# Đèn bí ngô Halloween: Jack keo kiệt lừa quỷ hai lần, phải cầm đèn lang thang mãi

> Dịp Halloween 2022, bí ngô trang trí tại Việt Nam cháy hàng: bí mini bán 110.000-150.000 đồng/kg, còn quả 40-50 kg gần 2,6 triệu đồng. Trước khi mua, việc tự khắc một đèn Jack-o'-lantern tại nhà chỉ cần vài dụng cụ nhà bếp.

- Bài gốc: <https://chucmungnammoi.com/tap-chi/den-bi-ngo-halloween>
- Chuyên mục: Âm lịch
- Tác giả: Ban Âm lịch
- Ngày đăng: 23/10/2026
- Chủ đề: Đèn bí ngô Halloween, Jack-o'-lantern, Cách khắc đèn bí ngô, Trang trí Halloween tại nhà, Truyền thuyết Stingy Jack
- Thời gian đọc: 11 phút

---

Jack-o'-lantern là gì? Đó là quả bí được khoét rỗng, khắc khuôn mặt và đặt nguồn sáng bên trong, còn gọi là đèn bí ngô Halloween. Muốn có một quả trang trí cho đêm 31/10, cách tiết kiệm nhất là tự khắc tại nhà: một quả bí, con dao, chiếc thìa, cây bút và nến là đủ, không cần mua sẵn.

Giá bí trang trí ở Việt Nam mỗi dịp lễ đều nhích lên. Dịp Halloween năm 2022, bí mini trắng và mini vàng bán 110.000-150.000 đồng/kg, bí thiên nga 350.000-500.000 đồng/kg, bí sọc xanh 250.000-280.000 đồng/kg. Tại cửa hàng Dalat Hasfarm Đà Lạt khi đó, quả 15-20 kg hơn 1,2 triệu đồng, quả 20-30 kg hơn 1,7 triệu đồng, quả 40-50 kg gần 2,6 triệu đồng.[2] Tự tay khắc vừa rẻ hơn, vừa là một buổi chơi cùng con trước lễ.

Nếu đang tính lịch cho việc trang trí, mốc cần nhớ là Halloween diễn ra vào ngày 31/10 hằng năm. Năm 2024, ngày này rơi vào thứ Năm, 31/10, tức ngày 29/9 Âm lịch.[3] Đếm ngược từ mốc đó, gia đình còn khoảng hơn một tuần để chọn quả bí, khắc mặt và sắp đèn trước cửa. Quả bí khắc xong nếu không xử lý chỉ tươi được vài ngày, nên chọn ngày khắc sát dịp lễ là hợp lý nhất.

## Truyền thuyết Stingy Jack

Truyền thuyết kể về Stingy Jack, nghĩa là Jack keo kiệt, một người đàn ông láu cá, hay say xỉn, từng lừa gạt nhiều người, kể cả quỷ Satan.[1] Cái tên lạ lẫm trên những quả đèn bí ngô ngày nay chính là của anh chàng này.

Nhiều bài viết kể chuyện Jack lừa quỷ thành hai phiên bản loại trừ nhau. Thực ra đó là hai màn trong cùng một truyền thuyết. Màn đầu, Jack đi uống rượu cùng quỷ và xui Satan biến thành đồng xu để trả tiền. Thay vì trả, anh cất đồng xu vào túi đặt cạnh cây thánh giá, khiến quỷ mất phép lực, không trở lại hình dạng cũ được. Jack chỉ thả quỷ ra khi Satan thề trong một năm không làm phiền anh, và khi anh chết sẽ không bắt linh hồn anh.

Màn thứ hai đến sau đó. Quỷ lại tìm đến, Jack mời quỷ trèo lên cây hái quả, rồi khắc hình thánh giá vào thân cây, chặn đường xuống. Để được giải thoát, Satan phải hứa trong mười năm tới không làm phiền Jack, và giữ lời không lấy linh hồn anh khi anh chết.[1] Hai màn lừa nối tiếp nhau, mỗi màn một lời hứa riêng. Vì vậy, khi đọc thấy chuyện đồng xu và chuyện cây táo kể khác nhau, đó vẫn là một truyền thuyết duy nhất.

Nhưng lời hứa của quỷ không cứu được Jack khỏi số phận dở dang. Khi anh chết, Thánh Peter từ chối cho lên thiên đàng vì anh sống ích kỷ, độc ác; còn địa ngục cũng không nhận, vì quỷ đã hứa không bắt linh hồn anh.

Không còn nơi nào để đi, Jack xin quỷ chút ánh sáng để soi đường. Quỷ ném cho anh một hòn than hồng từ địa ngục. Jack khoét ruột củ cải, món ăn yêu thích của anh, đặt đốm lửa vào trong rồi lang thang trần gian tìm chỗ trú chân.[1] Người Ireland gọi anh là Jack cầm đèn lồng, sau rút gọn thành Jack O'Lantern.

Trước đó lâu lắm, chữ jack-o'-lantern vốn được dùng để chỉ hiện tượng ma trơi, tiếng Latin gọi là ignis fatuus, trên than bùn và đầm lầy ở Đông Anh; cách dùng này có từ những năm 1660. Tên của chàng trai keo kiệt và cái tên của đốm lửa lạ trên đầm lầy gặp nhau, rồi cùng gắn vào một thứ đồ vật: chiếc đèn lồng khắc mặt người, treo trước cửa mỗi cuối tháng Mười.

Câu chuyện cũng lý giải được vì sao đèn Jack-o'-lantern luôn mang dáng vẻ lạc lõng. Một linh hồn không được thiên đàng nhận, cũng không được địa ngục nhận, chỉ có một hòn than hồng làm bạn; người khắc mặt lên quả bí, theo dân gian, là để những linh hồn như Jack biết đường mà đi, đừng ghé vào cửa nhà mình.

## Từ củ cải sang bí ngô

Chiếc đèn này lúc đầu làm bằng củ cải, chưa phải bí ngô. Đêm Halloween 31/10, người dân Ireland có tục chạm khắc bầu, khoai tây và củ cải đường, đặt ngọn lửa nhỏ vào trong nhằm xua đuổi ma quỷ và soi sáng đường cho Jack đi.[1] Ở Ireland và Scotland, người ta khắc khuôn mặt đáng sợ lên củ cải hoặc khoai tây, đặt ở cửa sổ hoặc gần cửa ra vào.

Còn gốc rễ xa hơn của cả đêm hội nằm ở xứ Celtic. Từ thế kỷ thứ 5 trước Công nguyên, ngày 31/10 được coi là ngày kết thúc mùa màng, gọi là lễ Samhain, mở đầu năm mới; người Celtic tin vào thời điểm này người chết quay về nhà thân xin thức ăn, nước uống.[1]

Bí ngô chỉ vào cuộc khi phong tục vượt đại dương.

Trong làn sóng nhập cư sang Mỹ những năm 1800, người Ireland nhận ra bí ngô lớn hơn và dễ làm đèn lồng hơn củ cải, nên chuyển hẳn sang khắc bí; đèn lồng bí ngô Jack O'Lanterns ra đời từ đó. Làn sóng ấy mạnh lên những năm 1840, khi người Ireland rời quê hương để tránh nạn thiếu khoai tây, và lễ hội Halloween theo chân họ đến Mỹ.[4] Người Ireland và Anh cũng mang theo tục khắc củ cải trong thế kỷ 19; bên kia đại dương, củ cải khó tìm còn bí ngô dồi dào, to và dễ khắc hơn.[5] Các nguồn nêu thời điểm khác nhau, nhưng đều cùng chỉ về một hướng: phong tục đổi vật liệu ngay khi gặp quả bí Mỹ.

Truyền thống khắc bí ngô ở Mỹ được ghi nhận từ năm 1837, gắn với mùa thu hoạch, và phổ biến từ giữa đến cuối thế kỷ 19.[6] Từ đó đến nay, quả bí ngô cười đã thành biểu tượng gần như duy nhất của Halloween, dù gốc rễ của nó chỉ là một củ cải khoét ruột giữa đêm lạnh xứ Ireland.

![Ba củ quả được khắc mặt quỷ đặt trên bậu cửa gỗ cũ, ngọn lửa nến sáng ấm bên trong, ngoài khung cửa là màu xanh chạng vạng mờ](https://chucmungnammoi.com/covers/den-bi-ngo-halloween-minh-hoa-1-ld16gx-1200x800.webp)

*Ảnh minh họa*

## Ý nghĩa đèn bí ngô: khuôn mặt méo mó

Vì sao đèn bí ngô luôn mang khuôn mặt méo mó, răng lệch, mắt trũng? Theo quan niệm dân gian, khuôn mặt kỳ quái khắc trên quả bí nhằm làm các linh hồn xấu sợ hãi. Người ta tin rằng treo đèn trước cửa nhà với khuôn mặt khoét hình giúp ma quỷ có ánh sáng tìm ra đường đi và không quấy rầy chủ nhà.

Nói cách khác, chiếc đèn vừa là lời cảnh báo, vừa là sự chỉ đường: linh hồn xấu nhìn thấy ánh sáng thì tránh xa, chứ không tràn vào nhà. Ánh sáng của chiếc đèn củ cải thời xưa cũng được người Ireland tin là để xua đuổi ma quỷ xuất hiện vào những đêm cuối tháng Mười.[1]

Tục treo đèn trước cửa còn đi cùng một tục khác quen thuộc hơn: xin kẹo. Trò Trick or Treat bắt nguồn từ quan niệm của thần Druids rằng hồn ma đi ăn xin, gia chủ phải cung cấp thức ăn.[1] Ghép hai điều này lại, cửa nhà mỗi đêm Halloween có đủ hai phía: đèn có mặt khắc treo trên cao để linh hồn xấu tránh xa, và bàn tay giơ ra xin kẹo ở bậc cửa để hồn ma ghé qua có phần. Vì vậy hai tục lệ này luôn đi cùng nhau, từ Ireland xưa đến phố thị Việt Nam nay.

Ngày nay, ý nghĩa của đèn bí ngô Halloween đã nới rộng.[5] Quả bí cười còn gợi nhớ mùa thu hoạch, là ánh sáng giữa bóng tối và là chỗ để người khắc sáng tạo. Thử hình dung một gia đình treo đèn có mặt cười trước cửa ra vào trong đêm 31/10: với trẻ nhỏ, đó là món đồ trang trí vui mắt; với người biết chuyện, đó là tục xua đuổi linh hồn xấu của người xưa vẫn còn sống giữa phố thị.

**Đọc thêm:** [Cách làm bánh Halloween đơn giản với mạng nhện vẽ bằng tăm và bí ngô cười không cần lò](https://chucmungnammoi.com/tap-chi/banh-halloween-don-gian)

## Khắc đèn bí ngô từng bước

Cách khắc đèn bí ngô tại nhà không khó, chỉ cần đi lần lượt từ chọn quả đến đặt nến. Trước khi bắt tay, chuẩn bị sẵn: một quả bí ngô vừa, đẹp; dao hoặc dụng cụ cắt; muỗng hoặc thìa lớn; bút đánh dấu; nến điện hoặc nến thật; và dụng cụ trang trí tùy chọn.

Chọn quả là khâu quyết định hình dáng đèn. Ưu tiên quả có vỏ lành lặn, không mềm nhũn, không nứt, không mốc; đáy tương đối phẳng để đứng vững; cuống chắc, khô, còn nguyên, nhưng đừng dùng cuống làm tay cầm vì dễ gãy.

Khi khoét nắp, nên cắt theo đường chếch thay vì thẳng đứng, để nắp không rơi lọt xuống lòng quả.

Phần khắc mặt dành cho người lớn. Nhà có trẻ nhỏ thì bé chọn mẫu, vẽ khuôn mặt và trang trí, còn toàn bộ thao tác dùng dao cần do người lớn thực hiện. Nếu dùng nến thật, phải đảm bảo không đặt đèn ở nơi dễ cháy và luôn giám sát khi nến cháy; thay bằng đèn LED thì an toàn hơn cho gia đình có trẻ em.

Đèn khắc xong mà không xử lý gì, chỉ để tầm một ngày ngoài không khí ở nhiệt độ thường cũng đủ khiến lồng đèn bí ngô tươi bốc mùi. Muốn giữ quả suốt mùa lễ, có một bộ việc nên làm ngay sau khi khắc.

Trước hết, rửa bí rồi ngâm trong dung dịch nước tẩy pha nước lạnh 2-3 phút để diệt vi sinh vật gây thối. Nhớ nhấn chìm toàn bộ quả và đeo găng tay cao su, vì hóa chất không tốt cho da. Sau đó thoa vaseline lên các vết cắt hở để bí không nhăn héo, làm chậm oxy hóa; có thể thay bằng dầu ăn hoặc dầu ô liu. Đồng thời phun một lớp dầu thực vật lên bề mặt quả để giữ độ ẩm. Cuối cùng, cho gói hút ẩm hoặc hạt chống ẩm vào bên trong để giảm ẩm mốc cùng mùi hôi từ ruột bí.

Kết hợp các cách này, quả bí có thể tươi suốt mùa Halloween. Sau cùng, đặt lồng đèn ở nơi khô ráo, nền nhà sạch, như cửa ra vào hoặc góc trong nhà, là có một món trang trí Halloween tại nhà vừa đẹp vừa bền.

Nếu không tìm được quả bí thật, hoặc muốn một chiếc đèn bền hơn để dùng nhiều năm, có thể làm đèn bí ngô bằng giấy. Cách làm là gấp đôi tờ giấy màu, cắt thành 13 nan rộng 1-2 cm, rồi đục lỗ ở gáy và phần mở của quả. Chiếc đèn giấy không có mùi ruột bí, không héo, và trẻ nhỏ có thể tham gia cắt dán từ đầu đến cuối mà không cần chạm vào dao sắc.

1. Chọn quả bí ngô vừa, màu tươi sáng, không vết nứt hay hư hại.
2. Dùng dao cắt một hình tròn hoặc vuông ở đỉnh quả, lỗ đủ lớn để lấy ruột và cho nến vào sau.
3. Dùng muỗng hoặc thìa lấy hết ruột và hạt bí ra, làm sạch bên trong.
4. Dùng bút đánh dấu vẽ khuôn mặt mong muốn lên bề mặt quả.
5. Dùng dao cắt theo đường vẽ để tạo mặt đèn, cẩn thận không làm hỏng quả.
6. Đặt nến điện hoặc nến thật vào trong quả.
7. Tùy chọn: dùng sơn, vải, giấy màu trang trí thêm.
8. Đặt đèn ở nơi trưng bày như cửa ra vào hoặc trong nhà.

![Một phụ nữ ngồi nghiêng bên bàn gỗ tối, cầm dao nhỏ chạm khắc lên quả bí cam có phác sẵn nét mặt](https://chucmungnammoi.com/covers/den-bi-ngo-halloween-minh-hoa-2-gotpx2-1200x800.webp)

*Ảnh minh họa*

Bài viết thuộc Góc đọc Xuân của [Chúc Mừng Năm Mới](https://chucmungnammoi.com/).

## Nguồn tham khảo

1. [Đèn bí ngô Halloween - sự trừng phạt giữa đêm khuya lạnh giá](https://vnexpress.net/den-bi-ngo-halloween-su-trung-phat-giua-dem-khuya-lanh-gia-3292530.html) (vnexpress.net)
2. [Chưa đến lễ Halloween bí ngô đã 'cháy' hàng](https://infonet.vietnamnet.vn/chua-den-halloween-bi-ngo-da-chay-hang-gia-tang-vot-5003233.html) (infonet.vietnamnet.vn)
3. [Halloween năm 2024 là ngày nào?](https://cafebiz.vn/halloween-nam-2024-la-ngay-nao-176241023091353202.chn) (cafebiz.vn)
4. [Lễ Halloween là gì, vào ngày mấy?](https://infonet.vietnamnet.vn/le-halloween-la-gi-vao-ngay-may-209966.html) (infonet.vietnamnet.vn)
5. [Vì sao người ta khắc đèn lồng bí ngô trong lễ Halloween?](https://tuoitre.vn/vi-sao-nguoi-ta-khac-den-long-bi-ngo-trong-le-halloween-20251020100957794.htm) (tuoitre.vn)
6. [Halloween](https://vi.wikipedia.org/wiki/Halloween) (Wikipedia)
7. [Jack-o'-latern](https://vi.wikipedia.org/wiki/Jack-o%27-latern) (Wikipedia)