ giấc thì ít quấy khóc, dễ dỗ dành, phản ứng nhanh hơn; bé ngủ không sâu sẽ mệt mỏi, quấy khóc, tâm trạng, ăn uống và hành vi đều kém đi.

Nói cách khác, ngủ đủ hay thiếu ngủ quyết định phần lớn sự phát triển của con.

Theo bác sĩ Phạm Lê Mỹ Hạnh, Trưởng khoa Sơ sinh, Trung tâm Sơ sinh BVĐK Tâm Anh TP HCM, hầu hết trẻ sơ sinh bước vào đời kèm “tuần trăng mật”.[1] Bé ngủ 16–18 giờ mỗi ngày, từng giấc chỉ ngắn 2–4 giờ, và chỉ thức dậy khi đói đòi bú hoặc cần thay tã.[1]

Hiểu nhịp ngủ ấy rồi mới tính chuyện sắp giờ giấc. Ép con theo lịch của người lớn chỉ khiến cả nhà cùng mất ngủ.

## Giấc ngủ cho bé theo tuổi

Trẻ từ lúc mới sinh đến 3 tháng tuổi ngủ 14–17 tiếng mỗi ngày. Con thường ngủ 2–4 tiếng lại thức dậy ăn và thay tã, ban đêm có thể ngủ 8–12 tiếng, ban ngày chia 2–5 giấc ngắn; giai đoạn này bé chưa theo lịch trình cố định nào.

Sang 4–6 tháng, bé ngủ 15–16 tiếng mỗi ngày, ban đêm liền mạch 5–6 giờ, ban ngày còn 3 giấc ngắn cho đến tháng thứ 5. Đây là lúc thói quen ngủ bắt đầu theo chu trình giống người lớn: con ngủ nhiều hơn về đêm và ít quấy khóc hơn. Trẻ 7–11 tháng tuổi ngủ đêm khoảng 10–12 giờ, cộng thêm 2–3 giờ ngủ ngắn ban ngày.

Các con số thống kê không trùng khít nhau vì mỗi bé một nhịp. Có tài liệu ghi sau 6 tháng trẻ ngủ trung bình 12–14 giờ trong 24 giờ; cũng có hướng dẫn tính trẻ sơ sinh ngủ đủ 16 tiếng một ngày, mỗi giấc 3–4 tiếng và không nên để giấc nào quá lâu.

Điều đáng nhìn là xu hướng chung: bé ngủ ban đêm nhiều dần lên, còn giấc ban ngày ngắn và thưa dần.

Giấc ngủ của bé luân phiên hai loại. Ngủ nhanh REM là giấc mắt cử động nhanh, dễ mơ, còn gọi là ngủ động; ngủ chậm Non-REM có bốn giai đoạn từ buồn ngủ, lơ mơ đến ngủ sâu và rất sâu. Trẻ nhỏ ngủ khoảng 16 giờ mỗi ngày thì phân nửa số đó là REM.[1] Trong giai đoạn sâu của Non-REM, cơ thể sửa chữa, phục hồi mô, xây xương và cơ bắp.

Đa số trẻ sơ sinh có hệ thần kinh mặc định theo bản năng: ngủ khi mặt trời lặn, khoảng 6 giờ chiều, và dậy khi mặt trời mọc, 6 giờ sáng. Giờ ngủ sớm 6–7 giờ tối giúp trẻ ngủ lâu hơn và êm đềm hơn. Ngược lại, cho trẻ ngủ muộn gây mệt mỏi cực độ, khiến con khó vào giấc, khó duy trì giấc ngủ và dễ tỉnh đêm.

## Bước 1: Chọn giờ ngủ và tín hiệu

Khung giờ đáng nhắm nhất là 6–7 giờ tối, khi đồng hồ sinh học của con đã nghiêng về giấc ngủ. Trẻ nên ngủ trước 22 giờ, không ăn quá no và không vận động sôi nổi trước khi lên giường.

Việc khó nhất là đặt con xuống đúng lúc. Theo Elizabeth Pantley, tác giả phương pháp luyện ngủ không nước mắt, cha mẹ cần bắt đúng “cửa sổ giấc ngủ”, tức thời điểm con mệt và sẵn sàng tự ngủ. Trẻ quá mệt, thiếu ngủ sẽ chuyển sang trạng thái tăng động do thần kinh căng thẳng, trằn trọc mãi không ngủ nổi dù tối hôm đó chơi rất “phê”.

Muốn con hạ nhiệt trước giờ ngủ, phụ huynh nên kết thúc chơi đùa và nói chuyện với trẻ khoảng 2 giờ trước đó, vì kích thích quá nhiều khiến trẻ khó ngủ.[1] Cố dỗ trẻ ngủ bằng mọi giá cũng tạo thêm kích thích và làm con khó chịu hơn.[1]

Muốn bé phân biệt ngày với đêm, ban ngày hãy mở cửa sổ lấy ánh sáng tự nhiên, trò chuyện và chơi đùa cùng con.[1] Mẹ hát, nói chuyện nhiều khi trẻ thức giữa các cữ bú; ban đêm giữ yên lặng, phòng ngủ tối, ánh sáng vừa đủ.[1]

Cách này giúp con dần nhận ra hai khung giờ khác nhau, chứ không hứa hẹn một mốc thời gian nào.

Từ 2 tháng tuổi, nên tập cho trẻ ngủ theo giờ để chủ động sắp xếp cữ ăn và cữ ngủ. Một đoạn nhạc không lời hoặc bài hát ru quen thuộc, cộng thêm phòng giảm ánh sáng, là tín hiệu đủ rõ để bé hiểu sắp đến giờ đi ngủ. Đây cũng là cách tạo giấc ngủ cho bé đều đặn mỗi tối mà không cần dỗ dành quá lâu.

![Một phụ huynh đứng ở cửa phòng ngủ, xếp chăn bên nôi gỗ lúc hoàng hôn](https://chucmungnammoi.com/covers/giac-ngu-cho-be-minh-hoa-1-5azqfe-1200x800.webp)

*Ảnh minh họa tạo bằng trí tuệ nhân tạo*

## Bước 2: Sửa môi trường phòng ngủ

Nhiệt độ là thứ nhiều nhà chỉnh sai nhất, vì người lớn thường lấy cảm giác của mình làm chuẩn. Trẻ sơ sinh không có khả năng tự điều hòa thân nhiệt như trẻ lớn hay người lớn; để trẻ sơ sinh trần truồng trong phòng 23°C thì trẻ lạnh tương tự người lớn trần trụi trong phòng 0°C.[3] Theo Vinmec, nhiệt độ phòng ngủ phù hợp chia theo tuổi, và mức trên 27°C làm tăng nguy cơ đột tử ở trẻ nhũ nhi 2–12 tháng tuổi, nhất là giai đoạn 2–6 tháng.[3]

Với trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi, nếu được mặc đủ quần áo, bao tay, bao chân, đội mũ và đắp chăn mỏng thì bé có thể chịu được phòng 26–28°C.[3] Người lớn không nên áp mức nhiệt theo ý mình khi trong phòng có trẻ mới sinh.[3]

Khi cho bé nằm điều hòa, nên đặt chậu nước hoặc khăn ẩm trong phòng để giữ độ ẩm, tránh da trẻ khô; không để luồng gió lạnh thổi thẳng vào người trẻ.[3] Có thể nhỏ nước muối sinh lý cho mũi trẻ để tránh khô mũi nhưng đừng lạm dụng, và nhớ vệ sinh điều hòa định kỳ.[3] Cũng đừng bế trẻ ra vào phòng điều hòa quá thường xuyên, vì chênh lệch nhiệt độ làm trẻ tăng tiết dịch mũi họng.[3]

Mùa lạnh thì ngược lại: bé muốn mát mẻ khi ngủ, nên chỉ mở máy sưởi khi nhiệt độ phòng xuống dưới 18°C. Tay chân lạnh khi ngủ không có nghĩa là bé bị lạnh, còn nếu bé toát mồ hôi quanh cổ thì phòng đã quá ấm. Không nên để bé đội mũ khi ngủ, vì bé hấp thụ nhiệt qua đầu.

Tư thế nằm quan trọng không kém. Từ những ngày đầu, bé luôn nên nằm ngửa, mọi lúc; đây là biện pháp quan trọng nhất giúp bé ngủ ngon và giảm nguy cơ tử vong ở trẻ sơ sinh xuống 50%. Nỗi lo bé nằm ngửa sẽ nuốt thức ăn nôn trớ hoặc ngộp thở là vô căn cứ.

Giường nôi cần tấm nệm cứng, thoáng khí, không gối, không gối lông, gối mềm hay đồ chơi. Túi ngủ phù hợp là loại bé không thể đạp ra hoặc trùm qua đầu; chiều dài chuẩn tính bằng chiều dài thân trừ chiều dài đầu cộng 10–15cm, còn cổ túi không to hơn chiều rộng đầu bé. Nên thường xuyên chuyển đổi và chỉnh tư thế ngủ của bé, nhất là buổi tối, để tránh cong vẹo cột sống. Khi chọn nệm, ưu tiên loại có lớp chống thấm nước tiểu, nước bọt, độ thoáng khí cao và đàn hồi nhanh về dáng ban đầu.

Tiếng ồn trắng hữu ích nhưng phải dùng đúng. Một nghiên cứu với 40 trẻ sơ sinh cho thấy trẻ có thể chìm vào giấc ngủ 5 phút sau khi nghe tiếng ồn trắng, kiểu tiếng máy sấy tóc, sóng biển hay mưa rơi. Âm thanh đều đặn giúp lọc bỏ tiếng ồn xung quanh.

Tuy nhiên, năm 2014, Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ thử 14 máy tạo tiếng ồn trắng bán trên thị trường và thấy tất cả đều vượt giới hạn âm thanh cho phép, hơn 50 decibel. Mức ồn ấy có thể tăng nguy cơ rối loạn ngôn ngữ ở trẻ em. Khuyến cáo là đặt thiết bị cách trẻ ít nhất 2m và chỉnh âm lượng rất thấp.

Dùng lâu cũng dễ khiến bé lệ thuộc, khó ngủ ở nơi khác như khi đi nghỉ mát hay về nhà ông bà.

Trong năm đầu tiên, bé nên nằm trên giường riêng trong phòng ngủ của bố mẹ, vì âm thanh hơi thở của mẹ có tác dụng tích cực điều hòa hơi thở của bé. Trẻ bú mẹ hoàn toàn tối thiểu 4–6 tháng giúp giảm nguy cơ tử vong ở trẻ sơ sinh, đồng thời tăng sức khỏe và hệ miễn dịch. Nhà có trẻ nhỏ thì tuyệt đối không hút thuốc trong phòng bé ngủ, vì khói thuốc cạnh bé gia tăng nguy cơ mắc bệnh và nguy cơ tử vong ở trẻ sơ sinh. Bớt đồ đạc và chọn màu dịu cho phòng cũng giúp không gian ngủ bớt chật chội, dễ chịu hơn, như gợi ý trong bài [Bớt đồ, giữ màu dịu cho giấc ngủ ngon theo phong cách phòng ngủ hiện đại](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/phong-cach-phong-ngu-hien-dai).

*Nhiệt độ phòng ngủ phù hợp theo tuổi của trẻ*

| Độ tuổi | Nhiệt độ phòng |
| --- | --- |
| Dưới 2 tháng | 26–28°C |
| 2–12 tháng | 16–20°C |
| Từ 12 tháng trở lên | Dưới 24°C |

## Bước 3: Luyện bé tự ngủ

Khi bé đã qua 5 tháng và không còn thức dậy vì đói, có thể bắt đầu dạy con tự xoa dịu. Phương pháp “lui dần”, còn gọi là kiểu “cắm trại cạnh nôi”, hướng đến việc đặt trẻ xuống khi bé buồn ngủ nhưng vẫn còn thức, để bé tự xoay xở rồi ngủ.

Một cách làm như sau: ngồi ghế bên cạnh nôi đợi con ngủ say, quấy khóc thì vỗ về nhẹ nhàng. Sau vài đêm dịch ghế ra xa dần, từ nửa phòng đến ngưỡng cửa rồi ngoài cửa; sau khoảng 2 tuần có thể rời phòng ngay sau khi đặt bé xuống.[2]

Biến thể thứ hai nhẹ nhàng hơn, hợp với cha mẹ bận rộn: đặt trẻ vào giường rồi rời phòng, để trẻ ở một mình khoảng 5 phút. Nếu con quấy khóc, quay lại trấn an bằng cách vỗ về hoặc nói nhẹ nhàng rồi đi ra, lặp lại đến khi trẻ ngủ sâu.[2]

Khác với cách Ferber, thời gian rời phòng giữ tối đa 5 phút, không tăng dần.[2]

Còn hai lối khác dành cho người không muốn để con khóc. Bác sĩ Harvey Karp gợi ý một chuỗi thói quen đi ngủ gồm quấn tã, cho bé nằm nghiêng hoặc nằm sấp, tạo âm thanh “suỵt”, đung đưa và cho nút ti giả.[4] Phương pháp “không có nước mắt” do bác sĩ William Sears đề xuất thì ngược hẳn: âu yếm con cho đến khi bé ngủ, vỗ về con ngay lập tức nếu bé khóc.[4]

Điều quyết định thành bại không phải kỹ thuật mà là sự kiên trì. Khi bắt đầu luyện ngủ, cha mẹ nên giữ nguyên cách làm từ 7–10 ngày trước khi quyết định đổi hay bỏ.[4] Mọi thứ thường trở nên tồi tệ hơn trước khi có hiệu quả.[4] Phần lớn thất bại đến từ việc cha mẹ quá mệt và bỏ giữa chừng.

Chọn cách nào còn tùy tính khí của con. Trẻ nhạy cảm, thích được âu yếm, hợp với phương pháp ngủ cùng con.[4] Trẻ dễ tính thích được dỗ dành nhẹ nhàng, ngồi cạnh nôi vuốt ve hoặc tắt đèn rồi quay lại thăm sau vài phút. Trẻ cá tính mạnh, lì lợm thường phản ứng tốt với phương pháp luyện ngủ bằng tiếng khóc, vì sự vỗ về có thể càng khiến bé không chịu ngủ.[4]

Theo Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ, các cách luyện bé tự ngủ đều có hiệu quả như nhau, miễn cha mẹ kiên trì.[4] Nên chọn kỹ thuật hợp với tính khí trẻ và phong cách nuôi dạy của gia đình.

![Một người lớn ngồi trên ghế gỗ nhìn về phía em bé đang ngủ trong nôi gỗ, cạnh bàn nhỏ có đèn sáng](https://chucmungnammoi.com/covers/giac-ngu-cho-be-minh-hoa-2-vrmdu9-1200x800.webp)

*Ảnh minh họa tạo bằng trí tuệ nhân tạo*

## Khi bé khóc giữa đêm

Bé tỉnh dậy vài lần trong đêm là chuyện bình thường, và phần lớn lần tỉnh ấy con tự ngủ lại được. Chỉ cần kiểm tra tã khi bé khóc lâu.

Có hai việc dễ phá nhịp ngủ về đêm. Thứ nhất là bật đèn sáng khi cho bé ăn hoặc thay tã, vì ánh sáng mạnh khiến bé kích thích và khó ngủ lại. Thứ hai là cho bé vừa bú vừa ngủ, cách này tăng nguy cơ nghẹt thở, sặc và sâu răng; nên rút bình khi bé nhắm mắt. Cho bé ăn thức ăn đặc quá sớm cũng dễ gây đau quặn bụng, khiến bé thức giấc ban đêm.

Khi bé đã biết lẫy, biết bò, ngủ một mình trên giường cao có nguy cơ ngã; giai đoạn này nên cho con ngủ cũi hoặc đệm trải trên sàn. Tã giấy ban đêm cần bề mặt khô thoáng để tránh hăm và tránh việc bé thức vì khó chịu. Giữ được những chi tiết nhỏ ấy thì bé ngủ ban đêm liền mạch hơn, còn người lớn cũng đỡ phải dậy nhiều lần.

## Khi nào cần bác sĩ

Trẻ rối loạn giấc ngủ kéo dài có nguy cơ chậm nói, giao tiếp hạn chế và nguy cơ tự kỷ. Khi con quấy khóc đêm nhiều tuần liền dù đã chỉnh giờ ngủ và phòng ốc, cha mẹ nên đưa bé đi khám và làm xét nghiệm để tìm đúng nguyên nhân, thay vì tự bổ sung canxi.

Còn một yếu tố ít nhà để ý. Bác sĩ Mỹ Hạnh xếp tâm lý mẹ sau sinh vào nhóm yếu tố gia đình tác động đến giấc ngủ của trẻ sơ sinh, bên cạnh môi trường, hành vi và bệnh lý. Đêm con chập chờn đôi khi bắt đầu từ đêm mẹ mất ngủ. Chuyện ăn sáng của bé cũng nên tính cùng nhịp sinh hoạt cả nhà, như gợi ý trong bài [Món ăn sáng ngon cho bé nhanh gọn đủ chất theo từng tuổi](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/mon-an-sang-ngon).

Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của [Chúc Mừng Năm Mới](https://chucmungnammoi.com/).

## Nguồn tham khảo

1. [4 yếu tố chính ảnh hưởng giấc ngủ trẻ sơ sinh](https://tamanhhospital.vn/yeu-to-anh-huong-giac-ngu-tre-so-sinh/) (tamanhhospital.vn)
2. [Huấn luyện giấc ngủ cho bé](https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/huan-luyen-giac-ngu-cho-be-vi) (vinmec.com)
3. [Trẻ sơ sinh nên nằm điều hòa bao nhiêu độ?](https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/tre-so-sinh-nen-nam-dieu-hoa-bao-nhieu-do-vi) (vinmec.com)
4. [Tìm phương pháp luyện ngủ phù hợp cho bé](https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/tim-phuong-phap-luyen-ngu-phu-hop-cho-be-vi) (vinmec.com)