# Giả dối hay dả dối, từ nào đúng chính tả và nghĩa của giả dối

> Tháng 8/2019, vụ Trường Quốc tế Gateway thông báo sai sự thật về cái chết của một học sinh bị báo chí gọi thẳng là “lời giả dối”. Cách viết đúng là giả dối; dả dối không phải từ có trong tiếng Việt.

- Bài gốc: <https://chucmungnammoi.com/tap-chi/gia-doi-hay-da-doi>
- Chuyên mục: Chính tả
- Tác giả: Ban Chính tả
- Ngày đăng: 08/11/2026
- Chủ đề: Phân biệt d và gi, Chính tả r d gi, Giả dối hay dả dối, Giả dối nghĩa là gì, Từ ghép thuần Việt
- Thời gian đọc: 10 phút

---

Cùng một bài báo về vụ Trường Quốc tế Gateway, ba cụm chữ xuất hiện: “lời giả dối”, “sự giả dối ở trường học”, “những lời giả dối ấy”. Báo chí không hề viết “dả dối”. Vậy giả dối hay dả dối? Chỉ “giả dối” đúng chính tả; “dả dối” không phải từ có trong tiếng Việt.

Chữ đầu của từ này nằm trong nhóm phụ âm r, d, gi, nhóm quen gây vấp khi viết. Quy tắc chính tả tiếng Việt lấy ví dụ ra/da/gia để phân biệt ba âm ấy. Nắm được nhóm này, bạn soát được cả loạt từ, không riêng cặp giả dối và dả dối. [Chuyên mục Chính tả](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/chinh-ta) của nền tảng có thêm nhiều cặp tương tự.

Bài trả lời ba việc: từ nào đúng, “giả dối” nghĩa là gì, và vì sao người viết hay nhầm. Cuối bài có bảng vài từ nhóm r, d, gi để bạn đối chiếu nhanh.

## Giả dối hay dả dối: từ nào đúng?

Giả dối hay dả dối đúng chính tả? Chỉ một cách viết đúng, đó là giả dối.[1] Nguồn định nghĩa “giả dối” là tính từ chỉ người hoặc hành động không thật lòng: cố ý nói sai sự thật, che giấu bản chất thật để lừa gạt người khác. Suốt phần giải thích và ví dụ, nguồn này chỉ dùng “giả dối”, không nêu “dả dối” như một biến thể.

Văn bản nhà nước cũng viết vậy. Bài trên trang của cơ quan nhà nước gọi thông báo sai sự thật của Trường Quốc tế Gateway là “lời giả dối”, rồi dùng tiếp “sự giả dối ở trường học”, “những lời giả dối ấy”. Báo chí đại chúng cũng thế: bài về ảnh do trí tuệ nhân tạo tạo ra dùng câu “bình thường hóa sự giả dối trên không gian mạng”.[2] Ba loại văn bản khác nhau, cùng một cách viết.

Về mức độ sai, nên nói cho chuẩn: “dả dối” sai rõ, gần như không gặp trên văn bản nghiêm túc. Không nên nói “ai cũng viết sai” hay “luôn luôn sai”, vì thực tế có những cụm khác trùng âm mà không phải từ này. Điều chắc chắn là khi cần viết đúng, chỉ có “giả dối”.

Chữ “giả” trong “giả dối” nghĩa là không thật, khác với những tiếng cùng âm nhưng mang nghĩa khác trong các từ khác. Đặt sai chữ đầu là đổi hẳn nghĩa hoặc thành vô nghĩa. Vì thế, dù tra cụm giả dối hay dả dối từ nào đúng theo thứ tự nào, đáp án cũng chỉ một.

Người đọc thường gõ “giả dối hay dả dối” rồi băn khoăn trước hai cách viết. Câu trả lời gọn: cách thứ nhất đúng, cách thứ hai là lỗi cần sửa. Các mục dưới đây giải thích vì sao và chỉ cách nhớ.

## Giả dối nghĩa là gì

Giả dối là gì? Đó là tính từ chỉ tính cách hoặc hành vi không thật lòng: cố tình nói sai sự thật, che giấu bản chất thật để lừa gạt người khác. Từ này đối lập với chân thành và trung thực.

Xét từng tiếng: “giả” là không thật, “dối” là lừa gạt, nói sai sự thật. “Giả dối” là từ ghép thuần Việt, ghép hai tiếng cùng hướng nghĩa, không phải từ Hán Việt. Vì là từ ghép cố định nên không có biến thể “dả dối”: đổi tiếng đầu là phá vỡ cả từ. Nhớ một lần chỗ này là đủ, các mục sau không nhắc lại.

Trong đời sống, từ này thường dùng cho con người, lời nói, nụ cười, tình cảm. Sáu câu mẫu: “Anh ta là người giả dối, đừng tin những gì anh ta nói”; “Cô ấy có nụ cười giả dối, ai tinh ý đều nhận ra”; “Đừng sống giả dối, hãy là chính mình”. Ba câu còn lại: “Tình bạn giả dối sẽ tan vỡ khi gặp khó khăn”; “Anh ta giả dối với tất cả mọi người để leo lên vị trí cao”; “Lời khen giả dối còn tệ hơn lời chê thật lòng”.

Các từ gần nghĩa gồm dối trá, giả tạo, lừa lọc, xảo trá, gian dối, lọc lừa. Các từ trái nghĩa: chân thành, trung thực, thật thà, thành thật, ngay thẳng, bộc trực. Khi viết, có thể đổi sang từ gần nghĩa để câu không lặp, miễn giữ đúng sắc thái.

“Giả dối” và “gian dối” gần nghĩa nhưng không thể thay hoàn toàn cho nhau. Vụ bán bằng giả của Đại học dân lập Đông Đô được báo chí gọi bằng cả hai từ.[1] “Gian dối” thiên về hành vi gian lận cụ thể; “giả dối” thiên về tính cách, thái độ không thật. Một vụ việc có thể vừa gian dối vừa giả dối, nhưng chỗ nhấn khác nhau.

Cũng cần phân biệt với “lừa dối”. “Lừa dối” là hành vi cụ thể nhằm làm người khác tin điều sai; “giả dối” rộng hơn, có thể là tính cách hay lối sống. Một người có thể giả dối trong nhiều chuyện, còn một lời nói cụ thể thì là lừa dối. Chọn đúng từ giúp câu văn chặt hơn.

Ảnh minh họa được tạo bằng AI

![Trên bàn gỗ thấp trong nhà có khay gỗ đựng ấm trà sứ và hai chén nhỏ, một chén úp ngược, cạnh là khăn vải gấp](https://chucmungnammoi.com/covers/gia-doi-hay-da-doi-minh-hoa-1-ecdmwn-1200x800.webp)

*Trên bàn gỗ thấp trong nhà có khay gỗ đựng ấm trà sứ và hai chén nhỏ, một chén úp ngược, cạnh là khăn vải gấp, sáng sớm ánh sáng dịu từ cửa sổ.*

## Vì sao hay viết nhầm dả dối

Tiếng Việt có ba phụ âm đầu r, d, gi thường bị lẫn khi nói và khi viết. Quy tắc chính tả phân biệt chúng bằng ví dụ ra/da/gia. Ba tiếng ấy nghe gần nhau, viết khác nhau, nghĩa khác nhau. Người viết quen tay theo phát âm thì rất dễ chọn nhầm chữ đầu, và “giả” với “dả” rơi đúng vào tình huống đó.

Bàn phím và tốc độ gõ cũng góp phần. Khi gõ nhanh trên điện thoại, người viết ít đọc lại từng chữ. Ngón tay chạy theo thói quen, còn mắt đọc theo nghĩa cả câu nên bỏ qua lỗi nhỏ. Lỗi d, gi vì thế lọt vào tin nhắn, bài đăng, thậm chí văn bản cần trang trọng.

Thói quen trên mạng góp thêm phần. Câu chữ đăng lên nhanh, ít ai soát, nên lỗi lan sang văn bản khác. Cách sửa đơn giản là đọc lại một lần trước khi bấm đăng, hoặc dán đoạn văn vào [ô kiểm tra chính tả](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/chinh-ta#kiem-tra).

“Dả dối” không phải cách viết vùng miền được chấp nhận. Phát âm địa phương có thể nghe gần giống, nhưng chữ viết chuẩn vẫn là “giả dối”. Và vì đây là từ ghép cố định, không thể đổi tiếng đầu lấy một tiếng khác cùng âm rồi gọi đó là biến thể hợp lệ.

Muốn xem kỹ hơn cách phân biệt ba phụ âm này, bạn đọc trang quy tắc phân biệt d, gi và r của nền tảng. Trang đó bàn cả từng nhóm từ, chứ không dừng lại ở một cặp.

**Đọc thêm:** [Che giấu hay che dấu? Từ nào đúng chính tả, nghĩa là gì](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/che-giau-hay-che-dau)

## Ví dụ câu đúng sai và mẹo nhớ

Dưới đây là tám cặp câu đời thường, một dòng đúng một dòng sai, để bạn đối chiếu. Các câu đúng dùng “giả dối”; câu sai thay bằng “dả dối”.

Trong gia đình: “Bà ấy giả dối với chính con ruột của mình” (đúng) / “Bà ấy dả dối với chính con ruột của mình” (sai). Nơi công việc: “Sếp tôi không ưa những lời giả dối” (đúng) / “Sếp tôi không ưa những lời dả dối” (sai).

Chuyện bạn bè: “Tình bạn giả dối sẽ tan vỡ khi gặp khó khăn” (đúng) / “Tình bạn dả dối sẽ tan vỡ khi gặp khó khăn” (sai). Dịp Tết: “Lời chúc Tết giả dối khiến người nghe khó chịu” (đúng) / “Lời chúc Tết dả dối khiến người nghe khó chịu” (sai).

Trường lớp: “Cô giáo nhắc học sinh không được giả dối trong thi cử” (đúng) / “Cô giáo nhắc học sinh không được dả dối trong thi cử” (sai). Trên mạng xã hội: “Đừng xây hình ảnh giả dối để được nhiều lượt thích” (đúng) / “Đừng xây hình ảnh dả dối để được nhiều lượt thích” (sai).

Nhận xét người khác: “Anh ta giả dối với tất cả mọi người để leo lên vị trí cao” (đúng) / “Anh ta dả dối với tất cả mọi người để leo lên vị trí cao” (sai). Lời khen: “Lời khen giả dối còn tệ hơn lời chê thật lòng” (đúng) / “Lời khen dả dối còn tệ hơn lời chê thật lòng” (sai). Thấy chữ “dả” đứng trước “dối” là sai ngay; đọc lên cũng thấy gượng.

Cách nhớ đầu tiên bám vào nghĩa: “giả” là không thật, “dối” là lừa gạt, hai tiếng cùng nói về sự không thật nên phải đi với nhau. “Dả” không mang nghĩa đó. Cách thứ hai là nhớ cả nhóm phụ âm r, d, gi rồi so từ đang viết với các từ cùng nhóm.

Bảng dưới đây gom vài bộ ba, cặp từ nhóm r, d, gi để bạn đối chiếu khi phân vân.

Cách dùng bảng: đọc cột ví dụ, thấy từ mình định viết có mặt ở đó với nghĩa rõ ràng thì yên tâm; thấy tiếng lạ không có nghĩa thì nhiều khả năng đã chọn nhầm phụ âm đầu. Với “giả dối”, chỉ cần nhớ “giả” đi với “dối” là đủ.

Trước khi gửi tin nhắn quan trọng hoặc đăng bài, dán đoạn văn vào [ô Kiểm tra chính tả](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/chinh-ta#kiem-tra) của nền tảng Chúc Mừng Năm Mới để soát nhanh. Công cụ bắt lỗi theo từng tiếng, nên lỗi phụ âm đầu d, gi và lỗi dấu hỏi ngã đều hiện ra. Soát một lần mất chưa đến một phút.

*Vài bộ ba, cặp từ nhóm r, d, gi để đối chiếu khi viết*

| Cặp từ dễ lẫn | Ví dụ dùng đúng |
| --- | --- |
| ra / da / gia | ra ngoài, da thịt, gia đình |
| rải / dải / giải | rải rác, dải lụa, giải thích |
| rẻ / giẻ | giá rẻ, giẻ rách |
| rồi / dồi | làm rồi, dồi dào |
| rực / giục | rực rỡ, thúc giục |

![Hai chiếc giỏ đan chứa nhiều quả xanh đặt trên bàn gỗ cũ, giữa hai giỏ có một chiếc khăn vải trắng nhàu](https://chucmungnammoi.com/covers/gia-doi-hay-da-doi-minh-hoa-2-orczit-1200x800.webp)

*Hai chiếc giỏ đan chứa nhiều quả xanh đặt trên bàn gỗ cũ, giữa hai giỏ có một chiếc khăn vải trắng nhàu, ánh sáng chiều chiếu từ cửa sổ bên trái.*

Bài viết thuộc [Góc đọc Xuân](https://chucmungnammoi.com/tap-chi) của [Chúc Mừng Năm Mới](https://chucmungnammoi.com/).

## Câu hỏi thường gặp

Giả hay giã? “Giả” là không thật, dùng trong giả dối, giả vờ, hàng giả. “Giã” là giã từ, giã gạo, giã ngoại: chỉ việc rời đi hoặc nghiền nhỏ. Hai từ khác nghĩa hẳn, chỉ nghe gần nhau.

Dối hay rối? “Dối” là nói sai, dùng trong giả dối, dối trá, lừa dối. “Rối” là lộn xộn, dùng trong rối rắm, rối bời, bối rối. Một bên thuộc về lời nói, một bên thuộc về trạng thái.

Giả dối hay dả dối, cách nào đúng? “Giả dối” đúng. Đây là từ ghép thuần Việt gồm “giả” và “dối”, có trong từ điển và xuất hiện trên báo chí.

Viết “dả dối” có bị coi là sai chính tả không? Có. Đó là lỗi chính tả, cùng nhóm với lỗi lẫn d và gi. Trong văn bản cần trang trọng, lỗi này làm người đọc mất tin vào người viết.

“Giả dối” dùng trong hoàn cảnh nào? Dùng khi nói về người, lời nói, thái độ, tình cảm không thật lòng. Ví dụ: nụ cười giả dối, lời khen giả dối, tình bạn giả dối.

Có cách nào để không nhầm nữa không? Nhớ nghĩa của “giả” và “dối”, nhớ nhóm r, d, gi, và soát lại bằng ô kiểm tra chính tả trước khi đăng. Ba việc ấy đủ cho hầu hết trường hợp, kể cả khi viết vội trên điện thoại.

## Nguồn tham khảo

1. [Tiêu đề chính của bài viết](https://congan.nghean.gov.vn/phong-su/201908/khi-su-gia-doi-da-dat-den-tam-cao-moi-867642/) (congan.nghean.gov.vn)
2. [Bức ảnh lừa dối người xem](https://cafef.vn/buc-anh-lua-doi-nguoi-xem-188260717175240246.chn) (cafef.vn)